Հիմնական
Գործի համար:
ԵԱՔԴ/0106/01/16
Վիճակագրական տողի համար :
2.7
Պատասխանող
Կարապետ Նահապետյան Էդուարդ
Կարապետ Նահապետյան
Դատավոր
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն
Արսեն Նիկողոսյան
Հոդվածներ
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն
ՀՀ
Հոդված 137 Մաս 1
Դատավոր
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն
Արսեն Նիկողոսյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն | 2016-07-04 | 17:00 | 2 | Կայացել է |
ԵԱՔԴ/0106/01/16
ՈՐՈՇՈՒՄ
ՔՐԵԱԿԱՆ ԳՈՐԾԻ ՎԱՐՈՒՅԹԸ ԿԱՐՃԵԼՈՒ ԵՎ ՔՐԵԱԿԱՆ ՀԵՏԱՊՆԴՈՒՄԸ ԴԱԴԱՐԵՑՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ
4 հուլիսի 2016թ. ք.Երևան
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան),
նախագահությամբդատավոր` Ա. Նիկողոսյանի,
քարտուղարությամբ` Կ. Գրեյանի,
մասնակցությամբ`
մեղադրող՝ Վ.Մկրտչյանի,
տուժող՝ Է.Նահապետյանի,
ամբաստանյալ՝ Կ.Նահապետյանի,
դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`
Կարապետ Էդուարդի Նահապետյանի(ծնված` 21.03.1984թ. ք.Երևան, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին մեկ անչափահաս երեխա, չդատված, չի աշխատում, հաշվառված` ք.Երևան Կ.Ուլնեցու 2–րդ փակուղի 4շ., բն. 26)ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137-րդ հոդվածի 1–ին մասով.
ՊԱՐԶԵՑ
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. ՀՀ քննչական կոմիտեի Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնում 2016 թվականի մայիսի 1–ին հարուցվել է թիվ 14125416 նախաքննական համարով քրեական գործը։
2016 թվականի մայիսի 1–ին միևնույն քրեական գործով տուժող է ճանաչվել Էդուարդ Խաչիկի Նահապետյանը։
2016 թվականի մայիսի 1–ին Կարապետ Նահապետյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրությունը` չհեռանալու մասին։
2016 թվականի մայիսի 8–ին կայացվել է որոշում` Կարապետ Էդուարդի Նահապետյանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34–185–րդ հոդվածի 1–ին և 2–րդ կետերով։
2016 թվականի մայիսի 16–ին կայացվել է որոշում` Կարապետ Նահապետյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու և նոր մեղադրանք առաջադրելու մասին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137–րդ հոդվածի 1–ին մասով։
2016 թվականի մայիսի 30–ին կազմվել է մեղադրական եզրակացությունը, որը հաստատվել է Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազ Վ.Մկրտչյանի կողմից։
2. 2016 թվականի հունիսի 7–ին Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազությունից քրեական գործը ստացվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանում։
Դատավորների միջև քրեական գործերի բաշխման էլեկտրոնային համակարգի միջոցով, քրեական գործը` թիվ ԵԱՔԴ/0106/01/16 համարի ներքո, մակագրվել և 2016 թվականի հունիսի 8–ին հանձնվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի դատավոր Ա.Նիկողոսյանին։ Նույն օրը կայացվել է քրեական գործը վարույթ ընդունելու մասին որոշում։
2016 թվականի հունիսի 23–ին կայացվել է քրեական գործը դատական քննության նշանակելու մասին որոշում։
Գործի լուծման համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքները.
3. Մեղադրական եզրակացության համաձայն` քրեական գործով կատարված նախաքննությամբ պարզվել և հիմնավորվել է հետևյալը.
«Մեղադրյալ Կարապետ Էդուարդի Նահապետյանը բնակվել է Երևան քաղաքի Կ.Ուլնեցի 2–րդ փակուղի 4 շենքի 26 բնակարանում ընտանիքի հետ։ Հանդիսանում է գործով տուժող Էդուարդ Նահապետյանի որդին։ Ծնողների հետ մինչև 2016թ. մարտ ամիսը բնակվել է հորը պատկանող Երևան քաղաքի Ն. Զարյան փողոցի 15 շենքի 13 բնակարանում, սակայն հետագայում ընտանեկան խնդիրների պատճառով ընտանիքի հետ դուրս է եկել նշված հասցեից և բնակություն հաստատել վերը նշված հասցեում։ Դեռևս վաղուց ծնողների հետ որոշել են վաճառել հորը պատկանող նշված բնակարանը և դրա փոխարեն գնեն երկու բնակարան, մեկը` Կ.Նահապետյանի, մյուսը վերջինիս ծնողների համար, սակայն տարբեր պատճառներով բնակարանը չի վաճառվել։ Ցանկանալով նշված բնակարանը վաճառելու հարցի վերաբերյալ հիշեցնել ծնողներին և նրանցից ևս մեկ անգամ լսել այն վաճառելու վերաբերյալ նրանց դիրքորոշումը` մեղադրյալ Կարապետ Նահապետյանը 2016թ. մայիսի 1–ին` ժամը 18։00–ի սահմաններում, գնացել է Է.Նահապետյանին պատկանող նշված բնակարանի շենքի բակ, զանգահարել է մայրիկին` գործով վկա Թամարա Պետրոսյանին, և խնդրել է նրան դուրս գալ բակ` վերջինիս հետ առանձին զրուցելու նպատակով։ Հարցնելով մայրիկից վաճառում են արդյոք բնակարանը, թե ոչ` վերջինս, գտնվելով բարկացած վիճակում, պատասխանել է, որ չեն վաճառում, որից հետո մեղադրյալ Կ.Նահապետյանը, գնալով տուն, նույնը հարցրել է նաև հորը` Է.Նահապետյանին, ով նույնպես նույն պատճառով պաատասխանել է, որ չեն վաճառում։ Ժամը 18։30–ի սահմաններում, հոր` Էդուարդ Խաչիկի Նահապետյանի հետ վերջինիս պատկանող Երևան քաղաքի Ն. Զարյան փողոցի 15 շենքի 13–րդ բնակարանը վաճառելու շուրջ ունեցած զրույցից հետո, տեսնելով, որ հայրը չի ցանկանում վաճառել նշված բնակարանը, շենքի նկուղից վերցրած բենզինի տարայի մեջ լցնելով բենզին, գնացել է նշված բնակարան, որտեղ` խոհանոցում, դիտավորությամբ սպառնացել է հրկիզման եղանակով վնասել ուրիշի` Է.Նահապետյանի առանձնապես խոշոր չափի գույքը` Ն.Զարյան 15 շենքի 13–րդ բնակարանը և խոհանոցում հատակին լցնելով բենզինը, ստեղծել է սպառնալիքն իրականացնելու վտանգ»։
Նկարագրված հանցավոր արարքը կատարելու համար Կարապետ Էդուարդի Նահապետյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137–րդ հոդվածի 1–ին մասով և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրությունը` չհեռանալու մասին։
Առաջադրված մեղադրանքում Կարապետ Նահապետյանն իրեն մեղավոր է ճանաչել և խոստովանական ցուցմունքներ տվել այն մասին, որ «(…) Հարցնելով մայրիկից վաճառում են արդյոք բնակարանը, թե ոչ` վերջինս պատասխանել է, որ չեն վաճառում, որից հետո գնալով տուն, նույնը հարցրել է նաև հորը` Է.Նահապետյանին, ով նույնպես պատասխանել է, որ չեն վաճառում։ Ցանկանալով ծնողներին վախեցնելու եղանակով փոխել նրանց որոշումը բնակարանը վաճառելու վերաբերյալ` դուրս է եկել տանից և նկուղից վերցրած բենզինի տարայի մեջ լցնելով բենզալցակայանից գնած բենզին, դարձյալ գնացել է տուն։ Մտնելով խոհանոց, որտեղ այդ ժամանակ գտնվել են իր ծնողները, հատակին լցրել է բենզինը` ստեղծելով այնպիսի իրավիճակ, որ ծնողներին թվա, թե ցանկանում է հրկիզել բնակարանը, որից հետո ծնողները քաշելով իր թևից, դուրս են հանել բնակարանից, որից հետո հեռացել է»։
4. Նախաքննության ընթացքում` 2016 թվականի մայիսի 1–ին, տուժող Էդուարդ Նահապետյանն իր ցուցմունքում հայտնել է. «(…) Ցանկանում եմ ավելացնել, որ ինձ որևէ գույքային վնաս չի պատճառվել, ես իմ տղայից` Կարապետ Նահապետյանից բողոք, պահանջ չունեմ, չեմ ցանկանում հարուցվի քրեական գործ և նա ենթարկվի քրեական պատասխանատվության, իմ նպատակը նրան սթափեցնելն է։ (…)»։
5. 2016 թվականի հուլիսի 4–ին կայացած դատական նիստի ընթացքում տուժող Է.Նահապետյանըը ներկայացրեց միջնորդություն` հետևյալ բովանդակությամբ.
«Ես` Էդուարդ Խաչիկի Նահապետյանս հայտնում եմ Ձեզ, որ հաշտվել եմ որդուս` Կարապետ Նահապետյանի հետ, նրա նկատմամբ այլևս բողոք չունեմ, ուստի խնդրում եմ քրեական գործի վարույթը խզել տուժողի հետ հաշտվելու հիմքով»։
Միևնույն ժամանակ, դատական նիստը նախագահողի այն հարցին, թե տուժողն ըստ էության քրեական գործի վարույթը կարճել նկատի ունենալով` արդյո՞ք գիտակցում է իր միջնորդության բնույթն ու դրանից բխող հետևանքները, ներում է արդյո՞ք ամբաստանյալին և չունի որևէ պահանջ` տուժող Է.Նահապետյանը պատասխանել է, որ գիտակցում է իր միջնորդության բնույթն ու դրանից բխող հետևանքները, ներում է ամբաստանյալ Կ.Նահապետյանին և չունի որևէ պահանջ նրա նկատմամբ։
Դատական նիստը նախագահողին ամբաստանյալ Կ.Նահապետյանը հայտնեց, որ հաշտությունը կամավոր է, նա զղջում է իր կատարած արարքի համար։
Միևնույն ժամանակ, դատական նիստը նախագահողի այն հարցին, թե արդյո՞ք ամբաստանյալը գիտակցում է, որ տուժողի հետ հաշվելու հիմքով քրեական գործի վարույթը կարճելու դեպքում` նրա նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցվելու է ոչ արդարացնող հիմքով, դրանից բխող բոլոր հետևանքներով` պատասխանել է, որ գիտակցում է։
Դատական նիստի ընթացքում մեղադրողը չառարկեց ներկայացված միջնորդության կապակցությամբ` նշելով, որ մասնավոր մեղադրանքից հրաժարվելը տուժողի իրավունքն է։
Դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
6. Դատական քննության ընթացքում լսելով տուժողի, ամբաստանյալի, մեղադրողի դիրքորոշումը, հետազոտելով քրեական գործի նյութերը, այդ թվում Դատարանին ներկայացված` տուժողիմիջնորդությունը, այդ կապակցությամբ ամբաստանյալի դիրքորոշումը, սույն գործով Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է պարզել, թե արդյո՞ք առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված անհրաժեշտ նախադրյալները թիվ ԵԱՔԴ/0106/01/16 քրեական գործով ամբաստանյալ Կ.Նահապետյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և քրեական գործով վարույթը կարճելու համար` տուժող Է.Նահապետյանի հետ հաշտվելու հիմքով։
7. ՄԱԿ–ի Գլխավոր վեհաժողովի կողմից 1985 թվականի նոյեմբերի 29–ին ընդունված` «Հանցագործությունների և իշխանության չարաշահման զոհերի համար արդարադատության հիմնական սկզբունքների հռչակագիր» վերտառությամբ թիվ 40/34 բանաձևի «Ա» բաժնի 6–րդ կետի «բ» ենթակետում նշված է, որ պետք է թույլ տրվեն զոհերին իրենց կարծիքներն ու մտահոգությունները ազգային քրեական արդարադատության համակարգին համապատասխան ներկայացնելու և քննարկելու դատաքննության համապատասխան փուլերում, որտեղ այն ազդեցություն կունենա իրենց անձնական շահերին, առանց կանխակալ մոտեցում ցուցաբերելու մեղադրյալի նկատմամբ։
Եվրոպայի խորհրդի Նախարարների կոմիտեի 1985 թվականի հունիսի 28–ի` «Քրեական իրավունքում և դատավարությունում զոհերի կարգավիճակի մասին» R(85)11 հանձնարարականի համաձայն` հայեցողական որոշումը, թե արդյո՞ք քրեական հետապնդում իրականացնել հանցանք կատարած անձի նկատմամբ` չպետք է ընդունվի առանց սահմանված ընթացակարգով քննարկելու տուժողին պատճառված վնասի հատուցումը, այդ թվում լուրջ ջանքերը, որոնք գործադրվել են մեղադրյալի կողմից այդ ուղղությամբ։
8. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33–րդ հոդվածի համաձայն` մասնավոր հետապնդման գործեր են համարվում քրեական դատավարության օրենսգրքի 183–րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերը:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35–րդ հոդվածի 1–ին մասի 5–րդ կետի համաձայն` քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե` քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում տուժողը հաշտվել է կասկածյալի կամ մեղադրյալի հետ։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 36–րդ հոդվածի համաձայն` մասնավոր հետապնդման գործերով վարույթը կարճվում է,և փաստվում է քրեական հետապնդում իրականացնելուց հրաժարում, երբ տուժողը հաշտվում է մեղադրյալի հետ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73–րդ հոդվածի համաձայն` ոչ մեծ ծանրության հանցանք կատարած անձը կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, եթե նա հաշտվել է տուժողի հետ և հատուցել կամ այլ կերպ հարթել է նրան պատճառած վնասը:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 37–րդ հոդվածի համաձայն` դատարանը կարող է հարուցված քրեական գործի վարույթը կարճել եւ քրեական հետապնդումը դադարեցնել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 73-րդ հոդվածով նախատեսված դեպքերում։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 183–րդ հոդվածի համաձայն` Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 117-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության վերաբերյալ գործերը հարուցվում են ոչ այլ կերպ, քան տուժողի բողոքի հիման վրա, և կասկածյալի կամ մեղադրյալի կամ ամբաստանյալի հետ նրա հաշտվելու դեպքում ենթակա են կարճման: Միևնույն ժամանակ` հաշտությունը թույլատրվում է մինչև դատավճիռ կայացնելու համար դատարանի` խորհրդակցական սենյակ հեռանալը։
9. Աշոտ Բաբայանի վերաբերյալ 2011 թվա¬կանի հուլիսի 13-ի թիվ ԵԱՔԴ/0157/01/10 քրեական գործով որոշման 16-րդ և 18–րդ կետերում ՀՀ վճռաբեկ դատարանը հայտնել է.
«16. (…) Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ հաշտության հիմքով անձին քրեական պատասխանատվությունից ազատելը վարույթն իրականացնող մարմնի հայեցողական լիազորութ¬յունն է, որի իրացումը ենթադրում է որոշակի նախապայմանների առկայություն: Դրանք են՝
1) անձի կողմից ոչ մեծ ծանրության հանցանք կատարած լինելը,
2) տուժողի և հանցանք կատարած անձի հաշտությունը,
3) պատճառված վնասը հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելը:
Միևնույն ժամանակ, վարույթն իրականացնող մարմինը կարող է հրաժարվել իր լիազորությունն իրացնելուց այն դեպքում, երբ բա¬ցակայում է նշված երեք նախապայմաններից (իրավաչափության պայ¬մաններից) մեկը կամ մի քանիսը։
(…)
18. Սույն որոշման 16-րդ կետում նշված իրավաչափության պայ¬ման¬ներից երկրորդը տուժողի և հանցանք կատարած անձի հաշտութ¬յունն է: Հանցանք կատարած անձի համար հաշտությունը հանցանքի կատարման մեջ իրեն մեղավոր ճանաչելն է, այդ արարքի համար զղջալը, ափսոսանք հայտնելը, իսկ տուժողի համար՝ հանցանք կատա-րած անձին ներելը: Բացի այդ, հաշտությունը ենթադրում է տուժողի և ենթադրյալ հանցագործի կամավոր և փոխադարձ համաձայնություն միմյանց հետ հաշտվելու վերաբերյալ: Այսինքն` հաշտությունը պետք է լինի ինչպես գործողություն, այնպես էլ փոխադարձ գործողությունների արդյունք:
Հաշտության կամավոր բնույթը ենթադրում է հաշտվելու վերա¬բերյալ կողմերի ինքնուրույն և ազատ կամահայտնություն:
Հաշտության փոխադարձ բնույթը նշանակում է, որ կողմերից երկուսն էլ պետք է հայտարարեն հաշտության մասին:
Հաշտության կամավոր և փոխադարձ բնույթի բացակայության դեպքում վարույթն իրականացնող մարմինը չի կարող որոշում կայաց¬նել հաշտության հիմքով քրեական գործի վարույթը կարճելու և քրեա¬կան հետապնդումը դադարեցնելու վերաբերյալ: Այլ կերպ՝ հաշտությու¬նը երկու կողմերի փոխադարձ կամահայտնությունն է, այն երբեք չի կարող կրել միակողմանի բնույթ, և եթե տուժողը ցանկություն է հայտ-նում հաշտվելու, իսկ հանցանք կատարած անձը դրա դեմ առարկում է, կամ հակառակը, ապա հաշտության հիմքով քրեական գործի վարույթը կարճելու և քրեական հետապնդումը դադարեցնելու իրավական հիմքը բացակայում է: Նույն կերպ, հաշտությունը կամավոր և փոխադարձ չի կարող համարվել, հետևաբար՝ այդ հիմքով քրեական գործի վարույթը չի կարող դադարեցվել, եթե հաշտությունը հետևանք է տուժողի նկատ¬մամբ հանցանք կատարած անձի գործադրած ոչ իրավաչափ ներգոր-ծության։
19. (…)Հետևաբար հանցանք կատարած անձը չի կարող ազատ-վել քրեական պատասխանատվությունից, եթե նա չի հատուցել կամ այլ կերպ չի հարթել տուժողին հանցագործությամբ անմիջականորեն պատ¬ճառված ֆիզիկական, գույքային և բարոյական վնասը:
Դրա հետ մեկտեղ, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ եթե տու¬ժողն իրեն պատճառված վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայաց¬նում, կամ տուժողն ու հանցանք կատարած անձը համաձայնության են գալիս վնասն ապագայում հատուցելու մասին, կամ տուժողը զիջում է պարտքը, կամ պարզապես չի ցանկանում ստանալ իրեն պատճառված վնասի փոխհատուցում, ապա այդ հանգամանքը չի կարող խոչընդոտել հան¬ցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվությունից հաշ¬տութ¬յան հիմքով ազատելուն»։
10. Ամբաստանյալ Կարապետ Նահապետյանին առաջադրված մեղադրանքը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137–րդ հոդվածի 1–ին մասով, դասվում է մասնավոր հետապնդման քրեական գործերի շարքին։
Այդպիսի գործերի մասնավոր բնույթն արտահայտվում է նրանում, որ դրանց կապակցությամբ քրեական հետապնդում նախաձեռնվում է տուժողի բողոքի հիման վրա։ Այդ նախաձեռնության իրավունքը բացառիկ է և վերապահված է միայն քրեական վարույթի մասնավոր մասնակից` տուժող ճանաչված անձանց։
Այդ հանգամանքով էլ պայմանավորված է մասնավոր հետապնդման քրեական գործերով իրականացվող քրեական վարույթի առանձնահատկությունը, որն արտահայտվում է այն նախաձեռնող սուբյեկտի կողմից քրեական վարույթը տնօրինելու լիարժեք իրավազորության առկայությամբ։
Այսինքն, մասնավոր հետապնդման քրեական գործերի հետագա ընթացքը կանխորոշված է այդ վարույթը նախաձեռնող սուբյեկտի կամահայտնությամբ։ Վերջինիս էությունը կայանում է նրանում, որ քանի դեռ տուժողը քրեական վարույթի ընթացքում շարունակում է պնդել իր բողոքը, ձեռնամուխ լինել իր մասնավոր շահերի պաշտպանությանը, հետաքրքրություն ցուցաբերել գործի ելքի նկատմամբ, այնքան շարունակվում է քրեական վարույթը` հասնելով իր հանգուցալուծման։
Սակայն, այն դեպքում, երբ տուժողը քրեական վարույթի հետագա ընթացքի նկատմամբ կորցնում է իր հետաքրքրությունը, հրաժարվում է իր ներկայացրած պահանջից` ազատ և փոխադարձ կամահայտնությամբ հաշտվելով մեղադրյալի հետ` ներելով նրան, ապաայդ գործերով վարույթը կարճվում է և փաստվում է քրեական հետապնդում իրականացնելուց հրաժարում։
Սույն գործով, քրեական վարույթը նախաձեռնվել է ոչ մեծ ծանրության հանցանք հանդիսացող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137–րդ հոդվածի 1–ին մասով` տուժող Է.Նահապետյանի բողոքի հիման վրա, հետևաբար, քրեական վարույթի հետագա ընթացքը տնօրինելու իրավազորությամբ ևս օժտված է եղել նա։
Է.Նահապետյանի կողմից իր ազատ կամահայտնությամբ ներկայացված միջնորդությունից պարզ է դառնում, որ նա հաշտվել է ամբաստանյալ Կարապետ Նահապետյանի հետ` ներելով նրան, հրաժարվելով իր ներկայացված բողոքից, չունենալով որևէ պահանջ նրա նկատմամբ և չցանկանալով, որ նա ենթարկվի քրեական պատասխանատվության։
Միևնույն ժամանակ, այդ հաշտության մասին է հավաստում նաև Կարապետ Նահապետյանի կողմից իր ազատ կամահայտնությամբ նշված այն հանգամանքը, որ զղջում է իր կատարած արարքի համար և ափսոսանք հայտնում այն կատարելու համար։
Դատարանն արձանագրում է, որ տուժողի միջնորդությունը և այդ կապակցությամբ ամբաստանյալի դիրքորոշումը վկայում են, որ Է.Նահապետյանը և Կ.Նահապետյանը հաշտվել են կամավոր և փոխադարձ համաձայնության արդյունքում։
Հետևաբար, Կարապետ Նահապետյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման, իսկ քրեական գործով վարույթը` կարճման։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73–րդ հոդվածով, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետով, 37–րդ և 41-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը.
Ո Ր Ո Շ Ե Ց`
Կարապետ Էդուարդի Նահապետյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137–րդ հոդվածի 1–ին մասով թիվ ԵԱՔԴ/0106/01/16 քրեական գործի վարույթը կարճել և քրեական հետապնդումը դադարեցնել` տուժողի և ամբաստանյալի` միմյանց հետ հաշտվելու հիմքով։
Կարապետ Էդուարդի Նահապետյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված ստորագրությունը` չհեռանալու մասին, վերացնել։
Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում հրապարակման պահից մեկ ամիս հետո և կարող է բողոքարկվել ՀՀ քրեական վերաքննիչ դատարան մեկամսյա ժամկետում։
ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա. ՆԻԿՈՂՈՍՅԱՆ
ՈՐՈՇՈՒՄ
ՔՐԵԱԿԱՆ ԳՈՐԾԻ ՎԱՐՈՒՅԹԸ ԿԱՐՃԵԼՈՒ ԵՎ ՔՐԵԱԿԱՆ ՀԵՏԱՊՆԴՈՒՄԸ ԴԱԴԱՐԵՑՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ
4 հուլիսի 2016թ. ք.Երևան
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան),
նախագահությամբդատավոր` Ա. Նիկողոսյանի,
քարտուղարությամբ` Կ. Գրեյանի,
մասնակցությամբ`
մեղադրող՝ Վ.Մկրտչյանի,
տուժող՝ Է.Նահապետյանի,
ամբաստանյալ՝ Կ.Նահապետյանի,
դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`
Կարապետ Էդուարդի Նահապետյանի(ծնված` 21.03.1984թ. ք.Երևան, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին մեկ անչափահաս երեխա, չդատված, չի աշխատում, հաշվառված` ք.Երևան Կ.Ուլնեցու 2–րդ փակուղի 4շ., բն. 26)ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137-րդ հոդվածի 1–ին մասով.
ՊԱՐԶԵՑ
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. ՀՀ քննչական կոմիտեի Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնում 2016 թվականի մայիսի 1–ին հարուցվել է թիվ 14125416 նախաքննական համարով քրեական գործը։
2016 թվականի մայիսի 1–ին միևնույն քրեական գործով տուժող է ճանաչվել Էդուարդ Խաչիկի Նահապետյանը։
2016 թվականի մայիսի 1–ին Կարապետ Նահապետյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրությունը` չհեռանալու մասին։
2016 թվականի մայիսի 8–ին կայացվել է որոշում` Կարապետ Էդուարդի Նահապետյանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34–185–րդ հոդվածի 1–ին և 2–րդ կետերով։
2016 թվականի մայիսի 16–ին կայացվել է որոշում` Կարապետ Նահապետյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու և նոր մեղադրանք առաջադրելու մասին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137–րդ հոդվածի 1–ին մասով։
2016 թվականի մայիսի 30–ին կազմվել է մեղադրական եզրակացությունը, որը հաստատվել է Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազ Վ.Մկրտչյանի կողմից։
2. 2016 թվականի հունիսի 7–ին Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազությունից քրեական գործը ստացվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանում։
Դատավորների միջև քրեական գործերի բաշխման էլեկտրոնային համակարգի միջոցով, քրեական գործը` թիվ ԵԱՔԴ/0106/01/16 համարի ներքո, մակագրվել և 2016 թվականի հունիսի 8–ին հանձնվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի դատավոր Ա.Նիկողոսյանին։ Նույն օրը կայացվել է քրեական գործը վարույթ ընդունելու մասին որոշում։
2016 թվականի հունիսի 23–ին կայացվել է քրեական գործը դատական քննության նշանակելու մասին որոշում։
Գործի լուծման համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքները.
3. Մեղադրական եզրակացության համաձայն` քրեական գործով կատարված նախաքննությամբ պարզվել և հիմնավորվել է հետևյալը.
«Մեղադրյալ Կարապետ Էդուարդի Նահապետյանը բնակվել է Երևան քաղաքի Կ.Ուլնեցի 2–րդ փակուղի 4 շենքի 26 բնակարանում ընտանիքի հետ։ Հանդիսանում է գործով տուժող Էդուարդ Նահապետյանի որդին։ Ծնողների հետ մինչև 2016թ. մարտ ամիսը բնակվել է հորը պատկանող Երևան քաղաքի Ն. Զարյան փողոցի 15 շենքի 13 բնակարանում, սակայն հետագայում ընտանեկան խնդիրների պատճառով ընտանիքի հետ դուրս է եկել նշված հասցեից և բնակություն հաստատել վերը նշված հասցեում։ Դեռևս վաղուց ծնողների հետ որոշել են վաճառել հորը պատկանող նշված բնակարանը և դրա փոխարեն գնեն երկու բնակարան, մեկը` Կ.Նահապետյանի, մյուսը վերջինիս ծնողների համար, սակայն տարբեր պատճառներով բնակարանը չի վաճառվել։ Ցանկանալով նշված բնակարանը վաճառելու հարցի վերաբերյալ հիշեցնել ծնողներին և նրանցից ևս մեկ անգամ լսել այն վաճառելու վերաբերյալ նրանց դիրքորոշումը` մեղադրյալ Կարապետ Նահապետյանը 2016թ. մայիսի 1–ին` ժամը 18։00–ի սահմաններում, գնացել է Է.Նահապետյանին պատկանող նշված բնակարանի շենքի բակ, զանգահարել է մայրիկին` գործով վկա Թամարա Պետրոսյանին, և խնդրել է նրան դուրս գալ բակ` վերջինիս հետ առանձին զրուցելու նպատակով։ Հարցնելով մայրիկից վաճառում են արդյոք բնակարանը, թե ոչ` վերջինս, գտնվելով բարկացած վիճակում, պատասխանել է, որ չեն վաճառում, որից հետո մեղադրյալ Կ.Նահապետյանը, գնալով տուն, նույնը հարցրել է նաև հորը` Է.Նահապետյանին, ով նույնպես նույն պատճառով պաատասխանել է, որ չեն վաճառում։ Ժամը 18։30–ի սահմաններում, հոր` Էդուարդ Խաչիկի Նահապետյանի հետ վերջինիս պատկանող Երևան քաղաքի Ն. Զարյան փողոցի 15 շենքի 13–րդ բնակարանը վաճառելու շուրջ ունեցած զրույցից հետո, տեսնելով, որ հայրը չի ցանկանում վաճառել նշված բնակարանը, շենքի նկուղից վերցրած բենզինի տարայի մեջ լցնելով բենզին, գնացել է նշված բնակարան, որտեղ` խոհանոցում, դիտավորությամբ սպառնացել է հրկիզման եղանակով վնասել ուրիշի` Է.Նահապետյանի առանձնապես խոշոր չափի գույքը` Ն.Զարյան 15 շենքի 13–րդ բնակարանը և խոհանոցում հատակին լցնելով բենզինը, ստեղծել է սպառնալիքն իրականացնելու վտանգ»։
Նկարագրված հանցավոր արարքը կատարելու համար Կարապետ Էդուարդի Նահապետյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137–րդ հոդվածի 1–ին մասով և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրությունը` չհեռանալու մասին։
Առաջադրված մեղադրանքում Կարապետ Նահապետյանն իրեն մեղավոր է ճանաչել և խոստովանական ցուցմունքներ տվել այն մասին, որ «(…) Հարցնելով մայրիկից վաճառում են արդյոք բնակարանը, թե ոչ` վերջինս պատասխանել է, որ չեն վաճառում, որից հետո գնալով տուն, նույնը հարցրել է նաև հորը` Է.Նահապետյանին, ով նույնպես պատասխանել է, որ չեն վաճառում։ Ցանկանալով ծնողներին վախեցնելու եղանակով փոխել նրանց որոշումը բնակարանը վաճառելու վերաբերյալ` դուրս է եկել տանից և նկուղից վերցրած բենզինի տարայի մեջ լցնելով բենզալցակայանից գնած բենզին, դարձյալ գնացել է տուն։ Մտնելով խոհանոց, որտեղ այդ ժամանակ գտնվել են իր ծնողները, հատակին լցրել է բենզինը` ստեղծելով այնպիսի իրավիճակ, որ ծնողներին թվա, թե ցանկանում է հրկիզել բնակարանը, որից հետո ծնողները քաշելով իր թևից, դուրս են հանել բնակարանից, որից հետո հեռացել է»։
4. Նախաքննության ընթացքում` 2016 թվականի մայիսի 1–ին, տուժող Էդուարդ Նահապետյանն իր ցուցմունքում հայտնել է. «(…) Ցանկանում եմ ավելացնել, որ ինձ որևէ գույքային վնաս չի պատճառվել, ես իմ տղայից` Կարապետ Նահապետյանից բողոք, պահանջ չունեմ, չեմ ցանկանում հարուցվի քրեական գործ և նա ենթարկվի քրեական պատասխանատվության, իմ նպատակը նրան սթափեցնելն է։ (…)»։
5. 2016 թվականի հուլիսի 4–ին կայացած դատական նիստի ընթացքում տուժող Է.Նահապետյանըը ներկայացրեց միջնորդություն` հետևյալ բովանդակությամբ.
«Ես` Էդուարդ Խաչիկի Նահապետյանս հայտնում եմ Ձեզ, որ հաշտվել եմ որդուս` Կարապետ Նահապետյանի հետ, նրա նկատմամբ այլևս բողոք չունեմ, ուստի խնդրում եմ քրեական գործի վարույթը խզել տուժողի հետ հաշտվելու հիմքով»։
Միևնույն ժամանակ, դատական նիստը նախագահողի այն հարցին, թե տուժողն ըստ էության քրեական գործի վարույթը կարճել նկատի ունենալով` արդյո՞ք գիտակցում է իր միջնորդության բնույթն ու դրանից բխող հետևանքները, ներում է արդյո՞ք ամբաստանյալին և չունի որևէ պահանջ` տուժող Է.Նահապետյանը պատասխանել է, որ գիտակցում է իր միջնորդության բնույթն ու դրանից բխող հետևանքները, ներում է ամբաստանյալ Կ.Նահապետյանին և չունի որևէ պահանջ նրա նկատմամբ։
Դատական նիստը նախագահողին ամբաստանյալ Կ.Նահապետյանը հայտնեց, որ հաշտությունը կամավոր է, նա զղջում է իր կատարած արարքի համար։
Միևնույն ժամանակ, դատական նիստը նախագահողի այն հարցին, թե արդյո՞ք ամբաստանյալը գիտակցում է, որ տուժողի հետ հաշվելու հիմքով քրեական գործի վարույթը կարճելու դեպքում` նրա նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցվելու է ոչ արդարացնող հիմքով, դրանից բխող բոլոր հետևանքներով` պատասխանել է, որ գիտակցում է։
Դատական նիստի ընթացքում մեղադրողը չառարկեց ներկայացված միջնորդության կապակցությամբ` նշելով, որ մասնավոր մեղադրանքից հրաժարվելը տուժողի իրավունքն է։
Դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
6. Դատական քննության ընթացքում լսելով տուժողի, ամբաստանյալի, մեղադրողի դիրքորոշումը, հետազոտելով քրեական գործի նյութերը, այդ թվում Դատարանին ներկայացված` տուժողիմիջնորդությունը, այդ կապակցությամբ ամբաստանյալի դիրքորոշումը, սույն գործով Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է պարզել, թե արդյո՞ք առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված անհրաժեշտ նախադրյալները թիվ ԵԱՔԴ/0106/01/16 քրեական գործով ամբաստանյալ Կ.Նահապետյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և քրեական գործով վարույթը կարճելու համար` տուժող Է.Նահապետյանի հետ հաշտվելու հիմքով։
7. ՄԱԿ–ի Գլխավոր վեհաժողովի կողմից 1985 թվականի նոյեմբերի 29–ին ընդունված` «Հանցագործությունների և իշխանության չարաշահման զոհերի համար արդարադատության հիմնական սկզբունքների հռչակագիր» վերտառությամբ թիվ 40/34 բանաձևի «Ա» բաժնի 6–րդ կետի «բ» ենթակետում նշված է, որ պետք է թույլ տրվեն զոհերին իրենց կարծիքներն ու մտահոգությունները ազգային քրեական արդարադատության համակարգին համապատասխան ներկայացնելու և քննարկելու դատաքննության համապատասխան փուլերում, որտեղ այն ազդեցություն կունենա իրենց անձնական շահերին, առանց կանխակալ մոտեցում ցուցաբերելու մեղադրյալի նկատմամբ։
Եվրոպայի խորհրդի Նախարարների կոմիտեի 1985 թվականի հունիսի 28–ի` «Քրեական իրավունքում և դատավարությունում զոհերի կարգավիճակի մասին» R(85)11 հանձնարարականի համաձայն` հայեցողական որոշումը, թե արդյո՞ք քրեական հետապնդում իրականացնել հանցանք կատարած անձի նկատմամբ` չպետք է ընդունվի առանց սահմանված ընթացակարգով քննարկելու տուժողին պատճառված վնասի հատուցումը, այդ թվում լուրջ ջանքերը, որոնք գործադրվել են մեղադրյալի կողմից այդ ուղղությամբ։
8. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33–րդ հոդվածի համաձայն` մասնավոր հետապնդման գործեր են համարվում քրեական դատավարության օրենսգրքի 183–րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերը:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35–րդ հոդվածի 1–ին մասի 5–րդ կետի համաձայն` քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե` քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում տուժողը հաշտվել է կասկածյալի կամ մեղադրյալի հետ։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 36–րդ հոդվածի համաձայն` մասնավոր հետապնդման գործերով վարույթը կարճվում է,և փաստվում է քրեական հետապնդում իրականացնելուց հրաժարում, երբ տուժողը հաշտվում է մեղադրյալի հետ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73–րդ հոդվածի համաձայն` ոչ մեծ ծանրության հանցանք կատարած անձը կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, եթե նա հաշտվել է տուժողի հետ և հատուցել կամ այլ կերպ հարթել է նրան պատճառած վնասը:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 37–րդ հոդվածի համաձայն` դատարանը կարող է հարուցված քրեական գործի վարույթը կարճել եւ քրեական հետապնդումը դադարեցնել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 73-րդ հոդվածով նախատեսված դեպքերում։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 183–րդ հոդվածի համաձայն` Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 117-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության վերաբերյալ գործերը հարուցվում են ոչ այլ կերպ, քան տուժողի բողոքի հիման վրա, և կասկածյալի կամ մեղադրյալի կամ ամբաստանյալի հետ նրա հաշտվելու դեպքում ենթակա են կարճման: Միևնույն ժամանակ` հաշտությունը թույլատրվում է մինչև դատավճիռ կայացնելու համար դատարանի` խորհրդակցական սենյակ հեռանալը։
9. Աշոտ Բաբայանի վերաբերյալ 2011 թվա¬կանի հուլիսի 13-ի թիվ ԵԱՔԴ/0157/01/10 քրեական գործով որոշման 16-րդ և 18–րդ կետերում ՀՀ վճռաբեկ դատարանը հայտնել է.
«16. (…) Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ հաշտության հիմքով անձին քրեական պատասխանատվությունից ազատելը վարույթն իրականացնող մարմնի հայեցողական լիազորութ¬յունն է, որի իրացումը ենթադրում է որոշակի նախապայմանների առկայություն: Դրանք են՝
1) անձի կողմից ոչ մեծ ծանրության հանցանք կատարած լինելը,
2) տուժողի և հանցանք կատարած անձի հաշտությունը,
3) պատճառված վնասը հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելը:
Միևնույն ժամանակ, վարույթն իրականացնող մարմինը կարող է հրաժարվել իր լիազորությունն իրացնելուց այն դեպքում, երբ բա¬ցակայում է նշված երեք նախապայմաններից (իրավաչափության պայ¬մաններից) մեկը կամ մի քանիսը։
(…)
18. Սույն որոշման 16-րդ կետում նշված իրավաչափության պայ¬ման¬ներից երկրորդը տուժողի և հանցանք կատարած անձի հաշտութ¬յունն է: Հանցանք կատարած անձի համար հաշտությունը հանցանքի կատարման մեջ իրեն մեղավոր ճանաչելն է, այդ արարքի համար զղջալը, ափսոսանք հայտնելը, իսկ տուժողի համար՝ հանցանք կատա-րած անձին ներելը: Բացի այդ, հաշտությունը ենթադրում է տուժողի և ենթադրյալ հանցագործի կամավոր և փոխադարձ համաձայնություն միմյանց հետ հաշտվելու վերաբերյալ: Այսինքն` հաշտությունը պետք է լինի ինչպես գործողություն, այնպես էլ փոխադարձ գործողությունների արդյունք:
Հաշտության կամավոր բնույթը ենթադրում է հաշտվելու վերա¬բերյալ կողմերի ինքնուրույն և ազատ կամահայտնություն:
Հաշտության փոխադարձ բնույթը նշանակում է, որ կողմերից երկուսն էլ պետք է հայտարարեն հաշտության մասին:
Հաշտության կամավոր և փոխադարձ բնույթի բացակայության դեպքում վարույթն իրականացնող մարմինը չի կարող որոշում կայաց¬նել հաշտության հիմքով քրեական գործի վարույթը կարճելու և քրեա¬կան հետապնդումը դադարեցնելու վերաբերյալ: Այլ կերպ՝ հաշտությու¬նը երկու կողմերի փոխադարձ կամահայտնությունն է, այն երբեք չի կարող կրել միակողմանի բնույթ, և եթե տուժողը ցանկություն է հայտ-նում հաշտվելու, իսկ հանցանք կատարած անձը դրա դեմ առարկում է, կամ հակառակը, ապա հաշտության հիմքով քրեական գործի վարույթը կարճելու և քրեական հետապնդումը դադարեցնելու իրավական հիմքը բացակայում է: Նույն կերպ, հաշտությունը կամավոր և փոխադարձ չի կարող համարվել, հետևաբար՝ այդ հիմքով քրեական գործի վարույթը չի կարող դադարեցվել, եթե հաշտությունը հետևանք է տուժողի նկատ¬մամբ հանցանք կատարած անձի գործադրած ոչ իրավաչափ ներգոր-ծության։
19. (…)Հետևաբար հանցանք կատարած անձը չի կարող ազատ-վել քրեական պատասխանատվությունից, եթե նա չի հատուցել կամ այլ կերպ չի հարթել տուժողին հանցագործությամբ անմիջականորեն պատ¬ճառված ֆիզիկական, գույքային և բարոյական վնասը:
Դրա հետ մեկտեղ, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ եթե տու¬ժողն իրեն պատճառված վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայաց¬նում, կամ տուժողն ու հանցանք կատարած անձը համաձայնության են գալիս վնասն ապագայում հատուցելու մասին, կամ տուժողը զիջում է պարտքը, կամ պարզապես չի ցանկանում ստանալ իրեն պատճառված վնասի փոխհատուցում, ապա այդ հանգամանքը չի կարող խոչընդոտել հան¬ցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվությունից հաշ¬տութ¬յան հիմքով ազատելուն»։
10. Ամբաստանյալ Կարապետ Նահապետյանին առաջադրված մեղադրանքը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137–րդ հոդվածի 1–ին մասով, դասվում է մասնավոր հետապնդման քրեական գործերի շարքին։
Այդպիսի գործերի մասնավոր բնույթն արտահայտվում է նրանում, որ դրանց կապակցությամբ քրեական հետապնդում նախաձեռնվում է տուժողի բողոքի հիման վրա։ Այդ նախաձեռնության իրավունքը բացառիկ է և վերապահված է միայն քրեական վարույթի մասնավոր մասնակից` տուժող ճանաչված անձանց։
Այդ հանգամանքով էլ պայմանավորված է մասնավոր հետապնդման քրեական գործերով իրականացվող քրեական վարույթի առանձնահատկությունը, որն արտահայտվում է այն նախաձեռնող սուբյեկտի կողմից քրեական վարույթը տնօրինելու լիարժեք իրավազորության առկայությամբ։
Այսինքն, մասնավոր հետապնդման քրեական գործերի հետագա ընթացքը կանխորոշված է այդ վարույթը նախաձեռնող սուբյեկտի կամահայտնությամբ։ Վերջինիս էությունը կայանում է նրանում, որ քանի դեռ տուժողը քրեական վարույթի ընթացքում շարունակում է պնդել իր բողոքը, ձեռնամուխ լինել իր մասնավոր շահերի պաշտպանությանը, հետաքրքրություն ցուցաբերել գործի ելքի նկատմամբ, այնքան շարունակվում է քրեական վարույթը` հասնելով իր հանգուցալուծման։
Սակայն, այն դեպքում, երբ տուժողը քրեական վարույթի հետագա ընթացքի նկատմամբ կորցնում է իր հետաքրքրությունը, հրաժարվում է իր ներկայացրած պահանջից` ազատ և փոխադարձ կամահայտնությամբ հաշտվելով մեղադրյալի հետ` ներելով նրան, ապաայդ գործերով վարույթը կարճվում է և փաստվում է քրեական հետապնդում իրականացնելուց հրաժարում։
Սույն գործով, քրեական վարույթը նախաձեռնվել է ոչ մեծ ծանրության հանցանք հանդիսացող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137–րդ հոդվածի 1–ին մասով` տուժող Է.Նահապետյանի բողոքի հիման վրա, հետևաբար, քրեական վարույթի հետագա ընթացքը տնօրինելու իրավազորությամբ ևս օժտված է եղել նա։
Է.Նահապետյանի կողմից իր ազատ կամահայտնությամբ ներկայացված միջնորդությունից պարզ է դառնում, որ նա հաշտվել է ամբաստանյալ Կարապետ Նահապետյանի հետ` ներելով նրան, հրաժարվելով իր ներկայացված բողոքից, չունենալով որևէ պահանջ նրա նկատմամբ և չցանկանալով, որ նա ենթարկվի քրեական պատասխանատվության։
Միևնույն ժամանակ, այդ հաշտության մասին է հավաստում նաև Կարապետ Նահապետյանի կողմից իր ազատ կամահայտնությամբ նշված այն հանգամանքը, որ զղջում է իր կատարած արարքի համար և ափսոսանք հայտնում այն կատարելու համար։
Դատարանն արձանագրում է, որ տուժողի միջնորդությունը և այդ կապակցությամբ ամբաստանյալի դիրքորոշումը վկայում են, որ Է.Նահապետյանը և Կ.Նահապետյանը հաշտվել են կամավոր և փոխադարձ համաձայնության արդյունքում։
Հետևաբար, Կարապետ Նահապետյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման, իսկ քրեական գործով վարույթը` կարճման։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73–րդ հոդվածով, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետով, 37–րդ և 41-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը.
Ո Ր Ո Շ Ե Ց`
Կարապետ Էդուարդի Նահապետյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137–րդ հոդվածի 1–ին մասով թիվ ԵԱՔԴ/0106/01/16 քրեական գործի վարույթը կարճել և քրեական հետապնդումը դադարեցնել` տուժողի և ամբաստանյալի` միմյանց հետ հաշտվելու հիմքով։
Կարապետ Էդուարդի Նահապետյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված ստորագրությունը` չհեռանալու մասին, վերացնել։
Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում հրապարակման պահից մեկ ամիս հետո և կարող է բողոքարկվել ՀՀ քրեական վերաքննիչ դատարան մեկամսյա ժամկետում։
ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա. ՆԻԿՈՂՈՍՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԱՔԴ/0106/01/16
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 07-06-2016 |
|---|---|
| Դատախազություն | Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 14125416 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Կարապետ Նահապետյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ 01.05.2016թ. հոր` Էդուարդ Նահապետյանի հետ վերջինիս պատկանող Երևան քաղաքի Ն.Զարյան փողոցի 15 շենքի 13-րդ բնակարանը վաճառելու շուրջ ունեցած զրույցից հետո, տեսնելով, որ հայրը չի ցանկանում վաճառել նշված բնակարանը, շենքի նկուղից վերցրած բենզինի տարայի մեջ լցնելով բենզին, գնացել է նշված բնակարան, որտեղ դիտավորությամբ սպառնացել է հրկիզման եղանակով վնասել ուրիշի` Է.Նահապետյանի առանձնապես խոշոր չափի գույքը` բնակարանը և խոհանոցում հատակին լցնելով բենզինը, ստեղծել է սպառնալիքն իրականացնելու իրական վտանգ: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Կարապետ |
| Ազգանուն | Նահապետյան |
| Հայրանուն | Էդուարդ |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Լրացուցիչ ինֆորմացիա | Կարապետ Նահապետյանի նույնականացման քարտը` կցված քրեական գործին |
| Վիճակագրական տողի համարը | 2.7 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 07-06-2016 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Արսեն |
| Ազգանուն | Նիկողոսյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 08-06-2016 |
|---|---|
| Ուղարկվել է հուշաթերթիկ/որոշումը | 08-06-2016 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 04-07-2016 |
|---|---|
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Տուժող |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Կարապետ |
| Ազգանուն | Նահապետյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Էդուարդ |
| Ազգանուն | Նահապետյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Վաղինակ |
| Ազգանուն | Մկրտչյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Քրեական գործի վարույթը կարճվել է ամբողջությամբ
| Կարճման ամսաթիվը | 04-07-2016 |
|---|---|
| Քրեական դատավարության օրենսգրքի հոդված | |
| Կարճման հիմքը | Սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում տուժողը հաշտվել է կասկածյալի կամ մեղադրյալի հետ |
| Մեղադրյալ | |
| Անուն | Կարապետ |
| Ազգանուն | Նահապետյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | ԵԱՔԴ/0106/01/16 ՈՐՈՇՈՒՄ ՔՐԵԱԿԱՆ ԳՈՐԾԻ ՎԱՐՈՒՅԹԸ ԿԱՐՃԵԼՈՒ ԵՎ ՔՐԵԱԿԱՆ ՀԵՏԱՊՆԴՈՒՄԸ ԴԱԴԱՐԵՑՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 4 հուլիսի 2016թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան), նախագահությամբդատավոր` Ա. Նիկողոսյանի, քարտուղարությամբ` Կ. Գրեյանի, մասնակցությամբ` մեղադրող՝ Վ.Մկրտչյանի, տուժող՝ Է.Նահապետյանի, ամբաստանյալ՝ Կ.Նահապետյանի, դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Կարապետ Էդուարդի Նահապետյանի(ծնված` 21.03.1984թ. ք.Երևան, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին մեկ անչափահաս երեխա, չդատված, չի աշխատում, հաշվառված` ք.Երևան Կ.Ուլնեցու 2–րդ փակուղի 4շ., բն. 26)ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137-րդ հոդվածի 1–ին մասով. ՊԱՐԶԵՑ Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1. ՀՀ քննչական կոմիտեի Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնում 2016 թվականի մայիսի 1–ին հարուցվել է թիվ 14125416 նախաքննական համարով քրեական գործը։ 2016 թվականի մայիսի 1–ին միևնույն քրեական գործով տուժող է ճանաչվել Էդուարդ Խաչիկի Նահապետյանը։ 2016 թվականի մայիսի 1–ին Կարապետ Նահապետյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրությունը` չհեռանալու մասին։ 2016 թվականի մայիսի 8–ին կայացվել է որոշում` Կարապետ Էդուարդի Նահապետյանին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34–185–րդ հոդվածի 1–ին և 2–րդ կետերով։ 2016 թվականի մայիսի 16–ին կայացվել է որոշում` Կարապետ Նահապետյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխելու և նոր մեղադրանք առաջադրելու մասին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137–րդ հոդվածի 1–ին մասով։ 2016 թվականի մայիսի 30–ին կազմվել է մեղադրական եզրակացությունը, որը հաստատվել է Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազ Վ.Մկրտչյանի կողմից։ 2. 2016 թվականի հունիսի 7–ին Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազությունից քրեական գործը ստացվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանում։ Դատավորների միջև քրեական գործերի բաշխման էլեկտրոնային համակարգի միջոցով, քրեական գործը` թիվ ԵԱՔԴ/0106/01/16 համարի ներքո, մակագրվել և 2016 թվականի հունիսի 8–ին հանձնվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի դատավոր Ա.Նիկողոսյանին։ Նույն օրը կայացվել է քրեական գործը վարույթ ընդունելու մասին որոշում։ 2016 թվականի հունիսի 23–ին կայացվել է քրեական գործը դատական քննության նշանակելու մասին որոշում։ Գործի լուծման համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքները. 3. Մեղադրական եզրակացության համաձայն` քրեական գործով կատարված նախաքննությամբ պարզվել և հիմնավորվել է հետևյալը. «Մեղադրյալ Կարապետ Էդուարդի Նահապետյանը բնակվել է Երևան քաղաքի Կ.Ուլնեցի 2–րդ փակուղի 4 շենքի 26 բնակարանում ընտանիքի հետ։ Հանդիսանում է գործով տուժող Էդուարդ Նահապետյանի որդին։ Ծնողների հետ մինչև 2016թ. մարտ ամիսը բնակվել է հորը պատկանող Երևան քաղաքի Ն. Զարյան փողոցի 15 շենքի 13 բնակարանում, սակայն հետագայում ընտանեկան խնդիրների պատճառով ընտանիքի հետ դուրս է եկել նշված հասցեից և բնակություն հաստատել վերը նշված հասցեում։ Դեռևս վաղուց ծնողների հետ որոշել են վաճառել հորը պատկանող նշված բնակարանը և դրա փոխարեն գնեն երկու բնակարան, մեկը` Կ.Նահապետյանի, մյուսը վերջինիս ծնողների համար, սակայն տարբեր պատճառներով բնակարանը չի վաճառվել։ Ցանկանալով նշված բնակարանը վաճառելու հարցի վերաբերյալ հիշեցնել ծնողներին և նրանցից ևս մեկ անգամ լսել այն վաճառելու վերաբերյալ նրանց դիրքորոշումը` մեղադրյալ Կարապետ Նահապետյանը 2016թ. մայիսի 1–ին` ժամը 18։00–ի սահմաններում, գնացել է Է.Նահապետյանին պատկանող նշված բնակարանի շենքի բակ, զանգահարել է մայրիկին` գործով վկա Թամարա Պետրոսյանին, և խնդրել է նրան դուրս գալ բակ` վերջինիս հետ առանձին զրուցելու նպատակով։ Հարցնելով մայրիկից վաճառում են արդյոք բնակարանը, թե ոչ` վերջինս, գտնվելով բարկացած վիճակում, պատասխանել է, որ չեն վաճառում, որից հետո մեղադրյալ Կ.Նահապետյանը, գնալով տուն, նույնը հարցրել է նաև հորը` Է.Նահապետյանին, ով նույնպես նույն պատճառով պաատասխանել է, որ չեն վաճառում։ Ժամը 18։30–ի սահմաններում, հոր` Էդուարդ Խաչիկի Նահապետյանի հետ վերջինիս պատկանող Երևան քաղաքի Ն. Զարյան փողոցի 15 շենքի 13–րդ բնակարանը վաճառելու շուրջ ունեցած զրույցից հետո, տեսնելով, որ հայրը չի ցանկանում վաճառել նշված բնակարանը, շենքի նկուղից վերցրած բենզինի տարայի մեջ լցնելով բենզին, գնացել է նշված բնակարան, որտեղ` խոհանոցում, դիտավորությամբ սպառնացել է հրկիզման եղանակով վնասել ուրիշի` Է.Նահապետյանի առանձնապես խոշոր չափի գույքը` Ն.Զարյան 15 շենքի 13–րդ բնակարանը և խոհանոցում հատակին լցնելով բենզինը, ստեղծել է սպառնալիքն իրականացնելու վտանգ»։ Նկարագրված հանցավոր արարքը կատարելու համար Կարապետ Էդուարդի Նահապետյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137–րդ հոդվածի 1–ին մասով և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրությունը` չհեռանալու մասին։ Առաջադրված մեղադրանքում Կարապետ Նահապետյանն իրեն մեղավոր է ճանաչել և խոստովանական ցուցմունքներ տվել այն մասին, որ «(…) Հարցնելով մայրիկից վաճառում են արդյոք բնակարանը, թե ոչ` վերջինս պատասխանել է, որ չեն վաճառում, որից հետո գնալով տուն, նույնը հարցրել է նաև հորը` Է.Նահապետյանին, ով նույնպես պատասխանել է, որ չեն վաճառում։ Ցանկանալով ծնողներին վախեցնելու եղանակով փոխել նրանց որոշումը բնակարանը վաճառելու վերաբերյալ` դուրս է եկել տանից և նկուղից վերցրած բենզինի տարայի մեջ լցնելով բենզալցակայանից գնած բենզին, դարձյալ գնացել է տուն։ Մտնելով խոհանոց, որտեղ այդ ժամանակ գտնվել են իր ծնողները, հատակին լցրել է բենզինը` ստեղծելով այնպիսի իրավիճակ, որ ծնողներին թվա, թե ցանկանում է հրկիզել բնակարանը, որից հետո ծնողները քաշելով իր թևից, դուրս են հանել բնակարանից, որից հետո հեռացել է»։ 4. Նախաքննության ընթացքում` 2016 թվականի մայիսի 1–ին, տուժող Էդուարդ Նահապետյանն իր ցուցմունքում հայտնել է. «(…) Ցանկանում եմ ավելացնել, որ ինձ որևէ գույքային վնաս չի պատճառվել, ես իմ տղայից` Կարապետ Նահապետյանից բողոք, պահանջ չունեմ, չեմ ցանկանում հարուցվի քրեական գործ և նա ենթարկվի քրեական պատասխանատվության, իմ նպատակը նրան սթափեցնելն է։ (…)»։ 5. 2016 թվականի հուլիսի 4–ին կայացած դատական նիստի ընթացքում տուժող Է.Նահապետյանըը ներկայացրեց միջնորդություն` հետևյալ բովանդակությամբ. «Ես` Էդուարդ Խաչիկի Նահապետյանս հայտնում եմ Ձեզ, որ հաշտվել եմ որդուս` Կարապետ Նահապետյանի հետ, նրա նկատմամբ այլևս բողոք չունեմ, ուստի խնդրում եմ քրեական գործի վարույթը խզել տուժողի հետ հաշտվելու հիմքով»։ Միևնույն ժամանակ, դատական նիստը նախագահողի այն հարցին, թե տուժողն ըստ էության քրեական գործի վարույթը կարճել նկատի ունենալով` արդյո՞ք գիտակցում է իր միջնորդության բնույթն ու դրանից բխող հետևանքները, ներում է արդյո՞ք ամբաստանյալին և չունի որևէ պահանջ` տուժող Է.Նահապետյանը պատասխանել է, որ գիտակցում է իր միջնորդության բնույթն ու դրանից բխող հետևանքները, ներում է ամբաստանյալ Կ.Նահապետյանին և չունի որևէ պահանջ նրա նկատմամբ։ Դատական նիստը նախագահողին ամբաստանյալ Կ.Նահապետյանը հայտնեց, որ հաշտությունը կամավոր է, նա զղջում է իր կատարած արարքի համար։ Միևնույն ժամանակ, դատական նիստը նախագահողի այն հարցին, թե արդյո՞ք ամբաստանյալը գիտակցում է, որ տուժողի հետ հաշվելու հիմքով քրեական գործի վարույթը կարճելու դեպքում` նրա նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցվելու է ոչ արդարացնող հիմքով, դրանից բխող բոլոր հետևանքներով` պատասխանել է, որ գիտակցում է։ Դատական նիստի ընթացքում մեղադրողը չառարկեց ներկայացված միջնորդության կապակցությամբ` նշելով, որ մասնավոր մեղադրանքից հրաժարվելը տուժողի իրավունքն է։ Դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. 6. Դատական քննության ընթացքում լսելով տուժողի, ամբաստանյալի, մեղադրողի դիրքորոշումը, հետազոտելով քրեական գործի նյութերը, այդ թվում Դատարանին ներկայացված` տուժողիմիջնորդությունը, այդ կապակցությամբ ամբաստանյալի դիրքորոշումը, սույն գործով Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է պարզել, թե արդյո՞ք առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված անհրաժեշտ նախադրյալները թիվ ԵԱՔԴ/0106/01/16 քրեական գործով ամբաստանյալ Կ.Նահապետյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և քրեական գործով վարույթը կարճելու համար` տուժող Է.Նահապետյանի հետ հաշտվելու հիմքով։ 7. ՄԱԿ–ի Գլխավոր վեհաժողովի կողմից 1985 թվականի նոյեմբերի 29–ին ընդունված` «Հանցագործությունների և իշխանության չարաշահման զոհերի համար արդարադատության հիմնական սկզբունքների հռչակագիր» վերտառությամբ թիվ 40/34 բանաձևի «Ա» բաժնի 6–րդ կետի «բ» ենթակետում նշված է, որ պետք է թույլ տրվեն զոհերին իրենց կարծիքներն ու մտահոգությունները ազգային քրեական արդարադատության համակարգին համապատասխան ներկայացնելու և քննարկելու դատաքննության համապատասխան փուլերում, որտեղ այն ազդեցություն կունենա իրենց անձնական շահերին, առանց կանխակալ մոտեցում ցուցաբերելու մեղադրյալի նկատմամբ։ Եվրոպայի խորհրդի Նախարարների կոմիտեի 1985 թվականի հունիսի 28–ի` «Քրեական իրավունքում և դատավարությունում զոհերի կարգավիճակի մասին» R(85)11 հանձնարարականի համաձայն` հայեցողական որոշումը, թե արդյո՞ք քրեական հետապնդում իրականացնել հանցանք կատարած անձի նկատմամբ` չպետք է ընդունվի առանց սահմանված ընթացակարգով քննարկելու տուժողին պատճառված վնասի հատուցումը, այդ թվում լուրջ ջանքերը, որոնք գործադրվել են մեղադրյալի կողմից այդ ուղղությամբ։ 8. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33–րդ հոդվածի համաձայն` մասնավոր հետապնդման գործեր են համարվում քրեական դատավարության օրենսգրքի 183–րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերը: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35–րդ հոդվածի 1–ին մասի 5–րդ կետի համաձայն` քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե` քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում տուժողը հաշտվել է կասկածյալի կամ մեղադրյալի հետ։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 36–րդ հոդվածի համաձայն` մասնավոր հետապնդման գործերով վարույթը կարճվում է,և փաստվում է քրեական հետապնդում իրականացնելուց հրաժարում, երբ տուժողը հաշտվում է մեղադրյալի հետ: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73–րդ հոդվածի համաձայն` ոչ մեծ ծանրության հանցանք կատարած անձը կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, եթե նա հաշտվել է տուժողի հետ և հատուցել կամ այլ կերպ հարթել է նրան պատճառած վնասը: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 37–րդ հոդվածի համաձայն` դատարանը կարող է հարուցված քրեական գործի վարույթը կարճել եւ քրեական հետապնդումը դադարեցնել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 73-րդ հոդվածով նախատեսված դեպքերում։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 183–րդ հոդվածի համաձայն` Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 117-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության վերաբերյալ գործերը հարուցվում են ոչ այլ կերպ, քան տուժողի բողոքի հիման վրա, և կասկածյալի կամ մեղադրյալի կամ ամբաստանյալի հետ նրա հաշտվելու դեպքում ենթակա են կարճման: Միևնույն ժամանակ` հաշտությունը թույլատրվում է մինչև դատավճիռ կայացնելու համար դատարանի` խորհրդակցական սենյակ հեռանալը։ 9. Աշոտ Բաբայանի վերաբերյալ 2011 թվա¬կանի հուլիսի 13-ի թիվ ԵԱՔԴ/0157/01/10 քրեական գործով որոշման 16-րդ և 18–րդ կետերում ՀՀ վճռաբեկ դատարանը հայտնել է. «16. (…) Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ հաշտության հիմքով անձին քրեական պատասխանատվությունից ազատելը վարույթն իրականացնող մարմնի հայեցողական լիազորութ¬յունն է, որի իրացումը ենթադրում է որոշակի նախապայմանների առկայություն: Դրանք են՝ 1) անձի կողմից ոչ մեծ ծանրության հանցանք կատարած լինելը, 2) տուժողի և հանցանք կատարած անձի հաշտությունը, 3) պատճառված վնասը հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելը: Միևնույն ժամանակ, վարույթն իրականացնող մարմինը կարող է հրաժարվել իր լիազորությունն իրացնելուց այն դեպքում, երբ բա¬ցակայում է նշված երեք նախապայմաններից (իրավաչափության պայ¬մաններից) մեկը կամ մի քանիսը։ (…) 18. Սույն որոշման 16-րդ կետում նշված իրավաչափության պայ¬ման¬ներից երկրորդը տուժողի և հանցանք կատարած անձի հաշտութ¬յունն է: Հանցանք կատարած անձի համար հաշտությունը հանցանքի կատարման մեջ իրեն մեղավոր ճանաչելն է, այդ արարքի համար զղջալը, ափսոսանք հայտնելը, իսկ տուժողի համար՝ հանցանք կատա-րած անձին ներելը: Բացի այդ, հաշտությունը ենթադրում է տուժողի և ենթադրյալ հանցագործի կամավոր և փոխադարձ համաձայնություն միմյանց հետ հաշտվելու վերաբերյալ: Այսինքն` հաշտությունը պետք է լինի ինչպես գործողություն, այնպես էլ փոխադարձ գործողությունների արդյունք: Հաշտության կամավոր բնույթը ենթադրում է հաշտվելու վերա¬բերյալ կողմերի ինքնուրույն և ազատ կամահայտնություն: Հաշտության փոխադարձ բնույթը նշանակում է, որ կողմերից երկուսն էլ պետք է հայտարարեն հաշտության մասին: Հաշտության կամավոր և փոխադարձ բնույթի բացակայության դեպքում վարույթն իրականացնող մարմինը չի կարող որոշում կայաց¬նել հաշտության հիմքով քրեական գործի վարույթը կարճելու և քրեա¬կան հետապնդումը դադարեցնելու վերաբերյալ: Այլ կերպ՝ հաշտությու¬նը երկու կողմերի փոխադարձ կամահայտնությունն է, այն երբեք չի կարող կրել միակողմանի բնույթ, և եթե տուժողը ցանկություն է հայտ-նում հաշտվելու, իսկ հանցանք կատարած անձը դրա դեմ առարկում է, կամ հակառակը, ապա հաշտության հիմքով քրեական գործի վարույթը կարճելու և քրեական հետապնդումը դադարեցնելու իրավական հիմքը բացակայում է: Նույն կերպ, հաշտությունը կամավոր և փոխադարձ չի կարող համարվել, հետևաբար՝ այդ հիմքով քրեական գործի վարույթը չի կարող դադարեցվել, եթե հաշտությունը հետևանք է տուժողի նկատ¬մամբ հանցանք կատարած անձի գործադրած ոչ իրավաչափ ներգոր-ծության։ 19. (…)Հետևաբար հանցանք կատարած անձը չի կարող ազատ-վել քրեական պատասխանատվությունից, եթե նա չի հատուցել կամ այլ կերպ չի հարթել տուժողին հանցագործությամբ անմիջականորեն պատ¬ճառված ֆիզիկական, գույքային և բարոյական վնասը: Դրա հետ մեկտեղ, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ եթե տու¬ժողն իրեն պատճառված վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայաց¬նում, կամ տուժողն ու հանցանք կատարած անձը համաձայնության են գալիս վնասն ապագայում հատուցելու մասին, կամ տուժողը զիջում է պարտքը, կամ պարզապես չի ցանկանում ստանալ իրեն պատճառված վնասի փոխհատուցում, ապա այդ հանգամանքը չի կարող խոչընդոտել հան¬ցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվությունից հաշ¬տութ¬յան հիմքով ազատելուն»։ 10. Ամբաստանյալ Կարապետ Նահապետյանին առաջադրված մեղադրանքը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137–րդ հոդվածի 1–ին մասով, դասվում է մասնավոր հետապնդման քրեական գործերի շարքին։ Այդպիսի գործերի մասնավոր բնույթն արտահայտվում է նրանում, որ դրանց կապակցությամբ քրեական հետապնդում նախաձեռնվում է տուժողի բողոքի հիման վրա։ Այդ նախաձեռնության իրավունքը բացառիկ է և վերապահված է միայն քրեական վարույթի մասնավոր մասնակից` տուժող ճանաչված անձանց։ Այդ հանգամանքով էլ պայմանավորված է մասնավոր հետապնդման քրեական գործերով իրականացվող քրեական վարույթի առանձնահատկությունը, որն արտահայտվում է այն նախաձեռնող սուբյեկտի կողմից քրեական վարույթը տնօրինելու լիարժեք իրավազորության առկայությամբ։ Այսինքն, մասնավոր հետապնդման քրեական գործերի հետագա ընթացքը կանխորոշված է այդ վարույթը նախաձեռնող սուբյեկտի կամահայտնությամբ։ Վերջինիս էությունը կայանում է նրանում, որ քանի դեռ տուժողը քրեական վարույթի ընթացքում շարունակում է պնդել իր բողոքը, ձեռնամուխ լինել իր մասնավոր շահերի պաշտպանությանը, հետաքրքրություն ցուցաբերել գործի ելքի նկատմամբ, այնքան շարունակվում է քրեական վարույթը` հասնելով իր հանգուցալուծման։ Սակայն, այն դեպքում, երբ տուժողը քրեական վարույթի հետագա ընթացքի նկատմամբ կորցնում է իր հետաքրքրությունը, հրաժարվում է իր ներկայացրած պահանջից` ազատ և փոխադարձ կամահայտնությամբ հաշտվելով մեղադրյալի հետ` ներելով նրան, ապաայդ գործերով վարույթը կարճվում է և փաստվում է քրեական հետապնդում իրականացնելուց հրաժարում։ Սույն գործով, քրեական վարույթը նախաձեռնվել է ոչ մեծ ծանրության հանցանք հանդիսացող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137–րդ հոդվածի 1–ին մասով` տուժող Է.Նահապետյանի բողոքի հիման վրա, հետևաբար, քրեական վարույթի հետագա ընթացքը տնօրինելու իրավազորությամբ ևս օժտված է եղել նա։ Է.Նահապետյանի կողմից իր ազատ կամահայտնությամբ ներկայացված միջնորդությունից պարզ է դառնում, որ նա հաշտվել է ամբաստանյալ Կարապետ Նահապետյանի հետ` ներելով նրան, հրաժարվելով իր ներկայացված բողոքից, չունենալով որևէ պահանջ նրա նկատմամբ և չցանկանալով, որ նա ենթարկվի քրեական պատասխանատվության։ Միևնույն ժամանակ, այդ հաշտության մասին է հավաստում նաև Կարապետ Նահապետյանի կողմից իր ազատ կամահայտնությամբ նշված այն հանգամանքը, որ զղջում է իր կատարած արարքի համար և ափսոսանք հայտնում այն կատարելու համար։ Դատարանն արձանագրում է, որ տուժողի միջնորդությունը և այդ կապակցությամբ ամբաստանյալի դիրքորոշումը վկայում են, որ Է.Նահապետյանը և Կ.Նահապետյանը հաշտվել են կամավոր և փոխադարձ համաձայնության արդյունքում։ Հետևաբար, Կարապետ Նահապետյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման, իսկ քրեական գործով վարույթը` կարճման։ Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73–րդ հոդվածով, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետով, 37–րդ և 41-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը. Ո Ր Ո Շ Ե Ց` Կարապետ Էդուարդի Նահապետյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137–րդ հոդվածի 1–ին մասով թիվ ԵԱՔԴ/0106/01/16 քրեական գործի վարույթը կարճել և քրեական հետապնդումը դադարեցնել` տուժողի և ամբաստանյալի` միմյանց հետ հաշտվելու հիմքով։ Կարապետ Էդուարդի Նահապետյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված ստորագրությունը` չհեռանալու մասին, վերացնել։ Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում հրապարակման պահից մեկ ամիս հետո և կարող է բողոքարկվել ՀՀ քրեական վերաքննիչ դատարան մեկամսյա ժամկետում։ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա. ՆԻԿՈՂՈՍՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 04-07-2016 |
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 11-08-2016 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 26-08-2016 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | Քրեական գործ` 2 հատորից, 1-ին հատոր` 82 էջ, 2-րդ հատոր` 39 էջ, |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 29-08-2016 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 82,39 |