Գործ No ԵԱՔԴ/0144/01/16

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՔՐԵԱԿԱՆ ԳՈՐԾԻ ՎԱՐՈՒՅԹԸ ԿԱՐՃԵԼՈՒ ԵՎ
ՔՐԵԱԿԱՆ ՀԵՏԱՊՆԴՈՒՄԸ ԴԱԴԱՐԵՑՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

ՙ06՚ հոկտեմբերի 2016թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանը

նախագահությամբ` դատավոր Արթուր Մկրտչյանի
քարտուղարությամբ` Միլենա Սարգսյանի
մասնակցությամբ`
մեղադրող Էդգար Պետրոսյանի
պաշտպան Կարեն Մեժլումյանի
տուժողի ներկայացուցիչ Գեղամ Այվազյանի
թարգմանիչ Արմինե Մինասյանի

Դատարանում, դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արմեն Ռոմիկի Ավագյանի /ծնված 1974 թվականի հունվարի 19-ին` Ադրբեջանի Հանրապետության Բաքու քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուսնացած, չի աշխատում, ութամյա կրթությամբ, նախկինում դատված, խնամքին` երեք անձ, հաշվառված և փաստացի բնակվող` քաղաք Երևան, Մասիսի 99/3 շենք, 24 բնակարան/, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 1-ին մասով.

ՊԱՐԶԵՑ

2016 թվականի ապրիլի 21-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 14123416 քրեական գործը:
2016 թվականի հունիսի 02-ին Արմեն Ավագյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն` չհեռանալու մասին:
2016 թվականի հունիսի 09-ին Արմեն Ավագյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
2016 թվականի հուլիսի 08-ին թիվ 14123416 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան:

Նախաքննության մարմինն ամբաստանյալ Արմեն Ավագյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրել, որ ՙնա, 2016թ. ապրիլի 15-ին` ժամը 17:50-ից 18:00-ն ընկած ժամանակահատվածում, ուրշի գույքը գաղտնի հափշտակելու դիտավորությամբ, թիվ 57 երթուղային ավտոբուսում Երևան քաղաքի Բաղրամյան 18 հասցեից Բաղրամյան 76 հասցեն ընկած ճանապարհահատվածում, օգտվելով ավտոբուսում ուղևորների շատ լինելու հանգամանքից, գաղտնի հափշտակել է Սվետլանա Բենիկի Իշխանյանի 10.000 ՀՀ դրամ արշողության դրամապանակը, որի մեջ առկա է եղել 95.000 ՀՀ դրամ գումար`Ս.Իշխանյանին պատճառելով զգալի չափի` 105.000 ՀՀ դրամի նյութաական վնաս:՚:

Քրեական գործի դատական քննության նախապատրաստական փուլում ամբաստանյալ Արմեն Ավագյանը միջնորդեց իր նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնել և քրեական գործի վարույթը կարճել` տուժող Սվետլանա Իշխանյանի հետ հաշտության հիմքով:
Ամբաստանյալ Արմեն Ավագյանը հայտարարել է, որ առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչում և զղջում է կատարած արարքի համար, հաշտվել է տուժող Սվետլանա Իշխանյանի հետ, ամբողջությամբ հատուցել է նրան պատճառված գույքային վնասը, և այդ կապակցությամբ ներկայացրել է գրավոր դիմում:
Տուժող Սվետլանա Իշխանյանը չի ներկայացել դատական նիստերին, սակայն նույնպես գրավոր դիմում է ներկայացրել այն մասին, որ ամբաստանյալ Արմեն Ավագյանի կողմից լիովին հատուցվել է հանցագործության հետևանքով իրեն պատճառված վնասը, նրանից որևէ բողոք կամ պահանջ չունի, հաշտվել է նրա հետ:
Տուժողի ներկայացուցիչ Գեղամ Այվազյանը հաստատել է տուժողի կողմից ներկայացված դիմումի բովանդակությունը:

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետի համաձայն` ՙքրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում տուժողը հաշտվել է կասկածյալի կամ մեղադրյալի հետ՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ հոդվածի համաձայն` ոչ մեծ ծանրության հանցանք կատարած անձը կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, եթե նա հաշտվել է տուժողի հետ և հատուցել կամ այլ կերպ հարթել է նրան պատճառած վնասը:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Աշոտ Սիմոնի Բաբայանի վերաբերյալ թիվ ԵԱՔԴ/157/01/10 2011թ. հուլիսի 13-ի որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է արտահատել, որ. ՙ(...) Մեջբերված նորմերի վերլուծությունը թույլ է տալիս եզրակացնել, որ տուժողի և հանցանք կատարած անձի հաշտության վերաբերյալ դրանցում առկա ձևակերպումները տարբեր են: Այսպես` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետը` որպես հաշտության հիմքով անձին քրեական պատասխանատվությունից ազատելու նախապայման, նշում է հանցանք կատարած անձի հետ տուժողի հաշտվելը, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ հոդվածն ընդհակառակը՝ տուժողի հետ հանցանք կատարած անձի հաշտվելը: Այլ կերպ՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետի իմաստով հաշտության փաստի հաստատման համար բավարար է արձանագրել, որ հաշտվել է տուժողը, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ հոդվածի իմաստով՝ հանցանք կատարած անձը:
Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ վերոշարադրյալ իրավական կարգավորումները հստակ չեն, և դրանցից յուրաքանչյուրը հաշտության հիմքով անձին քրեական պատասխանատվությունից ազատելու հարցին միակողմանի մոտեցում է դրսևորում:
Նշված իրավական անհստակությունը հարթելու նպատակով Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ հաշտության հիմքով անձին քրեական պատասխանատվությունից ազատելը վարույթն իրականացնող մարմնի հայեցողական լիազորությունն է, որի իրացումը ենթադրում է որոշակի նախապայմանների առկայություն: Դրանք են՝
1) անձի կողմից ոչ մեծ ծանրության հանցանք կատարած լինելը,
2) տուժողի և հանցանք կատարած անձի հաշտությունը,
3) պատճառված վնասը հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելը:
Միևնույն ժամանակ, վարույթն իրականացնող մարմինը կարող է հրաժարվել իր լիազորությունն իրացնելուց այն դեպքում, երբ բացակայում է նշված երեք նախապայմաններից (իրավաչափության պայմաններից) մեկը կամ մի քանիսը:
Անձին քրեական պատասխանատվության ենթարկելուց վարույթն իրականացնող մարմնի հրաժարման իրավաչափության առաջին պայմանն անձի կողմից ոչ մեծ ծանրության հանցանք կատարած լինելն է: Ոչ մեծ ծանրության հանցանքի հասկացությունը տրված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի 2-րդ մասում, որի համաձայն՝ ՙՈչ մեծ ծանրության հանցագործություններ են համարվում դիտավորությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երկու տարի ժամկետով ազատազրկումը, կամ որոնց համար նախատեսված է ազատազրկման հետ կապ չունեցող պատիժ, ինչպես նաև անզգուշությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երեք տարի ժամկետով ազատազրկումը՚:
Վերը նշված իրավաչափության պայմաններից երկրորդը տուժողի և հանցանք կատարած անձի հաշտությունն է: Հանցանք կատարած անձի համար հաշտությունը հանցանքի կատարման մեջ իրեն մեղավոր ճանաչելն է, այդ արարքի համար զղջալը, ափսոսանք հայտնելը, իսկ տուժողի համար՝ հանցանք կատարած անձին ներելը: Բացի այդ, հաշտությունը ենթադրում է տուժողի և ենթադրյալ հանցագործի կամավոր և փոխադարձ համաձայնություն միմյանց հետ հաշտվելու վերաբերյալ: Այսինքն` հաշտությունը պետք է լինի ինչպես գործողություն, այնպես էլ փոխադարձ գործողությունների արդյունք:
Հաշտության կամավոր բնույթը ենթադրում է հաշտվելու վերաբերյալ կողմերի ինքնուրույն և ազատ կամահայտնություն:
Հաշտության փոխադարձ բնույթը նշանակում է, որ կողմերից երկուսն էլ պետք է հայտարարեն հաշտության մասին:
Հաշտության կամավոր և փոխադարձ բնույթի բացակայության դեպքում վարույթն իրականացնող մարմինը չի կարող որոշում կայացնել հաշտության հիմքով քրեական գործի վարույթը կարճելու և քրեական հետապնդումը դադարեցնելու վերաբերյալ: Այլ կերպ՝ հաշտությունը երկու կողմերի փոխադարձ կամահայտնությունն է, այն երբեք չի կարող կրել միակողմանի բնույթ, և եթե տուժողը ցանկություն է հայտնում հաշտվելու, իսկ հանցանք կատարած անձը դրա դեմ առարկում է, կամ հակառակը, ապա հաշտության հիմքով քրեական գործի վարույթը կարճելու և քրեական հետապնդումը դադարեցնելու իրավական հիմքը բացակայում է: Նույն կերպ, հաշտությունը կամավոր և փոխադարձ չի կարող համարվել, հետևաբար՝ այդ հիմքով քրեական գործի վարույթը չի կարող դադարեցվել, եթե հաշտությունը հետևանք է տուժողի նկատմամբ հանցանք կատարած անձի գործադրած ոչ իրավաչափ ներգործության:
/.../
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 58-րդ հոդվածի իմաստով տուժող է այն անձը, ում հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառվել է ֆիզիկական, բարոյական կամ գույքային վնաս։ Այս իրավական սահմանման լույսի ներքո մեկնաբանելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ հոդվածը՝ Վճռաբեկ դատարանը եզրահանգում է, որ հաշտության հիմքով անձին քրեական պատասխանատվությունից ազատելու իրավաչափության այս պայմանի իմաստով պատճառված վնասը հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված ֆիզիկական, գույքային և բարոյական վնասն է։
Հետևաբար հանցանք կատարած անձը չի կարող ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, եթե նա չի հատուցել կամ այլ կերպ չի հարթել տուժողին հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված ֆիզիկական, գույքային և բարոյական վնասը։
Դրա հետ մեկտեղ, Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ եթե տուժողն իրեն պատճառված վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացնում, կամ տուժողն ու հանցանք կատարած անձը համաձայնության են գալիս վնասն ապագայում հատուցելու մասին, կամ տուժողը զիջում է պարտքը, կամ պարզապես չի ցանկանում ստանալ իրեն պատճառված վնասի փոխհատուցում, ապա այդ հանգամանքը չի կարող խոչընդոտել հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվությունից հաշտության հիմքով ազատելուն:՚:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 183-րդ հոդվածի համաձայն` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության վերաբերյալ գործերը հարուցվում են ոչ այլ կերպ, քան տուժողի բողոքի հիման վրա և ամբաստանյալի հետ նրա հաշտվելու դեպքում ենթակա են կարճման:
Այսպիսով, դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցված թիվ 14123416 քրեական գործի վարույթը պետք է կարճել և Արմեն Ավագյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնել` տուժողի հետ փոխադարձ հաշտության հիմքով:
Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետով, 183-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 379-րդ հոդվածով դատարանը`

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցված թիվ 14123416 քրեական գործի վարույթը կարճել և ամբաստանյալ Արմեն Ռոմիկի Ավագյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնել` տուժող Սվետլանա Իշխանյանի և ամբաստանյալ Արմեն Ավագյանի փոխադարձ հաշտության հիմքով:
Արմեն Ավագյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցըª ստորագրությունª չհեռանալու մասին, վերացնել:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում:



ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԿՐՏՉՅԱՆ