ԵԱՔԴ/0184/01/16






ՈՐՈՇՈՒՄ
ՔՐԵԱԿԱՆ ԳՈՐԾԻ ՎԱՐՈՒՅԹԸ ԿԱՐՃԵԼՈՒ ԵՎ ՔՐԵԱԿԱՆ ՀԵՏԱՊՆԴՈՒՄԸ ԴԱԴԱՐԵՑՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ
18 նոյեմբերի 2016թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան),

նախագահությամբ դատավոր` Ա. Նիկողոսյանի,
քարտուղարությամբ` Ա.Վարդանյանի,

մասնակցությամբ`
մեղադրող՝ Լ.Մանուկյանի,
ամբաստանյալ` Ա.Հարությունյանի,

դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`
Արմեն Վյաչեսլավի Հարությունյանի (ծնված 06.07.1991թ.–ին, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, չամուսնացած, չի աշխատում, նախկինում դատապարտված, բնակվող ք.Երևան, Նորագավիթ 1–ին փողոց 8ա տանը) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34–177–րդ հոդվածի 1–ին մասով,

ՊԱՐԶԵՑ

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. 2016 թվականի ապրիլի 2–ին հարուցվել է թիվ 14118816 նախաքննական համարով քրեական գործը։
2016 թվականի ապրիլի 4–ին Մարիամ Վաչագանի Մուրադյանը ճանաչվել է տուժող։
2016 թվականի ապրիլի 14–ին Վաչագան Սարգիսի Մուրադյանը ճանաչվել է որպես տուժողի ներկայացուցիչ։
2016 թվականի ապրիլը 15–ին Մարիամ Վաչագանի Մուրադյանը ճանաչվել է քաղաքացիական հայցվոր։
2016 թվականի ապրիլի 30–ին Արմեն Վյաչեսլավի Հարությունյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրությունը` չհեռանալու մասին։
2016 թվականի մայիսի 6–ին Արմեն Վյաչեսլավի Հարությունյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34–177–րդ հոդվածի 1–ին մասով։
2. 2016 թվականի մայիսի 13–ին հարուցվել է թիվ 14129116 նախաքննական համարով քրեական գործը։
2016 թվականի մայիսի 16–ին Թելո Ֆայզոյի Համզոյանը ճանաչվել է որպես տուժող։
2016 թվականի մայիսի 16–ին որոշում է կայացվել Թելո Ֆայզոյի Համզոյանին որպես քաղաքացիական հայցվոր ճանաչելու մասին։
2016 թվականի մայիսի 27–ին Արմեն Վյաչեսլավի Հարությունյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրությունը` չհեռանալու մասին։
2016 թվականի մայիսի 27–ին Արմեն Վյաչեսլավի Հարությունյանը որպես մեղադրյալ է ներգրավվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177–րդ հոդվածի 1–ին մասով։
2016 թվականի մայիսի 30–ին որոշում է կայացվել 2016 թվականի մայիսի 13–ին հարուցված թիվ 14129116 քրեական գործը թիվ 14118816 քրեական գործին միացնելու մասին։
2016 թվականի հուլիսի 14–ին որոշում է կայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177–րդ հոդվածի 1–ին մասով Արմեն Վյաչեսլավի Հարությունյանի նկատմամբ քրեական հետապնդում չիրականացնելու մասին` տուժողի հետ հաշտվելու հիմքով։
Մեղադրական եզրակացությունը կազմվել է 2016 թվականի սեպտեմբերի 23–ին, որը 2016 թվականի սեպտեմբերի 30–ին հաստատվել է Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջաններ դատախազության ավագ դատախազ Լ. Մանուկյանի կողմից։
3. 2016 թվականի սեպտեմբերի 30–ին քրեական գործը` հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ, ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանում։
Քրեական գործը թիվ ԵԱՔԴ/0184/01/16 համարի ներքո 2016 թվականի հոկտեմբերի 10–ին մակագրվել և հանձնվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի դատավոր Ա.Նիկողոսյանին։ Նույն օրը կայացվել է քրեական գործը վարույթ ընդունելու մասին որոշում։
2016 թվականի հոկտեմբերի 24–ին կայացվել է քրեական գործը դատական քննության նշանակելու մասին որոշում։

Գործի լուծման համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքները.
4. Մեղադրական եզրակացության համաձայն` Արմեն Վյաչեսլավի Հարությունյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34–177–րդ հոդվածի 1–ին մասով, քանի որ 2016 թվականի մարտի 21–ին, ժամը 17։20–ին Երևան քաղաքի Կոմիտաս–Գյուլբենկյան փողոցների խաչմերուկում ուրիշի գույքի գողություն կատարելու նախնական դիտավորությամբ, 58 համարի երթուղային ավտոբուսի մեջ Մարիամ Մուրադյանի պայուսակից փորձել է գաղտնի հափշտակել վերջինիս պատկանող, զգալի չափ հանդիսացող 250.000 ՀՀ դրամ արժողությամբ «Iphone 5s» տեսակի բջջային հեռախոսը, սակայն այն պայուսակից հանելուց հետո նկատվելով Մարիամ Մուրադյանի կողմից իր կամքից անկախ հանգամանքներում ավարտին չի հասցրել հանցագործությունը և հիշյալ բջջային հեռախոսը գցելով ավտոբուսի նստատեղերի տակ երթուղային տրանսպորտի կանգառում դուրս է եկել ավտոբուսից և նույն ժամանակ մոտեցած ոստիկանության աշխատակիցների կողմից բերման ենթարկվել ոստիկանության ԵՔՎ Արաբկիր բաժին։
5. 2016 թվականի նոյեմբերի 7–ին Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանում ստացվել է տուժող Մարիամ Մուրադյանի ներկայացուցիչ Վաչագան Մուրադյանից հետևյալ բովանդակությամբ դիմումը. «Ես` Վաչագան Մուրադյանս, ԵԱՔԴ/0184/01/16 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Արմեն Վյաչեսլավի Հարությունյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34–177–րդ հոդվածի 1–ին մասով բողոքս հետ եմ վերցնում, քանի որ Արմեն Վյաչեսլավի Հարությունյանի հետ եկել ենք փոխհամաձայնության, նա վճարել է վնասի գումարը»։
2016 թվականի նոյեմբերի 18–ին կայացած դատական նիստի ընթացքում ամբաստանյալ Արմեն Հարությունյանը հայտնեց, որ համաձայն է տուժողի հետ հաշտվելու հիմքով քրեական գործի վարույթը կարճմանը և քրեական հետապնդման դադարեցմանը։
Դատական նիստը նախագահողին ամբաստանյալ Արմեն Հարությունյանը հայտնեց, որ հաշտությունը կամավոր է, նա զղջում է իր կատարած արարքի համար։
Միևնույն ժամանակ, դատական նիստը նախագահողի այն հարցին, թե արդյո՞ք ամբաստանյալը գիտակցում է, որ տուժողի հետ հաշվելու հիմքով քրեական գործի վարույթը կարճելու դեպքում` նրա նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցվելու է ոչ արդարացնող հիմքով, դրանից բխող բոլոր հետևանքներով` պատասխանել է, որ գիտակցում է։
Դատական նիստի ընթացքում Մեղադրողը չառարկեց ներկայացված միջնորդության կապակցությամբ` նշելով, որ տուժողն ու ամբաստանյալը հաշտվելու դեպքում քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, իսկ քրեական հետապնդումը` դադարեցման։

Դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
6. Դատական քննության ընթացքում քննության առնելով Դատարանին ներկայացված` տուժողի և ամբաստանյալի միջնորդությունները, այդ կապակցությամբ մեղադրողի դիրքորոշումը, հետազոտելով քրեական գործի նյութերը, Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է պարզել, թե արդյո՞ք առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված անհրաժեշտ նախադրյալները թիվ ԵԱՔԴ/0184/01/16 քրեական գործով ամբաստանյալ Արմեն Հարությունյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և քրեական գործով վարույթը կարճելու համար` տուժող Մարիամ Մուրադյանի հետ հաշտվելու հիմքով։
7. ՄԱԿ–ի Գլխավոր վեհաժողովի կողմից 1985 թվականի նոյեմբերի 29–ին ընդունված` «Հանցագործությունների և իշխանության չարաշահման զոհերի համար արդարադատության հիմնական սկզբունքների հռչակագիր» վերտառությամբ թիվ 40/34 բանաձևի «Ա» բաժնի 6–րդ կետի «բ» ենթակետում նշված է, որ պետք է թույլ տրվեն զոհերին իրենց կարծիքներն ու մտահոգությունները ազգային քրեական արդարադատության համակարգին համապատասխան ներկայացնելու և քննարկելու դատաքննության համապատասխան փուլերում, որտեղ այն ազդեցություն կունենա իրենց անձնական շահերին, առանց կանխակալ մոտեցում ցուցաբերելու մեղադրյալի նկատմամբ։
Եվրոպայի խորհրդի Նախարարների կոմիտեի 1985 թվականի հունիսի 28–ի` «Քրեական իրավունքում և դատավարությունում զոհերի կարգավիճակի մասին» R(85)11 հանձնարարականի համաձայն` հայեցողական որոշումը, թե արդյո՞ք քրեական հետապնդում իրականացնել հանցանք կատարած անձի նկատմամբ` չպետք է ընդունվի առանց սահմանված ընթացակարգով քննարկելու տուժողին պատճառված վնասի հատուցումը, այդ թվում լուրջ ջանքերը, որոնք գործադրվել են մեղադրյալի կողմից այդ ուղղությամբ։
8. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33–րդ հոդվածի համաձայն` մասնավոր հետապնդման գործեր են համարվում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 183–րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերը:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35–րդ հոդվածի 1–ին մասի 5–րդ կետի համաձայն` քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե` քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում տուժողը հաշտվել է կասկածյալի կամ մեղադրյալի հետ։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 36–րդ հոդվածի համաձայն` մասնավոր հետապնդման գործերով վարույթը կարճվում է, և փաստվում է քրեական հետապնդում իրականացնելուց հրաժարում, երբ տուժողը հաշտվում է մեղադրյալի հետ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73–րդ հոդվածի համաձայն` ոչ մեծ ծանրության հանցանք կատարած անձը կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, եթե նա հաշտվել է տուժողի հետ և հատուցել կամ այլ կերպ հարթել է նրան պատճառած վնասը:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 37–րդ հոդվածի համաձայն` դատարանը կարող է հարուցված քրեական գործի վարույթը կարճել եւ քրեական հետապնդումը դադարեցնել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 73-րդ հոդվածով նախատեսված դեպքերում։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 183–րդ հոդվածի համաձայն` Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 117-րդ հոդվածով, 137–րդ հոդվածի 1–ին մասով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերը հարուցվում են ոչ այլ կերպ, քան տուժողի բողոքի հիման վրա, և կասկածյալի կամ մեղադրյալի կամ ամբաստանյալի հետ նրա հաշտվելու դեպքում ենթակա են կարճման: Միևնույն ժամանակ` հաշտությունը թույլատրվում է մինչև դատավճիռ կայացնելու համար դատարանի` խորհրդակցական սենյակ հեռանալը։
9. Աշոտ Բաբայանի վերաբերյալ 2011 թվա¬կանի հուլիսի 13-ի թիվ ԵԱՔԴ/0157/01/10 քրեական գործով որոշման 16-րդ և 18–րդ կետերում ՀՀ վճռաբեկ դատարանը հայտնել է.
«16. (…) Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ հաշտության հիմքով անձին քրեական պատասխանատվությունից ազատելը վարույթն իրականացնող մարմնի հայեցողական լիազորութ¬յունն է, որի իրացումը ենթադրում է որոշակի նախապայմանների առկայություն: Դրանք են՝
1) անձի կողմից ոչ մեծ ծանրության հանցանք կատարած լինելը,
2) տուժողի և հանցանք կատարած անձի հաշտությունը,
3) պատճառված վնասը հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելը:
Միևնույն ժամանակ, վարույթն իրականացնող մարմինը կարող է հրաժարվել իր լիազորությունն իրացնելուց այն դեպքում, երբ բա¬ցակայում է նշված երեք նախապայմաններից (իրավաչափության պայ¬մաններից) մեկը կամ մի քանիսը։
(…)
18. Սույն որոշման 16-րդ կետում նշված իրավաչափության պայ¬ման¬ներից երկրորդը տուժողի և հանցանք կատարած անձի հաշտութ¬յունն է: Հանցանք կատարած անձի համար հաշտությունը հանցանքի կատարման մեջ իրեն մեղավոր ճանաչելն է, այդ արարքի համար զղջալը, ափսոսանք հայտնելը, իսկ տուժողի համար՝ հանցանք կատա-րած անձին ներելը: Բացի այդ, հաշտությունը ենթադրում է տուժողի և ենթադրյալ հանցագործի կամավոր և փոխադարձ համաձայնություն միմյանց հետ հաշտվելու վերաբերյալ: Այսինքն` հաշտությունը պետք է լինի ինչպես գործողություն, այնպես էլ փոխադարձ գործողությունների արդյունք:
Հաշտության կամավոր բնույթը ենթադրում է հաշտվելու վերա¬բերյալ կողմերի ինքնուրույն և ազատ կամահայտնություն:
Հաշտության փոխադարձ բնույթը նշանակում է, որ կողմերից երկուսն էլ պետք է հայտարարեն հաշտության մասին:
Հաշտության կամավոր և փոխադարձ բնույթի բացակայության դեպքում վարույթն իրականացնող մարմինը չի կարող որոշում կայաց¬նել հաշտության հիմքով քրեական գործի վարույթը կարճելու և քրեա¬կան հետապնդումը դադարեցնելու վերաբերյալ: Այլ կերպ՝ հաշտությու¬նը երկու կողմերի փոխադարձ կամահայտնությունն է, այն երբեք չի կարող կրել միակողմանի բնույթ, և եթե տուժողը ցանկություն է հայտ-նում հաշտվելու, իսկ հանցանք կատարած անձը դրա դեմ առարկում է, կամ հակառակը, ապա հաշտության հիմքով քրեական գործի վարույթը կարճելու և քրեական հետապնդումը դադարեցնելու իրավական հիմքը բացակայում է: Նույն կերպ, հաշտությունը կամավոր և փոխադարձ չի կարող համարվել, հետևաբար՝ այդ հիմքով քրեական գործի վարույթը չի կարող դադարեցվել, եթե հաշտությունը հետևանք է տուժողի նկատ¬մամբ հանցանք կատարած անձի գործադրած ոչ իրավաչափ ներգոր-ծության։
19. (…)Հետևաբար հանցանք կատարած անձը չի կարող ազատ-վել քրեական պատասխանատվությունից, եթե նա չի հատուցել կամ այլ կերպ չի հարթել տուժողին հանցագործությամբ անմիջականորեն պատ¬ճառված ֆիզիկական, գույքային և բարոյական վնասը:
Դրա հետ մեկտեղ, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ եթե տու¬ժողն իրեն պատճառված վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայաց¬նում, կամ տուժողն ու հանցանք կատարած անձը համաձայնության են գալիս վնասն ապագայում հատուցելու մասին, կամ տուժողը զիջում է պարտքը, կամ պարզապես չի ցանկանում ստանալ իրեն պատճառված վնասի փոխհատուցում, ապա այդ հանգամանքը չի կարող խոչընդոտել հան¬ցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվությունից հաշ¬տութ¬յան հիմքով ազատելուն»։
10. Ամբաստանյալ Արմեն Հարությունյանին առաջադրված մեղադրանքը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34–177–րդ հոդվածի 1–ին մասով, դասվում է մասնավոր հետապնդման քրեական գործերի շարքին։
Այդպիսի գործերի մասնավոր բնույթն արտահայտվում է նրանում, որ դրանց կապակցությամբ քրեական հետապնդում նախաձեռնվում է տուժողի բողոքի հիման վրա։ Այդ նախաձեռնության իրավունքը բացառիկ է և վերապահված է միայն քրեական վարույթի մասնավոր մասնակից` տուժող ճանաչված անձանց։
Այդ հանգամանքով էլ պայմանավորված է մասնավոր հետապնդման քրեական գործերով իրականացվող քրեական վարույթի առանձնահատկությունը, որն արտահայտվում է այն նախաձեռնող սուբյեկտի կողմից քրեական վարույթը տնօրինելու լիարժեք իրավազորության առկայությամբ։
Այսինքն, մասնավոր հետապնդման քրեական գործերի հետագա ընթացքը կանխորոշված է այդ վարույթը նախաձեռնող սուբյեկտի կամահայտնությամբ։ Վերջինիս էությունը կայանում է նրանում, որ քանի դեռ տուժողը քրեական վարույթի ընթացքում շարունակում է պնդել իր բողոքը, ձեռնամուխ լինել իր մասնավոր շահերի պաշտպանությանը, հետաքրքրություն ցուցաբերել գործի ելքի նկատմամբ, այնքան շարունակվում է քրեական վարույթը` հասնելով իր հանգուցալուծման։
Սակայն, այն դեպքում, երբ տուժողը քրեական վարույթի հետագա ընթացքի նկատմամբ կորցնում է իր հետաքրքրությունը, հրաժարվում է իր ներկայացրած պահանջից` ազատ և փոխադարձ կամահայտնությամբ հաշտվելով մեղադրյալի հետ` ներելով նրան, ապա այդ գործերով վարույթը կարճվում է և փաստվում է քրեական հետապնդում իրականացնելուց հրաժարում։
Սույն գործով, քրեական վարույթը նախաձեռնվել է ոչ մեծ ծանրության հանցանք հանդիսացող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34–177–րդ հոդվածի 1–ին մասով` տուժող Մարիամ Մուրադյանի բողոքի հիման վրա, հետևաբար, քրեական վարույթի հետագա ընթացքը տնօրինելու իրավազորությամբ ևս օժտված է եղել նա։
Նկատի ունենալով, որ տուժողի իրավունքների և օրինական շահերը քրեական վարույթի շրջանակերում ներկայացնելու լիազորությամբ օժտված է Վաչագան Մուրադյանը (տե՛ս Գ/Թ–32), հետևաբար նա օժտված է հարուցված քրեական վարույթի հետագա ընթացքը կանխորոշող տուժողի կամահայտնությունը ներկայացնելու իրավասությամբ։
Մարիամ Մուրադյանի իրավունքները և օրինական շահերը ներկայացնող Վաչագան Մուրադյանի կողմից ներկայացված դիմումից պարզ է դառնում, որ տուժողը հաշտվել է ամբաստանյալ Արմեն Հարությունյանի հետ` հրաժարվելով իր ներկայացված բողոքից, չունենալով որևէ պահանջ նրա նկատմամբ։
Միևնույն ժամանակ, այդ հաշտության մասին է հավաստում նաև Արմեն Հարությունյանի կողմից իր ազատ կամահայտնությամբ նշված այն հանգամանքը, որ զղջում է իր կատարած արարքի համար և ափսոսանք հայտնում այն կատարելու համար։
Դատարանն արձանագրում է, որ տուժողի ներկայացուցչի դիմումը և այդ կապակցությամբ ամբաստանյալի դիրքորոշումը վկայում են, որ Արմեն Հարությունյանը և Մարիամ Մուրադյանը հաշտվել են կամավոր և փոխադարձ համաձայնության արդյունքում։
Հետևաբար, Արմեն Հարությունյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման, իսկ քրեական գործով վարույթը` կարճման։
Անդրադառնալով ամբաստանյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին` Դատարանը գտնում է, որ մինչև սույն որոշումն օրինական ուժի մեջ մտնելն այն պետք է թողնել անփոփոխ` դատական ակտի հնարավոր բողոքարկման դեպքում ամբաստանյալի դատավարական պարտականությունների պատշաճ կատարումն ապահովելու համար:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73–րդ հոդվածով, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետով, 37–րդ, 41-րդ և 183–րդ հոդվածներով՝ Դատարանը.

Ո Ր Ո Շ Ե Ց`


Արմեն Վյաչեսլավի Հարությունյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34–177–րդ հոդվածի 1–ին մասով քրեական գործի վարույթը կարճել և քրեական հետապնդումը դադարեցնել` տուժողի և ամբաստանյալի` միմյանց հետ հաշտվելու հիմքով։
Արմեն Վյաչեսլավի Հարությունյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված ստորագրությունը` չհեռանալու մասին, թողնել անփոփոխ մինչև սույն որոշումն օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ քրեական վերաքննիչ դատարան հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում։


ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա. ՆԻԿՈՂՈՍՅԱՆ