ԵԱՔԴ/0163/01/16






ՈՐՈՇՈՒՄ
ՔՐԵԱԿԱՆ ԳՈՐԾԻ ՎԱՐՈՒՅԹԸ ԿԱՐՃԵԼՈՒ ԵՎ ՔՐԵԱԿԱՆ ՀԵՏԱՊՆԴՈՒՄԸ ԴԱԴԱՐԵՑՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ
6 մարտի 2017թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան),

նախագահությամբ դատավոր` Ա. Նիկողոսյանի,
քարտուղարությամբ` Լ.Իսպիրյանի,
Ե.Կարապետյանի,

մասնակցությամբ`
մեղադրող՝ Կ.Բարսեղյանի,
տուժող` Ք.Կաբակյանի,
ամբաստանյալ` Վ.Մուրադյանի,

դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`
Վանիկ Լյովայի Մուրադյանի (ծնված 1967թ. սեպտեմբերի 28–ին ք.Երևանում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնալուծված, չի աշխատում, նախկինում չդատված, հաշվառված և բնակվող` ք.Երևան, Դավիթաշեն 4–րդ թաղ., 1ա շենք, 45 բն.) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177–րդ հոդվածի 1–ին մասով,

ՊԱՐԶԵՑ

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. 2016 թվականի հուլիսի 12–ին հարուցվել է թիվ 14141916 նախաքննական համարով քրեական գործը։
2016 թվականի հուլիսի 12–ին միևնույն քրեական գործով տուժող է ճանաչվել Քլարիս Կաբակյանը։
2016 թվականի հուլիսի 22–ին Վանիկ Մուրադյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրությունը չհեռանալու մասին։
2016 թվականի հուլիսի 29–ին Վանիկ Մուրադյանը որպես մեղադրյալ է ներգրավվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177–րդ հոդվածի 1–ին մասով։
2016 թվականի օգոստոսի 22–ին որոշում է կայացվել Վանիկ Մուրադյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու և նրան նոր մեղադրանք առաջադրելու մասին` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177–րդ հոդվածի 1–ին մասով։
2016 թվականի օգոստոսի 22–ին որոշում է կայացվել Վանիկ Մուրադյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324–րդ հոդվածի 1–ին մասով քրեական հետապնդում չիրականացնելու մասին։
Մեղադրական եզրակացությունը կազմվել է 2016 թվականի օգոստոսի 23–ին, որը հաստատվել է Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Կ.Բարսեղյանի կողմից։
3. 2016 թվականի օգոստոսի 29–ին քրեական գործը` հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ, ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանում։
Քրեական գործը թիվ ԵԱՔԴ/0163/01/16 համարի ներքո 2016 թվականի սեպտեմբերի 1–ին մակագրվել և հանձնվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի դատավոր Ա.Նիկողոսյանին։ Նույն օրը կայացվել է քրեական գործը վարույթ ընդունելու մասին որոշում։
2016 թվականի սեպտեմբերի 16–ին կայացվել է քրեական գործը դատական քննության նշանակելու մասին որոշում։

Գործի լուծման համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքները.
4. Մեղադրական եզրակացության եզրափակիչ մասի համաձայն` Վանիկ Լյովայի Մուրադյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177–րդ հոդվածի 1–ին մասով այն ենթադրյալ հանցանքի համար, որ նա ուրիշի գույքի զգալի չափերով գաղտնի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ, 2016 թվականի հուլիսի 1–ին` ժամը 15։33–ից մինչև 15։47–ն ընկած ժամանակահատվածում, գնացել է Երևան քաղաքի Թբիլիսյան խճուղու 11/11 հասցեում գտնվող` «Այբ» կրթական հանգույց հիմնադրամի դպրոց, մուտքի բաց դռնից ներս է մտել շենք, շրջել է տարբեր հարկերով, այնուհետև օգտվելով տուժող Քլարիս Մևոսի Կաբակյանի` իր աշխատասենյակից բացակայելու հանգամանքից, բաց դռնով ներս է մտել վերջինիս աշխատասենյակ, այնտեղ եղած կախիչից կախված տուժող Քլարիս Կաբակյանի պայուսակից գաղտնի հափշտակել է նրան պատկանող զգալի չափերով` 112.000 ՀՀ դրամ արժողությամբ գույքը` 12.000 ՀՀ դրամ արժողությամբ դրամապանակը և դրանում եղած 100.000 ՀՀ դրամ գումարը։
5. 2017 թվականի մարտի 6–ին տեղի ունեցած դատական նիստի ընթացքում տուժողը հայտնեց, որ հաշտվում է ամբաստանյալի հետ։ Միևնույն ժամանակ, տուժողը խնդրեց դադարեցնել քրեական հետապնդումը ամբաստանյալի նկատմամբ, իսկ քրեական գործի վարույթը կարճել։
Դատական նիստի ընթացքում ամբաստանյալ Վանիկ Մուրադյանը հայտնեց, որ համաձայն է տուժողի հետ հաշտվելու հիմքով քրեական գործի վարույթը կարճմանը և քրեական հետապնդման դադարեցմանը։
Դատական նիստը նախագահողին ամբաստանյալ Վանիկ Մուրադյանը հայտնեց, որ հաշտությունը կամավոր է, նա զղջում է իր կատարած արարքի համար։
Միևնույն ժամանակ, դատական նիստը նախագահողի այն հարցին, թե արդյո՞ք ամբաստանյալը գիտակցում է, որ տուժողի հետ հաշվելու հիմքով քրեական գործի վարույթը կարճելու դեպքում` նրա նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցվելու է ոչ արդարացնող հիմքով, դրանից բխող բոլոր հետևանքներով` պատասխանել է, որ գիտակցում է։
Դատական նիստի ընթացքում Մեղադրողը չառարկեց ներկայացված միջնորդության կապակցությամբ` նշելով, որ տուժողն ու ամբաստանյալը հաշտվելու դեպքում քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, իսկ քրեական հետապնդումը` դադարեցման։


Դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
6. Դատական քննության ընթացքում քննության առնելով Դատարանին ներկայացված` տուժողի և ամբաստանյալի միջնորդությունները, այդ կապակցությամբ մեղադրողի դիրքորոշումը, հետազոտելով քրեական գործի նյութերը, Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է պարզել, թե արդյո՞ք առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված անհրաժեշտ նախադրյալները թիվ ԵԱՔԴ/0163/01/16 քրեական գործով ամբաստանյալ Վանիկ Լյովայի Մուրադյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և քրեական գործով վարույթը կարճելու համար` տուժող Քլարիս Կաբակյանի հետ հաշտվելու հիմքով։
7. ՄԱԿ–ի Գլխավոր վեհաժողովի կողմից 1985 թվականի նոյեմբերի 29–ին ընդունված` «Հանցագործությունների և իշխանության չարաշահման զոհերի համար արդարադատության հիմնական սկզբունքների հռչակագիր» վերտառությամբ թիվ 40/34 բանաձևի «Ա» բաժնի 6–րդ կետի «բ» ենթակետում նշված է, որ պետք է թույլ տրվեն զոհերին իրենց կարծիքներն ու մտահոգությունները ազգային քրեական արդարադատության համակարգին համապատասխան ներկայացնելու և քննարկելու դատաքննության համապատասխան փուլերում, որտեղ այն ազդեցություն կունենա իրենց անձնական շահերին, առանց կանխակալ մոտեցում ցուցաբերելու մեղադրյալի նկատմամբ։
Եվրոպայի խորհրդի Նախարարների կոմիտեի 1985 թվականի հունիսի 28–ի` «Քրեական իրավունքում և դատավարությունում զոհերի կարգավիճակի մասին» R(85)11 հանձնարարականի համաձայն` հայեցողական որոշումը, թե արդյո՞ք քրեական հետապնդում իրականացնել հանցանք կատարած անձի նկատմամբ` չպետք է ընդունվի առանց սահմանված ընթացակարգով քննարկելու տուժողին պատճառված վնասի հատուցումը, այդ թվում լուրջ ջանքերը, որոնք գործադրվել են մեղադրյալի կողմից այդ ուղղությամբ։
8. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33–րդ հոդվածի համաձայն` մասնավոր հետապնդման գործեր են համարվում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 183–րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերը:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35–րդ հոդվածի 1–ին մասի 5–րդ կետի համաձայն` քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե` քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում տուժողը հաշտվել է կասկածյալի կամ մեղադրյալի հետ։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 36–րդ հոդվածի համաձայն` մասնավոր հետապնդման գործերով վարույթը կարճվում է, և փաստվում է քրեական հետապնդում իրականացնելուց հրաժարում, երբ տուժողը հաշտվում է մեղադրյալի հետ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73–րդ հոդվածի համաձայն` ոչ մեծ ծանրության հանցանք կատարած անձը կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, եթե նա հաշտվել է տուժողի հետ և հատուցել կամ այլ կերպ հարթել է նրան պատճառած վնասը:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 37–րդ հոդվածի համաձայն` դատարանը կարող է հարուցված քրեական գործի վարույթը կարճել եւ քրեական հետապնդումը դադարեցնել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 73-րդ հոդվածով նախատեսված դեպքերում։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 183–րդ հոդվածի համաձայն` Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 177–րդ հոդվածի 1–ին մասով նախատեսված հանցագործությունը հարուցվում է ոչ այլ կերպ, քան տուժողի բողոքի հիման վրա, և կասկածյալի կամ մեղադրյալի կամ ամբաստանյալի հետ նրա հաշտվելու դեպքում ենթակա է կարճման: Միևնույն ժամանակ` հաշտությունը թույլատրվում է մինչև դատավճիռ կայացնելու համար դատարանի` խորհրդակցական սենյակ հեռանալը։
9. Աշոտ Բաբայանի վերաբերյալ 2011 թվա¬կանի հուլիսի 13-ի թիվ ԵԱՔԴ/0157/01/10 քրեական գործով որոշման 16-րդ և 18–րդ կետերում ՀՀ վճռաբեկ դատարանը հայտնել է.
«16. (…) Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ հաշտության հիմքով անձին քրեական պատասխանատվությունից ազատելը վարույթն իրականացնող մարմնի հայեցողական լիազորութ¬յունն է, որի իրացումը ենթադրում է որոշակի նախապայմանների առկայություն: Դրանք են՝
1) անձի կողմից ոչ մեծ ծանրության հանցանք կատարած լինելը,
2) տուժողի և հանցանք կատարած անձի հաշտությունը,
3) պատճառված վնասը հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելը:
Միևնույն ժամանակ, վարույթն իրականացնող մարմինը կարող է հրաժարվել իր լիազորությունն իրացնելուց այն դեպքում, երբ բա¬ցակայում է նշված երեք նախապայմաններից (իրավաչափության պայ¬մաններից) մեկը կամ մի քանիսը։
(…)
18. Սույն որոշման 16-րդ կետում նշված իրավաչափության պայ¬ման¬ներից երկրորդը տուժողի և հանցանք կատարած անձի հաշտութ¬յունն է: Հանցանք կատարած անձի համար հաշտությունը հանցանքի կատարման մեջ իրեն մեղավոր ճանաչելն է, այդ արարքի համար զղջալը, ափսոսանք հայտնելը, իսկ տուժողի համար՝ հանցանք կատա-րած անձին ներելը: Բացի այդ, հաշտությունը ենթադրում է տուժողի և ենթադրյալ հանցագործի կամավոր և փոխադարձ համաձայնություն միմյանց հետ հաշտվելու վերաբերյալ: Այսինքն` հաշտությունը պետք է լինի ինչպես գործողություն, այնպես էլ փոխադարձ գործողությունների արդյունք:
Հաշտության կամավոր բնույթը ենթադրում է հաշտվելու վերա¬բերյալ կողմերի ինքնուրույն և ազատ կամահայտնություն:
Հաշտության փոխադարձ բնույթը նշանակում է, որ կողմերից երկուսն էլ պետք է հայտարարեն հաշտության մասին:
Հաշտության կամավոր և փոխադարձ բնույթի բացակայության դեպքում վարույթն իրականացնող մարմինը չի կարող որոշում կայաց¬նել հաշտության հիմքով քրեական գործի վարույթը կարճելու և քրեա¬կան հետապնդումը դադարեցնելու վերաբերյալ: Այլ կերպ՝ հաշտությու¬նը երկու կողմերի փոխադարձ կամահայտնությունն է, այն երբեք չի կարող կրել միակողմանի բնույթ, և եթե տուժողը ցանկություն է հայտ-նում հաշտվելու, իսկ հանցանք կատարած անձը դրա դեմ առարկում է, կամ հակառակը, ապա հաշտության հիմքով քրեական գործի վարույթը կարճելու և քրեական հետապնդումը դադարեցնելու իրավական հիմքը բացակայում է: Նույն կերպ, հաշտությունը կամավոր և փոխադարձ չի կարող համարվել, հետևաբար՝ այդ հիմքով քրեական գործի վարույթը չի կարող դադարեցվել, եթե հաշտությունը հետևանք է տուժողի նկատ¬մամբ հանցանք կատարած անձի գործադրած ոչ իրավաչափ ներգոր-ծության։
19. (…)Հետևաբար հանցանք կատարած անձը չի կարող ազատ-վել քրեական պատասխանատվությունից, եթե նա չի հատուցել կամ այլ կերպ չի հարթել տուժողին հանցագործությամբ անմիջականորեն պատ¬ճառված ֆիզիկական, գույքային և բարոյական վնասը:
Դրա հետ մեկտեղ, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ եթե տու¬ժողն իրեն պատճառված վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայաց¬նում, կամ տուժողն ու հանցանք կատարած անձը համաձայնության են գալիս վնասն ապագայում հատուցելու մասին, կամ տուժողը զիջում է պարտքը, կամ պարզապես չի ցանկանում ստանալ իրեն պատճառված վնասի փոխհատուցում, ապա այդ հանգամանքը չի կարող խոչընդոտել հան¬ցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվությունից հաշ¬տութ¬յան հիմքով ազատելուն»։
10. Ամբաստանյալ Վանիկ Մուրադյանին առաջադրված մեղադրանքը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177–րդ հոդվածի 1–ին մասով, դասվում է մասնավոր հետապնդման քրեական գործերի շարքին։
Այդպիսի գործերի մասնավոր բնույթն արտահայտվում է նրանում, որ դրանց կապակցությամբ քրեական հետապնդում նախաձեռնվում է տուժողի բողոքի հիման վրա։ Այդ նախաձեռնության իրավունքը բացառիկ է և վերապահված է միայն քրեական վարույթի մասնավոր մասնակից` տուժող ճանաչված անձանց։
Այդ հանգամանքով էլ պայմանավորված է մասնավոր հետապնդման քրեական գործերով իրականացվող քրեական վարույթի առանձնահատկությունը, որն արտահայտվում է այն նախաձեռնող սուբյեկտի կողմից քրեական վարույթը տնօրինելու լիարժեք իրավազորության առկայությամբ։
Այսինքն, մասնավոր հետապնդման քրեական գործերի հետագա ընթացքը կանխորոշված է այդ վարույթը նախաձեռնող սուբյեկտի կամահայտնությամբ։ Վերջինիս էությունը կայանում է նրանում, որ քանի դեռ տուժողը քրեական վարույթի ընթացքում շարունակում է պնդել իր բողոքը, ձեռնամուխ լինել իր մասնավոր շահերի պաշտպանությանը, հետաքրքրություն ցուցաբերել գործի ելքի նկատմամբ, այնքան շարունակվում է քրեական վարույթը` հասնելով իր հանգուցալուծման։
Սակայն, այն դեպքում, երբ տուժողը քրեական վարույթի հետագա ընթացքի նկատմամբ կորցնում է իր հետաքրքրությունը, հրաժարվում է իր ներկայացրած պահանջից` ազատ և փոխադարձ կամահայտնությամբ հաշտվելով մեղադրյալի հետ` ներելով նրան, ապա այդ գործերով վարույթը կարճվում է և փաստվում է քրեական հետապնդում իրականացնելուց հրաժարում։
Սույն գործով, քրեական վարույթը նախաձեռնվել է ոչ մեծ ծանրության հանցանք հանդիսացող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177–րդ հոդվածի 1–ին մասով` տուժող Քլարիս Կաբակյանի բողոքի հիման վրա, հետևաբար, քրեական վարույթի հետագա ընթացքը տնօրինելու իրավազորությամբ ևս օժտված է եղել նա։
Քլարիս Կաբակյանի կողմից ներկայացված միջնորդությունից պարզ է դառնում, որ տուժողը հաշտվել է ամբաստանյալ Վանիկ Մուրադյանի հետ` հրաժարվելով իր ներկայացված բողոքից, չունենալով որևէ պահանջ նրա նկատմամբ։
Միևնույն ժամանակ, այդ հաշտության մասին է հավաստում նաև Վանիկ Մուրադյանի կողմից իր ազատ կամահայտնությամբ նշված այն հանգամանքը, որ զղջում է իր կատարած արարքի համար և ափսոսանք հայտնում այն կատարելու համար։
Դատարանն արձանագրում է, որ տուժողի միջնորդությունը և այդ կապակցությամբ ամբաստանյալի դիրքորոշումը վկայում են, որ Վանիկ Մուրադյանը և Քլարիս Կաբակյանը հաշտվել են կամավոր և փոխադարձ համաձայնության արդյունքում։
Հետևաբար, Վանիկ Մուրադյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման, իսկ քրեական գործով վարույթը` կարճման։
Անդրադառնալով ամբաստանյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին` Դատարանը գտնում է, որ մինչև սույն որոշումն օրինական ուժի մեջ մտնելն այն պետք է թողնել անփոփոխ` դատական ակտի հնարավոր բողոքարկման դեպքում ամբաստանյալի դատավարական պարտականությունների պատշաճ կատարումն ապահովելու համար:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73–րդ հոդվածով, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետով, 37–րդ, 41-րդ և 183–րդ հոդվածներով՝ Դատարանը.

Ո Ր Ո Շ Ե Ց`

Թիվ ԵԱՔԴ/0163/01/16 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Վանիկ Լյովայի Մուրադյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177–րդ հոդվածի 1–ին մասով, կարճել և քրեական հետապնդումը դադարեցնել` տուժողի և ամբաստանյալի` միմյանց հետ հաշտվելու հիմքով։
Վանիկ Լյովայի Մուրադյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված ստորագրությունը` չհեռանալու մասին, թողնել անփոփոխ մինչև սույն որոշումն օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ քրեական վերաքննիչ դատարան հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում։


ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա. ՆԻԿՈՂՈՍՅԱՆ