Գործ No ԵԱՔԴ/0140/01/16

ԴԱՏԱՎՃԻՌ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

ՙ19՚ սեպտեմբերի 2016թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանը

նախագահությամբ` դատավոր Արթուր Մկրտչյանի
քարտուղարությամբ` Միլենա Սարգսյանի
մասնակցությամբ`
մեղադրող Զարուհի Խորասանյանի
պաշտպաններ Լյուդվիգ Ավետիսյանի
Տիգրան Սարգսյանի

Դատարանում, դռնբաց դատական նիստում, դատական քննության արագացված կարգով, քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի
Ներսես Թևոսի Իլիկչյանի /ծնված 1997 թվականի փետրվարի 04-ին` Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, չամուսնացած, միջնակարգ մասնագիտական կրթությամբ, նախկինում չդատված, ՀՀ ՊՆ 24923 զորամասի ժամկետային զինծառայող, կոչումով կրտսեր սերժանտ, հաշվառված` քաղաք Երևան, Շախվերդյան 26 շենք, 27 բնակարան/, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 358.1 հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով:

Հակոբ Կարենի Ջնդոյանի /ծնված 1997 թվականի սեպտեմբերի 22-ին` Մարտունի քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, չամուսնացած, միջնակարգ կրթությամբ, նախկինում չդատված, ՀՀ ՊՆ 24923 զորամասի ժամկետային զինծառայող, կոչումով շարքային, հաշվառված` քաղաք Մարտունի, Կարապետյան փողոց, 1-ին նրբանցք, 8 տուն/, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի 1-ին մասով:

Գործի դատավարական նախապատմությունը

2016 թվականի հունիսի 07-ին Երևանի կայազորի զինվորական դատախազությունում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 358.1-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով և 358-րդ հոդվածի 2-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է թիվ 90202716 քրեական գործը:
2016 թվականի հունիսի 21-ին Ներսես Իլիկչյանի և Հակոբ Ջնդոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել հրամանատարության հսկողությանը հանձնելը:
2016 թվականի հունիսի 28-ին Ներսես Իլիկչյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 358.1 հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով և որպես խափանման միջոց է կիրառվել` հրամանատարության հսկողությանը հանձնելը:
2016 թվականի հունիսի 28-ին Հակոբ Ջնդոյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի 1-ին մասով և որպես խափանման միջոց է կիրառվել` հրամանատարության հսկողությանը հանձնելը:
2016 թվականի հուլիսի 11-ին թիվ 90202716 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան:

Գործի փաստական հանգամանքները

Նախաքննության մարմինն ամբաստանյալ Ներսես Իլիկչյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 358.1 հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով մեղադրանք է առաջադրել, որ ՙնա հանդիսանալով ՀՀ ՊՆ 24923 զորամասի 1-ին հատուկ նշանակության ջոկատի 1-ին հատուկ նշանակության վաշտի 2-րդ հատուկ նշանակության խմբի 2-րդ ջոկի հրամանատար, կոչումով կրտսեր սերժանտ, 2016թ. մայիսի 27-ին` ժամը 17:00-ի սահմաններում զորամասի 1-ին հատուկ նշանակության ջոկատի 1-ին վաշտի պահասենյակում, զինվորական ծառայության պարտականությունները կատարելու կապակցությամբ` շարք կանգնելու համար զինծառայողներին կանչելու իր պահանջը չկատարելու պատճառով, ինքնահաստատվելու և համածառայողների շրջանում իր գերակայությունն ընդգծելու շարժառիթներով խախտել է ՀՀ ԶՈՒ ներքին ծառայության կանոնագրքի 13-րդ, 16-րդ, 65-րդ, 76-րդ, 77-րդ հոդվածների և ՀՀ ԶՈՒ կարգապահական կանոնագրքի 3-րդ և 4-րդ հոդվածների պահանջները` կապված զինվորական հարգանքի, վարքի, կարգուկանոնի և կարգապահության հետ, վիճաբանել է ՀՀ ԶՈՒ ներքին ծառայության կանոնագրքի 34-րդ հոդվածով սահմանված կարգի համաձայն կոչման բերումով իր նկատմամբ ստորադաս (ենթակա), նույն վաշտի 2-րդ հատուկ նշանակության խմբի 1-ին ջոկի ժամկետային զինծառայող, շարքային Հակոբ Կարենի Ջնդոյանի հետ, որի ընթացքում հայհոյանքներ է տվել, ձեռքերով հարվածներ հասցնելով և որպես զենք օգտագործվող այլ առարկայի` զինվորական սաղավարտի գործադրմամբ ծեծի է ենթարկել վերջինիս` պատճառելով ճակատի, քթի մեջքի շրջանների քերծվածքների, ձախ վերին և ստորին կոպերի շրջանների արյունազեղումների ձևով առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չպարունակող մարմնական վնասվածքներ՚:

Հակոբ Ջնդոյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրվել, որ ՙնա հանդիսանալով ՀՀ ՊՆ 24923 զորամասի 1-ին հատուկ նշանակության ջոկատի 1-ին հատուկ նշանակության վաշտի 2-րդ հատուկ նշանակության խմբի 1-ին ջոկի հետախույզ, կոչումով շարքային, 2016թ. մայիսի 27-ին` ժամը 17:00-ի սահմաններում զորամասի 1-ին հատուկ նշանակության ջոկատի 1-ին հատուկ նշանակության վաշտի պահասենյակում, զինվորական ծառայության պարտականությունները կատարելու հետ չկապված ՀՀ ԶՈՒ ներքին կանոնագրքի 34-րդ հոդվածով սահմանված կարգով իր նկատմամբ կոչման բերումով պետ հանդիսացող նույն վաշտի 2-րդ հատուկ նշանակության խմբի 2-րդ ջոկի հրամանատար, կրտսեր սերժանտ Ներսես Թևոսի Իլիկչյանի կողմից իրեն հարվածելու պատճառով խախտել է ՀՀ ԶՈՒ ներքին ծառայության կանոնագրքի 13-րդ, 16-րդ, 65-րդ, 158-րդ հոդվածների և ՀՀ ԶՈՒ կարգապահական կանոնագրքի 3-րդ հոդվածի պահանջները` կապված զինվորական հարգանքի, վարքի, կարգուկանոնի և կարգապահության հետ, վիճաբանել է Ներսես Իլիկչյանի հետ, որի ընթացքում հայհոյանքներ է տվել և ծեծի է ենթարկել վերջինիս, ձեռքերով հարվածներ հասցրել նրա մարմնի տարբեր հատվածներին` պատճառելով ձախ բազկի շրջանի քերծվածքի ձևով առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չպարունակող մարմնական վնասվածք՚:

Արագացված դատական քննություն

Մինչև դատաքննությունն սկսելն ամբաստանյալներ Ներսես Իլիկչյանը և Հակոբ Ջնդոյանը միջնորդել են դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով և հայտարարել, որ մեղադրանքը պարզ է, համաձայն են առաջադրված մեղադրանքին, ընդունում են ամբողջ ծավալով, գիտակցում են արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները, միջնորդությունը ներկայացրել են կամավոր` պաշտպանների հետ խորհրդակցելուց հետո:
Միջնորդությունը հաստատել են նաև ամբաստանյալների պաշտպաններ Տիգրան Սարգսյանը և Լյուդվիգ Ավետիսյանը:
Մեղադրող Զարուհի Խորասանյանը դատական քննության արագացված կարգ կիրառելուն չի առարկել:
Դատարանը, համոզվելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3751-րդ և 3752-րդ հոդվածներով նախատեսված պայմանները, որոշում է կայացրել արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին:

Դատարանի իրավական վերլուծությունները

Դատարանը գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, հիմք ընդունելով Ներսես Իլիկչյանի և Հակոբ Ջնդոյանի կողմից մեղադրանքն ամբողջ ծավալով ընդունելու հանգամանքը, հանգում է հետևության, որ Ներսես Իլիկչյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 358.1 հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված իրեն մեղսագրվող արարքը, այն է` զինվորական ծառայության պարտականությունները կատարելու կապակցությամբ ստորադասի (ենթակայի) նկատմամբ որպես զենք օգտագործվող այլ առարկա գործադրելով բռնություն գործադրելը, և Հակոբ Ջնդոյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված իրեն մեղսագրվող արարքը, այն է` զորամասում պետին (հրամանատարին) ծեծելը, եթե դա կապված չէ զինվորական ծառայության պարտականությունները կատարելու հետ:
Վերոհիշյալ հանցանքների կատարման համար ամբաստանյալները ենթակա են քրեական պատասխանատվության և պատժի:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայնª ՙՀանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացիª համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայնª ՙպատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայնª ՙՊատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ՙՀանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայնª ՙՊատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործությանª հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվումª պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով՚:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 2012թ. նոյեմբերի 1-ին Սերոբ Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ՍԴ/0109/01/12 գործով արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. ՙ(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն:
Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի գրեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրագրված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի:
Այսինքն` առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է:
(…) Պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից (տե°ս Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 14-րդ, 22-23-րդ կետերը)՚:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորել է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, և գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունըե (տե՛ս Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը):
Ամբաստանյալ Ներսես Իլիկչյանի անձը բնութագրող տվյալներ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա ժամկետային զինվորական ծառայող է, ինչպես զորամասի հրամանատարության, այնպես էլ դպրոցի և շրջապատի կողմից բնութագրվում է դրական, 2016 թվականի ապրիլի 04-ից մինչև մայիսի 05-ը ԼՂՀ-ում գտնվել է մարտական հերթապահության մեջ, համաձայն ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի տեղեկանքի` նախկինում դատված չէ:
Դատարանն ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտում այն, որ Ներսես Իլիկչյանն ընդունել է մեղքը և անկեղծորեն զղջացել կատարած արարքի համար, նախաքննության փուլում տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, ընտանիքի միակ կերակրողն է:
Ամբաստանյալ Հակոբ Ջնդոյանի անձը բնութագրող տվյալներ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա ժամկետային զինվորական ծառայող է, զորամասի հրամանատարության կողմից բնութագրվում է դրական, 2016 թվականի ապրիլի 04-ից մինչև մայիսի 05-ը ԼՂՀ-ում գտնվել է մարտական հերթապահության մեջ, համաձայն ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի տեղեկանքի` նախկինում դատված չէ:
Դատարանն ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտում այն, որ Հակոբ Ջնդոյանն ընդունել է մեղքը և անկեղծորեն զղջացել կատարած արարքի համար, նախաքննության փուլում տվել է խոստովանական ցուցմունքներ:
Ամբաստանյալների պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան:

ՀՀ քրեական օրենսգրքի 358.1 հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցագործությունը դասվում է ծանր հանցագործությունների շարքին և պատիժ է նախատեսում միայն ազատազրկման ձևով` չորսից ութ տարի ժամկետով, ուստի Ներսես Իլիկչյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 358.1 հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցագործության կատարման համար ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործությունը դասվում է միջին ծանրության հանցագործությունների շարքին և պատիժ է նախատեսում` զինվորական ծառայության մեջ սահմանափակմամբ` առավելագույնը երկու տարի ժամկետով, կամ կալանքով` առավելագույնը երեք ամիս ժամկետով, կամ կարգապահական գումարտակում պահելով` առավելագույնը երկու տարի ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ` առավելագույնը երեք տարի ժամկետով: Դատարանը, հաշվի առնելով ամբաստանյալ Հակոբ Ջնդոյանի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների համակցությունը, ինչպես նաև` պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունւը, գտնում է, որ Հակոբ Ջնդոյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման համար ենթակա է պատժի կալանքի ձևով:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3753-րդ հոդվածի 6-րդ կետի համաձայն` ՙԴատարանը արագացված կարգով դատական քննության արդյունքում մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ, որը չի կարող գերազանցել կատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը (...)՚:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները հանգել է այն հետևության, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով` հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար (տե'ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի ՎԲ-201/07 որոշումը):
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս դատարանը մի շարք այլ հարցերի հետ միասին պետք է լուծի նաև այն հարցը, թե ամբաստանյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, թե` ոչ:

Դատարանը, քննության առնելով ամբաստանյալներ Ներսես Իլիկչյանի և Հակոբ Ջնդոյանի նկատմամբ նշանակվող պատիժը նրանց կողմից կրելու նպատակահարմարության հարցին, դատարանն արձանագրում է.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայնª եթե դատարանն ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելով հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայնª պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիu դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իր 12.06.2007թ. ՎԲ-124/07 որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածի կիրառման կապակցությամբ արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ ՙվկայակոչված հոդվածի կիրառումը հանցագործության տեսակի հետ կապված որևէ սահմանափակման չի ենթարկվում և դրա կիրառումը սահմանափակված չէ նաև հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանով ու բնույթով, ինչպես նաև անձանց շրջանակով, որոնց նկատմամբ այն չի կարող կիրառվել՚: ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է, որ ՙՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածի կիրառման հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է: Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները: Կարևորն այն է, որ հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու՚:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը մեկ այլª 2008 թվականի փետրվարի 1-ի թիվ ՎԲ-01/08 որոշմամբ նշել է, որ ՙպատիժը պայմանականորեն չկիարառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածում սահմանված իրադրություններն անհրաժեշտ է մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48 հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, այսինքնª պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս իրավասու դատարանը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է քննարկի նաև պատժիª սոցիալական արդարության վերականգնման և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը՚: ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է, որ ՙսոցիալական արդարությունը վերականգնելու և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու մասին կարող է վկայել հանցագործությունից հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը, մասնավորապեսª տուժողին պատճառած վնասը հարթելը կամ այն հարթելուն ուղղված ողջամիտ միջոցներ ձեռնարկելը՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածի կիրառման կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել նաև մի շարք այլ որոշումներում: Մասնավորապես, Հ.Բաղդասարյանի վերաբերյալ գործով որոշմամբ արձանագրել է, որ ՙ/.../ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն առանց իրական պատիժ նշանակելու ամբաստանյալի ուղղվելու հնարավորության մասին: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին /…/՚: Մեկ այլª Դ.Հովհաննիսյանի վերաբերյալ գործով որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ ՙՀՀ քրեական օրենսգրքի 70հոդվածի 2-րդ մասը սահմանում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործությանª հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը: Դատարանի կողմից նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին: Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար կարևոր նշանակություն ունեն հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, մեղքի ձևը, հանցավորի կողմից այդ հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը /…/՚: Թ.Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ եՊատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Հանցակազմի սահմաններից դուրս գտնվելով դրանք բնութագրում են ինչպես կատարված հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը, հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին` համապատասխանաբար բարձրացնելով կամ իջեցնելով այն: Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս: Նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48 հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը« /Վճռաբեկ դատարանի թիվ ԱՎԴ2/0059/01/08, թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09, թիվ ՎԲ-192/07, թիվ ՎԲ-50/07, թիվ ՎԲ-55/07 , թիվ ՎԲ-201/07, թիվ ՎԲ-124/07, թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09, թիվ ԵԱՔԴ/0120/01/09 և մի շարք այլ որոշումներ/:
Վերը նշված օրենսդրական կարգավորումներից և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումներից հետևում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար անհրաժեշտ է դատարանի համոզվածությունը, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատժատեսակն իրական կրելու: Ընդ որում, այդ համոզվածությունը պետք է հիմնված լինի գործի օբյեկտիվ տվյալների վրա, և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:

Անդրադառնալով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հնարավորության և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակների իրացվելիության հարցին, վերուծելով և գնահատելով գործի վերոհիշյալ փաստական հանգամանքները, հաշվի առնելով Ներսես Իլիկչյանին և Հակոբ Ջնդոյանին վերագրվող արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, նրանց անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում` պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների համակցությունը, որոնք էականորեն ազդում են հանցանքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանի նվազեցման վրա, հանգում է հետևության, որ Ներսես Իլիկչյանի և Հակոբ Ջնդոյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու և Ն.Իլիկչյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 358.1 հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով կատարած հանցանքի համար ազատազրկման ձևով, իսկ Հ.Ջնդոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի 1-ին մասով կատարած հանցանքի համար կալանքի ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանակաորեն չկիրառելու միջոցով սույն գործով հնարավոր է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներն իրագործելու հնարավորությունը: Տվյալ դեպքում` դրանով կապահովվեն նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները:
Քննարկելով ամբաստանյալների նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ Ներսես Իլիկչյանի և Հակոբ Ջնդոյանի նկատմամբ կիրառված` հրամանատարության հսկողությանը հանձնելը խափանման միջոցը, պետք է թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցին, դատարանը գտնում է, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված զինվորական սաղավարտը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, պետք է հանձնել ՀՀ ՊՆ 24923 զորամասի հրամանատարության տնօրինմանը:
Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 134-րդ, 357-360-րդ, 3753-րդ և 3754-րդ և 379-րդ հոդվածներով, դատարանը

ՎՃՌԵՑ

Ներսես Թևոսի Իլիկչյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 358.1 հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում 4 /չորս/ տարի ժամկետով:
Կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը և Ներսես Իլիկչյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան 1 /մեկ/ տարի ժամկետով:
Ներսես Իլիկչյանի վարքագքծի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել զորամասի հրամանատարության, իսկ զորացրվելու դեպքումª ՀՀ արդարադատության նախարարության այլընտրանքային պատիժների կատարման բաժնի բաժանմունքի վրա:
Ներսես Իլիկչյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` հրամանատարության հսկողությանը հանձնելը, թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:

Հակոբ Կարենի Ջնդոյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել կալանք 3 /երեք/ ամիս ժամկետով:
Կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը և Հակոբ Ջնդոյանի նկատմամբ կալանքի ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան 1 /մեկ/ տարի ժամկետով:
Հակոբ Ջնդոյանի վարքագքծի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել զորամասի հրամանատարության, իսկ զորացրվելու դեպքումª ՀՀ արդարադատության նախարարության այլընտրանքային պատիժների կատարման բաժնի բաժանմունքի վրա:
Հակոբ Ջնդոյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` հրամանատարության հսկողությանը հանձնելը, թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:

Իրեղեն ապացույց ճանաչված զինվորական սաղավարտը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, հանձնել ՀՀ ՊՆ 24923 զորամասի հրամանատարության տնօրինմանը:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:



ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԿՐՏՉՅԱՆ