Ե Ա Ք Դ / 0 2 0 1 / 0 1 / 1 6
ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
21 մարտի 2017թ. ք. Երևան
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների
ը նդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան), Նախագահությամբ դատավոր` Ա. Նիկողոսյանի,
քարտուղարությամբ` Լ. Իսպիրյանի,
Ե. Կարապետյանի,
մասնակցությամբ`
մեղադրող` Կ. Բարսեղյանի,
ամբաստանյալ` Վ. Վարդանյանի,
պաշտպան` Լ.Գասպարյանի,
տուժող` Ռ. Ասլանյանի,
տուժողի ներկայացուցիչ` Ա. Ավետիսյանի,
դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`
Վահան Ստեփանի Վարդանյանի (ծնված` 21.04.1990թ. Երևան
քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ
կրթությամբ, նախկինում դատված, հաշվառված ք.Երևան, Նոր
Արեշ 37 փողոց, 101 տանը) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178–րդ
հ ոդվածի 2–րդ մասի 2–րդ կետով.
ՊԱՐ ԶԵՑ
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. 2016 թվականի ապրիլի 27–ին թիվ 14124916 նախաքննական համարով
հարուցվել է քրեական գործը։
2016 թվականի ապրիլի 27–ին Ռոլանդ Ասլանյանը միևնույն քրեական գործով
ճանաչվել է տուժող։
2016 թվականի մայիսի 13–ին Վահան Վարդանյանի նկատմամբ որպես
խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրությունը`չհեռանալու մասին։
2016 թվականի մայիսի 16–ին որոշում է կայացվել կալանք դնել տուժող Ռոլանդ
Ասլանյանին սեփականության իրավունքով պատկանող «Օպել Աստրա Ջի
Ունիվերսալ» մակնիշի 34 OM 737 համարանիշով ավտոմեքենայի վրա:
!1
2016 թվականի մայիսի 20–ին Վահան Ստեփանի Վարդանյանը որպես
մեղադրյալ է ներգրավել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179–րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ
կետով։
2016 թվականի հունիսի 16-ին թիվ 14124916 քրեական գործով տուժող Ռոլանդ
Վլադիմիրի Ասլանյանը 1.920.000 ՀՀ դրամի չափով ճանաչվել է որպես քաղաքացիական
հայցվոր:
2016 թվականի սեպտեմբերի 10–ին որոշում է կայացվել Գրիգոր Միրզախանյանի
ներկայացրած «Օպել Աստրա Ջի Ունիվերսալ» մակնիշի ավտոմեքենայի 34 OM 737
համարանիշերը որպես իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին։
2016 թվականի հոկտեմբերի 7-ին որոշում է կայացվել թիվ 14124916 քրեական
գործով քրեական հետապնդում չիրականացնել գործով վկաներ Վարուժան Ստեփանի
Վարդանյանի, Գրիգոր Արտուշի Միրզախանյանի, Յուրա Էդիկի Բեկնազարյանի,
Արտակ Մկրտիչի Մանուկյանի և Արթուր Նորիկի Մելքոնյանի նկատմամբ`
վերջիններիս արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով:
2016 թվականի հոկտեմբերի 7-ին Վահան Ստեփանյանին առաջադրված
մեղադրանքը փոփոխվել է և նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի
178 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով:
2016 թվականի հոկտեմբերի 7–ին կազմվել է մեղադրական եզրակացությունը,
որը հաստատվել է Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների
դատախազության ավագ դատախազ Կ. Բարսեղյանի կողմից։
2. Քրեական գործը ստացվել է Երեւան քաղաքի Արաբկիր եւ Քանաքեռ–Զեյթուն
վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանում
2016 թվականի հոկտեմբերի 19–ին։
Քրեական գործը դատական քննության է նշանակվել 2016 թվականի նոյեմբերի
14-ին ժամը 16:00-ին:
2016 թվականի նոյեմբերի 14–ին որոշում է կայացվել պաշտպան ներգրավելու
մասին, որի կապակցությամբ 2016 թվականի նոյեմբերի 22–ին ստացվել է ՀՀ
փաստաբանների պալատի հանրային պաշտպանի գրասենյակի ղեկավարի որոշումը`
թիվ ԵԱՔԴ/0201/01/16 քրեական գործը հանրային պաշտպան Լիաննա Գասպարյանին
հանձնելու մասին։
3. Վահան Ստեփանի Վարդանյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական
օրենսգրքի 178–րդ հոդվածի 2–րդ մասի 2–րդ կետով այն ենթադրյալ հանցանքի համար,
որ նա խաբեությամբ և վստահությունը չարաշահելու եղանակով հափշտակել է Ռոլանդ
Վլադիմիրի Ասլանյանին պատկանող վերջինիս կողմից իրեն վստահված խոշոր
չափերով գույքը՝ 1.920.000 ՀՀ դրամ արժողությամբ «Օպել Աստրա Ջիե» մակնիշի 34 OM
737 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան։
Այսպես.
Վահան Ստեփանի Վարդանյանը, հանդիսանալով ՀՀ ԱՆ «Արմավիր» ՔԿՀ-ի
կալանավոր, «List.am» ինտերնետային կայքէջում ծանոթանալով Ռոլանդ Վլադիմիրի
Ասլանյանին պատկանող «Օպել Աստրա Ջի» մակնիշի 34 OM 737 հաշվառման
!2
համարանիշի ավտոմեքենան օրավարձով շահագործման հանձնելու մասին
հայտարարությանը, նպատակադրվել է խարդախության եղանակով հափշտակել նշված
գույքը: Ի կատարումն հանցավոր մտադրության, հեռախոսային խոսակցություն է
ունեցել Ռոլանդ Ասլանյանի հետ, որի ընթացքում բանավոր պայմանավորվածություն
ձեռք բերել՝ վերջինիս պատկանող 1.920.000 ՀՀ դրամ արժողությամբ «Oպել Աստրա Ջի»
մակնիշի 34 OM 737 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան 6000 ՀՀ դրամ
օրավարձով շահագործելու մասին:
Այնուհետև, Վահան Վարդանյանը եղբոր՝ Վարուժան Վարդանյանին, չհայտնելով
հանցավոր մտադրության մասին, ասել է, որ ավտոմոբիլը տեղափոխի իր բնակության
վայր: 2016թ. Փետրվարի 24-ին՝ ժամը 20:00-ի սահմաններում, Վարուժան Վարդանյանը
Երևան քաղաքի Կոմիտաս 38 շենքի բակում Ռոլանդ Ասլանյանից վերցնելով
ավտոմոբիլի բանալիները այն վարելով տեղափոխել է իր բնակության հասցե՝ Նոր Արեշ
34 փողոց 104/1 տան բակ: Վահան Վարդանյանը իր հանցավոր մտադրությունը
ժամանակից շուտ չբացահայտվելու, ավտոմեքենան պայմանավորվածության
համաձայն տիրապետելու պատրանք ստեղծելու նպատակով եղբոր միջոցով, ով գործել
է անզգուշությամբ, Ռոլանդ Ասլանյանին ընթացքում մաս-մաս վճարել է 12.000 և 30.000
դրամ գումար, իբր պայմանավորված օրավարձերի գումար:
2016 թվականի փետրվարի 26-ին Վահան Վարդանյանը «Արմավիր» ՔԿՀ
կալանավոր Արթուր Մելքոնյանի անունից՝ առանց նրա գիտության, զանգահարել է
վերջինիս ծանոթ, տաքսու վարորդ Գրիգոր Միզախանյանին՝ խնդրելով վերը նշված
ավտոմեքենան Վարուժան Վարդանյանի աշխատանքի վայրից՝ Նուբարաշենի թիվ
55565 զորամասի մոտից տեղափոխել Արտաշատ քաղաք և հանձնել իր կողմից նշված
անձանց, իսկ նրանցից ստացած գումարը ուղարկել իրեն:
Գրիգոր Միրզախանյանը, չիմանալով «Օպել Աստրա Ջի» մակնիշի
ավտոմեքենայի հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված լիենոլւ մասին, Վահան
Վարդանյանի խնդրանքով այն 2016 թվականի փետրվարի 26-ին տեղափոխել է
Արտաշատ քաղաք, որտեղ ավտոմեքենան հանձնել է՝ Յուրա Բեկնազարյանին ու
Արտակ Մանուկյանին, որոնց հետ մինչ այդ տեղի ունացած հեռախոսային
խոսակցության ժամանակ Վահան Վարդանյանը, ներկայանալով որպես այդ
ավտոմեքենայի սեփականատեր, պայմանավորվածություն է ձեռք բերել հորեղբոր
միջոցով ավտոմեքենան նրանց վաճառելու հարցերի շուրջ:
Յու. Բեկնազարյանը և Ա. Մանուկյանը Գրիգոր Միրզախանյանի կողմից իրենց
հանձնած «Օպել» մակնիշի ավտոմեքենան զննելուց հետո, հեռախոսային
խուսակցություն են ունեցել վահան Վարդանյանի հետ և պայմանավորվել հիշյալ
ավտոմեքենան 400.000 ՀՀ դրամով գնելու մասին, որից հետո այդ գումարն
ավտոմեքենայի համարանիշների հետ միասին հանձնել են Գրիգոր Միրզախանյանին,
որպեսզի Վահան Վարդանյանը պայմանավորվածության համաձայն ավտոմեքենան
հանի հաշվառումից և դրա մասին համապատասխան փաստաթուղթ ուղարկի
գնորդներին, սակայն Վահան Վարդանյանն այլևս այդ անձանց հետ կապի մեջ չի մտել:
Յու. Բեկնազարյանն ու Ա. Մանուկյանը մի քանի օր սպասելուց հետո, տեսնելով, որ
!3
այլևս չեն կարողանում Վահան Վարդանյանին գտնել, ապամոնտաժել են այդ
ավտոմեքենան և պահեստամասերը վաճառել տարբեր գնորդների, իսկ Գրիգոր
Միրզախանյանը Յու. Բեկնազարյանից ու Ա. Մանուկյանից ստացած 400.000 ՀՀ դրամ
գումարը Վահան Վարդանյանի հանձնարարությամբ «Թել Սել» վճարային տերմինալի
միջոցով փոխանցել է Վահան Վարդանյանի կողմից օգտագործվող «Վիվառո»
բուքմեյքերական ընկերության էլեկտրոնային կայքէջում գրանցված հաշվեհամարին,
որը վերջինս ամբողջությամբ օգտագործել է՝ կատարելով խաղադրույքներ։
Արագացված դատական քննություն.
4. Մինչ դատաքննությունը սկսելն ամբաստանյալ Վահան Վարդանյանը
միջնորդեց դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով` միաժամանակ
հայտարարելով, որ միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, խորհրդակցել է
Պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված դատաքննություն անցկացնելու բնույթն ու
հետևանքները, առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ և հասկանալի է, դրա հետ
համաձայն է և ընդունում է այն ամբողջ ծավալով:
Մեղադրողը հայտնեց, որ չի առարկում արագացված դատական քննության դեմ։
Մեղադրողը նշեց, որ որպես ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալ պետք է
դիտարկել Վահան Վարդանյանի` նախկինում քրեական պատասխանատվության
ենթարկված լինելու հանգամանքը, այն, որ ներկայումս նա մեղադրվում է միջին
ծանրությամբ հանցանք կատարելու մեջ։ Մեղադրողը Դատարանից խնդրեց
ամբաստանյալին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178–րդ հոդվածի 2–րդ
մասի 2–րդ կետով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ։
Դատական քննության ընթացքում Տուժողի ներկայացուցիչը ներկայացրեց
«Քրեորեն պատժելի արարքով պատճառված նյութական վնասի հատուցման պահանջի
մասին» վերտառությամբ քաղաքացիական հայց` խնդրելով Վահան Վարդանյանից,
Արտակ Մանուկյանից և Յուրա Բեյնազարյանից, որպես պատճառված վնաս հօգուտ
տուժող Ռոլանդ Ասլանյանի բռնագանձել 1.920.000 ՀՀ դրամ գումար։
Տուժող Ռոլանդ Ասլանյանը հայտնեց, որ միանում է իր ներկայացուցչին և պնդում
ներկայացված հայցը։
Դատական քննության ընթացքում Պաշտպանը հայտնեց, որ իր պաշտպանյալը
ինչպես նախաքննության այնպես էլ դատաքննության ընթացքում իրեն լիովին մեղավոր
է ճանաչել, զղջացել կատարած արարքի համար։ Միևնույն ժամանակ, որպես իր
պաշտպանյալի անձը բնութագրող տվյալ` Պաշտպանը նշեց, որ նա չի խուսափում
պատճառված վնասը փոխհատուցելուց։ Պաշտպանը Դատարանից խնդրեց իր
պաշտպանյալի նկատմամբ նշանակել մեղմ պատիժ։
Ամբաստանյալը հայտնեց, որ զղջում է իր կատարած արարքի համար, ընդունում
է ներկ այացված քաղաքացիական հայցը և կփորձի փոխհատուցել այն։
Դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը.
6. Լսելով ամբաստանյալի դիրքորոշումն իրեն առաջադրված մեղադրանքի
վերաբերյալ, հաշվի առնելով մինչև դատաքննությունը սկսվելն իր կամքով և
!4
Պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո ներկայացրած միջնորդությունն արագացված
դատաքննություն կիրառելու վերաբերյալ, ինչպես նաև այդ կապակցությամբ
Մեղադրողի, Տուժողի և Տուժողի ներկայացուցչի հայտնած դիրքորոշումը, Դատարանը
գտնում է, որ սույն քրեական գործով անհրաժեշտ է անդրադառնալ հետևյալ իրավական
հարցին. արդյո՞ք թիվ ԵԱՔԴ/0201/01/15 քրեական գործով` ըստ մեղադրանքի Վահան
Ստեփանի Վարդանյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2–րդ մասի 2–րդ
կետով, առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1–րդ և 375.2–րդ
հոդվածներով ամրագրված պայմանները` դատական քննության արագացված կարգ
կիրառելու համար։
7. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Եթե մեղադրողը մեղադրական եզրակացությունում չի առարկել արագացված
կարգ կիրառելու դեմ, ապա ամբաստանյալը կամ մեղադրյալն իրեն առաջադրված
մեղադրանքի հետ համաձայնվելու դեպքում իրավունք ունի միջնորդելու արագացված
դատական քննության կարգ կիրառելու մասին այն հանցագործություններով, որոնց
համար Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքով նախատեսված պատիժը
չի գերազանցում 10 տարի ժամկետով ազատազրկումը։
Մինչև դատաքննությունն սկսելը մեղադրողը դատարանի առաջարկությամբ
կարող է իր դիրքորոշումը փոխել, թեպետ արագացված կարգ կիրառելու դեմ առարկել է
մեղադրական եզրակացությունում։
2. Սույն հոդվածի առաջին մասով նախատեսված դեպքում դատարանը
կիրառում է դատական քննության արագացված կարգ, եթե`
1) ամբաստանյալը գիտակցում է իր կողմից ներկայացված միջնորդության
բնույթը և հետևանքները, և
2) միջնորդությունը ներկայացված է կամավոր, և
3) պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո, եթե ամբաստանյալն ունի
այդպիսին։
3. Դատարանը, գտնելով, որ ամբաստանյալի կողմից միջնորդություն
ներկայացնելիս չեն պահպանվել սույն հոդվածի առաջին կամ երկրորդ մասերով
նախատեսված պայմանները, որոշում է ընդունում ընդհանուր կարգով
դատաքննություն անցկացնելու մասին։
Դատարանը արագացված կարգ կիրառելու միջնորդությունը մերժում է նաև, եթե
պարզում է, որ ամբաստանյալի արարքի իրավաբանական որակումը ճիշտ չէ։ (…)
Ամբաստանյալի կամ մեղադրյալի անմեղսունակության առնչությամբ հիմնավոր
կասկածների առկայության դեպքում դատարանը մերժում է արագացված կարգ
կիրառելու միջնորդությունը՝ անցնելով ընդհանուր կարգով գործի քննությանը։
(…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի համաձայն`
«(…)
4. Հարցերի արդյունքում դատարանը, համոզվելով, որ առկա են սույն օրենսգրքի
375.1 հոդվածով նախատեսված պայմանները, որոշում է կայացնում արագացված
!5
կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին։ Հակառակ դեպքում դատական
քննությունն իրականացվում է ընդհանուր կարգով։
5. Դատարանը արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելիս
քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված
հետազոտություն չի կատարում։ Սակայն ուսումնասիրում է ամբաստանյալի անձը
բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու
ծանրացնող հանգամանքները։
6. Դատարանն արագացված կարգով դատական քննության արդյունքում
մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ, որը չի կարող
գերազանցել կատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ
պատժի երկու երրորդը, իսկ եթե առավել խիստ պատժի երկու երրորդը փոքր է տվյալ
հանցագործության համար նախատեսված առավել մեղմ պատժից` ապա առավել մեղմ
պատիժը։
(…)
8. Սույն օրենսգրքի 168 հոդվածի առաջին մասի 2-8-րդ կետերով նախատեսված
դատական ծախսերն ամբաստանյալից ենթակա չեն բռնագանձման»։
8. ՀՀ սահմանադրական դատարանը 2010 թվականի դեկտեմբերի 28–ի թիվ
ՍԴՈ-931 որոշման 6-րդ, 8-րդ և 11-րդ կետերում հայտնել է հետևյալ իրավական
դիրքորոշումը. «(…) Արագացված կարգով դատական քննությունը քրեական
դատավարության ձև է, որն օրենքով սահմանված կարգով միտված է գործն առավել
սեղմ ժամկետում և պարզեցված կանոններով լուծելուն։ Այս ինստիտուտի առանցքում
«գործարքն» է քրեական դատավարության երկու կողմերի` մեղադրանքի և
պաշտպանության կողմերի միջև, որի շրջանակներում մեղադրյալը համաձայնում է
առաջադրված մեղադրանքին, ինչի դիմաց նրա համար երաշխավորվում է պատժի
այնպիսի չափ, որը չի կարող գերազանցել կատարված հանցագործության համար
նախատեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը, իսկ եթե առավել խիստ պատժի
երկու երրորդը փոքր է տվյալ հանցագործության համար նախատեսված առավել մեղմ
պատժից` ապա առավել մեղմ պատիժ, ինչպես նաև ամբաստանյալն ազատվում է ՀՀ
Քրեական դատավարության օրենսգրքի 168-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-8-րդ կետերով
նախատեսված դատական ծախսերից։ Համաձայնելով արագացված դատաքննությանը`
ամբաստանյալը նաև կամովին հրաժարվում է մի շարք սահմանադրաիրավական
երաշխիքներից, այն է` անմեղության կանխավարկածի սկզբունք, գործի
հրապարակային քննության և այլ իրավունքներ։ Մյուս կողմից` մեղադրողը
հրաժարվում է մեղադրանքը պաշտպանելու իր գործառույթը լրիվ ծավալով
իրականացնելուց` դրանով հնարավորություն ստանալով տնտեսել իր միջոցները,
ինչպես նաև մեղադրյալին (ամբաստանյալին) խրախուսել համագործակցելու քրեական
հետապնդման մարմինների հետ»։
ՀՀ սահմանադրական դատարանը միևնույն որոշման 6–րդ կետում
անդրադարձել է նաև արագացված դատաքննության ինստիտուտի՝ որպես քրեական
դատավարության տարբերակված վարույթի տեսակի, 1987 թվականին Եվրոպայի
!6
խորհրդի նախարարների կոմիտեի «Քրեական արդարադատության պարզեցման
վերաբերյալ» թիվ R (87) 18 հանձնարարականում կատարված վերլուծությանը, որը
Դատարանի համոզմամբ կիրառելի է նաև սույն գործի շրջանակներում` հաշվի
առնելով, որ 2015 թվականի դեկտեմբերի 6–ի խմբագրությամբ ՀՀ Սահմանադրության
81–րդ հոդվածի պահանջն է ՀՀ Սահմանադրությամբ նախատեսված հիմնարար
իրավունքների, այդ թվում անձի իրավունքների և ազատությունների արդյունավետ
դատական պաշտպանության վերաբերյալ ՀՀ Սահմանադրությունում ամրագրված
նորմերը մեկնաբանելիս հաշվի առնել Հայաստանի Հանրապետության վավերացրած՝
մարդու իրավունքների վերաբերյալ միջազգային պայմանագրերի հիման վրա գործող
մարմինների պրակտիկան:
Ըստ վկայակոչված հանձնարարականի` արագացված դատաքննության
ինստիտուտն ուղղված է քրեական արդարադատության համակարգի գործունեությունն
արագացնելուն և պարզեցնելուն, մասնավորապես՝ ողջամիտ ժամկետում քրեական
գործի լուծման վերաբերյալ միջազգային չափանիշները և պահանջներն ապահովելու
պետո ւ թ յան պարտավ ո ր ո ւ թ յ ո ւ ն ն ար դ յ ո ւ նավ ետ ի րականաց ն ե լ ո ւ ն ,
հանցագործությունների քննությունն իրականացնելիս հապաղումները վերացնելուն,
որոնք կասկածի տակ են դնում քրեական օրենքի հեղինակությունը և ազդում
արդարադատության պատշաճ իրականացման վրա, ինչպես նաև պետության քրեական
քաղաքականության գերակա խնդիրներն արդյունավետ լուծելուն։
Որպես քննարկվող ինստիտուտի նպատակներ` հանձնարարականում նշված են,
ի թիվս այլնի.
ա) դատավարական տնտեսումը, այսինքն` առանձին քրեական գործերով
ժամանակի, միջոցների և ջանքերի կրճատումը` դրանք ավելի բարդ գործերի վարույթի
համար օգտագործելու նպատակով,
բ) հանցագործության կատարման և պատժի նշանակման միջև ընկած
ժամանակահատվածի կրճատումը, նպատակ ունենալով ուժեղացնել դատավարության
և քրեական պատժի նախազգուշական ազդեցությունը,
գ) կողմերին հաշտեցնելը և այլն։
9. ՀՀ վճռաբեկ դատարանը թիվ ԵԿԴ/0209/01/10 քրեական գործով Շողակաթ
Ամիրխանյանի և Գառնիկ Ֆարմանյանի վերաբերյալ 2011 թվականի փետրվարի 24–ին
կայացված որոշման 24–րդ կետերում հայտնել է.
«(…) [Դ]ատական քննության արագացված կարգի կիրառման համար, ի թիվս
այլոց, անհրաժեշտ են հետևյալ պայմանները.
1) ամբաստանյալը կամ մեղադրյալն իր միջնորդության մեջ հայտարարել է
առաջադրված մեղադրանքի հետ համաձայն լինելու և արագացված դատական
քննության կարգ կիրառելու մասին,
2) ամբաստանյալը կամ մեղադրյալը գիտակցում է իր ներկայացրած
միջնորդության բնույթն ու հետևանքները,
3) միջնորդությունը ներկայացված է կամավոր, պաշտպանի հետ
խորհրդակցելուց հետո և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.2-րդ հոդվածով
!7
նախատեսված ժամանակահատվածում, այն է՝ քրեական գործը դատարան ուղարկելու
պահից մինչև դատաքննությունն սկսվելը,
4) մեղադրողը չի առարկում արագացված կարգ կիրառելու դեմ,
5) անձը մեղադրվում է այնպիսի հանցանք գործելու մեջ, որի համար
նախատեսված պատիժը չի գերազանցում 10 տարի ժամկետով ազատազրկումը»:
10. Սույն դատավճռի 7–ից 9–րդ կետերում մատնանշված իրավական նորմերը, ՀՀ
Սահմանադրական դատարանի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական
դիրքորոշումները համադրելով սույն դատավճռի 3–ից 5–րդ կետերում նշված
փաստական հանգամանքների հետ, Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ա) ամբաստանյալ Վահան Վարդանյանն իր միջնորդության մեջ հայտարարել է
առաջադրված մեղադրանքի հետ համաձայն լինելու և արագացված դատական
քննության կարգ կիրառելու մասին,
բ) ամբաստանյալ Վահան Վարդանյանը գիտակցել է իր ներկայացրած
միջնորդության բնույթն ու հետևանքները,
գ) միջնորդությունը ներկայացվել է կամավոր, պաշտպան Լիաննա Գասպարյանի
հետ խորհրդակցելուց հետո և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.2–րդ
հոդվածով նախատեսված ժամանակահատվածում, մինչև դատաքննությունը սկսվելը։
դ) Մեղադրողը չի առարկել արագացված կարգ կիրառելու դեմ,
ե) Վահան Վարդանյանը մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի
2–րդ մասի 2–րդ կետով նախատեսված հանցանք գործելու մեջ, որի համար
նախատեսված պատիժը չի գերազանցում 10 տարի ժամկետով ազատազրկումը։
Հաշվի առնելով «ա»–ից «ե» կետում շարադրված փաստական հանգամանքները,
Դատարանը գտնում է, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1-րդ
եւ 375.2-րդ հոդվածներով նախատեսված պայմանները արագացված կարգով դատական
քննություն անցկացնելու մասին։
Հիմք ընդունելով վերոգրյալը` Դատարանը, գործով ձեռք բերված ապացույցների
ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, հանգում է այն
հետևության, որ Վահան Ստեփանի Վարդանյանը մեղավորությամբ կատարել է սույն
դատավճռի 3-րդ կետում արձանագրված` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2–րդ
մասի 2–րդ կետով իրեն մեղսագրվող արարքը։
11. Հաստատված համարելով ամբաստանյալ Վահան Ստեփանի Վարդանյանի
մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2–րդ մասի 2–րդ կետով
նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ` Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է
անդրադառնալ ամբաստանյալին մեղսագրվող արարքի համար պատժի նշանակման
հետ կապված իրավական հարցերի հետևյալ խմբին.
ա) ապաց ո ւ ց ված է ար դ յ ո ՞ ք Վահան Ստեփան ի Վար դան յան ի
պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների
առկայությունը.
բ) ենթակա է արդյո՞ք պատժի Վահան Ստեփանի Վարդանյանն իր կատարած
հանցանքի համար.
!8
գ) ի՞նչ պատիժ պետք է նշանակվի Վահան Ստեփանի Վարդանյանի նկատմամբ.
դ) Վահան Ստեփանի Վարդանյանն արդյո՞ք պետք է կրի իր նկատմամբ
նշանակված պատիժը։
12. Պատասխանելով սույն դատավճռի 11–րդ կետի «ա» ենթակետով
բարձրացված իրավական հարցին` Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել
հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61–րդ հոդվածի համաձայն`
«(…)
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար
վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող
տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ
ծանրացնող հանգամանքներով:
(…)»
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 1-ին մասն ամրագրում է
պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների ոչ սպառիչ ցանկը,
այն է`
« (…)
9) մեղայականով ներկայանալը, հանցագործությունը բացահայտելուն,
հանցագործության մյուս մասնակիցներին մերկացնելուն, հանցագործությամբ ձեռք
բերված գույքը որոնելուն աջակցելը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածը սահմանում է պատասխանատվությունը
և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների սպառիչ ցանկը:
Այսպես, այդ հոդվածի 1–ին մասի համաձայն`
«1. Պատասխանատվությունը եւ պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ են՝
1) հանցանքը կատարելու ռեցիդիվը, (…)»։
Նույն հոդվածի 3-րդ և 4-րդ մասերի համաձայն`
«3. Պատիժ նշանակելիս դատարանը չի կարող հաշվի առնել սույն հոդվածի
առաջին մասով չնախատեսված այլ հանգամանքներ:
4. Եթե սույն հոդվածի առաջին մասում նշված որևէ հանգամանք սույն օրենսգրքի
Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված է որպես
հանցագործության հատկանիշ, ապա դա չի կարող կրկին հաշվի առնվել որպես
պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք»:
13. Նախորդ կետում վկայակոչված իրավադրույթները համադրելով սույն
դատավճռում արձանագրված փաստական տվյալների հետ` Դատարանը որպես
ամբաստանյալ Վահան Ստեփանի Վարդանյանի պատասխանատվությունն ու
պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտարկում այն, որ առաջադրված մեղադրանքում
ամբաստանյալն իրեն մեղավոր է ճանաչել` դեռևս նախաքննության ընթացքում տվել
խոստովանական ցուցմունքներ (տե՛ս հատոր 1, Գ/Թ–47–48, 62, 137, 158, 199), այդ
կերպով աջակցելով հանցագործության բացահայտմանը։
!9
Դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Վահան Ստեփանի
Վարդանյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք է
դիտարկում ռեցիդիվի առկայությունը։ Մասնավորապես, 2017 թվականի մարտի 2–ին
ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնից ստացված թիվ 6/7-588 գրության
համաձայն` Վահան Ստեփանի Վարդանյանն ունի դատվածություն` նախկինում
ենթարկվելով քրեական պատասխանատվության հանրորեն վտանգավոր արարքների
կատարման համար։
14. Պատասխանելով սույն դատավճռի 11–րդ կետի «բ» ենթակետով բարձրացված
իրավական հարցին` Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել, որ այն դեպքում, երբ
հաստատված է համարվում անձի կողմից քրեական օրենքով արգելված հանցանքի
կատարման փաստական հանգամանքը, ապա անհրաժեշտություն է առաջանում
կյանքի կոչել քրեական իրավունքի հիմքում ընկած պատասխանատվության
անխուսափելիության սկզբունքը (նպատակ ունենալով վերականգնել սոցիալական
արդարությունը, ուղղել հանցանք կատարած անձին և կանխել հետագա
հանցագործությունների կատարումը` հանցավորի մոտ ձևավորելով իրավահպատակ
վարքագիծ և ապահովելով նրա վերասոցիալականացումը հասարակությունում),
բացառությամբ այն դեպքերի, երբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասում
նախատեսված մեխանիզմների ուժով անձը կարող է ենթակա չլինել պատժի օրենքի
ուժով (Ex lege):
Համադրելով վերոնշյալ դիրքորոշումը` ամբաստանյալ Վահան Ստեփանի
Վարդանյանի կողմից գողություն կատարելու փորձի վերաբերյալ հաստատված
փաստական հանգամանքի հետ, Դատարանն արձանագրում է, որ առկա է
անհրաժեշտություն կատարված հանցանքի կապակցությամբ վերականգնել
սոցիալական արդարությունը, ուղղել Վահան Ստեփանի Վարդանյանին և կանխել
հետագա հնարավոր հանցագործությունները` այդ կերպ նպաստելով ամբաստանյալի
իրավահպատակ վարքագծի ձևավորմանը և նրա վերասոցիալականացմանը
հասարակությունում։ Միևնույն ժամանակ, Դատարանն արձանագրում է, որ սույն
քրեական գործով ամբաստանյալի պատժի ենթակա չլինելու օրենքի ուժով
նախատեսված հիմքերը բացակայում են։
Այսինքն, Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Վահան Ստեփանի
Վարդանյանը ենթակա է պատժի` իր կողմից կատարված հանցանքի համար։
15. Պատասխանելով սույն դատավճռի 11–րդ կետի «գ» ենթակետով բարձրացված
իրավական հարցին` Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` «Հանցանք կատարած անձի
նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները
պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա
կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և
բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
!10
«Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել
պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ
նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի
համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի
Ընդհանուր մասի դրույթները»:
(…)
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3–րդ հոդվածի համաձայն`
«(…)
6. Դատարանն արագացված կարգով դատական քննության արդյունքում
մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ, որը չի կարող
գերազանցել կատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ
պատժի երկու երրորդը, իսկ եթե առավել խիստ պատժի երկու երրորդը փոքր է տվյալ
հանցագործության համար նախատեսված առավել մեղմ պատժից` ապա առավել մեղմ
պատիժը։
(…)
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը
նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի տեսակները»:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին վճռաբեկ դատարանն
անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ
ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է
ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները
քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է
ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական
դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով
պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ
քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին
հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին
համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի
Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն
ու չափը: Այլ կերպ` ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա
պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները` ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին
տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։
!11
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի
համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և
քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ,
ինչի վերաբերյալ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել Արարատ
Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/
0252/01/13 որոշման 39–րդ կետում հայտնել է հետևյալը.
«(…) Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը,
ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։ Պատժի
արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ
չափազանց խիստ պատժի նշանակման։ Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի,
իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են։ Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ
նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի
հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը
մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա։ Նշված
հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական
օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն
ապահովելու անհրաժեշտությունից:
(…)
Այսպիսով, նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է,
որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային
վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (հանցագործության` հանրության համար
վտանգավորության աստիճանի և բնույթի հարցերի վերաբերյալ մանրամասն տե՛ս
Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի
ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն
արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր
կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի
կ ո ղ մ ի ց կար ո ղ է ո ր ո շ վ ե լ կ ո ն կ ր ետ հան ցագ ո ր ծ ո ւ թ յան տար ր ե ր ի
առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի
անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող
հանգամանքների հիման վրա։
(…) Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն
է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց
ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես
հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես
կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն
հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում
դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը
բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-
ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում,
!12
աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը,
տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն»։
16. Վերը վկայակոչված իրավական դիրքորոշումների հիման վրա` Դատարանն
անհրաժեշտ է համարում նշել.
Սույն դատավճռում շարադրված իրավադրույթների, դրանց վերլուծության
արդյունքում ձևավորված դատողությունների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական
դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով ամբաստանյալ Վահան Ստեփանի
Վարդանյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178–րդ հոդվածի 2–րդ մասի 2–րդ կետով
կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության
աստիճանը, այդ թվում` նրա հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը,
խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ
ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, հանցանքը
կատարելուց հետո ամբաստանյալի դրսևորած վարքագիծը, դրանք համադրելով սույն
դատավճռի 13-րդ կետում արձանագրված՝ նրա պատասխանատվությունը և պատիժը
մեղմացնող հանգամանքի, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող
հանգամանքի առկայության պայմաններում՝ Դատարանը հանգում է այն հետևության,
որ տվյալ դեպքում սանկցիայով նախատեսված խիստ պատժատեսակի միջոցով
հնարավոր է ապահովել պատժի նպատակների իրացվելիությունը:
Այսինքն` Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Վահան Ստեփանի
Վարդանյանի նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178–րդ
հոդվածի 2–րդ մասի 2–րդ կետի սանկցիայով նախատեսված ազատազրկում
պատժատեսակը, որի ռեալ (իրական) կիրառման միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների
իրացվելիությունը: Տվյալ դեպքում նշանակվող ազատազրկումը բխում է նաև ՀՀ
քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության և
պատասխանատվության անհատականացման, պատիժ նշանակելու ընդհանուր
սկզբունքներից։
Միևնույն ժամանակ, նկատի ունենալով, որ ամբաստանյալ Վահան Վարդանյանն
ունի դատվածություն` Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել, որ ռեցիդիվի
կանոնները կիրառելի համարվել չեն կարող նրա նկատմամբ` արագացված
դատաքննության կարգ կիրառելու պատճառով։ Մասնավորապես, ՀՀ վճռաբեկ
դատարանն Ալեք Պողոսյանի վերաբերյալ 2014 թվականի մայիսի 31–ի թիվ ՏԴ/
0071/01/13 քրեական գործով կայացված որոշման 21–րդ կետում նշել է, որ
հանցագործությունների ռեցիդիվի և արագացված դատաքննության ընթացքում պատիժ
նշանակելու կանոնների համատեղ կիրառումը բացառում է պատիժ նշանակելու
ընդհանուր սկզբունքների կիրառման հնարավորությունը, և դատարանը զրկվում է
կոնկրետ դեպքում կատարված հանցագործյան բնույթն ու վտանգավորությունը,
հանցավորի անձը, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող
հանգամանքները գնահատելու և անձի նկատմամբ արդարացի պատիժ նշանակելու
հնարավորությունից։
!13
Հիշյալ վերլուծության հիման վրա` ՀՀ վճռաբեկ դատարանը եզրահանգել է, որ
գ ո ր ծ ի ք ն ն ո ւ թ յան արագաց ված կար գ ի կ ի րառ ման պայ ման ն ե ր ո ւ մ
հանցագործությունների ռեցիդիվի և արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ
նշանակելու կանոնների միաժամանակյա կիրառությունն անթույլատրելի է։
Միևնույն ժամանակ, հաշվի առնելով, որ սույն քրեական գործով
ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքը վերաբերվում է նրա կողմից 2016
թվականի փետրվարի 24–26–ն ընկած ժամանակահատվածում կատարված
հանցագործությանը, այսինքն` այն հանցագործությանը, որը կատարվել է նախքան
ամբաստանյալի կողմից մեկ այլ` թիվ ԱՎԴ2/0057/01/16 քրեական գործով 2016
թվականի մարտի 23–ի հանցագործության կատարումը, հետևաբար Դատարանը
պատժի նշանակման հարցը լուծելիս պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66–
րդ հոդվածի 3–րդ և 6–րդ մասերով նախատեսված` հանցագործությունների
համակցության կանոններով։
Մասնավորապես, նկատի ունենալով, որ թիվ ԱՎԴ2/0057/01/16 քրեական գործով
Արարատի և Վայոց Ձորի մարզերի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի
դատարանի կողմից 2016 թվականի նոյեմբերի 11–ին կայացված դատավճռի
եզրափակիչ մասում նշվել է. «Վահան Ստեփանի Վարդանյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ
քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված
հանցագործության կատարման մեջ և նշանակել պատիժ ազատազրկման ձևով 3/երեք/
տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 3-րդ և 6-րդ մասերի կիրառմամբ,
հանցանքների համակցությամբ, սույն գործով նշանակված ազատազրկման ձևով 3/
երեք/ տարի ժամկետով և ԱՎԴ1/0018/01/15 քրեական գործով Արարատի և Վայոց Ձորի
մարզերի ընդհանուր իրավասության դատարանի 10.06.2016 թվականի դատավճռով
Վահան Վարդանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 361-րդ հոդվածի 1-ին մասով,
176-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 3-րդ կետերով, 362-րդ հոդվածի 1-ին մասով
նշանակված ազատազրկման ձևով 6/վեց/ տարի ժամկետով պատիժները մասնակիորեն
գումարելու միջոցով վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում 7/յոթ/ տարի
ժամկետով:
Վահան Ստեփանի Վարդանյանի պատժի կրման ժամկետի սկիզբը հաշվել 2014
թվականի դեկտեմբերի 02-ից»:
17. Պատասխանելով սույն դատավճռի 11–րդ կետի «դ» ենթակետով բարձրացված
իրավական հարցին` Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
Նկատի ունենալով ամբաստանյալ Վահան Ստեփանի Վարդանյանի կողմից
քրեական օրենքով արգելված արարքի կատարման եղանակը, բնույթը, հանրային
վտանգավորության և հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը,
Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալի նկատմամբ անհրաժեշտ է կիրառել
քրեաիրավական ներգործության միջոց, որն անմիջականորեն պետք է ներգործի
ամբաստանյալի նկատմամբ` ունենալով կանխարգելիչ (պրևենտիվ) բնույթ,
ապագայում համանման արարքների կատարումը բացառելու համար։
!14
Այսինքն, Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Վահան Ստեփանի
Վարդանյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակվող պատիժը։
18. Անդրադառնալով Տուժողի ներկայացուցչի կողմից ներկայացված
քաղաքացիական հայցին` Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 74–րդ հոդվածի 1–ին մասի
համաձայն` «1. Քաղաքացիական պատասխանող է ճանաչվում ֆիզիկական կամ
իրավաբանական անձը, որի վրա օրենքով, քրեական գործով վարույթի ընթացքում
ներկայացված հայցի հիման վրա կարող է դրվել գույքային պատասխանատվություն
քրեական օրենսգրքով չթույլատրված արարքով գույքային վնաս պատճառած
մեղադրյալի գործողությունների համար: (…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1–ին հոդվածի 6–րդ մասի
համաձայն` «6. Եթե տվյալ գործով հարուցված է նաեւ քաղաքացիական հայց, եւ
ամբաստանյալը (մեղադրյալը) կամ քաղաքացիական պատասխանողը ընդունում է այն,
ապա դատարանը դատավճռով բավարարում է նաեւ քաղաքացիական հայցը, եթե այն
չի հակասում օրենքին: Այդ դեպքում դատարանը պետք է լրացուցիչ պարզի, թե արդյոք
հայցի ընդունումը կամավոր է, և արդյոք այն վերաբերում է այլ անձանց
իրավունքներին: Դատարանը, գտնելով, որ հայցի ընդունումը հակասում է օրենքին կամ
կամավոր չէ կամ վերաբերում է այլ անձանց իրավունքներին, հայցը թողնում է առանց
քննության` քաղաքացիական հայցվորին բացատրելով քաղաքացիական
դատավարության կարգով հայց ներկայացնելու նրա իրավունքը»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Ա.Սահակյանի վերաբերյալ թիվ ԵԱՔԴ/0133/01/08
քրեական գործով 2009 թվականի նոյեմբերի 26–ին կայացված որոշման 24–րդ կետում
նշել է. «Վկայի կարգավիճակ ունեցող անձը կարող է քրեական դատավարությունում
հանդես գալ որպես քաղաքացիական պատասխանող, եթե նա ՀՀ քրեական
դատավարության օրենսգրքի 74–րդ հոդվածի 1–ին մասի ուժով հանդիսանում է
մեղադրյալի գործողությունների համար պատասխանատու ֆիզիկական անձ և ՀՀ
քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված ընթացակարգով ներգրավվել է
որպես քաղաքացիական պատասխանող և ապահովվել են քրեադատավարական
օրենսդրությամբ սահմանված նրա իրավունքները»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Դ.Գալստյանի վերաբերյալ թիվ ՇԴ/0008/01/09 քրեական
գործով 2009 թվականի նոյեմբերի 26–ին կայացված որոշման 17–րդ կետում նշել է.
«Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ օրենսդիրը որդեգրել է քրեական մեղադրանքի
հանդեպ քաղաքացիական հայցի ածանցյալ դերի հայեցակարգը։ Իսկ դրանից բխում է,
որ քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցը լուծելու համար դատարանը
նախ պետք է ապացուցված համարի տվյալ հանցագործության համար անձի
մեղավորությունը, որից հետո միայն կարող է անդրադառնալ հանցագործությամբ
անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասի բնույթի, չափի և դրա հատուցման
հետ կապված հարցերին»։
!15
19. Սույն դատավճռի նախորդ կետում վկայակոչված իրավադրույթի և ՀՀ
վճռաբեկ դատարանի արտահայտված իրավական դիրքորոշումների ներքո`
Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
Սույն քրեական գործի շրջանակներում Տուժողի ներկայացուցչի կողմից
ներկայացվել է քաղաքացիական հայց ամբաստանյալ Վահան Վարդանյանի, ինչպես
նաև դատակոչի ենթակա անձանց ցուցակում ընդգրկված վկաներ`Արտակ Մանուկյանի
և Յուրա Բեկնազարյանի դեմ։
Այդ կապակցությամբ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել, որ վկաներ
Արտակ Մանուկյանը և Յուրա Բեկնազարյանը ՀՀ քրեական դատավարության
օրենսգրքի 74–րդ հոդվածի համաձայն չեն հանդիսանում ամբաստանյալի
գործողությունների համար պատասխանատու անձ (մասնավորապես` տվյալ
պարագայում ամբաստանյալ Վահան Վարդանյանը հանդիսանում է գործունակ
ֆիզիկական անձ, ով օժտված է իր գործողություններով քաղաքացիական իրավունքներ
ձեռք բերելու և իրականացնելու, իր համար քաղաքացիական պարտականություններ
ստեղծելու ու դրանք կատարելու ունակությամբ)։
Բացի այդ, ելնելով քրեական մեղադրանքի նկատմամբ քաղաքացիական հայցի
ունեցած ածանցյալ դերից` Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել, որ սույն
քրեական գործի շրջանակներում քննվող մեղադրանքի ծավալն ընդգրկում է
բացառապես ամբաստանյալի Վահան Վարդանյանի կողմից քրեական օրենքով
արգելված արարք կատարելու հանգամանքը։ Այսինքն, քրեական դատավարությունում
ներկայացվող քաղաքացիական հայցը` հանցագործությամբ անմիջականորեն
պատճառված վնասի հատուցելիության վերաբերյալ, կարող է ածանցվել բացառապես
Վահան Վարդանյանի կողմից կատարված հանցագործության և առաջադրված
մեղադրանքի ծավալի մասով։
Մինչդեռ Արտակ Մանուկյանի և Յուրա Բեկնազարյանի դեմ ներկայացվող
քաղաքացիական հայցը ենթակա չէ քննության քրեական դատավարության
շրջանակներում` նկատի ունենալով, որ նրանց գործողություններն ընդգրկված չեն
սույն քրեան գործով քննվող մեղադրանքի ծավալում, որից էլ կարող էր ածանցյալ բնույթ
կրել ներկայացված քաղաքացիական հայցը։
Ինչ վերաբերվում է ամբաստանյալ Վահան Վարդանյանի դեմ ներկայացված
քաղաքացիական հայցի մասին, ապա Դատարանը գտնում է, որ այն ենթակա է
բավարարման` 1.920.000 ՀՀ դրամի չափով, հաշվի առնելով, որ այդքան է կազմում
ամբաստանյալի գործողությունների արդյունքում տուժողին անմիջականորեն
պատճառված վնասը, որն ընդգրկված է նաև մեղադրանքի ծավալում և ամբողջությամբ
ընդունվել է ամբաստանյալի կողմից։ Բացի այդ, Դատարանի հիշյալ դիրքորոշումը
պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ տվյալ պարագայում պարտատեր
հանդիսացող Տուժողի առջև պարտապանների ունեցած պարտավորության առարկան
անբաժանելի է, հետևաբար ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 361–362–րդ հոդվածներով
նախատեսված իրավադրույթների հիման վրա` Վահան Վարդանյանը հանդիսանում է
!16
համապարտ պարտավորություն կրող, որի պարագայում ներկայացված հայցով նշված
պահանջը ենթակա է բավարարման ամբողջ գումարի չափով։
Այսպիսով, Դատարանը գտնում է, որ Տուժողի ներկայացուցչի կողմից
ներկայացված քաղաքացիական հայցը ենթակա է մասնակի բավարարման` հօգուտ
Ռոլանդ Ասլանյանի բռնագանձելով 1.920.000 (մեկ միլիոն ինը հարյուր քսան հազար) ՀՀ
դրամ գումար ամբաստանյալ Վահան Վարդանյանից։ Ինչ վերաբերվում է Արտակ
Մանուկյանի և Յուրա Բեկնազարյանի դեմ ներկայացված քաղաքացիական հայցի
մասին, ապա Դատարանը գտնում է, որ այն ենթակա է թողնման առանց քննության։
Միևնու յն ժամանակ, քաղաքացիական հայցի մասով սահմանվող
պարտավորությունների կատարումն ապահովելու նպատակով Դատարանն
անհրաժեշտ է համարում ամբաստանյալ Վահան Վարդանյանի շարժական և անշարժ
գույքի նկատմամբ կալանք դնել` բավարարվող գումարի չափով։
20. Անդրադառնալով որպես իրեղեն ապացույց ճանաչված` «Օպել Աստրա Ջի
Ունիվերսալ» մակնիշի ավտոմեքենայի 34 OM 737 համարանիշերի տնօրինման հարցին,
Դատարանը գտնում է, որ այն պետք է վերադարձնել տուժող Ռոլանդ Ասլանյանին սույն
դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։ Միևնույն ժամանակ, «Օպել Աստրա
Ջի Ունիվերսալ» մակնիշի ավտոմեքենայի վրա դրված կալանքը պետք է վերացնել սույն
դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Անդրադառնալով ամբաստանյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցին`
Դատարանը գտնում է, որ մինչև սույն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելն այն
պետք է թողնել անփոփոխ` դատական ակտի հնարավոր բողոքարկման դեպքում
ամբաստանյալի դատավարական պարտականությունների պատշաճ կատարումն
ապահովելու համար:
Դատարանը նաև գտնում է, որ դատական ծախսերի հարցը պետք է համարել
լուծված, քանի որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 168-րդ հոդվածի 1-ին մասի
1-ին կետով նախատեսված դատական ծախսը բացակայում է, իսկ նշված հոդվածի նույն
մասի 2-ից 8-րդ կետերով նախատեսված դատական ծախսերը, համաձայն ՀՀ քրեական
դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 8-րդ մասի` ամբաստանյալից
բռնագանձման ենթակա չեն:
Միևնույն ժամանակ, Դատարանն արձանագրում է, որ առկա չէ որևէ հիմք`
ամբաստանյալի նկատմամբ հարկադիր բուժում կամ խնամակալություն նշանակելու
համար, գործով բռնագանձման ենթակա գույք չկա:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի
357-360-րդ, 365-րդ, 369-372-րդ, 375.3-375.4-րդ հոդվածներով` Դատարանը`
ՎՃՌԵՑ`
Վահան Ստեփանի Վարդանյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի
178–րդ հոդվածի 2–րդ մասի 2–րդ կետով նախատեսված հանցագործություն կատարելու
մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում` 3 (երեք) տարի ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66–րդ հոդվածի 3–րդ և 6–րդ մասերի կիրառմամբ
հանցանքների համակցությամբ, սույն գործով նշանակված ազատազրկման ձևով 3
!17
(երեք) տարի ժամկետով և 2016 թվականի նոյեմբերի 11–ի ՀՀ Արարատի և Վայոց Ձորի
մարզերի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով
Վահան Վարդանյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով 7 (յոթ) տարի
ժամկետով պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով վերջնական պատիժ
նշանակել ազատազրկում 9 (ինը) տարի ժամկետով։
Վահան Ստեփանի Վարդանյանի պատժի կրման ժամկետի սկիզբը հաշվել 2014
թվականի դեկտեմբերի 2–ից։
Վահան Ստեփանի Վարդանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց
ընտրված ստորագրությունը` չհեռանալու մասին, թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի
օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Ներկայացված քաղաքացիական հայցը բավարարել մասնակի` հօգուտ Ռոլանդ
Ասլանյանի բռնագանձելով 1.920.000 (մեկ միլիոն ինը հարյուր քսան հազար) ՀՀ դրամ
գումար։
Արտակ Մանուկյանից և Յուրա Բեկնազարյանից գումարի բռնագանձման մասով
ներկայացված քաղաքացիական հայցը թողնել առանց քննության։
Վահան Ստեփանի Վարդանյանի շարժական և անշարժ գույքի վրա դնել
կալանք` 1.920.000 (մեկ միլիոն ինը հարյուր քսան հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով։
Որպես իրեղեն ապացույց ճանաչված` «Օպել Աստրա Ջի Ունիվերսալ» մակնիշի
ավտոմեքենայի 34 OM 737 համարանիշերը վերադարձնել տուժող Ռոլանդ Ասլանյանին
և հանել ավտոմեքենայի վրա դրված կալանքը` սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ
մտնելուց հետո։
Դատավճռի ծախսերի հարցը համարել լուծված։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ քրեական վերաքննիչ դատարան
հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում, բացառությամբ ՀՀ քրեական
դատավարության օրենսգրքի 395–րդ հոդվածի 1–ին կետով նախատեսված հիմքի։
ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա.ՆԻԿՈՂՈՍՅԱՆ
!18