ԵԱՔԴ/0122/01/16






ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

1 սեպտեմբերի 2016թ. ք. Երևան

Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան),

նախագահությամբ դատավոր` Ա. Նիկողոսյանի,
քարտուղարությամբ` Կ.Գրեյանի,
Ա.Վարդանյանի,

մասնակցությամբ`
մեղադրող` Հ.Խալաթյանի,
ամբաստանյալ` Ա.Իսկանդարյանի,
տուժող` Գ.Ղուկասյանի,
տուժողի ներկայացուցիչ` Հ.Սողոմոնյանի,

դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`
Ավետիք Կոլյայի Իսկանդարյանի (ծնված 1962 թվականի մայիսի 21–ին Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ–մասնագիտական կրթությամբ, ամուսնացած, նախկինում չդատապարտված, չի աշխատում, բնակվում է Երևան քաղաքի Ֆուչիկի փող. 24 շենքի 2–րդ բնակարանում) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով.

ՊԱՐԶԵՑ

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. 2015 թվականի նոյեմբերի 10–ին հարուցվել է թիվ 60114015 նախաքննական համարով քրեական գործը։
2015 թվականի նոյեմբերի 10–ին միևնույն քրեական գործով տուժող է ճանաչվել Գևորգ Արտուշի Ղուկասյանը։
2016 թվականի հունիսի 8–ին Ավետիք Կոլյայի Իսկանդարյանը որպես մեղադրյալ է ներգրավվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242–րդ հոդվածի 1–ին մասով։
2016 թվականի հունիսի 8–ին Ավետիք Կոլյայի Իսկանդարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրությունը` չհեռանալու մասին։
Մեղադրական եզրակացությունը կազմվել է 2016 թվականի հունիսի 22–ին, որը հաստատվել է Երևան քաղաքի դատախազության ավագ դատախազ Հ.Խալաթյանի կողմից 2016 թվականի հունիսի 23–ին։
2016 թվականի հունիսի 24–ին քրեական գործն ուղարկվել է Երեւան քաղաքի Արաբկիր եւ Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան։
2. Դատավորների միջեւ քրեական գործերի բաշխման էլեկտրոնային համակարգի միջոցով, քրեական գործը` թիվ ԵԱՔԴ/0122/01/16 համարի ներքո, մակագրվել եւ 2016 թվականի հունիսի 28–ին հանձնվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի դատավոր Ա.Նիկողոսյանին։ Նույն օրը կայացվել է քրեական գործը վարույթ ընդունելու մասին որոշում, իսկ 2016 թվականի հուլիսի 13–ին քրեական գործը նշանակվել է դատական քննության։
2016 թվականի օգոստոսի 18–ին կայացած դատական նիստի ընթացքում տուժող Գևորգ Արտուշի Ղուկասյանի ներկայացուցիչ Հայկ Ալբերտի Ղուկասյանի կողմից ներկայացվել է քաղաքացիական հայց։
2016 թվականի օգոստոսի 31–ին Դատարանը որոշում է կայացվել քրեական գործով քաղաքացիական հայցի հնարավոր հատուցումն ապահովելու նպատակով 3.628.000 (երեք միլիոն վեց հարյուր քսանութ հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով կալանք դնել ամբաստանյալ Ավետիք Կոլյայի Իսկանդարյանի շարժական և անշարժ գույքի, ինչպես նաև բանկային ավանդների վրա։
3. Ավետիք Կոլյայի Իսկանդարյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242–րդ հոդվածի 1–ին մասով այն բանի համար, որ նա 2015 թվականի հոկտեմբերի 31–ին` ժամը 18։30–ի սահմաններում, «Տոյոտա–Կորոլա» մակնիշի, 04 ZZ 001 հ/հ ավտոմեքենան վարել է Երևան քաղաքի Բաբայան փողոցի կողմից Ազատության պողոտայով դեպքի Մամիկոնյանց փողոցի ուղղությամբ, մոտ 10 կմ/ժամ արագությամբ, իր ուղեմասի երկրորդ երթևեկելի գոտիով։ Մոտենալով Ազատության պող. և Ն.Զարյան փողոցի խաչմերուկին` թույլ է տվել ՃԵԿ–ի 36, 39 և 40 կետերի, ինչպես նաև «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 2–րդ հոդվածի դրույթների պահանջներին հակասող գործողություններ, այն է` մինչ հետադարձ կատարելը, երկրորդ գոտուց երրորդ գոտի վերադասավորելիս, ճանապարհը չի զիջել համընթաց ուղղությամբ, ձախ եզրային գոտիով ընթացող, Գևորգ Արտուշի Ղուկասյանի վարած «Յամահա» մակնիշի, 00 060 հ/հ մոտոցիկլին, վերջինիս ստիպելով անսպասելի փոխել շարժման ուղղությունը, դրանով իսկ պայմանավորել տվյալ ընդհարման առաջացումը` ինքն իրեն զրկելով այն կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից, որի արդյունքում, ավտոմեքենայի առջևի ձախ անկյունակողային մասով ընդհարվել է Գ.Ղուկասյանի վարած «Յամահա» մակնիշի 00 060 h/h մոտոցիկլին և որի հետևանքով Գ.Ղուկասյանի առողջությանն անզգուշությամբ պատճառվել է միջին ծանրության վնաս` առողջության տևական քայքայումով։

Ապացույցների հետազոտում և գնահատում
4. Դատարանը հաստատված է համարում Ավետիք Իսկանդարյանի կողմից ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման հանգամանքը, որը Գևորգ Ղուկասյանի առողջությանն անզգուշությամբ պատճառել է միջին ծանրության վնաս` առողջության տևական քայքայումով։
Միևնույն ժամանակ, Դատարանը նաև հաստատված է համարում հետևյալ փաստական հանգամանքները.
ա) Ավետիք Իսկանդարյանը` 2015 թվականի հոկտեմբերի 31–ին` ժամը 18։30–ի սահմաններում, «Տոյոտա–Կորոլա» մակնիշի, 04 ZZ 001 հ/հ ավտոմեքենան վարել է Երևան քաղաքի Բաբայան փողոցի կողմից Ազատության պողոտայով դեպքի Մամիկոնյանց փողոցի ուղղությամբ, մոտ 10 կմ/ժամ արագությամբ, իր ուղեմասի երկրորդ երթևեկելի գոտիով,
բ) Ավետիք Իսկանդարյանը մոտենալով Ազատության պող. և Ն.Զարյան փողոցի խաչմերուկին` թույլ է տվել ՃԵԿ–ի 36, 39 և 40 կետերի, ինչպես նաև «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 2–րդ հոդվածի դրույթների պահանջներին հակասող գործողություններ, այն է` մինչ հետադարձ կատարելը, երկրորդ գոտուց երրորդ գոտի վերադասավորելիս, ճանապարհը չի զիջել համընթաց ուղղությամբ, ձախ եզրային գոտիով ընթացող, Գևորգ Արտուշի Ղուկասյանի վարած «Յամահա» մակնիշի, 00 060 հ/հ մոտոցիկլին,
գ) Ավետիք Իսկանդարյանը Գևորգ Ղուկասյանին ստիպել է անսպասելի փոխել շարժման ուղղությունը, դրանով իսկ պայմանավորել տվյալ ընդհարման առաջացումը` ինքն իրեն զրկելով այն կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից,
դ) Ավետիք Իսկանդարյանի ավտոմեքենայի առջևի ձախ անկյունակողային մասն ընդհարվել է Գ.Ղուկասյանի վարած «Յամահա» մակնիշի 00 060 h/h մոտոցիկլին, որի հետևանքով Գ.Ղուկասյանի առողջությանն անզգուշությամբ պատճառվել է միջին ծանրության վնաս` առողջության տևական քայքայումով։
5. Դատարանի կողմից հաստատված վերոնշյալ հանգամանքները հիմնավորվում են դատական քննության ընթացքում հետազոտված ապացույցներով։
Դատաքննության ընթացքում ամբաստանյալ Ավետիք Իսկանդարյան հայտնեց, որ առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչվում:
Դատաքննության ընթացքում տուժող Գևորգ Ղուկասյանի ներկայացուցիչ Հայկ Ալբերտի Սողոմոնյանի կողմից ներկայացվեց քաղաքացիական հայց` «Որպես հանցագործությամբ պատճառված վնասի հատուցում` գումարի բռնագանձման պահանջի մասին» վերտառությամբ, որով ներկայացվել է հետևյալ պահանջը.
«[Բ]ռնագանձման ենթակա են հետևյալ գումարները.
1) որպես գույքին` մոտոցիկլետին պատճառված վնասվածք` 2.470.000 (երկու միլիոն չորս հարյուր յոթանասուն հազար) ՀՀ դրամ (հիմք` կրկնակի փորձաքննության արդյունքները),
2) որպես տուժողի կորցրած աշխատավարձ (եկամուտ) 678.000 (վեց հարյուր յոթանասունութ հազար) ՀՀ դրամ (հիմք` ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի ՀՏ–ի կողմից 22.07.2016թ. տրված վարձու աշխատողի` Գևորգ Ղուկասյանի հաշվարկային տեղեկությունները, ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 1079 հոդվածի 3–րդ մասով սահմանված հաշվարկային կարգը, ըստ որի` Գ.Ղուկասյանի առողջությանը վնաս պատճառելուն նախորդած 12 ամսվա նրա աշխատավարձը (եկամուտը) կազմում է 8.138.876 ՀՀ դրամ, այն 12 մասի բաժանելու միջոցով ստացվում է մոտավոր` 678.000 ՀՀ դրամ),
3) որպես բուժման ծախսեր` 80.000 (ութսուն հազար) ՀՀ դրամ (հիմք` թիվ 27011 վճարման պահանջը),
4) որպես դատական պաշտպանության իրավունքի արդյունավետ իրականացման համար կրած` փաստաբանի վարձատրության ծախսեր` 400.000 (չորս հարյուր հազար) ՀՀ դրամ (հիմք` 14.07.2016թ. իրավաբանական ծառայությունների մատուցման վերաբերյալ պայմանագիրը)»։
Ելնելով վերոգրյալից (…) խնդրում ենք Ավետիք Կոլյայի Իսկանդարյանից հօգուտ Գևորգ Ղուկասյանի բռնագանձել 3.628.000 (երեք միլիոն վեց հարյուր քսանութ հազար) ՀՀ դրամ»։
Քաղաքացիական հայցին կից նաև ներկայացվել են` պատճառված վնասի գնահատման թիվ Հ030 հաշվետվության պատճենը, ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ Կենտրոնի ՀՏ–ի կողմից 22.07.2016թ. տրված վարձու աշխատողի` Գևորգ Ղուկասյանի հաշվարկային տեղեկությունների պատճենը, «Էրեբունի բժշկական կենտրոն» ՓԲԸ–ի կողմից տրված թիվ 27011 վճարման պահանջի պատճենը, թիվ AKN 129081 անաշխատունակության թերթիկի պատճենը, 14.07.2016թ. իրավաբանական ծառայությունների մատուցման վերաբերյալ պայմանագրի պատճենը։
Միևնույն ժամանակ, դատական նիստը նախագահողի պահանջով, քաղաքացիական հայցվորի ներկայացուցիչը ներկայացրեց վերոնշյալ փաստաթղթերի բնօրինակները։
Դատաքննության ընթացքում ամբաստանյալը հայնեց, որ ընդունում է ներկայացված քաղաքացիական հայցը` մասնակի` տուժողի առողջությանը պատճառված վնասի մասով։
Դատաքննության ընթացքում ըստ սահմանված ապացույցների հետազոտման կարգի՝ սկզբում տուժողը տվեց ցուցմունք, այնուհետև հետազոտվեցին քրեական գործի նյութերը, որից հետո ամբաստանյալը տվեց ցուցմունք։
6. Դատական քննության ընթացքում տուժող Գևորգ Ղազարյանը ցուցմունք տվեց` հայտնելով հետևյալը. «Սկսեմ պատահարը նկարագրելուց. 2015 թվականի հոկտեմբերի 31-ին ինձ պատկանող մոտոցիկլետով երթևեկում էի Ազատության պողոտայով, Բաբայան խաչմերուկից դեպի Լամբադա կամրջի ուղղությամբ, ձախ եզրային գծով, մոտ 60 կմ/ժ արագությամբ, երկու հանդիպակաց գոտիներն իրար բաժանող կղզյակի մոտակայքում նկատեցի երկրորդ երթևեկելի գոտիով, ինձնից աջ երթևեկելի գոտով ընթացող «TOYOTA» մակնիշի տրանսպորտային միջոցը, որը մուտք գործեց իմ կողմից զբաղեցված երթևեկության գոտի և հետագայում պարզվեց հետադարձ կատարելու նպատակով, քանի որ կտրուկ էր մուտք գործել իմ գոտի, չհասցրեցի արգելակել, փորձեցի խուսափել բախումից, չստացվեց, բախվեցինք»:
Մեղադրողի այն հարցին, թե մինչև դեպքը կարող եք նշել Ձեր վարած մոտոցիկլետի արագությունը, տուժողը հայտնեց հետևյալը` «նախնական ցուցմունքներիս մեջ էլ նշել եմ 60 կմ/ժ»։
Մեղադրողի այն հարցին, թե երբ անցնում էիք երկրորդ ուղեգոտուց երրորդ ուղեգոտի, ո՞ր պահին նկատեցիք ավտոմեքենան, տուժողը հայտնեց հետևյալը` «երբ իմ տեսադաշտի աջ եզրային մասում նկատեցի, ավելի ճիշտ ավելի շուտ էի նկատել այդ տրանսպորտային միջոցը, բավականին դանդաղ էր վարում, բավականին մոտ էինք իրար այնպես էր, որ իմ տեսադաշտի աջ եզրային մասում էր տրանսպորտային միջոցը, երբ որ նկատեցի կտրուկ թեքվելը իմ երթևեկության գոտի:
Մեղադրողի այն հարցին, թե ըստ Ձեզ երբ թեքվեց Ձեր երթևեկելի տարածքը որքա՞ն կլիներ ամբաստանյալի վարած տրանսպորտային միջոցի արագությունը, տուժողը հայտնեց` «ես մոտավոր քննությունների ընթացքում էլ փորձել եմ տրամաբանել մի քանի անգամ փորձել ենք ընկերներով տարբեր արագություններով մանևրել, համենայն հավանականությամբ արագությունը 20կմ/ժ էր, բայց, քանի որ ինքը անկյունային էր, թեքվում էր միանգամից 20 կմ/ժ-ով ուղիղ գծով շատ արագ էր, երբ թեքվում է մտնում էր գոտի ինձ համար բավականին արագ էր»։
Մեղադրողի այն հարցին, թե մոտոցիկլետի վրա մենակ եք եղել, արդյո՞ք Ձեր մոտոցիկլետը միչև վթարը սարքին վիճակում է եղել, տուժողը հայտնեց` «մենակ եմ եղել, այո նորմալ վիճակում է եղել»:
Մեղադրողի այն հարցին, թե ինքը որ թեքվեց նկարագրեք ձեր գործողությունները, տուժողը հայտնեց` «ես փորձեցի ձախ մանևրում կատարել, սպորտային մոտոցիկլետի վարման կանոններով կամ պետք է փոխել ուղղությունը կամ արգելակել. Տվյալ դեպքում արգելակելու հնարավորություն չունեի, լավագույն դեպքում մնում էր խուսափել վթարից»:
Մեղադրողի այն հարցին, թե մինչև հիմա ամբաստանյալի կողմից որևէ օգնություն ստացել եք կամ օգնության առաջարկ, տուժողը հայտնեց` «հանդիպել ենք, չեմ թաքցնի, սակայն համաձայնության չենք եկել: Բուժման ծախսերի փոխհատուցումից հրաժարվել են, այդ ժամանակ չգիտեին, թե որքան են բուժման ծախսերը, հիմնական խնդիրը դա էր, մնացած ծախսերը հետագայում ներկայացրեցի, իրենց կարծիքով ուռճացված էր»:
Մեղադրողի այն հարցին, թե ի՞նչ առաջարկ է եղել, կամ Դուք ի՞նչ եք առաջարկել որ չեն համաձայնվել, տուժողը հայտնեց` «անձամբ վնաս պատճառողից առաջարկ չեմ ստացել, բայց հարազատների կողմից որոշակի գումարի առաջարկ ստացել եմ: Պատահարի պահին ինքն իր մեղավորությունը չի ընդունել, դրա համար տվյալ պահին ոչինչ չենք արել, անձամբ իմ միջոցով հիվանդանոցային որոշակի ծախսեր եմ վճարել մնացածն էլ դեռ մնացել է, անգամ հիվանդանոցից մենակ եմ վերադարձել դեպքի վայր, քանի դեռ որևիցե քրեական գործի մասին խոսք չի եղել, որևէ փոխհատուցման մասին խոսք չի եղել վնաս պատճառողի կողմից, քրեական գործ հարուցելուց հետո այդ մի անգամն ենք հանդիպել, հիվանդանոցի ծախսերից բացի ներկայացված ծախսերի մասով նշեցին որ ամեն ինչ ուռճացված է»:
Մեղադրողի այն հարցին, թե Դուք դեպքին ականատես վկաներ ճանաչում եք, գուցե նախաքննության ավարտից հետո է պարզվել, որ ականատես վկաներ կան, տուժողը հայտնեց` «ոչ»։
Մեղադրողի այն հարցին, թե արդյո՞ք պնդում եք բողոքը, տուժողը հայտնեց` «եթե ընթացքում այլ վերաբերմունք ցուցաբերված լիներ, եթե ընդուներ մեղավորությունը ինչ որ գործողություններ աներ, փոխհատուցեր, գուցե ամեն ինչ այլ կերպ լիներ ու գուցե այստեղ չհասնեինք»:
Մեղադրողի այն հարցին, թե այդ ընթացքի պահին Ձեր առջևն ազատ էր, տուժողը հայտնեց` «իրականում ես չեմ հիշում, չի տպավորվել, պետք է որ ազատ լիներ, ցանկացած պարագայում, եթե լիներ կհիշեի»:
Մեղադրողի այն հարցին, թե նախքան հարվածն է կողասահքով ընթացել, թե ընդհարումից հետո, տուժողը հայտնեց` «չէ ընդհարումից հետո է կողքի շրջվել, կողասահքը ընդհարումից հետո է եղել»:
Մեղադրողի այն հարցին, թե դուք եք թեքվել հարվածել նրան թե ինքն է թեքվել ու հարվածել Ձեզ, տուժողը հայտնեց` «մի քիչ հարցը ինձ խառնեց: Ես կարող եմ մոտավորապես փորձեմ ցույց տալ, հասկանալ, դիմացի թափարգելի և ձախ թափարգելի եզրի կողքով»:
Ամբաստանյալի այն հարցին, թե որքա՞ն էր մանևրի ժամանակ իր (ամբաստանյալի) արագությունը, տուժողը հայտնեց` «ես էլի եմ կրկնում` 20 կմ/ժ»:
Դատական նիստը նախագահողի այն հարցին, թե դեպքից հետո ի՞նչ եղավ` ընկաք, վնասվեցիք, տուժողը հայտնեց հետևյալը` «դրանից հետո ընկա վնասված էր աջ դաստակս ու աջ ծունկս, ինձ օգնության եկան հավաքված անձինք, կանչեցին շտապօգնություն»:
Դատական նիստը նախագահողի այն հարցին, թե ամբաստանյալը արդյո՞ք օգնություն ցուցաբերեց, տուժողը հայտնեց հետևյալը` «ամբաստանյալը սկզբնական պահին մեքենայում էր, հետո ինքն էլ եկավ, բավականին շուտ ինձ տարան հիվանդանոց, այնտեղ գիպս դրեցին, ոտքիս վնասվածքը նայեցին, ներքին օրգանների աշխատանքը ու դուրս գրեցին»:
Դատական նիստը նախագահողի այն հարցին, թե երբ որ Դուք ընթանում էիք ավելի արագ, քան Ձեզ զուգահեռ ընթացող մեքենան, Դուք ինչպես էիք իրեն անընդհատ տեսնում, և խնդրում եմ ավելի հստակ ասացեք` փորձագետի եզրակացության մեջ նշված է, որ որոշակի սահքով եք հարվածել մեքենային, այսինքն փորձել եք կանգնել, շրջվել, որ սահքի արդյունում եք գնացել հարվածել, դուք նկատել եք ավելի շուտ, ինչպես է դա լինում, բացատրեք, տուժողը հայտնեց հետևյալը. ««TOYOTA» մակնիշի մեքենան ի սկզբանե իմ առջևում էր գտնվում, ես հետևից էի գալիս, դրա համար իմ տեսադաշտում է եղել, անցնելու, կողանցման պահին, շրջադարձ փորձեց կատարել, իսկ սահքի մասով կարող եմ ասել, որ սպորտային մոտոցիկլետները կառավարվում են` կողային թեքման միջոցով, եթե սովորական տրանսպորտային միջոցը կառավարվում է ղեկի միջոցով, ապա սպորտային մոտոցիկլետները կառավարվում են կողային թեքման միջոցով: Փորձել եմ խուսափել պատահարից, այդ պահին փոքր–ինչ թեքություն է տվել հակառակ ուղղությամբ և այդ սահքով այդ հարվածն է տեղի ունեցել:
Դատական նիստը նախագահողի այն հարցին, թե Ձեր մոտոցիկլետի ո՞ր մասն էր սահքի ենթարկվել ` աջ, թե ձախ, տուժողը հայտնեց. «Ինքը իրականում մի քանի անգամ կողաշրջվել է, պտտվել է, հետո ընկել է, երկու կողմերն էլ վնասված են, դեմն էլ է վնասված, քանի որ դիմային մասով հարված է եղել ասֆալտին, դրանից հետո ընկել է ձախ կողմի վրա և շարունակել կողային ընթացքը, ու բավականին, երևի հստակ թիվը չգիտեմ, բայց մոտավորապես մի 50 մետր հեռու էր էլի մոտոցիկլետը»:
Դատական նիստը նախագահողի այն հարցին, թե Դուք չնկատեցիք փաստորեն, որ ինչ–որ ցանկություն կար հետադարձ կատարելու մեքենայի մոտ, տուժողը հայտնեց` «միչև մանրևը` ոչ, վայրկյանների տարբերությունն էր, եթե լիներ միգուցե հասցնեի, բայց ստացվեց այնպես ինչպես ստացվեց:
7. Դատաքննության ընթացքում հետազոտվեցին քրեական գործում առկա հետևյալ փաստաթղթերը.
ա) 2015 թվականի նոյեմբերի 10–ին անցկացված դատաբժշկական փորձաքննության արդյունքում կազմված թիվ 3296 փորձագետի եզրակացությունը, որի հետևություններում նշված է. «Գ.Ղուկասյանի ստացած մարմնական վնասվածքները` աջ ծղիկոսկրի կոտրվածքի, աջ ծնկահոդի սալջարդի, քերծվածքի և կոլատերակ կապանի վնասման ձևով, պատճառված են բութ առարկաների ազդեցությամբ, հնարավոր է գործի հանգամանքներում նշված ժամանակին, հանգամանքներում և պատճառվել է առողջությանը միջին ծանրության վնաս` առողջության տևական քայքայումով, նկատի ունենալով վնասվածքների հետ անմիջականորեն պատճառական կապի մեջ եղած հետևանքների տևողությունը` 21–օրից ավելի» (տե՛ս Գ/Թ-32–34)։
բ) Դատաավտոտեխնիկական փորձաքննության թիվ 53211508 եզրակացությունն այն մասին, որ փորձաքննությանը տրամադրված վիճակում «TOYOTA COROLLA 1.6 GAS» մակնիշի 04 ZZ 001 հ/հ ավտոմոբիլի բանվորական արգելակային համակարգը գտնվում է աշխատունակ վիճակում և դրա այնպիսի անսարքություններ, որպիսիք գոյություն ունեցած լինեին մինչև տվյալ պատահարը և առաջ բերեին ավտոմոբիլի անկառավարելիություն` ավտոմոբիլի ընթացքի արագությունը կարգավորելու առումով, չհայտնաբերվեցին։
Փորձաքննությանը տրամադրված վիճակում «TOYOTA COROLLA 1.6 GAS» մակնիշի 04 ZZ 001 հ/հ ավտոմոբիլի ղեկային կառավարման համակարգը գտնվում է աշխատունակ վիճակում և այդ համակարգի այնպիսի վնասվածքներ կամ անսարքություններ, որպիսիք գոյություն ունեցած լինեին մինչև տվյալ պատահարը և առաջ բերեին ավտոմոբիլի անկառավարելիություն` շարժման ուղղությունը փոխելու առումով, չհայտնաբերվեցին։
Փորձաքննությանը տրամադրված վիճակում «TOYOTA COROLLA 1.6 GAS» մակնիշի 04 ZZ 001 հ/հ ավտոմոբիլի ընթացքային մասը` կախոցներն ու անիվները, գտնվում են աշխատունակ վիճակում և դրանց այնպիսի անսարքություններ, որպիսիք գոյություն ունեցած լինեին մինչև տվյալ պատահարը և առաջ բերեին ավտոմոբիլի ընթացքի անկայունություն կամ անկառավարելիություն, չհայտնաբերվեցին։
Փորձաքննությանը տրամադրված վիճակում «YAMAHA YZF-R6» մակնիշի OO 060 հ/հ մոտոցիկլի առջևի արգելակային մեխանիզմը` ի հաշիվ վթարային բնույթի վնասվածքների առկայության և հիդրոհամակարգի խողովակաշարի հերմետիկության խախտման, գտնվում է անաշխատունակ վիճակում, սակայն նշված մեխանիզմը պատահարին նախորդող պահին գտնվել է աշխատունակ վիճակում և այդ մեխանիզմի այնպիսի անսարքություններ, որպիսիք գոյություն ունեցած լինեին մինչև տվյալ պատահարը և առաջ բերեին մոտոցիկլի անկառավարելիություն` մոտոցիկլի ընթացքի արագությունը կարգավորելու առումով, չհայտնաբերվեցին։
Փորձաքննությանը տրամադրված վիճակում «YAMAHA YZF-R6» մակնիշի OO 060 հ/հ մոտոցիկլի ղեկային կառավարման համարկարգը` ի հաշիվ վթարային բնույթի վնասվածքների առկայության, գտնվում է անաշխատունակ վիճակում, սակայն նշված համակարգը պատահարին նախորդող պահին գտնվել է աշխատունակ վիճակում և այդ համակարգի այնպիսի անսարքություններ, որպիսիք գոյություն ունեցած լինեին մինչև տվյալ պատահարը և առաջ բերեին մոտոցիկլի անկառավարելիություն` շարժման ուղղությունը փոխելու առումով, չհայտնաբերվեցին։
Փորձաքննությանը տրամադրված վիճակում «YAMAHA YZF-R6» մակնիշի OO 060 հ/հ մոտոցիկլի ընթացային մասը` կախոցներն ու անիվնեը, գտնվում են աշխատունակ վիճակում և դրանց այնպիսի անսարքություններ, որպիսիք` գոյություն ունեցած լինեին մինչև տվյալ պատահարը և առաջ բերեին մոտոցիկլի ընթացքի անկայունություն կամ անկառավարելիություն, չհայտնաբերվեցին։
Առաջադրված պայմաններում` ելնելով փորձաքննությանը տրամադրված «TOYOTA COROLLA 1.6 GAS» մակնիշի 04 ZZ 001 հ/հ ավտոմոբիլի և «YAMAHA YZF-R6» մակնիշի OO 060 հ/հ մոտոցիկլի վրա առկա վնասվածքների բնույթից ու տեղակայություններից, կարող ենք եզրակացնել, որ «TOYOTA COROLLA 1.6 GAS» մակնիշի 04 ZZ 001 հ/հ ավտոմոբիլի առջևի ձախ անկյունային մասը փոխազդեցության մեջ է մտել «YAMAHA YZF-R6» մակնիշի OO 060 հ/հ մոտոցիկլի աջ կողային մասի հետ։ Ընդ որում` այդ փոխազդեցությունը եղել է սահող բնույթի, որպիսի փոխազդեցության դեպքում ընդհարմանը մասնակից «TOYOTA COROLLA 1.6 GAS» մակնիշի 04 ZZ 001 հ/հ ավտոմոբիլի և «YAMAHA YZF-R6» մակնիշի OO 060 հ/հ մոտոցիկլի փոխադարձ դիրքի անկյան որոշման համար անհրաժեշտ է առանձնացնել դրանց վրա միաժամանակյա անմիջական փոխազդեցության մեջ մտած երկու զույգ հետքեր (կետեր), սակայն տվյալ դեպքում հնարավոր չէ առանձնացնել այդպիսիք (տե՛ս Գ/Թ-52–60):
գ) Դատաավտոտեխնիկական փորձաքննության թիվ 60751508 եզրակացությունն այն մասին, որ նախաքննությամբ պարզված ճանապարհատրանսպորտային իրադրության պայմաններում «TOYOTA COROLLA 1.6 GAS» մակնիշի 04 ZZ 001 հ/հ ավտոմոբիլի վարորդը, հետադարձ կատարելուց առաջ նախապես անվտանգ վերադասավորումով չզբաղեցնելով իր ընթացքի ուղղության ուղեմասի ձախ եզրային մասը` առանց ճանապարհը զիջելու համընթաց ուղղությամբ ձախ կողմից ընթացող «YAMAHA YZF-R6» մակնիշի OO 060 հ/հ մոտոցիկլին, որի արդյունքում ընդհարվել է այդ մոտոցիկլին, թույլ է տվել ՃԵԿ–ի 36, 39 և 40 կետերի պահանջներին հակասող գործողություններ, դրանով իսկ պայմանավորել տվյալ ընդհարման առաջացումը` ինքն իրեն զրկելով այն կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից։
Նախաքննությամբ պարզված ճանապարհատրանսպորտային իրադրության պայմաններում «TOYOTA COROLLA 1.6 GAS» մակնիշի 04 ZZ 001 հ/հ ավտոմոբիլի վարորդը, երթևեկության անվտանգությունն ապահովելու և տվյալ ընդհարումը կանխելու նպատակով, հետադարձ կատարելուց առաջ տեխնիկական տեսակետից պետք է ոչ միայն նախօրոք միացներ դեպի ձախ շրջադարձի լուսային ցուցիչը (ինչը, ընդ որում, երթևեկության մյուս մասնակիցների նկատմամբ դեռևս առավելություն չի տալիս) այլև, հետևելով ողջ ճանապարհատրանսպորտային իրադրության զարգացմանը, ճանապարհը զիջեր համընթաց ուղղությամբ ձախ կողմից ընթացող տրանսպորտային միջոցներին, մասնավորապես` «YAMAHA YZF-R6» մակնիշի OO 060 հ/հ մոտոցիկլին, այն հաշվով, որպեսզի վերջինիս չստիպեր անսպասելի փոխել շարժման ուղղությունը կամ արագությունը (համաձայն «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 2–րդ հոդվածի դրույթների), որից հետո միայն անվտանգ կերպով վերադասավորվեր ու զբաղեցներ իր ընթացքի ուղղության երթևեկելի ուղեմասի երթևեկության ձախ եզրային գոտին, ապա, համոզվելով հետադարձ կատարելու առումով շարժման ուղղության փոփոխության անվտանգության մեջ, իրականացներ մանևրը (տե՛ս Գ/Թ-61–67):
դ) Լրացուցիչ դատաավտոտեխնիկական փորձաքննության թիվ 07841608 եզրակացությունն այն մասին, որ «TOYOTA COROLLA 1.6 GAS» մակնիշի, 04 ZZ 001հ/հ ավտոմեքենայի վարորդի կողմից դեպքի վայրի լրացուցիչ զննության և առերեսում կատարելու մասին արձանագրությունների առաջադրված պայմաններում, «TOYOTA COROLLA 1.6 GAS» 04 ZZ 001 հ/հ ավտոմեքենայի վարորդը, հետադարձ կատարելուց առաջ նախապես անվտանգ վերադասավորումով չզբաղեցնելով իր ընթացքի ուղղության ուղեմասի ձախ եզրային գոտին` առանց ճանապարհը զիջելու համընթաց ուղղությամբ ձախ եզրային կողմից ընթացող «YAMAHA YZF-R6» մակնիշի, 00060 հ/հ մոտոցիկլին, որի արդյունքում ընդհարվել է այդ մոտոցիկլին, թույլ է տվել ՃԵԿ-ի 36, 39 և 40 կետերի պահանջներին հակասող գործողություններ, դրանով իսկ պայմանավորել տվյալ ընդհարման առաջացումը` ինքն իրեն զրկելով այն կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից: Տվյալ պայմաններում «TOYOTA COROLLA 1.6 GAS» մակնիշի, 04 ZZ 001 հ/հ ավտոմեքենայի վարորդը, երթևեկության անվտանգությունն ապահովելու և տվյալ ընդհարումը կանխելու նպատակով, հետադարձ կատարելուց առաջ, տեխնիկական տեսակետից պետք է ոչ միայն նախօրոք միացներ դեպի ձախ շրջադարձի լուսային ցուցիչը (ընդ որում, երթևեկության մյուս մասնակիցների նկատմամբ դեռևս առավելություն չի տալիս), այլև, հետևելով ողջ ճանապարհատրանսպորտային իրադրության զարկացմանը, ճանապարհը զիջեր համընթաց ուղղությամբ ձախ կողմից ընթացող տրանսպորտային միջոցներին, մասնավորապես «YAMAHA YZF-R6» մակնիշի, 00060 հ/հ մոտոցիկլին, այն հաշվով, որպեսզի վերջինիս վարորդին չստիպեր անսպասելի փոխել շարժման ուղղությունը կամ արագությունը (համաձայն «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի հոդված 2-ի դրույթների համաձայն), որից հետո միայն անվտանգ կերպով վերադասավորվեր ու զբաղեցներ իր ընթացքի ուղղության երթևեկելի ուղեմասի երթևեկության ձախ եզրային գոտին, ապա համոզվելով հետադարձ կատարելու առումով շարժման ուղղության փոփոխության անվտանգության մեջ իրականացներ մանևրը (տե՛ս Գ/Թ-116–125):
ե) 2015 թվականի հոկտեմբերի 31–ին անցկացված դեպքի վայրի զննության արձանագրությունն այն մասին, որ վթարը տեղի է ունեցել Երևան քաղաքի Ն.Զարյան և Ազատության փողոցների խաչմերուկում։ Ազատության պողոտան դեպի «Լամբադա» կամրջի ուղղությամբ ունի 1 աստիճան վերելք և այն կանաչապատ գոտիով ու անվտանգության կղզյակով բաժանված է երկու ուղեմասերի. դեպի «Լամբադա» կամրջի կողմը տանող ուղեմասն ունի 5,3մ, 3,1 մ և 3,1մ լայնություններ։ «TOYOTA COROLLA 1.6 GAS» մակնիշի, 04 ZZ 001 հ/հ ավտոմեքենան կանգնած է եղել Ազատության պողոտայում` դեպի Հերացի փողոցի կողմը տանող ուղեմասում։ Դրա ուղղությամբ, չհասած «Տոյոտա» մակնիշի ավտոմեքենային, ասֆալտին ընկած է եղել «YAMAHA YZF-R6» մակնիշի, 00060 հ/հ մոտոցիկլը։ Ազատության պողոտայում` դեպի Թբիլիսյան խճուղու կողմը տանող ուղեմասում, ձախ եզրային գոտում և անվտանգության կղզյակում թափված են եղել ապակու կտորտանքներ 3 x 5մ չափով (տե՛ս Գ/Թ–2–7)։
զ) 2016 թվականի ապրիլի 19–ին և ապրիլի 25–ին անցկացված դեպքի վայրի լրացուցիչ զննության արձանագրությունն այն մասին, որ տուժող Գևորգ Ղուկասյանը և վարորդ Ավետիք Իսկանդարյանը դեպքի վայրում մատնանշել են վտանգավոր ոտում անցած տարածությունները և նրանց կողմից ներկայացվել են կմ/ժամ արագությունները։
Գ.Ղուկասյանը հայտնել և մատնացույց է արել, որ «Տոյոտա» մակնիշի ավտոմեքենան աջից դեպի ձախ հետադարձ կատարելիս զարգացրել է 20 կմ/ժամից 5 կմ ավել կամ պակաս արագություն և իր դիմաց, դեպի ձախ թեքված վիճակում անցել է 2,7 մ. տարածություն։
Ա. Իսկանդարյանը հայտնել և մատնացույց է արել պողոտայի այն հատվածը, երբ ավտոմեքենան երկրորդ շարքից դեպի ձախ հետադարձ կատարելիս անցել է 11մ. տարածություն մինչև վթարի տեղը և զարգացրել է մոտ 10 կմ/ժամ արագություն (տե՛ս Գ/Թ–90–92, 98–100)։
է) «TOYOTA COROLLA 1.6 GAS» մակնիշի, 04 ZZ 001 հ/հ ավտոմեքենայի զննության արձանագրությունն այն մասին, որ դեֆորմացվել է դիմացի պահպանիչ վահանը և առջևի ձախ անվաթևը (տե՛ս Գ/Թ–10–11)։
ը) «YAMAHA YZF-R6» մակնիշի, 00060 հ/հ մոտոցիկլի զննության արձանագրությունն այն մասին, որ դեֆորմացել է առջևի անվաթևը և այլ ընթացային մասերը (տե՛ս Գ/Թ–12–13)։
թ) «TOYOTA COROLLA 1.6 GAS» մակնիշի 04 ZZ 001 հ/հ ավտոմեքենան և «YAMAHA YZF-R6» մակնիշի, 00060 հ/հ մոտոցիկլը որպես իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին որոշումները (տե՛ս Գ/Թ–128, 153)։
8. Դատական քննության ընթացքում ամբաստանյալ Ավետիք Իսկանդարյանը ցուցմունք տվեց` հայտնելով հետևյալը. «Հարգելի դատարան, ինչպես նշեց Գևորգը 60 կմ/ժամ իր արագությունն է եղել, 20 կմ/ժամ իմ արագությունը, բոլորս էլ Երևանում ենք ապրում, որ դուրս գանք, բոլորս էլ կտեսնենք, թե ոնց են վարում մոտոցիկլետները, բացի այդ, ինքը 60 կմ/ժամ արագությամբ չի եղել ավելի արագ է եղել, հետո, ես 11 մետր առաջ թարթիչը միացրած ուզեցել եմ անել շրջադարձը, ու էնտեղ ինքը ասում է ինչ–որ երկու մետր, իր ներկայացուցիչը ասել է, որ եղել է երկու մետր, բայց իմ թարթիչը, որ ես ուզեցել եմ միացնել ու շրջադարձ անել եղել է 11–12 մետր ավելի առաջ, ու իմ արագությունը երևի 10 կմ/ժամն էլ չի անցել։ Այնպես է, որ ես հանգիստ գալիս էի, թարթիչը միացրած կանգնած էի, դե կանգնում էի, ու միանգամից այդ արագության տակ եկավ, ես էլ չհասցրեցի։ Հենց ավտովթարի դեպքից էլ հետո գնացի տեսա, շտապօգնություն նստացրեցի, հետո եկա մոտեցա, ասացի ոնց ե՞ս, ասեց լավ եմ, ասացի լավ պրծանք, Փառք Աստծո։ Հետո հանդիպեցինք մի անգամ, ինքը 5000 դոլլար գումար ուզեց, ասացի էս ինչ թիվ եք ասում, մոտոցիկլն այդքան չարժի, չենք համաձայնվել, դա է եղել մեր հանդիպումը այդքանը հարգելի դատարան»:
Մեղադրողի այն հարցին, թե երբ մանևրումը կատարում էիք դուք երկրորդ ուղեգոտուց դեպի երրորդ ուղեգոտի որքա՞ն տարածություն անցաք մինչև ընդհարումը, ամբաստանյալը հայտնեց` «համարյա 12 մետր անցել եմ»։
Մեղադրողի այն հարցին, թե ի՞նչ ուղղությամբ էր ընթանում` ուղղահայց հորիզոնական, կորագծով, թե վերևից ներքև, ամբաստանյալը հայտնեց` «կամաց հայելուն նայելով թարթիչը միացրած բարձրացել եմ»։
Մեղադրողի այն հարցին, թե մինչև մանևրումը կատարելը դուք նայել եք Ձեր կողային հայելու մեջ, ամբաստանյալը հայտնեց` «այո, նայել եմ, մեքենա չի եղել»։
Մեղադրողի այն հարցին, թե ինչն է եղել պատճառը որ Դուք չեք նկատել մոտոցիկլը 60 կմ/ժ–ի փոխարեն ենթադրենք 90 կմ/ժ արագությամբ է ընթացել, ավելի ներքև է եղել ու այդ փողոցը ուղիղ փողոց է պետք է ավելի շուտ նկատած լինեիք, ամբաստանյալը հայտնեց` «չեմ նկատել»։
Մեղադրողի այն հարցին, թե տուժող կողմը նշում է որ Դուք ընթացել եք 20 կմ/ժ արագությամբ, իսկ Դուք նշում եք որ ընթացել եք 10 կմ/ժ արագությամբ, ինչպես կարող եք դա բացատրել, ամբաստանյալը հայտնեց` «տենց պետք է ասեր»։
Մեղադրողի այն հարցին, թե Դուք նայել եք Ձեր արագաչափին և ի՞նչ էր այն ցույց տալիս, ամբաստանյալը հայտնել` «10 կմ/ժ էլ չկար»։
Մեղադրողի այն հարցին, թե Դուք Ձեզ լիովին մեղավոր ճանաչում եք, քաղաքացիական հայցից բացի` պատահարի հանգամանքների հետ կապված, ամբաստանյալը հայտնեց` «դրա հետ կապված հա, իսկ քաղաքացիական հայցի համար ոչ»։
Մեղադրողի այն հարցին, թե պատրաստակամ եք կրած վնասները հատուցել, ամբաստանյալը հայտնեց` «հիվանդանոցի ծախսերը, այո»։
Մեղադրողի այն հարցին, թե պատրաստական եք հատուցել մնացած ծախսերը, ամբաստանյալը հայտնեց` «պատրաստ եմ, եթե նորմալ սահմաններում ասեն»։
Դատաքննության ընթացքում տուժող Գ.Ղուկասյանի, ներկայացուցիչ Հ.Սողոմոնյանը միջնորդություն ներկայացրեց Դատարանին` խնդրելով «առաջին փորձաքննության եզրակացությունը հանել մեղադրանքի հիմքում ընկած ապացույցների զանգվածից այն պատճառով, որ եզրակացությունը չի արտացոլում օբյեկտիվ իրողությունը, որը հիմնավորվել է հետագայում կատարված փորձաքննության եզրակացություններով»։
Դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 102–րդ հոդվածով սահմանված կարգով` հետաձգեց միջնորդության քննությունը, հայտնելով, որ միջնորդությանն ըստ էության կանդրադառնա դատավճռով։
Դատաքննության ընթացքում նաև հետազոտվեցին քրեական գործի այլ նյութերը, այդ թվում` ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնից 2016 թվականի հուլիսի 7-ին ստացված թիվ 6/7-1781 գրությունը, որը վկայում է այն մասին, որ ամբաստանյալ Ավետիք Իսկանդարյանը դատվածություն չունի։

Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
10. Ուսումնասիրելով և հետազոտելով քրեական գործի նյութերն ըստ մեղադրանքի՝ Ավետիք Կոլյայի Իսկանդարյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1–ին մասով, վերլուծելով դատաքննության ընթացքում ամբաստանյալի և տուժողի ցուցմունքները, դրանք համադրելով դատաքննության ընթացքում հետազոտված այլ ապացույցների հետ, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ` Դատարանն անդրադառնում է ամբաստանյալ Ավետիք Կոլյայի Իսկանդարյանին մեղսագրվող արարքի որակման իրավաչափության հետ կապված իրավական հարցերի հետևյալ խմբին.
ա) ապացուցված է արդյո՞ք արարքը, որի կատարման մեջ մեղադրվում է Ավետիք Կոլյայի Իսկանդարյանը,
բ) այդ արարքը համապատասխանում է արդյո՞ք քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի նորմերի հատկանիշներին,
գ) ապացուցված է արդյո՞ք Ավետիք Կոլյայի Իսկանդարյանի կողմից այդ արարքը կատարելը.
դ) ապացուցված է արդյո՞ք Ավետիք Կոլյայի Իսկանդարյանի մեղավորությունը տվյալ հանցանքը կատարելու մեջ և, եթե այո, ապա քրեական օրենսգրքի ո՞ր հոդվածով, մասով, կետով է նախատեսված այն.
11. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…)
3. Հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ։
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի։
(…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն` «Միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում`
1) դեպքը և հանգամանքները (կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ.
5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները.
6) այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրենքով»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից։
2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 365-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Մեղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում, երբ հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատական քննության ընթացքում։ Հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված, եթե դատարանը, ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթացքում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքների վրա, դատաքննության ժամանակ հետազոտված հավաստի ապացույցների հիման վրա, ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով սույն օրենսգրքի 360 հոդվածի առաջին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին տալիս է հաստատող պատասխաններ»։
12. «Ապացույցների բավարարություն» հասկացության էությունը, ապացույցների բավարարությունը որոշելու ընդհանուր չափանիշները, դրանցից յուրաքանչյուրի բնութագիրը ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը քննարկել և վերլուծել է Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 գործով կայացվաղ որոշման 14-15-րդ, 16–19–րդ կետերում։
Մասնավորապես, վկայակոչված որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը, համեմատական վերլուծության ենթարկելով «ապացուցման առարկա» և «ապացույցների բավարարություն» հասկացությունները, նշել է. «(…) եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության։ Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ի՞նչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ի՞նչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար։
Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը։
Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև ե՞րբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած։ Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե ե՞րբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը։
Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգային վերլուծության հիման վրա արձանագրում է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները՝
1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք,
2) դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն,
3) անմեղության կանխավարկած»։
13. Վերահաստատելով և զարգացնելով նախորդ կետում մեջբերված գործով արտահայտած իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագյանի և Վահրամ Սահակյանի վերաբերյալ 2014 թվականի հոկտեմբերի 31–ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 գործով կայացված որոշման 30-32–րդ կետերում արձանագրել է.
«(…) [Ա]նմեղության կանխավարկածի սկզբունքը ենթադրում է ապացույցների այնպիսի ամբողջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմնավոր) կասկածից վեր ապացուցված համարելու, այլ ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անելու համար։
(…) «[Ն]երքին համոզմունքը» սուբյեկտիվ-օբյեկտիվ կատեգորիա է։ Այն ապացույցների գնահատումն իրականացնող սուբյեկտի գիտակցված և ողջամիտ համոզվածությունն է իր իսկ կողմից կայացված որոշման հիմնավորվածության մեջ (սուբյեկտիվ բնույթ)։ Այդպիսի համոզվածությունը պետք է ձևավորված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննության արդյունքում և հիմնվի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստերի վրա, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ ողջամտորեն կձևավորեն նույն համոզվածությունը (օբյեկտիվ բնույթ)։
Ելնելով այն հանգամանքից, որ ներքին համոզմունքն ունի օբյեկտիվ հիմքեր, անհրաժեշտ է այն տարբերակել ինտուիցիայից, ենթադրություններից և այլ անհաշվետու զգացմունքներից։ Ի տարբերություն դրանց, ներքին համոզմունքը չի կարող ձևավորվել առանց օբյեկտիվ հիմքի և հիմնվել անթույլատրելի, ոչ վերաբերելի, անարժանահավատ ապացույցների վրա։ Այլ խոսքով, ներքին համոզմունքը հիմնվում է ողջամիտ կարծիքի, գիտելիքի վրա, այլ ոչ թե ենթադրությունների, երևակայության, համակրանքի, հակակրանքի կամ կանխակալ կարծիքի վրա։
Ներքին համոզմունքի՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունքի օբյեկտիվ հիմքը քրեական գործով ձեռք բերված, բազմակողմանի և օբյեկտիվ հետազոտված ապացույցների բավարար համակցությունն է։ (…)
32. Ապացույցների գնահատման արդյունքում ձևավորված ներքին համոզմունքն իրավական նշանակություն է ստանում և օբյեկտիվացվում ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս՝ դատավարական որոշումների հիմնավորման և պատճառաբանման չափանիշի միջոցով (սույն չափանիշի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումների մասին տե՛ս նաև Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 18-րդ կետը)։ Ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը ենթադրում է ապացույցները բարեխիղճ վերլուծության ենթարկելու պարտականություն։
(…)
Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը։ Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը։ Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր)։ Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած»։
14. Պատասխանելով սույն դատավճռի 10–րդ կետի «ա» ենթակետով բարձրացված իրավական հարցին` Դատարանը ներքին համոզմամբ վերլուծելով և գնահատելով դատաքննության ընթացքում հետազոտված ապացույցներն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
Դատաքննության ընթացքում տուժողի և ամբաստանյալի տված ցուցմունքների, գործում առկա և դատաքննության ընթացքում հետազոտված դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 3296 եզրակացության, դատաավտոտեխնիկական փորձաքննության թիվ 60751508 և թիվ 53211508 եզրակացությունների, լրացուցիչ դատաավտոտեխնիկական փորձաքննության թիվ 07841608 եզրակացության, 2015 թվականի հոկտեմբերի 31–ին անցկացված դեպքի վայրի զննության արձանագրության, 2016 թվականի ապրիլի 19–ին և 2016 թվականի ապրիլի 25–ին անցկացված դեպքի վայրի լրացուցիչ զննության արձանագրությունների համադրված վերլուծության արդյունքում, Դատարանը գտնում է, որ 2015 թվականի հոկտեմբերի 31–ին` ժամը 18։30–ի սահմաններում, մոտենալով Ազատության պող. և Ն.Զարյան փողոցի խաչմերուկում «Տոյոտա–Կորոլա» մակնիշի 04 ZZ 001 հ/հ ավտոմեքենայի վարորդը մինչ հետադարձ կատարելը, երկրորդ գոտուց երրորդ գոտի վերադասավորելիս, ճանապարհը չի զիջել համընթաց ուղղությամբ, ձախ եզրային գոտիով ընթացող, Գևորգ Արտուշի Ղուկասյանի վարած «Յամահա» մակնիշի, 00 060 հ/հ մոտոցիկլին, որի արդյունքում, ավտոմեքենայի առջևի ձախ անկյունակողային մասով ընդհարվել է Գ.Ղուկասյանի վարած «Յամահա» մակնիշի 00 060 h/h մոտոցիկլին և որի հետևանքով Գ.Ղուկասյանի առողջությանն անզգուշությամբ պատճառվել է միջին ծանրության վնաս` առողջության տևական քայքայումով։
Այսինքն, Դատարանն ապացույցների վերոնշյալ զանգվածի հիման վրա հաստատված է համարում այն դեպքը, որի կապակցությամբ ամբաստանյալ Ավետիք Կոլյայի Իսկանդարյանին առաջադրվել է մեղադրանք։
15. Պատասխանելով սույն դատավճռի 10–րդ կետի «բ» ենթակետով բարձրացված իրավական հարցին` Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել, որ վերոնշյալ հաստատված դեպքի հատկանիշներով արարքը քրեականացված է և օրենսդրի կողմից ամրագրվել է «Ճանապարհային երթևեկության և տրանսպորտային միջոցների շահագործման կանոնները խախտելը» վերտառությամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242–րդ հոդվածի 1–ին մասում հետևյալ բովանդակությամբ. «Ավտոմեքենա կամ մեխանիկական այլ տրանսպորտային միջոց վարող անձի կողմից ճանապարհային երթևեկության կամ տրանսպորտային միջոցների շահագործման կանոնները խախտելը, որը մարդու առողջությանն անզգուշությամբ պատճառել է ծանր կամ միջին ծանրության վնաս»։
Այդ հանցակազմի անմիջական օբյեկտը ճանապարհային երթևեկության և տրանսպորտային միջոցների շահագործման կանոնների խախտման կապակցությամբ մարդու, հասարակության և պետության անվտանգության ապահովմանն ուղղված հասարակական հարաբերություններն են, որոնք վնասվել են կատարված դեպքի արդյունքում։
Հանցակազմի օբյեկտիվ կողմն արտահայտվում է հետևյալ գործողությամբ` ավտոմեքենա կամ մեխանիկական այլ տրանսպորտային միջոց վարող անձի կողմից ճանապարհային երթևեկության կամ տրանսպորտային միջոցների շահագործման կանոնների խախտմամբ։
Միաժամանակ, օբյեկտիվ կողմի պարտադիր հատկանիշ է վերոնշյալ գործողության կատարման արդյունքում մարդու առողջությանն անզգուշությամբ ծանր կամ միջին ծանրության վնաս պատճառելը։
Սույն քրեական գործի շրջանակներում հաստատված դեպքով վարորդը ավտոմեքենա վարելիս խախտել է ՃԵԿ–ի 36, 39 և 40 կետերը, ինչպես նաև կատարել է «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 2–րդ հոդվածի դրույթների պահանջներին հակասող գործողություններ, այն է` մինչ հետադարձ կատարելը, երկրորդ գոտուց երրորդ գոտի վերադասավորելիս, ճանապարհը չի զիջել համընթաց ուղղությամբ, ձախ եզրային գոտիով ընթացող, Գևորգ Արտուշի Ղուկասյանի վարած «Յամահա» մակնիշի, 00 060 հ/հ մոտոցիկլին, որի արդյունքում նրա առողջությանն անզգուշությամբ պատճառվել է միջին ծանրության վնաս։
Օբյեկտիվ կողմի վերոնշյալ նկարագրությունը հիմնավորված է դատաավտոտեխնիկական փորձաքննության թիվ 60751508 եզրակացությամբ, որտեղ նշված է. «(…) Նախաքննությամբ պարզված ճանապարհատրանսպորտային իրադրության պայմաններում «TOYOTA COROLLA 1.6 GAS» մակնիշի 04 ZZ 001 հ/հ ավտոմոբիլի վարորդը, երթևեկության անվտանգությունն ապահովելու և տվյալ ընդհարումը կանխելու նպատակով, հետադարձ կատարելուց առաջ տեխնիկական տեսակետից պետք է ոչ միայն նախօրոք միացներ դեպի ձախ շրջադարձի լուսային ցուցիչը (ինչը, ընդ որում, երթևեկության մյուս մասնակիցների նկատմամբ դեռևս առավելություն չի տալիս) այլև, հետևելով ողջ ճանապարհատրանսպորտային իրադրության զարգացմանը, ճանապարհը զիջեր համընթաց ուղղությամբ ձախ կողմից ընթացող տրանսպորտային միջոցներին, մասնավորապես` «YAMAHA YZF-R6» մակնիշի OO 060 հ/հ մոտոցիկլին, այն հաշվով, որպեսզի վերջինիս չստիպեր անսպասելի փոխել շարժման ուղղությունը կամ արագությունը (համաձայն «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 2–րդ հոդվածի դրույթների), որից հետո միայն անվտանգ կերպով վերադասավորվեր ու զբաղեցներ իր ընթացքի ուղղության երթևեկելի ուղեմասի երթևեկության ձախ եզրային գոտին, ապա, համոզվելով հետադարձ կատարելու առումով շարժման ուղղության փոփոխության անվտանգության մեջ, իրականացներ մանևրը (տե՛ս Գ/Թ-61–67):
Բացի այդ, օբյեկտիվ կողմի վերոնշյալ նկարագրությունը նաև հիմնավորված է լրացուցիչ դատաավտոտեխնիկական փորձաքննության թիվ 07841608 եզրակացությամբ, որտեղ նշված է. ««TOYOTA COROLLA 1.6 GAS» 04 ZZ 001 հ/հ ավտոմեքենայի վարորդը, հետադարձ կատարելուց առաջ նախապես անվտանգ վերադասավորումով չզբաղեցնելով իր ընթացքի ուղղության ուղեմասի ձախ եզրային գոտին` առանց ճանապարհը զիջելու համընթաց ուղղությամբ ձախ եզրային կողմից ընթացող «YAMAHA YZF-R6» մակնիշի, 00060 հ/հ մոտոցիկլին, որի արդյունքում ընդհարվել է այդ մոտոցիկլին, թույլ է տվել ՃԵԿ-ի 36, 39 և 40 կետերի պահանջներին հակասող գործողություններ, դրանով իսկ պայմանավորել տվյալ ընդհարման առաջացումը` ինքն իրեն զրկելով այն կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից: Տվյալ պայմաններում «TOYOTA COROLLA 1.6 GAS» մակնիշի, 04 ZZ 001 հ/հ ավտոմեքենայի վարորդը, երթևեկության անվտանգությունն ապահովելու և տվյալ ընդհարումը կանխելու նպատակով, հետադարձ կատարելուց առաջ, տեխնիկական տեսակետից պետք է ոչ միայն նախօրոք միացներ դեպի ձախ շրջադարձի լուսային ցուցիչը (ընդ որում, երթևեկության մյուս մասնակիցների նկատմամբ դեռևս առավելություն չի տալիս), այլև, հետևելով ողջ ճանապարհատրանսպորտային իրադրության զարկացմանը, ճանապարհը զիջեր համընթաց ուղղությամբ ձախ կողմից ընթացող տրանսպորտային միջոցներին, մասնավորապես «YAMAHA YZF-R6» մակնիշի, 00060 հ/հ մոտոցիկլին, այն հաշվով, որպեսզի վերջինիս վարորդին չստիպեր անսպասելի փոխել շարժման ուղղությունը կամ արագությունը (համաձայն «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի հոդված 2-ի դրույթների համաձայն), որից հետո միայն անվտանգ կերպով վերադասավորվեր ու զբաղեցներ իր ընթացքի ուղղության երթևեկելի ուղեմասի երթևեկության ձախ եզրային գոտին, ապա համոզվելով հետադարձ կատարելու առումով շարժման ուղղության փոփոխության անվտանգության մեջ իրականացներ մանևրը (տե՛ս Գ/Թ-116–125):
Հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է անզգուշությամբ, այսինքն` անձը նախատեսում է իր գործողության (անգործության)՝ հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, սակայն առանց բավարար հիմքերի՝ ինքնավստահորեն հույս է ունենում, որ դրանք կկանխվեն, կամ չի նախատեսում իր գործողության (անգործության)՝ հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, թեև տվյալ իրադրությունում պարտավոր էր և կարող էր նախատեսել դրանք: Իրավական դոկտրինայում նշվում է, որ քննարկվող հանցակազմի շրջանակներում անձը ճանապարհային երթևեկության կանոնները կարող է նաև խախտել գիտակցաբար, սակայն պարտադիր է, որ առաջացող հետևանքների նկատմամբ (արտահայտվող անձի առողջությանը միջին կամ ծանր վտաս պատճառելու ձևով) հանցանք կատարող անձը դրսևորի անզգուշություն։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը 2010 թվակա¬նի օգոստոսի 27-ին թիվ ԳԴ1/0003/01/10 գործով կայացված որոշման 19-րդ կետում հայտնել է. «ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242–րդ հոդվածի 1–ին մասով նախատեսված հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի բնութագրիչ առանձնա¬հատկությունն այն է, որ հանցանք կատարող անձը հասկա¬նում է, որ իր գործողությունների (անգործության) արդյունքում կարող է հանրության համար վտանգավոր հետևանքներ առաջանան, այսինքն՝ նա գիտակցում է, որ իր կողմից թույլ տված ճանապարհային երթևե¬կութ¬յան կանոնների խախտման արդյունքում հնարավոր է տեղի ունե¬նա վթար և մարդու (մարդկանց) կյանքին կամ առողջությանը հասցվի վնաս, սակայն, ցուցաբերելով հանցավոր անզգուշություն, այնուա¬մենայ¬նիվ, թույլ է տալիս նշված խախտումը՝ հույս ունենալով խուսա¬փել հնարավոր ծանր հետևանքների առաջացումից»։
Սույն քրեական գործի շրջանակներում ավտոմեքենա վարելիս Ավետիք Կոլյայի Իսկանդարյանը խախտելով ճանապարհային երթևեկության կանոնները հանցավոր ինքնավստահություն է դրսևորել առաջացած վտագավոր հետևանքների նկատմամբ, այսինքն` նախատեսել է իր գործողությամբ հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, սակայն առանց բավարար հիմքերի՝ ինքնավստահորեն հույս է ունեցել, որ դրանք կկանխվեն։
Մասնավորապես, ամբաստանյալն իր տված ցուցմունքում հայտնել է, որ ուղղահայաց փողոցով երթևեկելիս մինչև մանևրում կատարելը նայել է հայելու մեջ և մեքենա չի տեսել, որպիսի պնդումը Դատարանի համոզմամբ արժանահավատ չի կարող համարվել հետևյալ պատճառաբանությամբ։
Ամբաստանյալն իր տված ցուցմունքում հայտնել է, որ մինչ դեպքը վրա հասնելն իր վարած ավտոմեքենայի արագությունը եղել է մինչև 10 կմ/ժ, իսկ տուժողի վարած մոտոցիկլի արագությունը եղել է 60 կմ/ժ և նույնիսկ ավելի արագ (մինչև 90 կմ/ժ), հետևաբար արժանահավատ չի կարող համարվել, որ ամբաստանյալը ուղղահայաց փողոցով ընթանալիս և կտրուկ շրջադարձ կատարելու պահին նայելով հայելու մեջ չի նկատել էականորեն արագ ընթացող մոտոցիկլետը։
Հետևաբար, Դատարանը գտնում է, որ ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման արդյունքում առաջացած վտանգավոր հետևանքների, այն է` տուժողի առողջությանը միջին ծանրության վնասի պատճառման, նկատմամբ ամբաստանյալը դրսևորել է հանցավոր ինքնավստահություն` նախատեսելով իր գործողությամբ հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, սակայն առանց բավարար հիմքերի՝ ինքնավստահորեն հույս ունենալով, որ դրանք կկանխվեն։
Հանցակազմի սուբյեկտ կարող է լինել 16 տարեկանը լրացած մեղսունակ ֆիզիկական անձը, որպիսի չափանիշներին համապատասխանում է նաև ամբաստանյալ Ավետիք Կոլյայի Իսկանդարյանը (տե՛ս վարորդական վկայականը Գ/Թ–23)։
Այսպիսով, վերոգրյալի հիման վրա, Դատարանը գտնում է, որ արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի հատուկ մասում նախատեսված 242–րդ հոդվածի 1–ին մասում պարունակվող` ավտոմեքենա վարելիս ճանապարհային երթևեկության կանոնները խախտելու հետևանքով մարդու առողջությանն անզգուշությամբ միջին ծանրության վնաս պատճառելու հանցակազմի հատկանիշներին։
16. Պատասխանելով սույն դատավճռի 10–րդ կետի «գ» ենթակետով բարձրացված իրավական հարցին` Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
Պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտման ենթարկելով` ամբաստանյալ Ավետիք Իսականդարյանի և տուժող Գևորգ Ղազարյանի դատաքննության ընթացքում տված ցուցմունքները, դրանք գնահատելով որպես վերաբերելի, թույլատրելի և արժանահավատ, ինչպես նաև դրանք համադրված վերլուծության ենթարկելով դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 3296 եզրակացության, դատաավտոտեխնիկական փորձաքննության թիվ 60751508 և թիվ 53211508 եզրակացությունները, լրացուցիչ դատաավտոտեխնիկական փորձաքննության թիվ 07841608 եզրակացության, 2015 թվականի հոկտեմբերի 31–ին անցկացված դեպքի վայրի զննության արձանագրության, 2016 թվականի ապրիլի 19–ին և 2016 թվականի ապրիլի 25–ին անցկացված դեպքի վայրի լրացուցիչ զննության արձանագրությունների հետ, Դատարանը գտնում է, որ հիշյալ փաստական տվյալների համակցությունը վկայում է, որ ավտոմեքենա վարելիս ամբաստանյալ Ավետիք Կոլյայի Իսկանդարյանի կողմից ճանապարհային երթևեկության կանոնները խախտվել են, որը տուժող Գևորգ Ղազարյանի առողջությանն անզգուշությամբ պատճառել է միջին ծանրության վնաս։
Այսինքն, Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ավետիք Կոլյայի Իսկանդարյանը կատարել է իրեն մեղսագրվող հանցանքը։
17. Պատասխանելով սույն դատավճռի 10–րդ կետի «դ» ենթակետով բարձրացված իրավական հարցին` Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
Անձի մեղավորությունն իրեն վերագրվող արարքում հիմնավորված համարելու համար անհրաժեշտ` ապացուցողական «հիմնավոր կասկածից վեր» շեմի հաղթահարումը հիմնված է այնպիսի օբյեկտիվ փաստական տվյալների հիման վրա, ինչպիսիք են` դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 3296 եզրակացությունը, դատաավտոտեխնիկական փորձաքննության թիվ 60751508 և թիվ 53211508 եզրակացությունները, լրացուցիչ դատաավտոտեխնիկական փորձաքննության թիվ 07841608 եզրակացությունը, 2015 թվականի հոկտեմբերի 31–ին անցկացված դեպքի վայրի զննության արձանագրությունը, 2016 թվականի ապրիլի 19–ին և 2016 թվականի ապրիլի 25–ին անցկացված դեպքի վայրի լրացուցիչ զննության արձանագրությունները, ամբաստանյալ Ավետիք Իսկանդարյանի և տուժող Գևորգ Ղազարյանի դատական քննության ընթացքում տրված ցուցմունքները։
Մասնավորապես, դատաավտոտեխնիկական փորձաքննության թիվ 60751508 եզրակացությամբ հաստատված է, որ ամբաստանյալը հետադարձ կատարելուց առաջ նախապես անվտանգ վերադասավորումով չզբաղեցնելով իր ընթացքի ուղղության ուղեմասի ձախ եզրային մասը` առանց ճանապարհը զիջելու համընթաց ուղղությամբ ձախ կողմից ընթացող տուժողի մոտոցիկլին, թույլ տալով ՃԵԿ–ի 36–րդ, 39–րդ և 40–րդ կետերի պահանջներին հակասող գործողություններ, դրանով իսկ պայմանավորել տվյալ ընդհարման առաջացումը` ինքն իրեն զրկելով այն կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից։
Նույն եզրակացության համաձայն` ամբաստանյալը երթևեկության անվտանգությունն ապահովելու և տվյալ ընդհարումը կանխելու նպատակով, հետադարձ կատարելուց առաջ տեխնիկական տեսակետից պետք է ոչ միայն նախօրոք միացներ դեպի ձախ շրջադարձի լուսային ցուցիչը (ինչը, ընդ որում, երթևեկության մյուս մասնակիցների նկատմամբ դեռևս առավելություն չի տալիս) այլև, հետևելով ողջ ճանապարհատրանսպորտային իրադրության զարգացմանը, ճանապարհը զիջեր համընթաց ուղղությամբ ձախ կողմից ընթացող տրանսպորտային միջոցներին, մասնավորապես` «YAMAHA YZF-R6» մակնիշի OO 060 հ/հ մոտոցիկլին, այն հաշվով, որպեսզի վերջինիս չստիպեր անսպասելի փոխել շարժման ուղղությունը կամ արագությունը, որից հետո միայն անվտանգ կերպով վերադասավորվեր ու զբաղեցներ իր ընթացքի ուղղության երթևեկելի ուղեմասի երթևեկության ձախ եզրային գոտին, ապա, համոզվելով հետադարձ կատարելու առումով շարժման ուղղության փոփոխության անվտանգության մեջ, իրականացներ մանևրը (տե՛ս Գ/Թ-61–67):
Բացի այդ, լրացուցիչ դատաավտոտեխնիկական փորձաքննության թիվ 07841608 եզրակացության համաձայն` ամբաստանյալը հետադարձ կատարելուց առաջ նախապես անվտանգ վերադասավորումով չզբաղեցնելով իր ընթացքի ուղղության ուղեմասի ձախ եզրային գոտին` առանց ճանապարհը զիջելու համընթաց ուղղությամբ ձախ եզրային կողմից ընթացող «YAMAHA YZF-R6» մակնիշի, 00060 հ/հ մոտոցիկլին, որի արդյունքում ընդհարվել է այդ մոտոցիկլին, թույլ է տվել ՃԵԿ-ի 36, 39 և 40 կետերի պահանջներին հակասող գործողություններ, դրանով իսկ պայմանավորել տվյալ ընդհարման առաջացումը` ինքն իրեն զրկելով այն կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից: Տվյալ պայմաններում ամբաստանյալը երթևեկության անվտանգությունն ապահովելու և տվյալ ընդհարումը կանխելու նպատակով, հետադարձ կատարելուց առաջ, տեխնիկական տեսակետից պետք է ոչ միայն նախօրոք միացներ դեպի ձախ շրջադարձի լուսային ցուցիչը (ընդ որում, որպիսի գործողությունը երթևեկության մյուս մասնակիցների նկատմամբ դեռևս առավելություն չի տալիս), այլև, հետևելով ողջ ճանապարհատրանսպորտային իրադրության զարկացմանը, ճանապարհը զիջեր համընթաց ուղղությամբ ձախ կողմից ընթացող տրանսպորտային միջոցներին, մասնավորապես «YAMAHA YZF-R6» մակնիշի, 00060 հ/հ մոտոցիկլին, այն հաշվով, որպեսզի վերջինիս վարորդին չստիպեր անսպասելի փոխել շարժման ուղղությունը կամ արագությունը (համաձայն «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի հոդված 2-ի դրույթների համաձայն), որից հետո միայն անվտանգ կերպով վերադասավորվեր ու զբաղեցներ իր ընթացքի ուղղության երթևեկելի ուղեմասի երթևեկության ձախ եզրային գոտին, ապա համոզվելով հետադարձ կատարելու առումով շարժման ուղղության փոփոխության անվտանգության մեջ իրականացներ մանևրը (տե՛ս Գ/Թ-116–125):
Բացի այդ, տուժող Գևորգ Ղազարյանի դատաքննության ընթացքում հայտնած ցուցմունքի համաձայն` Բաբայան խաչմերուկից դեպի Լամբադա կամրջի ուղղությամբ, ձախ եզրային գծով, մոտ 60 կմ/ժ արագությամբ, երկու հանդիպակաց գոտիներն իրար բաժանող կղզյակի մոտակայքում նա նկատել է երկրորդ երթևեկելի գոտիով, իրենից աջ երթևեկելի գոտով ընթացող «TOYOTA» մակնիշի տրանսպորտային միջոցին, որը մուտք է գործել իր կողմից զբաղեցված երթևեկության գոտի և հետագայում պարզվել է հետադարձ կատարելու նպատակով և քանի որ կտրուկ էր մուտք գործել իր գոտի, ինքը չի հասցրել արգելակել, փորձել է խուսափել բախումից, չի ստացվել, բախվել են։
Բացի այդ, ամբաստանյալ Ավետիք Իսկանդարյանի դատաքննության ընթացքում հայտնած ցուցմունքի համաձայն` նա ցանկացել է մանևրել շրջադարձ կատարելով, սակայն խախտելով ճանապարհային երթևեկության կանոնները հանցավոր ինքնավստահություն է դրսևորել վրա հասնող վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ` նախատեսելով իր գործողությամբ հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, սակայն առանց բավարար հիմքերի՝ ինքնավստահորեն հույս ունենալով, որ դրանք կկանխվեն։
Հիշյալ փաստական տվյալների համացության հիման վրա ըստ էության բացակայում է ամբաստանյալ Ավետիք Կոլյայի Իսկանդարյանին առաջադրված մեղադրանքի ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած, որի հիման վրա Դատարանը ողջամտորեն գտնում է, որ «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշով հիմնավորված է ամբաստանյալ Ավետիք Կոլյայի Իսկանդարյանի մեղավորությունն իրեն մեղսագրվող հանցանքի կատարման մեջ, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242–րդ հոդվածի 1–ին մասով։
Միևնույն ժամանակ, անդրադառնալով դատաքննության ընթացքում տուժող Գ.Ղուկասյանի ներկայացուցիչ Հ.Սողոմոնյանի ներկայացրած միջնորդությանը` «առաջին փորձաքննության եզրակացությունը հանել մեղադրանքի հիմքում ընկած ապացույցների զանգվածից այն պատճառով, որ եզրակացությունը չի արտացոլում օբյեկտիվ իրողությունը, որը հիմնավորվել է հետագայում կատարված փորձաքննության եզրակացություններով», Դատարանը գտնում է, որ այն անհիմն է և ենթակա է մերժման հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Առաջին` դատաավտոտեխնիկական, փորձաքննության եզրակացությունը մեղադրանքի հիմքում դրված է ամբաստանյալի կողմից հանցանքի կատարումը հիմնավորող փաստական տվյալների մասով, այլ ոչ թե դեպքի վայրում տուժողի կողմից դրսևորված վարքագծի մասով, որը միջնորդություն ներկայացնողի համոզմամբ փորձագիտական եզրակացությունում չի արտացոլվել օբյեկտիվորեն։
Հետևաբար, Դատարանը գտնում է, որ հիշյալ փորձագիտական եզրակացությունն այնքանով, որքանով որ հիմնավորում է ամբաստանյալի մեղավորությունն իրեն մեղսագրվող արարքում, չի կարող հանվել մեղադրանքի հիմքում ընկած ապացույցների զանգվածից` միջնորդություն ներկայացնող անձի կողմից ներկայացված հիմնավորումներով։
18. Դատարանն ամբաստանյալ Ավետիք Կոլյայի Իսկանդարյանին մեղսագրվող արարքի որակումն իրավաչափ համարելով՝ գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ ամբաստանյալին մեղսագրվող արարքի համար պատժի նշանակման հետ կապված իրավական հարցերի հետևյալ խմբին.
ա) ապացուցված է արդյո՞ք Ավետիք Կոլյայի Իսկանդարյանի պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների առկայությունը.
բ) ենթակա է արդյո՞ք պատժի Ավետիք Կոլյայի Իսկանդարյանն իր կատարած հանցանքի համար.
գ) ի՞նչ պատիժ պետք է նշանակվի Ավետիք Կոլյայի Իսկանդարյանի նկատմամբ.
դ) Ավետիք Կոլյայի Իսկանդարյանն արդյո՞ք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը.
19. ՀՀ Սահմանադրության 71–րդ հոդվածի 1–րդ մասի համաձայն`
«1. Հանցանք կատարած անձի պատժի հիմքը նրա մեղքն է:
2. Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաեւ նշանակված պատժատեսակը եւ պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարված արարքին»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10–րդ հոդվածի համաձայն`
«Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը եւ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ եւ բավարար լինեն նրան ուղղելու եւ նոր հանցագործությունները կանխելու համար:
(…)»
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61–րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը եւ չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով եւ բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը եւ պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով:
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 1-ին մասն ամրագրում է պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների ոչ սպառիչ ցանկը, այն է`
«(…)
9) մեղայականով ներկայանալը, հանցագործությունը բացահայտելուն, հանցագործության մյուս մասնակիցներին մերկացնելուն, հանցագործությամբ ձեռք բերված գույքը որոնելուն աջակցելը։
(…)»:
20. Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերանշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ` ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները` ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։
21. Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ, ինչի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 39–րդ կետում հայտնել է հետևյալը.
«(…) Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։ Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։ Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են։ Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա։ Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
(…)
Այսպիսով, նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի հարցերի վերաբերյալ մանրամասն տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։
(…) Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն»։
22. Պատասխանելով սույն դատավճռի 18–րդ կետի «ա» ենթակետով բարձրացված իրավական հարցին` Դատարանն անհրաժեշտ է համարում արձանագրել ամբաստանյալ Ավետիք Կոլյայի Իսկանդարյանի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող, ծանրացնող ներքոշարադրյալ հանգամանքները` դրանց առկայության դեպքում.
Այսպես, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումները համադրելով սույն դատավճռում արձանագրված փաստական տվյալների հետ` Դատարանը որպես ամբաստանյալ Ավետիք Կոլյայի Իսկանդարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք, դիտարկում է, որ առաջադրված մեղադրանքում Ավետիք Կոլյայի Իսկանդարյանը դեռևս նախաքննության ընթացքում իրեն մեղավոր է ճանաչել և տվել խոստովանական ցուցմունքներ (տե՛ս Գ/Թ–141–142), այդ կերպով աջակցելով հանցագործության բացահայտմանը։
Դատարանն արձանագրում է նաև, որ ամբաստանյալ Ավետիք Կոլյայի Իսկանդարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ բացակայում են։
Միևնույն ժամանակ, որպես Ավետիք Կոլյայի Իսկանդարյանի անձը բնութագրող տվյալ է ենթակա դիտարկման այն, որ նա նախկինում դատապարտված չի եղել, այսինքն` նախկինում արատավորված չի եղել (տե՛ս ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնից 2016 թվականի հուլիսի 7-ին ստացված թիվ 6/7-1781 գրությունը)։
23. Պատասխանելով սույն դատավճռի 18–րդ կետի «բ» ենթակետով բարձրացված իրավական հարցին` Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել, որ այն դեպքում, երբ հաստատված է համարվում անձի կողմից քրեական օրենքով արգելված հանցանքի կատարման փաստական հանգամանքը, ապա անհրաժեշտություն է առաջանում կյանքի կոչել քրեական իրավունքի հիմքում ընկած պատասխանատվության անխուսափելիության սկզբունքը (նպատակ ունենալով վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել հանցանք կատարած անձին և կանխել հետագա հանցագործությունների կատարումը` հանցավորի մոտ ձևավորելով իրավահպատակ վարքագիծ և ապահովելով նրա վերասոցիալականացումը հասարակությունում), բացառությամբ այն դեպքերի, երբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասում նախատեսված մեխանիզմների ուժով անձը կարող է ենթակա չլինել պատժի օրենքի ուժով (Ex lege):
Համադրելով վերոնշյալ դիրքորոշումը` ամբաստանյալ Ավետիք Կոլյայի Իսկանդարյանի կողմից ավտոմեքենա վարելիս ճանապարհային երթևեկության կանոնները խախտելու հաստատված փաստական հանգամանքի հետ, որը տուժող Գևորգ Ղազարյանի առողջությանն անզգուշությամբ միջին ծանրության վնաս է պատճառել, Դատարանն արձանագրում է, որ առկա է անհրաժեշտություն կատարված հանցանքի կապակցությամբ սոցիալական արդարությունը վերականգնելու, Ավետիք Կոլյայի Իսկանդարյանին ուղղելու և հետագա հնարավոր հանցագործությունները կանխելու համար, այդ կերպ նպաստելով ամբաստանյալի իրավահպատակ վարքագծի ձևավորմանը և նրա վերասոցիալականացմանը հասարակությունում։ Միևնույն ժամանակ, Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով օրենքի ուժով պատժի ենթակա չլինելու հիմքերը բացակայում են։
Այսինքն, Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ավետիք Կոլյայի Իսկանդարյանը ենթակա է պատժի` ավտոմեքենա վարելիս ճանապարհային երթևեկության կանոնները խախտելու հետևանքով տուժող Գևորգ Ղազարյանի առողջությանն անզգուշությամբ միջին ծանրության վնաս պատճառելու հանցանքի կատարման համար։
24.Պատասխանելով սույն դատավճռի 18–րդ կետի «գ» ենթակետով բարձրացված իրավական հարցին` Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1–ին մասով սահմանված հանցանքի համար նախատեսված են պատժի այլընտրանքային տեսակներ: Մասնավորապես` որպես հիմնական պատիժ նախատեսված է տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի առավելագույնը երկու հարյուրապատիկի չափով, կամ կալանք՝ մեկից երեք ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկում՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով՝ որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու, իսկ որպես լրացուցիչ պատիժ նախատեսված է` որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելն՝ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով կամ առանց դրա:
Այլընտրանքային սանկցիաների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 գործով 2009 թվականի փետրվարի 17–ին կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. «(…) [Ա]յլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը»։
25. Սույն դատավճռում շարադրված իրավադրույթների, դրանց վերլուծության արդյունքում ձևավորված դատողությունների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով ամբաստանյալ Ավետիք Կոլյայի Իսկանդարյանի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում` նրա կատարած կոնկրետ արարքը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, հանցանքը կատարելուց հետո ամբաստանյալի դրսևորած վարքագիծը, դրանք համադրելով սույն դատավճռում արձանագրված՝ նրա անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների հետ, ծանրացնող հանգամանքների բացակայության պայմաններում՝ Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ տվյալ դեպքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1–ին մասի սանկցիայով նախատեսված նվազ խիստ պատժատեսակ` տուգանք պատժատեսակը կիրառելու միջոցով հնարավոր է ապահովել պատժի նպատակների իրացվելիությունը։
Դատարանի համոզմամբ այդ նպատակների արդյունավետ իրացվելիությունն ապահովելու համար տուգանք հիմնական պատժատեսակին պետք է նաև միացնել վարորդական իրավունքից զրելու լրացուցիչ պատժատեսակը։
Այսինքն` Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ավետիք Կոլյայի Իսկանդարյանի նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1–ին մասի սանկցիայով նախատեսված առավել նվազ պատժատեսակը` տուգանքը, որին պետք է միացնել վարորդական իրավունքից զրկելու լրացուցիչ պատժատեսակը, և որ այդ պատժատեսակների ռեալ (իրական) կիրառման միջոցով միայն հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացվելիությունը: Տվյալ դեպքում վարորդական իրավունքից զրկելով տուգանք պատիժը բխում է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության և պատասխանատվության անհատականացման, պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից։
Միևնույն ժամանակ, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 51–րդ հոդվածի 3–րդ մասը, որի համաձայն` եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա Դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում, որի դեպքում սահմանվում է տուգանքի վճարման ժամանակացույց, և որոշվում է յուրաքանչյուր անգամ վճարման ենթակա գումարի չափը, ինչպես նաև հաշվի առնելով նշանակվող պատժատեսակի սոցիալական ներգործության բնույթը` Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է սահմանել ժամանակացույց, որի ընթացքում ամբաստանյալը մաս առ մաս կկարողանա վճարել նշանակվող տուգանքի չափը։
26.Պատասխանելով սույն դատավճռի 18–րդ կետի «դ» ենթակետով բարձրացված իրավական հարցին` Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
Համակողմանիորեն գնահատման ենթարկելով ամբաստանյալին վերագրվող հանցանքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը, ամբաստանյալի կողմից կատարված հանցանքի փաստական հանգամանքները, Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալի նկատմամբ անհրաժեշտ է կիրառել քրեաիրավական ներգործության միջոց, որն անմիջականորեն պետք է ներգործի ամբաստանյալի նկատմամբ` ունենալով կանխարգելիչ (պրևենտիվ) բնույթ, ապագայում համանման արարքների կատարումը բացառելու համար։
Այսինքն, Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ավետիք Կոլյայի Իսկանդարյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակվող պատիժը։
27. Նկատի ունենալով, որ սույն քրեական գործի շրջանակներում տուժող Գ.Ղազարյանի ներկայացուցիչ Հ.Սողոմոնյանի կողմից ներկայացվել է քաղաքացիական հայց` հանցագործության հետևանքով պատճառված վնասի հատուցման պահանջով, Դատարանն անհրաժեշտ է համարում անդրադառնալ հետևյալ իրավական հարցին. ներկայացված քաղաքացիական հայցը ենթակա է արդյո՞ք բավարարման, ու՞մ օգտին և ի՞նչ չափով, այն դեպքում, երբ քաղաքացիական հայցի առարկան են հանդիսանում տուժողի առողջությանը պատճառված վնասը, ինչպես նաև մոտոցիկլետին պատճառված վնասը, կորցրած աշխատավարձը, փաստաբանի վարձատրության ծախսը, որոնք չեն հանդիսանում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242–րդ հոդվածի 1–ին մասով նախատեսված հանցակազմի օբյեկտի կողմը կազմող գործողության կատարման արդյունքում վրա հասնող հետևանքի մաս։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը` Ալվարդ Ստեփանյանի վերաբերյալ 2011 թվականի հոկտեմբերի 20-ին կայացված թիվ ԼԴ/0327/01/10 գործով որոշման 21-րդ կետում արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) [Ք]րեական դատավարությունում մեղադրյալի կամ մեղադրյալի գործողությունների համար պատասխանատվություն կրող անձի դեմ քաղաքացիական հայց կարող է ներկայացվել և, համապատասխանաբար, դատարանում քննության առարկա լինել բացառապես հանցագործությամբ պատճառված և քրեական դատավարության կարգով հատուցման ենթակա գույքային վնասի առկայության պարագայում: Քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի քննության հիմքում ընկած է միասնական իրավաբանական փաստը` հանցագործությունը, որի կատարման համար անձը ենթարկվում է ինչպես քրեական, այնպես էլ քաղաքացիաիրավական պատասխանատվության այն դեպքերում, երբ առկա է հանցագործությամբ պատճառված գույքային վնաս: (…)
Շարադրված վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ դատարանը, ապացուցված համարելով հանցագործության մեջ մեղադրվող անձի մեղքը, ինչպես նաև հանցավոր արարքի և հասցված վնասի միջև պատճառական կապը, լուծում է նաև քաղաքացիական հայցը` գնահատելով ներկայացված հայցադիմումի հիմքերի ու չափի ապացուցված լինելու հանգամանքը»:
Նույն որոշման 23-րդ կետում ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) ինչպես բխում է սույն որոշման 21-րդ կետում շարադրված վերլուծությունից, քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի առարկան հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասն է, հետևաբար հանցագործություն չհամարվող արարքի համար չէր կարող առաջանալ քաղաքացիաիրավական պատասխանատվություն»:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումներից հետևում է, որ քրեական դատավարության կարգով քաղաքացիական հայցը կարող է քննության առնվել բացառապես ներքոշարադրյալ պայմանների միաժամանակյա առկայության դեպքում, երբ`
ա) վնասը անմիջականորեն պատճառվել է հանցագործությամբ, և
բ) այդ վնասը կարող է հատուցվել քրեական դատավարության կարգով:
Դատարանն արձանագրում է, որ վերոնշյալ «ա» պայմանը նշանակում է, որ քաղաքացիական հայցով ներկայացվող պահանջը` պատճառված վնասի հատուցման պահանջի մասով, կարող է քրեական դատավարության կարգով քննության առարկա դառնալ, եթե վնասն անմիջականորեն պատճառվել է հանցագործության հետևանքով։
Այսինքն, վնասը պետք է անմիջականորեն պատճառված լինի ՀՀ քրեական օրենքով նախատեսված հանցագործության օբյեկտիվ կողմի հատկանիշները կրող գործողության (անգործության) դրսևորման արդյունքում և հանդիսանա այդ արդյունքում առաջացած հետևանքի մասը։
Հետևաբար, քրեական դատավարության շրջանակներում ներկայացված քաղաքացիական հայցի առարկան պետք է բավարարի այդ պահանջին։
Սույն դատավճռի 15–րդ կետում նշվել է, որ ամբաստանյալին մեղսագրվող արարքի օբյեկտիվ կողմն արտահայտվում է հետևյալ գործողությամբ` ավտոմեքենա կամ մեխանիկական այլ տրանսպորտային միջոց վարող անձի կողմից ճանապարհային երթևեկության կամ տրանսպորտային միջոցների շահագործման կանոնների խախտմամբ։
Միաժամանակ, օբյեկտիվ կողմի պարտադիր հատկանիշ է վերոնշյալ գործողության կատարման արդյունքում մարդու առողջությանն անզգուշությամբ ծանր կամ միջին ծանրության վնաս պատճառելը։
Սույն քրեական գործի շրջանակներում քննվող դեպքով ամբաստանյալը ավտոմեքենա վարելիս խախտել է ճանապարհային երթևեկության կանոնները, որի հետևանքով տուժողի առողջությանն անզգուշությամբ պատճառվել է միջին ծանրության վնաս։
Հետևաբար, քաղաքացիական հայցով ներկայացվող պահանջը` պատճառված վնասի հատուցման, ինչպես նաև գումարի բռնագանձման մասով, պետք է անմիջականորեն բխի ամբաստանյալի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242–րդ հոդվածի 1–ին մասով կատարած արարքի օբյեկտիվ կողմի հատկանիշներից, այսինքն` պահանջը պետք է անմիջականորեն առաջացած լինի ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման հետևանքով տուժողի առողջության միջին ծանրության վնասի պատճառման արդյունքում։
Անդրադառնալով սույն քրեական գործի շրջանակներում ներկայացված քաղաքացիական հայցին` տուժողը առողջությանը պատճառված վնասի հատուցման պահանջի մասով, Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
Վնասի հատուցման համար պատասխանատվության ընդհանուր հիմքերը սահմանող ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 1058-րդ հոդվածում ամրագրված նորմի վերլուծությունից հետևում է, որ վնասի համար պատասխանատվությունը կարող է վրա հասնել, այսինքն` վնասը պետք է հատուցվի հետևյալ պարտադիր, անհրաժեշտ և միաժամանակյա հատկանիշների (պայմանների) առկայության դեպքում`
ա) վնասի առկայությունը,
բ) գործողության (անգործության) հակաիրավական լինելը (հակաիրավականությունը),
գ) վնաս պատճառողի մեղքը,
դ) վնաս պատճառողի գործողությունների և վրա հասած վնասի միջև պատճառահետևանքային կապը:
Ընդ որում նշված պայմաններից որևէ մեկի բացակայության դեպքում վնասը ենթակա չէ հատուցման:
Վնասի հատուցման համար անհրաժեշտ այս բաղադրիչների միաժամանակյա առկայության նախապայմաններին անդրադարձել է ՀՀ վճռաբեկ դատարանը թիվ ՀՅՔ 3/0016/02/08 քաղաքացիական գործով (ըստ հայցի Նատալյա Հակոբյանի ընդդեմ Վարդան Հայրապետյանի՝ վնասի հատուցման պահանջի մասին) 2009 թվականի փետրվարի 13-ին կայացված որոշմամբ, որով վնասի հատուցման պատասխանատվության վրա հասնելու համար անհրաժեշտ բոլոր նախապայման-բաղադրիչների առկայությունը Վճռաբեկ դատարանը համարել է պարտադիր և դրանցից որևէ մեկի բացակայության դեպքում վնասի հատուցումը բավարարման ոչ ենթակա:
Վերոնշյալ իրավական դիրքորոշումները համադրելով սույն քրեական գործի շրջանակներում ներկայացված քաղաքացիական հայցի փաստական հանգամանքների հետ` Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ա) Թիվ 3296 դատաբժշակական փորձաքննության եզրակացությամբ հաստատվել է տուժող Գևորգ Ղազարյանի առողջությանը պատճառված միջին ծանրության վնասի առկայության հանգամանքը, որը «Էրեբունի բժշկական կենտրոն» ՓԲԸ–ի կողմից տրված թիվ 27011 վճարման անդորրագրի համաձայն կազմում է 80.000 (ութսուն հազար) ՀՀ դրամ։
բ) Ավետիք Իսկանդարյանի կողմից խախտվել են ճանապարհային երթևեկության կանոնների 36–րդ, 39–րդ և 40–րդ կետերը,
գ) վնաս պատճառող Ավետիք Իսկանդարյանի մեղքի առկայությունը հաստատվել է Դատարանի կողմից սույն դատավճռի 17–րդ կետում,
դ) վնաս պատճառող Ավետիք Իսկանդարյանի ՃԵԿ կանոնների խախտմամբ արտահայտված գործողության և վրա հասած վնասի միջև պատճառահետևանքային կապի առկայությունն` ինքնին հավաստվում է սույն քրեական գործի դատաքննության ժամանակ հետազոտված ապացույցներով, այդ թվում` ամբաստանյալի և տուժողի կողմից դատաքննության ժամանակ տված ցուցմունքներով։
Նկատի ունենալով վերոնշյալ «ա»–«դ» կետերում Դատարանի կողմից արձանագրված հանգամանքները, ինչպես նաև այն հանգամանքը, որ տուժող (քաղաքացիական հայցվոր) Գևորգ Արտուշի Ղազարյանի առողջությանը միջին ծանրության վնասի պատճառումը հանդիսանում է ամբաստանյալ (քաղաքացիական պատասխանող) Ավետիք Կոլյայի Իսկանդարյանի կողմից քրեական օրենքով արգելված գործողության կատարման արդյունքում անմիջականորեն առաջացած հետևանքի բաղկացուցիչ մաս, ապա Դատարանը գտնում է, որ տուժողի առողջությանը պատճառված վնասը հանդիսանում է հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված վնաս։
Հետևաբար, Դատարանը գտնում է, որ ներկայացված քաղաքացիական հայցը` տուժողի առողջությանը պատճառված վնասի հատուցման պահանջի մասով, այն է` 80.000 (ութսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով գումարի բռնագանձման պահանջի մասով, ենթակա է բավարարման հօգուտ տուժող Գևորգ Ղազարյանի։
Անդրադառնալով ներկայացված քաղաքացիական հայցով պահանջվող գումարի մնացած մասին, մասնավորապես` որպես մոտոցիկլետին պատճառված վնաս, կորցրած աշխատավարձ և փաստաբանի վարձատրության ծախս, ներկայացված դրամական գումարի բռնագանձման պահանջներին, Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
Ներկայացված պահանջները Դատարանի համոզմամբ չեն հանդիսանում ամբաստանյալ Ավետիք Կոլյայի Իսկանդարյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242–րդ հոդվածի 1–ին մասով կատարված արարքի օբյեկտիվ կողմը կազմող գործողության արդյունքում վրա հասած վտանգավոր հետևանքի բաղկացուցիչ մասը։
Հետևանար, սույն քրեական գործի շրջանակներում ներկայացված քաղաքացիական հայցի մնացած մասը` մոտոցիկլետին պատճառված վնասի, կորցրած աշխատավարձի և փաստաբանի վարձատրության ծախսերի բռնագանձման պահանջով, անմիջականորեն չեն հանդիսանում հանցագործության օբյեկտիվ կողմը կազմող գործողության արդյունքում վրա հասած հետևանքի մաս, հետևաբար չեն կարող համարվել հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված վնաս, որը կարող է քննության առնվել քրեական դատավարության ընթացքում ներկայացված քաղաքացիական հայցի շրջանակներում։
Վերոգրյալի հիման վրա` Դատարանը գտնում է, որ ներկայացված քաղաքացիական հայցը` մոտոցիկլետին պատճառված վնասի, կորցրած աշխատավարձի և փաստաբանի վարձատրության ծախսերի բռնագանձման պահանջի մասով պետք է թողնել առանց քննության։
28. Անդրադառնալով այն իրավական հարցին, թե վերացվելու է արդյո՞ք հանցագործությամբ պատճառված գույքային վնասի հատուցումը կամ գույքի հնարավոր բռնագրավումն ապահովելու համար գույքի վրա դրված կալանքը, Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 238–րդ հոդվածի 2–րդ մասի համաձայն` գույքի վրա դրված կալանքը կարող է պահպանել նաև քրեական գործով վարույթի ավարտից հետո` մեկ ամսվա ընթացքում:
Հետևաբար, Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ավետիք Կոլյայի Իսկանդարյանի շարժական և անշարժ գույքի, ինչպես նաև բանկային ավանդների վրա դրված կալանքը պետք է պահպանել սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո` մեկ ամսվա ընթացքում։
29. Անդրադառնալով այն իրավական հարցին, թե ի՞նչ է պետք անել իրեղեն ապացույցները, Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
Որպես իրեղեն ապացույց ճանաչված և ամբաստանյալ Ավետիք Կոլյայի Իսկանդարյանի պահպանությանը հանձնված «Տոյոտա–Կորոլա» մակնիշի 04 ZZ 001 պ/հ ավտոմեքենան Դատարանը գտնում է, որ պետք է թողնել ամբաստանյալ Ավետիք Կոլյայի Իսկանդարյանի տնօրինմանը` սուն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Որպես իրեղեն ապացույց ճանաչված և տուժող Գևորգ Արտուշի Ղազարյանի պահպանությանը հանձնված «Յամահա» մակնիշի 00 060 պ/հ մոտոցիկլետը թողնել Դատարանը գտնում է, որ պետք է թողնել տուժող Գևորգ Արտուշի Ղազարյանի տնօրինմանը` սուն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
30. Անդրադառնալով ամբաստանյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցին` Դատարանը գտնում է, որ մինչև սույն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելն այն պետք է թողնել անփոփոխ` դատական ակտի հնարավոր բողոքարկման դեպքում ամբաստանյալի դատավարական պարտականությունների պատշաճ կատարումն ապահովելու համար:
31. Անդրառանալով այն իրավական հարցին, թե ու՞մ վրա և ի՞նչ չափով պետք է դրվեն դատական ծախսերը, Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 168-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետի համաձայն` դատական ծախսերը բաղկացած են մասնագետի, փորձագետի, թարգմանչի վարձատրության գումարներից:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 169-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` մասնագետի, փորձագետի, թարգմանչի վարձատրության գումարների ձևով արտահայտված դատական ծախսերը կարող են դատարանի կողմից դրվել դատապարտյալի վրա:
Սույն քրեական գործի շրջանակներում նշանակվել են դատաավտոտեխնիկական փորձաքննություններ, որոնց ընդհանուր դատական ծախսը կազմել է 168.000 (հարյուր վաթսունութ հազար) ՀՀ դրամ (տե՛ս Գ/Թ–60, 67), լրացուցիչ դատաավտոտեխնիկական փորձաքննություն, որի դատական ծախսը կազմել է 16.800 (տասնվեց հազար ութ հարյուր) ՀՀ դրամ (տե՛ս Գ/Թ–125)։
Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ թե՛ դատաավտոտեխնիկական փորձաքննությունների արդյունքում ստացված թիվ 60751508 և թիվ 53211508 եզրակացությունները, թե՛ լրացուցիչ դատաավտոտեխնիկական փորձաքննության արդյունքում ստացված թիվ 07841608 եզրակացությունը, դրված է եղել ամբաստանյալի մեղքը հիմնավորող ապացույցների թվում, ուստի Դատարանը գտնում է, որ դատական ծախսը` 184.800 (հարյուր ութսունչորս հազար ութ հարյուր) ՀՀ դրամի չափով ենթակա է բռնագանձման Ավետիք Կոլյայի Իսկանդարյանից` հօգուտ Հայաստանի Հանրապետության։
32. Միևնույն ժամանակ, Դատարանն արձանագրում է, որ առկա չէ որևէ հիմք` ամբաստանյալի նկատմամբ հարկադիր բուժում կամ խնամակալություն նշանակելու համար, գործով բռնագանձման ենթակա գույք չկա:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 357-360-րդ, 365-րդ, 369-372-րդ հոդվածներով` Դատարանը`

ՎՃՌԵՑ`

Ավետիք Կոլյայի Իսկանդարյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1–ին մասով նախատեսված հանցագործություն կատարելու մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք` 200.000 (երկու հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով, որը պետք է վճարվի 10 (տասը) ամսվա ընթացքում` յուրաքանչյուր ամիս 20.000 (քսան հազար) ՀՀ դրամի չափով, զրկելով նրան տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից 1 (մեկ) տարի ժամկետով։
Քաղաքացիական հայցը բավարարել մասնակիորեն և Ավետիք Կոլյայի Իսկանդարյանից հօգուտ Գևորգ Արտուշի Ղազարյանի բռնագանձել 80.000 (ութսուն հազար) ՀՀ դրամ` որպես հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված վնասի հատուցում, իսկ մնացած մասով քաղաքացիական հայցը թողնել առանց քննության։
Ավետիք Կոլյայի Իսկանդարյանից, հօգուտ Հայաստանի Հանրապետության, որպես դատական ծախս, բռնագանձել 184.800 (հարյուր ութսունչորս հազար ութ հարյուր) ՀՀ դրամ։
Ավետիք Կոլյայի Իսկանդարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված ստորագրությունը` չհեռանալու մասին, թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Ավետիք Կոլյայի Իսկանդարյանի շարժական և անշարժ գույքի, ինչպես նաև բանկային ավանդների վրա դրված կալանքը պահպանել դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո մեկ ամսվա ընթացքում։
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո որպես իրեղեն ապացույց ճանաչված և ամբաստանյալ Ավետիք Կոլյայի Իսկանդարյանի պահպանությանը հանձնված «Տոյոտա–Կորոլա» մակնիշի 04 ZZ 001 պ/հ ավտոմեքենան թողնել ամբաստանյալ Ավետիք Կոլյայի Իսկանդարյանի տնօրինմանը։
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո որպես իրեղեն ապացույց ճանաչված և տուժող Գևորգ Արտուշի Ղազարյանի պահպանությանը հանձնված «Յամահա» մակնիշի 00 060 պ/հ մոտոցիկլետը թողնել տուժող Գևորգ Արտուշի Ղազարյանի տնօրինմանը։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ քրեական վերաքննիչ դատարան հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում։


ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա.ՆԻԿՈՂՈՍՅԱՆ