ԵԱՔԴ/0104/01/16







ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ


ՈՐՈՇՈւՄ


ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ


«08» փետրվարի 2017թ. ք.Երևան


ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան)


Նախագահող դատավոր Տ.Սահակյան
դատավորներ Ա.Խաչատրյան
Ա.Ազարյան
քարտուղարությամբ՝ Ռ.Դավոյանի
մասնակցությամբ՝
մեղադրող Գ.Գևորգյանի
պաշտպան Կ.Քալանթարյանի
ամբաստանյալ Ռ.Չելեբյանի



ՀՀ վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով քննության առնելով ամբաստանյալ Ռուբեն Էդուարդի Չելեբյանի (ծնված` 1973թ. հոկտեմբերի 3-ին Ռիգայում, ազգությամբ` հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին՝ մեկ անձ, աշխատում է «Յուքոմ» ՍՊ ընկերությունում՝ որպես վաճառքի տվյալների հաղորդման կոորդինատոր, նախկինում չդատված, բնակվում է Երևան քաղաքի Մարգարյան փողոցի 41-րդ շենքի թիվ 33 բնակարանում, խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին) վերաբերյալ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2016թ. նոյեմբերի 14-ի դատավճռի դեմ մեղադրող Գ.Գևորգյանի վերաքննիչ բողոքը`


ՊԱՐԶԵՑ

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ավագ քննիչ Ա.Ճանճապանյանի 2015թ. դեկտեմբերի 17-ի որոշմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, հարուցվել է թիվ 60115515 քրեական գործը:
2016թ. մայիսի 30-ին Ռուբեն Չելեբյանի նկատմամբ խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին:
2016. մայիսի 30-ի որոշմամբ Ռուբեն Չելեբյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով այն արարքի համար, որ նա «2015 թվականի դեկտեմբերի 17-ին, ժամը 07:30-ի սահմաններում իր անձնական օգտագործման «Օպել Վեկտրա» մակնիշի 33 OT 193 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայով երթևեկել է Երևան քաղաքի Կոմիտասի պողոտայով Վրացական փողոցի կողմից Գրիբոյեդով փողոցի ուղղությամբ: Հասնելով Կոմիտասի պողոտայի և Գրիբոյեդով փողոցի հատման խաչմերուկի հատվածին, խախտել է ՃԵԿ-ի 105 կետի և «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 23-րդ հոդվածի 3-րդ կետի պահանջները, մասնավորապես՝ իրականացրել է իր վարած ավտոմեքենայի ընթացքի ոչ պատշաճ և վտանգավոր կառավարում, ուշադիր չի հետևել ճանապարհատրանսպորտային ողջ իրադրությանը, և իր ընթացքի ուղղության համար լուսացույցի թույլատրող ազդանշանի միացման դեպքում անգամ երթևեկության համապատասխան անվտանգ ռեժիմի ընտրությամբ հնարավորություն չի տվել կարգավորվող հետիոտնային անցումներով երթևեկելի մասը հատող հետիոտնին ավարտելու ընտրված ուղղությամբ երթևեկելի մասի հատումը, որի արդյունքում վրաերթի է ենթարկել հետիոտն Սամվել Գրիգորի Գրիգորյանին և անզգուշությամբ նրան պատճառել մահ, տեխնիկական տեսակետից ստեղծել է վթարային իրադրություն, դրանով իսկ պայմանավորել տվյալ պատահարի առաջացումը՝ ինքն իրեն զրկելով այն կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից»:
2016թ. հունիսի 2-ին Ռուբեն Չելեբյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ` Առաջին ատյանի դատարան):
Առաջին ատյանի դատարանի 2016թ. նոյեմբերի 14-ի դատավճռով Ռուբեն Չելեբյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և պատիժ է նշանակվել ազատազրկում 1 տարի ժամկետով՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելով 1 տարի 6 ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել՝ 2 տարի փորձաշրջանով:
Ռուբեն Չելեբյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ ստորագրություն չհեռանալու մասին, թողնվել է անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Նույն դատավճռով որոշվել է դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված և ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության հատուկ պահպանվող տարածքում գտնվող «Օպել Վեկտրա» մակնիշի 33 OT 193 համարանիշի ավտոմեքենան հանձնել Ռուբեն Չելեբյանի տնօրինությանը, իսկ ձեռնափայտը, տղամարդու կոշիկները, գլխարկը և հագուստները հանձնել տուժողի իրավահաջորդ Արմեն Գրիգորյանի տնօրինությանը:
2016թ. դեկտեմբերի 13-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է գործով մեղադրող` Երևան քաղաքի դատախազության դատախազ Գ.Գևորգյանի, վերաքննիչ բողոքը՝ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2016թ. նոյեմբերի 14-ի դատավճռի դեմ:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Ներկայացված վերաքննիչ բողոքում մեղադրող Գ.Գևորգյանը նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից կայացված 2016թ. նոյեմբերի 14-ի դատավճռով ամբաստանյալ Ռուբեն Չելեբյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը չի կարող նպաստել պատժի նպատակների իրականացմանը, ուստի դատավճիռը ենթակա է բեկանման:
Մեղադրողը նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը Ռուբեն Չելեբյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցը քննության առնելիս գնահատականի չի արժանացրել Ռուբեն Չելեբյանի կողմից կատարած Ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթին, ինչպես նաև հաշվի չի առել ենթադրյալ հանցագործության արդյունքում առաջացած անդառնալի հետևանքը՝ տուժող Սամվել Գրիգորյանի մահը։
Մեղադրողը մեջբերելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ և 70-րդ հոդվածները, ինչպես նաև ՀՀ վճռաբեկ դատարանի թիվ ՇԴ/0097/01/13 և թիվ ԳԴ/0014/01/14 նախադեպային որոշումները, մեղադրողը նշել է, որ ամբաստանյալ Ռուբեն Չելեբյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելն անհամատեղելի է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ և 70-րդ հոդվածների պահանջների ու ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերոհիշյալ որոշումների հետ և հակասում է արդարության ու պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին, չի նպաստում սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը, հանցագործությունների կանխմանը, չի համապատասխանում ամբաստանյալին մեղսագրված արարքի և նրա անձի հանրային վտանգավորության աստիճանին, կատարած հանցանքի ծանրությանը, դրա կատարելու հանգամանքներին, ամբաստանյալի անձին, ուստի Առաջին ատյանի դատարանի կողմից ճիշտ չի կիրառվել քրեական օրենքը։
Ելնելով վերոգրյալից, մեղադրողը խնդրել է. «Մասնակիորեն՝ պատժի մասով բեկանել և փոփոխել Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի կողմից 2016 թվականի նոյեմբերի 14-ին թիվ ԵԱՔԴ/0104/01/16 քրեական գործով կայացված դատավճիռը, ամբաստանյալ Ռուբեն Չելեբյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգիրք 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման համար պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 2 տարի ժամկետով՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելով 2 տարի ժամկետով»:
Վերաքննիչ դատարան ներկայացված նյութերը և կողմերի պարզաբանումները.
Դատական նիստի ժամանակ մեղադրող Գ.Գևորգյանը պնդեց ներկայացված վերաքննիչ բողոքը և խնդրեց այն բավարարել:
Տուժողի իրավահաջորդի ներկայացուցիչ Արտակ Խաչատրյանը չառարկելով բողոքի դեմ, դատարան հասցեագրած գրությամբ խնդրել է բողոքը քննել իր բացակայությամբ:
Միաժամանակ, Արտակ Խաչատրյանը հայտնել է, որ իր վստահորդը Ռուբեն Չելեբյանի նկատմամբ որևիցե բողոք, պահանջ չունի, ինչպես նաև հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ վթարից անմիջապես հետո Ռուբեն Չելեբյանը դրսևորել է պատշաճ վարքագիծ, նրա խնամքի տակ է գտնվում անչափահաս երեխան, տարեց մայրը և կինը, ուստի չեն առարկում, որ ամբաստանյալի նկատմամբ սահմանվի պատիժ՝ չկապված ազատազրկման հետ:
Ամբաստանյալ Ռուբեն Չելեբյանը և նրա պաշտպան Կարեն Քալանթարյանն առարկեցին վերաքննիչ բողոքի դեմ և խնդրեցին այն մերժել` նշելով, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտն օրինական է, հիմնավորված և փոփոխման ենթակա չէ:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
Վերաքննիչ դատարանը, քննարկելով մեղադրող Գ.Գևորգյանի վերաքննիչ բողոքը, գտնում է, որ այն պետք է բավարարել մասնակիորեն՝ հետևյալ պատճառաբանությամբ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժն արդարացի է, եթե համապատասխանում է հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար է անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվող պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով նույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս հանցավորի նկատմամբ անհատական մոտեցումն անհրաժեշտ է, որպեսզի դատարանը պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս համոզվի, որ դրանով կհասնի պատժի վերը նշված նպատակներին, որոնք փոխկապակցված և փոխհամաձայնեցված են (մեկ նպատակը ենթադրում է մյուսները և յուրաքանչյուրի ինքնուրույն իրականացումն օժանդակում է մյուսներին)։ Այսինքն` պատժի նպատակներին հասնելու երաշխիք է հանցագործություն կատարած անձի նկատմամբ արդարացի, արարքի ծանրությանը և հասարակական վտանգավորությանը համապատասխան պատիժ նշանակելը։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները, որոշիչ հանգամանքներ են պատժի տեսակը և չափը որոշելու հարցում։
Այսինքն՝ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված կոնկրետ հանցանքի առանձնահատուկ հատկանիշները, որոնք կարող են ազդել հանրության համար վտանգավորության աստիճանի վրա (հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, վնասի չափը և այլն)։ Դատարանը հանրության համար վտանգավորության բնույթը որոշելու ժամանակ պետք է պարզի և հաշվի առնի նաև պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը հանցանքի կատարման պահին։
Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։ Դրանք հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի, հանցավորի անձնավորության մասին և յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատականացնել պատիժը։ Պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները բնութագրում են ինչպես կատարված հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը։ Դրանք բարձրացնում կամ իջեցնում են հասարակական վտանգավորության աստիճանը և ազդում են պատժի վրա։
Քրեական օրենքի Ընդհանուր մասի վերը թվարկված դրույթներից հետևում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի, այնպես էլ պատժաչափի վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը:
Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ ամբաստանյալ Ռուբեն Չելեբյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, Առաջին ատյանի դատարանը նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ և անձը բնութագրող տվյալներ է դիտել դատված չլինելը, խնամքին թոշակառու մոր և մինչև տասնչորս տարեկան երեխայի առկայությունը, կատարածի համար անկեղծորեն զղջալու և ընտանիքի միակ կերակրողը հանդիսանալու հանգամանքները, «Օրանժ Արմենիա» ՓԲ ընկերության տնօրինության և աշխատակիցների կողմից դրականորեն բնութագվելը, համաձայն որի՝ Ռուբեն Չելեբյանն աշխատում է «Օրանժ Արմենիա» ՓԲ ընկերությունում (ներկայումս «Յուքոմ» ՍՊԸ)` որպես վաճառքի տվյալների հաղորդման կոորդինատոր: Աշխատանքային գործունեության ողջ ընթացքում իրեն դրսևորել է որպես հմուտ և որակավորված աշխատակից, պատասխանատու գործընկեր և թիմի լիարժեք անդամ: Աշխատանքային պարտականությունները կատարել է պատրաստակամությամբ, դրսևորելով հարգալից վերաբերմունք ղեկավարության և իր գործընկերների հանդեպ: Որևէ արտակարգ միջադեպ կապված նրա անձի հետ ընկերությունում չի գրանցվել աշխատանքի վայրում ոչ սթափ վիճակում, ալկոհոլի կամ որևէ հոգեմետ նյութերի օգտագործման կամ ազդեցության ներքո գտնվելու կասկած երբևէ չի առաջացել, գործընկերները նրան ճանաչում են որպես դրական մարդ, պատրաստակամ գործընկեր, լավ ընկեր և ընտանիքի հայր ու օրինակելի ամուսին:
Առաջին ատյանի դսատարանն ամբաստանյալ Ռուբեն Չելեբյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքները չի արձանագրել:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ առաջին ատյանի դատարանն ըստ էության օբյեկտիվ ստուգման ու գնահատման է ենթարկել Ռուբեն Չելեբյանի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, որի արդյունքում Ռուբեն Չելեբյանի նկատմամբ նշանակել է պատիժ, որն արդարացի է և համապատասխանում է նրա կատարած հանցագործության ծանրությանը և հանցավորի անձին։
Միևնույն ժամանակ, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը նշել է, որ ամբաստանյալ Ռուբեն Չելեբյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նշանակվող պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս հաշվի է առնում վերջինիս կողմից կատարած հանցանքի բնույթը և վտանգավորության աստիճանը, օրենքով պաշտպանվող շահը, սակայն միևնույն ժամանակ հաշվի է առել նաև Ռուբեն Չելեբյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, դրական բնութագիրը, հանցագործության կատարումից անմիջապես հետո դրսևորած վարքագծը, այն է՝ դեպքից անմիջապես հետո Սամվել Գրիգորյանին բժշկական օգնություն ցուցաբերելու նպատակով իր կողմից օգտագործվող 091-56-00-89 բջջային հեռախոսահամարով 1-03 ծառայություն զանգահարելը ու դեպքի մասին տեղեկացնելը, առողջական վիճակը, ինչպես նաև այն հանգամանքը, որ տուժողի իրավահաջորդի ներկայացուցիչ Ա.Խաչատրյանն հայտարարել է, որ ամբաստանյալ Ռուբեն Չելեբյանից բողոք, պահանջ, քաղաքացիական հայց չունի, որպիսի պայմաններում Առաջին ատյանի դատարանը գտել է, որ պատժի նպատակներից մեկը՝ սոցիալական արդարության սկզբունքն իրացված է:
Բացի այդ, Առաջին ատյանի դատարանը նշել է, որ ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակվող պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս հաշվի է առնում նաև ամբաստանյալ Ռուբեն Չելեբյանի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը, և արձանագրել, որ վերջինս ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործությունը կատարել է առանց Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքի 10-րդ գլխով նախատեսված՝ ճանապարհային երթևեկության կանոնների առավել կոպիտ խախտումների՝ այն է, լուսացույցի կամ կարգավորողի արգելող ազդանշանին չենթարկվելը, սահմանված արագությունը գերազանցելը, տրանսպորտային միջոցը ոչ սթափ վիճակում վարելը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված անձանց կողմից տրանսպորտային միջոցներ վարելը և այլն, որոնք վտանգ են առաջացնում ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների համար և առավել հավանական դարձնում հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը։
Վերոնշյալ հանգամանքներից ելնելով Առաջին ատյանի դատարանը գտել է, որ Ռուբեն Չելեբյանի անձի և նրա կողմից կատարած հանցագործության հանրորեն վտանգավորության աստիճանը նվազել է և հանգել է հետևության, որ նրա ուղղվելը հնարավոր է առանց նրա նկատմամբ նշանակվող ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու:
Վերաքննիչ դատարանի համար ընդունելի չէ Առաջին ատյանի դատարանի նման հետևությունը՝ հետևյալ պատճառաբանությամբ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: (...)»:
Մեջբերված քրեաիրավական դրույթը Վճռաբեկ դատարանը վերլուծության է ենթարկել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-139/07, ՎԲ-195/07, ՎԲ-01/08, ԵԿԴ/0034/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում: Վերոնշյալ որոշումներում Վճռաբեկ դատարանը կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակներն իրագործելու հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է, ի թիվս այլնի, հաշվի առնել հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը (հանցագործության` հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վերաբերյալ մանրամասն տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը):
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, պատճառված վնասի չափի, մեղքի ձևի և տեսակի, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: Վերջիններս վկայում են հանցագործության նվազ կամ բարձր հանրային վտանգավորության աստիճանի մասին` դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս և այն կրելու անհրաժեշտության հարցը որոշելիս ապահովելով արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի կենսագործումը:
Այսպես, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածը պատասխանատվություն է նախատեսում ճանապարհային երթևեկության և տրանսպորտային միջոցների շահագործման կանոնները խախտելու համար, որի արդյունքում մարդու (մարդկանց) կյանքին կամ առողջությանն անզգուշությամբ հասցվել է վնաս:
Հաշվի առնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության բնույթն ու առանձնահատկությունները` ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իր մի շարք որոշումներում կայուն դիրքորոշում է ձևավորել նշված հոդվածով նախատեսված հանցանք կատարած անձանց նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս, ինչպես նաև նրանց կողմից պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս հաշվի առնվող հանգամանքների վերաբերյալ:
Մասնավորապես, ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի վերաբերյալ գործերով պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս, պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս դատարանները պետք է հաշվի առնեն հանցագործության կատարման եղանակը և հանգամանքները, հանցագործության կատարման մեջ ամբաստանյալի մեղավորության աստիճանը, հանցանքը կատարելուն նպաստող պայմանները, ինչպես նաև հանցանքի կատարումից հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը: Դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն.
ա. ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթին (մանրամասն տե՛ս Արամ Սերյոժայի Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ԳԴ1/0003/01/10 որոշման 20-րդ կետը),
բ. վերոնշյալ կանոնների խախտման և դրա արդյունքում առաջացող հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքին (մանրամասն տե՛ս Էդմոն Գարասիմի Ասատրյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի օգոստոսի 24-ի թիվ ԵԷԴ/0201/01/11 որոշման 15-18-րդ կետերը),
գ. հանցագործության կատարումից հետո անձի դրսևորած վարքագծին (մանրամասն տե՛ս Արթուր Սերգեյի Առաքելյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ԵԱՆԴ/0122/01/12 որոշման 17-19-րդ կետերը):
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարել ընդգծել, որ քննարկվող հոդվածով նախատեսված հանցանքի կատարման դեպքում պատիժ նշանակելիս և այն կրելու անհրաժեշտության հարցը որոշելիս հատկապես կարևոր է գնահատել նաև հանցագործությամբ պատճառված վնասը: Վերջինս ցանկացած հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը բնութագրող հիմնական ցուցանիշներից է, այդ թվում` այն հանցակազմերի, որոնցով սահմանված չէ որպես հանցակազմի տարր: Այն իր համարժեք գնահատականը պետք է ստանա նաև ճանապարհային երթևեկության և տրանսպորտային միջոցների շահագործման կանոնները խախտելու վերաբերյալ հանցագործություններով պատիժ նշանակելիս, քանի որ այդպիսի հանցագործությունների հետևանքով կարող են պատճառվել հանցակազմով նախատեսված, ինչպես նաև դրանից դուրս գտնվող ամենատարբեր բնույթի հետևանքներ, այդ թվում՝ մարդու առողջության միջին ծանրության կամ ծանր վնաս, մարդու մահ (այդ թվում՝ երկու կամ ավելի մարդու), գույքային վնաս:
Մասնավորապես, հանրորեն վտանգավոր հետևանքներով պայմանավորված` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով որպես հանցակազմի ծանրացնող հանգամանք է նախատեսված անզգուշությամբ մարդու մահ առաջանալը, իսկ 3-րդ մասով՝ հանցակազմի առավել ծանրացնող հանգամանք՝ անզգուշությամբ երկու կամ ավելի մարդու մահ առաջանալը: Վերոնշյալից հետևում է, որ կախված օրենքով պահպանվող հարաբերության (հանցակազմի ինչպես հիմնական, այնպես էլ լրացուցիչ օբյեկտ) իրավական արժեքից, դրան պատճառված վնասը պայմանավորում է տվյալ հանցագործության հանրային վտանգավորության, հետևաբար նաև պատժելիության աստիճանը: Սույն դեպքում պաշտպանվող հարաբերությունը մարդու կյանքն է (լրացուցիչ օբյեկտ), որը հիմնարար սոցիալական արժեք է և այդպիսով օժտված է քրեաիրավական պաշտպանության բարձր աստիճանով:
Ակնհայտ է՝ որքան ծանր է վրա հասած հետևանքը, մեծ՝ վնասի չափը, այնքան բարձր է հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը: Վերջինս հակադարձ համեմատական է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառելիության հնարավորությանը: Այլ խոսքով՝ որքան բարձր է հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը, այնքան ցածր է դրա համար նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հավանականությունը:
Ա.Սահակյանի վերաբերյալ որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ « ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի վերաբերյալ գործերով պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս դատարանները պետք է հաշվի առնեն հանցագործության կատարման եղանակը և հանգամանքները, հանցագործության կատարման մեջ ամբաստանյալի մեղավորության աստիճանը, հանցանքը կատարելուն նպաստող պայմանները, ինչպես նաև հանցանքի կատարումից հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը։
Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ վերոնշյալ գործերով դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն տրանսպորտային միջոցը վարողի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթին, որի արդյունքում տեղի է ունեցել հանցագործությունը»:
Է.Ասատրյանի վերաբերյալ որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ «(...) դատարանները պետք է գնահատեն, թե տվյալ խախտման արդյունքում, ինչպես ընդհանուր առմամբ, այնպես էլ կոնկրետ իրադրությունում որքանով էր հավանական ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների կյանքին կամ առողջությանը վնաս պատճառելու հնարավորությունը և որքանով էր ակնհայտ տրանսպորտային միջոցը վարողի համար իր կողմից թույլ տված խախտման և հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման միջև պատճառական կապի զարգացման հավանականությունը։ Այլ խոսքով` համապատասխան գնահատականի պետք է արժանացվի կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը։
Ուստի, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ առանց նշված հանգամանքների գնահատման հնարավոր չէ ճիշտ պատկերացում կազմել ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին։
(...) Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ տրանսպորտային միջոցի վարորդի կողմից հետիոտնային անցումների հատման կանոնները խախտելը, այդ թվում` հետիոտնին չզիջելը, պարունակում է ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների կյանքին կամ առողջությանը վնաս պատճառելու մեծ հավանականություն։ Նշված իրադրությունում, որպես կանոն, խախտումը թույլ տվողի համար բավականաչափ ակնհայտ է լինում խախտման արդյունքում վտանգավոր հետևանքների առաջացման հավանականությունը։ Ճանապարհային երթևեկության կանոնների նշված խախտումը նախատեսված է Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքի 124-րդ հոդվածի 6-րդ կետում»:
Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ ամբաստանյալ Ռուբեն Չելեբյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա 2015 թվականի դեկտեմբերի 17-ին, ժամը 07:30-ի սահմաններում իր անձնական օգտագործման «Օպել Վեկտրա» մակնիշի 33 OT 193 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայով Երևան քաղաքի Կոմիտասի պողոտայով Վրացական փողոցի կողմից Գրիբոյեդով փողոցի ուղղությամբ ընթանալիս՝ Կոմիտասի պողոտայի և Գրիբոյեդով փողոցի հատման խաչմերուկի հատվածում, խախտել է ՃԵԿ-ի 105-րդ կետի և «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 23-րդ հոդվածի 3-րդ կետի պահանջները, մասնավորապես՝ իրականացրել է իր վարած ավտոմեքենայի ընթացքի ոչ պատշաճ և վտանգավոր կառավարում, ուշադիր չի հետևել ճանապարհատրանսպորտային ողջ իրադրությանը, և իր ընթացքի ուղղության համար լուսացույցի թույլատրող ազդանշանի միացման դեպքում անգամ երթևեկության համապատասխան անվտանգ ռեժիմի ընտրությամբ հնարավորություն չի տվել կարգավորվող հետիոտնային անցումներով երթևեկելի մասը հատող հետիոտնին ավարտելու ընտրված ուղղությամբ երթևեկելի մասի հատումը, որի արդյունքում վրաերթի է ենթարկել հետիոտն Սամվել Գրիգորյանին և անզգուշությամբ նրան պատճառել մահ, տեխնիկական տեսակետից ստեղծել է վթարային իրադրություն, դրանով իսկ պայմանավորել տվյալ պատահարի առաջացումը՝ ինքն իրեն զրկելով այն կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ տուժող Սամվել Գրիգորյանը դեպքին նախորդող պահին Կոմիտասի պողոտայի դեպի Տիգրանյան փողոց տանող ուղեմասն սկսել է հատել կարգավորվող հետիոտնային անցման գծանշման վրայով, հետիոտների համար լուսացույցի կանաչ ազդանշանի պայմաններում, ուղիղ անկյան տակ, դանդաղ քայլերով, շուրջ 26 վայրկյան շարունակել է հատել նշված ուղեմասը նույն տեմպով ուղղությամբ, իսկ այդ ընթացքում ամբաստանյալ Ռուբեն Չելեբյանը՝ իրականացնելով իր վարած ավտոմոբիլի ընթացքի ոչ պատշաճ և վտանգավոր կառավարում՝ ուշադիր չհետևելով ճանապարհատրանսպորտային ողջ իրադրությանը և իր ընթացքի ուղղության համար լուսացույցի թույլատրող ազդանշանի միացման դեպքում անգամ երթևեկության համապատասխան անվտանգ ռեժիմի ընտրությամբ հնարավորություն չտալով կարգավորվող հետիոտային անցումներով երթևեկելի մասը հատող հետիոտնին ավարտելու ընտրված ուղղությամբ երթևեկելի մասի հատումը, որի արդյունքում վրաերթի է ենթարկել հետիոտն Սամվել Գրիգորյանին և անզգուշությամբ նրան պատճառել մահ:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է նաև, որ ամբաստանյալ Ռուբեն Չելեբյանի տեսադաշտը վրաերթին նախորդող պահին ազատ է եղել, նրանից աջ կամ առաջ երթևեկող տրանսպորտային միջոցներ չեն եղել:
Վերը շարադրված փաստական տվյալները գնահատելով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կողմից արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Ռուբեն Չելեբյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս Առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ իրավական գնահատման չի ենթարկել նրան վերագրվող հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը:
Մասնավորապես, ստորադաս դատարանը
ա) վերլուծության չի ենթարկել և որևէ գնահատական չի տվել թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթին (ամբաստանյալը թույլ է տվել ոչ պատշաճ և վտանգավոր կառավարում` խախտելով «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 23-րդ հոդվածի 3-րդ կետի և ՀՀ ճանապարհային երթևեկության կանոնների 105-րդ կետի պահանջները),
բ) որևէ միջոց չի ձեռնարկել` բացահայտելու թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը,
գ) չի գնահատել ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման արդյունքում վրա հասած վնասի բնույթն ու չափը`մարդուն մահ պատճառելը:
Վերոգրյալի հիման վրա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի սխալ կիրառում, ինչը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 398-րդ հոդվածի իմաստով, քրեադատավարական օրենքի էական խախտում է և հիմք է դատական ակտն այդ մասով բեկանելու և փոփոխելու համար։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ, 361.1, 385-387-րդ, 390-րդ, 393-394-րդ, 398-րդ և 412-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը

ՈՐՈՇԵՑ

Մեղադրող Գ.Գևորգյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել մասնակիորեն:
Ամբաստանյալ Ռուբեն Էդուարդի Չելեբյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2016թ. նոյեմբերի 14-ի դատավճիռը` ամբաստանյալի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման մասով, փոփոխել և պատիժ թողնել ազատազրկում՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքի զրկելով՝ 1 (մեկ) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով:
Պատիժը պետք է կրի ՀՀ արդարադատության նախարարության համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում:
Պատժի կրման սկիզբը հաշվել փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից:
Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Տ.ՍԱՀԱԿՅԱՆ

ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

Ա.ԱԶԱՐՅԱՆ










ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
«08» փետրվարի 2017թ. ք.Երևան

№ ԵԱՔԴ/0104/01/16 ՔՐԵԱԿԱՆ ԳՈՐԾՈՎ ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Տ.ՍԱՀԱԿՅԱՆԻ

ՀԱՏՈՒԿ ԿԱՐԾԻՔԸ


Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի (այսուհետ` Առաջին ատյանի դատարան) 2016թ. նոյեմբերի 14-ի դատավճռով Ռուբեն Չելեբյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և դատապարտվել ազատազրկման` 1(մեկ) տարի ժամկետով՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելով` 1(մեկ) տարի 6(վեց) ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել` սահմանվելով փորձաշրջան` 2(երկու) տարի ժամկետով:
Ռուբեն Չելեբյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ ստորագրություն չհեռանալու մասին, թողնվել է անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ` փոստին հանձնելու միջոցով, 2016թ. դեկտեմբերի 13-ին վերաքննիչ բողոք է բերել Երևան քաղաքի դատախազության դատախազ Գ.Գևորգյանը, որով վերջինս խնդրել է հետևյալը`
«Վերաքննիչ բողոքն ընդունել վարույթ, մասնակիորեն՝ պատժի մասով բեկանել և փոփոխել Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի կողմից 2016 թվականի նոյեմբերի 14-ին թիվ ԵԱՔԴ/0104/01/16 քրեական գործով կայացված դատավճիռը, ամբաստանյալ Ռուբեն Չելեբյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման համար պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 2 տարի ժամկետով՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելով 2 տարի ժամկետով»:
Վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ գրավոր պատասխան է ներկայացրել ամբաստանյալ Ռուբեն Չելեբյանի շահերի պաշտպան Կարեն Քալանթարյանը, խնդրելով հետևյալը`
«Դատախազ Գ.Գևորգյանի վերաքննիչ բողոքն ամբողջությամբ մերժել՝ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 14.11.2016թ. դատավճիռը` թողնելով օրինական ուժի մեջ»:
Վերաքննիչ դատարանի կողմից 08.02.2017թ. կայացված որոշման մեջ արձանագրվել է հետևյալը`
«(…)
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ տուժող Սամվել Գրիգորյանը դեպքին նախորդող պահին Կոմիտասի պողոտայի դեպի Տիգրանյան փողոց տանող ուղեմասը սկսել է հատել կարգավորվող հետիոտնային անցման գծանշման վրայով, հետիոտների համար լուսացույցի կանաչ ազդանշանի պայմաններում, ուղիղ անկյան տակ, դանդաղ քայլերով, շուրջ 26 վայրկյան շարունակել է հատել նշված ուղեմասը նույն տեմպով ուղղությամբ, իսկ այդ ընթացքում ամբաստանյալ Ռուբեն Չելեբյանը՝ իրականացնելով իր վարած ավտոմոբիլի ընթացքի ոչ պատշաճ և վտանգավոր կառավարում՝ ուշադիր չհետևելով ճանապարհատրանսպորտային ողջ իրադրությանը և իր ընթացքի ուղղության համար լուսացույցի թույլատրող ազդանշանի միացման դեպքում անգամ երթևեկության համապատասխան անվտանգ ռեժիմի ընտրությամբ հնարավորություն չտալով կարգավորվող հետիոտային անցումներով երթևեկելի մասը հատող հետիոտնին ավարտելու ընտրված ուղղությամբ երթևեկելի մասի հատումը, որի արդյունքում վրաերթի է ենթարկել հետիոտն Սամվել Գրիգորյանին և անզգուշությամբ նրան պատճառել մահ:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է նաև, որ ամբաստանյալ Ռուբեն Չելեբյանի տեսադաշտը վրաերթին նախորդող պահին ազատ է եղել, նրանից աջ կամ առաջ երթևեկող տրանսպորտային միջոցներ չեն եղել:
Վերը շարադրված փաստական տվյալները գնահատելով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կողմից արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Ռուբեն Չելեբյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս Առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ իրավական գնահատման չի ենթարկել նրան վերագրվող հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը:
Մասնավորապես, ստորադաս դատարանը
ա) վերլուծության չի ենթարկել և որևէ գնահատական չի տվել թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթին (ամբաստանյալը թույլ է տվել ոչ պատշաճ և վտանգավոր կառավարում` խախտելով «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 23-րդ հոդվածի 3-րդ կետի և ՀՀ ճանապարհային երթևեկության կանոնների 105-րդ կետի պահանջները),
բ) որևէ միջոց չի ձեռնարկել` բացահայտելու թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը,
գ) չի գնահատել ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման արդյունքում վրա հասած վնասի բնույթն ու չափը`մարդուն մահ պատճառելը:
Վերոգրյալի հիման վրա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի սխալ կիրառում, ինչը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 398-րդ հոդվածի իմաստով, քրեադատավարական օրենքի էական խախտում է և հիմք է դատական ակտն այդ մասով բեկանելու և փոփոխելու համար։
(…)»:
Երևան քաղաքի դատախազության դատախազ Գ.Գևորգյանի վերաքննիչ բողոքը մասնակիորեն բավարարելու և Առաջին ատյանի դատարանի 2016թ. նոյեմբերի 14-ի դատավճիռն ամբաստանյալ Ռուբեն Չելբյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելու մասով փոփոխելու վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի որոշման հետ համաձայն չեմ` հետևյալ պատճառաբանություններով`
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով:
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
3. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ մեկից հինգ տարի ժամկետով:
(…)»:
Մեջբերված իրավական նորմերը Վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում: Նշված որոշումներում Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար, կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Այսպիսով, պատիժ նշանակելիս դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների, պետք է հաշվի առնի արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը և բնույթը: Հանցագործության այս հատկանիշներին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ. Մադաթյանի գործով որոշման մեջ՝ իրավական դիրքորոշում արտահայտելով այն մասին, որ. «Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում՝ հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը» (տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը):
Արմեն Սուրիկի Շահբազյանի վերաբերյալ 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի ԵՇԴ/0143/01/13 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. «(…) դատարանի կողմից արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի բացահայտումը սերտորեն կապված է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների հետ՝ թե՛ արդարացի պատիժ նշանակելու և թե՛ պատժի անհատականացման համատեքստում: Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի գնահատականը տրվում է դատարանի կողմից՝ հանցագործության կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա, և արտահայտվում է կոնկրետ պատժի տեսքով (տե՛ս mutatis mutandis Նարեկ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 16-17-րդ կետերը): Հանցագործության կատարման եղանակի, գործիքների, միջոցների, պատճառված վնասի չափի և բնույթի (հանրորեն վտանգավոր հետևանքների), հանցավորի մտադրության իրականացման աստիճանի, շարժառիթների, նպատակների բացահայտումը մեծապես ազդում է պատժի տեսակի ընտրության, ինչպես նաև դրա՝ առավել կամ նվազ խիստ լինելու վրա: (…)»:
Այս առումով անհրաժեշտ եմ համարում նշել, որ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մի շարք որոշումներում իրավական դիրքորոշումներ է արտահայտել այն մասին, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների կատարման մեջ մեղադրվող անձանց նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը ընտրելիս, ինչպես նաև նշանակված պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս, դատարանները, ի թիվս այլ հանգամանքների, պարտավոր են հաշվի առնել նաև ստորև նշված հանգամանքները`
ա)Հանցագործության կատարման եղանակը և հանգամանքները, հանցագործության կատարման մեջ ամբաստանյալի մեղավորության աստիճանը, հանցանքը կատարելուն նպաստող պայմանները, ինչպես նաև հանցանքի կատարումից հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը:
բ)Դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն տրանսպորտային միջոցը վարողի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթին, որի արդյունքում տեղի է ունեցել հանցագործությունը։ Նշված հանգամանքի կարևորումը պայմանավորված է նրանով, որ Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքի 10-րդ գլխով նախատեսված՝ ճանապարհային երթևեկության կանոնների առավել կոպիտ խախտումները (լուսացույցի կամ կարգավորողի արգելող ազդանշանին չենթարկվելը, սահմանված արագությունը գերազանցելը, տրանսպորտային միջոցը ոչ սթափ վիճակում վարելը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված անձանց կողմից տրանսպորտային միջոցներ վարելը և այլն) վտանգ են առաջացնում ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների համար և առավել հավանական դարձնում հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը։ Բացի այդ, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ տրասնպորտային միջոցը վարողի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը կարևոր նշանակություն ունի նաև հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին ճիշտ պատկերացում կազմելու համար։
գ)Հանցագործության կատարումից անմիջապես հետո հանցանք կատարած անձի վարքագիծը, ինչպես նաև նրա վարքագիծը հետագայում հարուցված քրեական գործի քննության ընթացքում: Մասնավորապես՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործություն կատարած անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը լուծելիս դատարանը պետք է գնահատի այն հանգամանքը, թե հանցագործության կատարումից անմիջապես հետո ամբաստանյալն արդյո՞ք անհրաժեշտ օգնություն է ցուցաբերել տուժողին, թե, թողնելով դեպքի վայրը, դիմել է փախուստի: Հետագա վարքագծի գնահատման համար դատարանը պետք է ուշադրության արժանացնի նաև այն, թե քրեական գործի քննության ընթացքում ամբաստանյալն արդյո՞ք ինքնակամ ներկայացել է վարույթն իրականացնող մարմնին, դեպքի վերաբերյալ տվել ճշմարտացի, ինքնախոստովանական ցուցմունքներ, արդյոք որոշակի քայլեր է ձեռնարկել տուժողի կամ նրա հարազատների հետ հաշտվելու ուղղությամբ կամ ինքնակամ հատուցել է հանցագործության արդյունքում տուժողի բուժման կամ հուղարկավորության ծախսերը (տե՛ս Արամ Սերյոժայի Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ԳԴ1/0003/01/10 որոշման 20-րդ, 22-րդ կետերը):
դ)Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով տրանսպորտային միջոցի վարորդի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը ճիշտ գնահատելու համար պետք է առանձնակի ուշադրություն դարձվի կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքին։
Վճռաբեկ դատարանի վերոգրյալ դիրքորոշումը պայմանավորված է նրանով, որ թեև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ հանցավորի կողմից դրսևորվում է անզգուշություն, այլ խոսքով՝ արարքի սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է անզգուշությամբ, սակայն ճանապարհային երթևեկության և տրանսպորտային միջոցների շահագործման կանոնները հաճախ խախտվում են գիտակցաբար։ Ընդ որում, վարորդը, ելնելով կոնկրետ իրադրությունից, իր վարած տրանսպորտային միջոցի առանձնահատկություններից և այլ հանգամանքներից, երբեմն նաև գիտակցում է, որ իր կողմից ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտում թույլ տալու դեպքում մարդու (մարդկանց) կյանքի կամ առողջության համար վտանգ կառաջացնի, սակայն, ցուցաբերելով հանցավոր անզգուշություն, այնուամենայնիվ, թույլ է տալիս նշված խախտումը։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 30-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Անզգուշությամբ կատարված հանցանքը կարող է դրսևորվել ինքնավստահությամբ կամ անփութությամբ։
2. Հանցանքը համարվում է ինքնավստահությամբ կատարված, եթե անձը նախատեսել է իր գործողության (անգործության)` հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, սակայն առանց բավարար հիմքերի` ինքնավստահորեն հույս է ունեցել, որ դրանք կկանխվեն։
3. Հանցանքը համարվում է անփութությամբ կատարված, եթե անձը չի նախատեսել իր գործողության (անգործության)` հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, թեև տվյալ իրադրությունում պարտավոր էր և կարող էր նախատեսել դրանք»։
Մեջբերված քրեաիրավական դրույթի վերլուծությունից երևում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության հետևանքների նկատմամբ դրսևորվող անզգույշ մեղքի ձևը կարող է տարբեր կերպ արտահայտվել։ Այսպես` հանցավոր ինքնավստահության դեպքում անձը գիտակցում է իր արարքի (գործողության կամ անգործության) պոտենցիալ վտանգավորությունը, նախատեսում է վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը և չնայած դրան, հույսը դնելով իր հմտությունների, անձանց, սարքավորումների և այլնի վրա, թույլ է տալիս սահմանված անվտանգության կանոնների խախտում` առանց բավարար հիմքերի հույս ունենալով, որ վտանգավոր հետևանքները կկանխվեն։
Հանցավոր անփութության օրենսդրական բնորոշումը ցույց է տալիս, որ անզգուշության այս տեսակը բնութագրվում է վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը չնախատեսելով։ Այլ խոսքով՝ անփութությամբ գործող անձը, իրական հնարավորություն և պարտավորվածություն ունենալով նախատեսել վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, բավարար շրջահայացություն, ուշադրություն և հոգատարություն չի ցուցաբերում այդ հետևանքների առաջացումը թույլ չտալու համար։
Վերոնշյալից ելնելով Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ դրսևորված անզգույշ մեղքի վերոգրյալ տարատեսակները, ելնելով գործի փաստական հանգամանքների առանձնահատկություններից, տարբեր կերպ են բնորոշում հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության աստիճանը։ Այսպես` հանցավոր անփութության դեպքում անձը չի նախատեսում իր արարքի արդյունքում ծանր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, հետևաբար չի գիտակցում նաև իր կողմից տվյալ իրադրությունում թույլ տրված խախտման վտանգավորությունը։ Մինչդեռ հանցավոր ինքնավստահության դեպքում անձը գիտակցում է, որ իր կողմից թույլ տրված խախտման արդյունքում կարող են վտանգավոր հետևանքներ առաջանալ, այսինքն` նա գիտակցում է իր արարքի վտանգավորությունը և, չնայած դրան, թույլ է տալիս նշված խախտումը, ինչը վկայում է հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության առավել բարձր աստիճանի մասին։
Վերոգրյալով պայմանավորված` Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը ճիշտ գնահատելու և որպես արդյունք հանցավորի նկատմամբ քրեաիրավական ներգործության համաչափ միջոց կիրառելու համար դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն այն հանգամանքին, թե տրանսպորտային միջոցի վարորդը ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտումն արդյո՞ք գիտակցաբար է թույլ տվել:
ե)Դատարանները պետք է գնահատեն, թե տվյալ խախտման արդյունքում, ինչպես ընդհանուր առմամբ, այնպես էլ կոնկրետ իրադրությունում որքանով էր հավանական ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների կյանքին կամ առողջությանը վնաս պատճառելու հնարավորությունը և որքանով էր ակնհայտ տրանսպորտային միջոցը վարողի համար իր կողմից թույլ տված խախտման և հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման միջև պատճառական կապի զարգացման հավանականությունը (տե՛ս Էդմոն Ասատրյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի օգոստոսի 24-ի թիվ ԵԷԴ/0201/01/11 որոշման 18-րդ կետը):
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով՝ առանց վերոգրյալ հանգամանքները պարզելու և օբյեկտիվորեն հաշվի առնելու, հնարավոր չէ ճիշտ պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին: Հետևաբար, նշված հանգամանքներից որևէ մեկն անտեսելու արդյունքում նշանակված պատիժը չի համապատասխանի արդարության և պատասխանատվության անհատականացման, պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին և չի ապահովի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված պատժի նպատակների իրականացումը (տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի Արամ Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ԳԴ1/0003/01/10 որոշումը, Էդմոն Գերասիմի Ասատրյանի վերաբերյալ 2012 թվականի օգոստոսի 24-ի թիվ ԵԷԴ/0201/01/11 որոշումը, Արթուր Սերգեյի Առաքելյանի վերաբերյալ 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ԵԱՆԴ/0122/01/12 որոշումը, Կարեն Գրիգորի Վխկրյանի վերաբերյալ 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ՇԴ/0097/01/13 որոշումը):
Այժմ անդրադառնամ դեպքի հանգամանքներին.
Այսպես`
Համաձայն դեպքի վայրի զննության արձանագրության`
«(…) Դեպքի վայր է հանդիսացել Երևան քաղաքի Կոմիտասի պողոտայի և Գրիբոյեդովի փողոցի հատման խաչմերուկի հատվածը, որտեղ ճանապարհն ասֆալտապատ է եղել, չոր, առկա են եղել մայթեր, բաժանարար գծեր: Կոմիտասի պողոտան ունի երկայնական թեքություն վերելքի ձևով Տիգրանյան փողոցի ուղղությամբ 1 տոկոսի չափով, խաչմերուկը կազմող ճանապարհներն ուղիղ են։ Կոմիտասի պողոտայի դեպի Տիգրանյան փողոց տանող ուղեմասի լայնությունը 11,5 մետր է, իսկ հանդիպակաց ուղեմասինը՝ 11,8 մետր, ուղեմասերից յուրաքանչյուրը բաժանված է 3 երթևեկելի գոտիների։
(…)»:
Այստեղ անհրաժեշտ եմ համարում նշել այն, որ դեպքի վայրի զննության ժամանակ պարզվել է, որ դեպքի կատարման ժամանակ փողոցում եղել է մութ, իսկ արհեստական լուսավորությունը բացակայել է:
Ըստ գործի հանգամանքների`Ռուբեն Չելբյանը 2015 թվականի դեկտեմբերի 17-ին, ժամը 07:30-ի սահմաններում իր անձնական օգտագործման «Օպել Վեկտրա» մակնիշի 33 OT 193 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայով երթևեկել է Երևան քաղաքի Կոմիտասի պողոտայով Վրացական փողոցի կողմից Գրիբոյեդով փողոցի ուղղությամբ: Հասնելով Կոմիտասի պողոտայի և Գրիբոյեդով փողոցի հատման խաչմերուկի հատվածին իրականացրել է իր վարած ավտոմեքենայի ընթացքի ոչ պատշաճ և վտանգավոր կառավարում, ուշադիր չի հետևել ճանապարհատրանսպորտային ողջ իրադրությանը, և իր ընթացքի ուղղության համար լուսացույցի թույլատրող ազդանշանի միացման դեպքում անգամ երթևեկության համապատասխան անվտանգ ռեժիմի ընտրությամբ հնարավորություն չի տվել կարգավորվող հետիոտնային անցումներով երթևեկելի մասը հատող հետիոտնին ավարտելու ընտրված ուղղությամբ երթևեկելի մասի հատումը, որի արդյունքում վրաերթի է ենթարկել հետիոտն Սամվել Գրիգորի Գրիգորյանին և անզգուշությամբ նրան պատճառել մահ, տեխնիկական տեսակետից ստեղծել է վթարային իրադրություն, դրանով իսկ պայմանավորել տվյալ պատահարի առաջացումը՝ ինքն իրեն զրկելով այն կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից:
Նշանակված դատաավտոտեխնիկական փորձաքննության արդյունքում պարզվել է, որ Ռուբեն Չելեբյանին պատկանող «Օպել Վեկտրա» մակնիշի ավտոմեքենան գտնվել է սարքին վիճակում:
Գործով պարզվել է, որ դեպքին նախորդող ժամանակ հետիոտն Ս.Գրիգորյանը Կոմիտասի պողոտայից դեպի Տիգրանյան պողոտա տանող ուղեմասը սկսել է հատել կարգավորող հետիոտնային անցման գծանշման վրայով, հետիոտնի համար լուսացույցի կանաչ ազդանշանի պայմաններում, ուղիղ անկյան տակ, դանդաղ քայլելով շուրջ 26 վայրկյան շարունակել է հատել նույն ուղեմասը, որից հետո փոխվել է լուսացույցի ազդանշանը` ավտոմեքենաների համար կանաչ, իսկ հետիոտնի համար կարմիր և այդ ժամանակ հետիոտնը դեռ գտնվել է նույն ուղեմասի ձախ կողմում և շարունակելով քայլել վրաերթի է ենթարկվել:
Ռուբեն Չելեբյանը ցուցմունքների ուսումնասիրությունից պարզ է դառել, որ վերջինս 2015 թվականի դեկտեմբերի 17-ի, ժամը 07:30-ի սահմաններում վերը նշված ավտոմոբիլով երթևեկել է Երևան քաղաքի Կոմիտասի պողոտայով՝ Վրացական փողոցի կողմից Գրիբոյեդովի փողոցի ուղղությամբ, իր երթևեկելի ուղեմասի ձախ գոտով, հոծ գծանշումից մոտ 0,5 մետր հեռավորությամբ, շուրջ 60 կմ/ժ արագությամբ, մոտակա լույսերով։ Այդ պահին եղանակն առանց տեղումների է եղել, ճանապարհը չոր, տեսանելիությունը՝ ավտոմոբիլի մոտակա լույսերի սահմաններում, փողոցի արհեստական լուսավորությունը բացակայել է։ Չհասած Կոմիտասի պողոտայի և Գրիբոյեդովի փողոցի խաչմերուկին՝ նկատել է, որ լուսացույցի ազդանշանն իր ընթացքի համար կարմիր է, սակայն այդ պահին ազդանշանը փոխել է կանաչ, ուստի նույն ուղղությամբ և արագությամբ շարունակել է վարել ավտոմոբիլը։ Խաչմերուկի տվյալ հատվածում իրենից առաջ ավտոմոբիլ չի ընթացել կամ կանգնած չի եղել։ Այդ ընթացքում մտքերով ընկած որոշ ժամանակ, մոտ 4-5 վայրկյան, հավանաբար անուշադիր է եղել իր ընթացքի ուղղությունից, և սթափվել է ուժեղ հարվածից, շփոթված ձախ, ապա՝ աջ է մանևրել, և ընթանալով փոքրինչ առաջ ու աջ, ավտոմոբիլը կանգնեցրել է աջ գոտում։ Իջնելով ավտոմոբիլից, վազել է խաչմերուկի կենտրոնական հատված և նկատել է, որ այդ հատվածում մի մարդ է ընկած։ Հասկացել է, որ վրաերթի է ենթարկել այդ մարդուն, խառնվել է իրար, սակայն որպեսզի այլ ավտոմոբիլ էլ չանցնի այդ մարդու վրայով, իր ավտոմոբիլը շրջել և կանգնեցրել է Կոմիտասի պողոտայի՝ դեպի Վրացական փողոց տանող ուղեմասում, խաչմերուկի կենտրոնական մասում, այնպես, որ այլ ավտոմոբիլ չանցնի այդ մարդու վրայով։ Այդ պահին հավաքվել են նաև այլ քաղաքացիներ, փորձել են օգնել տուժածին, նա անգիտակից է եղել։ Ինքն անմիջապես իր բջջային հեռախոսի 095-988-493 հեռախոսահամարից զանգահարել է շտապօգնություն և խնդրել բրիգադա ուղարկեն նշված վայր։ Քիչ անց մոտեցել են նաև ոստիկանության աշխատակիցներ, ապա եկել է շտապօգնությունը և տուժածին տարել հիվանդանոց։ Ինքը մնացել է դեպքի վայրում, մինչ եկել է քննիչը, իր ներկայությամբ կատարվել է դեպքի վայրի զննություն։ Ավելի ուշ ստուգվել է նաև իր սթափության վիճակը, ինքը սթափ է եղել։ Որոշ ժամանակ անց տեղեկացել է, որ այդ մարդը հիվանդանոցում մահացել է։ Հայտնել է նաև, որ մինչ վրաերթի պահը հետիոտնին չի նկատել, ուստի չի կարող ասել, թե փողոցի կոնկրետ, որ հատվածով է նա հատել ճանապարհը, ինչ տեմպով և ուղղությամբ, ինչպես նաև կոնկրետ որտեղ է տեղի ունեցել վրաերթը։ Մինչ վրաերթը չի արգելակել, արգելակել է միայն հարվածը զգալուց հետո։ Դեպքին նախորդող պահին իր երթևեկության համար խոչընդոտներ չեն եղել, տեսադաշտը եղել է բաց, այլ ավտոմոբիլներ իր առջևից չեն երթևեկել, հանդիպակաց ուղեմասով ընթացող ավտոմոբիլի լույսերից չի կուրացել:
Ելնելով վերոգրյալից կարելի է փաստել, որ ամբաստանյալ Ռուբեն Չելեբյանը գտնվելով շփոթված և անուշադիր վիճակում երթևեկության ժամանակ չի նկատել գծանշումներով ճանապարհը հատող հետիոտնի և միայն հասկացել է, որ վերջինիս վրաերթի է ենթարկել դեպքը տեղի ունենալուց հետո, երբ դուրս է եկել մեքենայից, այլ կերպ մինչ հետիոտնին վրաերթի ենթարկելը վերջինս չի նկատել նրան և գիտակցելով, թե ճանապարհը ազատ է դուրս գալով նշված խաչմերուկից շարունակել երթևեկությունը:
Ասվածը հիմնավորվում է նաև ՀՀ ՃՈ-ից ստացված տեսագրությունը զննության ենթարկելու մասին կազմված արձանագրությամբ:
Բացի այդ, գտնում եմ, որ այս պայմաններում պետք է հաշվի առնվի նաև այն հանգամանքը, որ դեպքի ժամանակ փողոցում եղել է մութ, իսկ արհեստական լուսավորությունը բացակայել է, որպիսի հանգամանքը նույնպես որոշակի չափով իր ազդեցությունն է ունեցել վարորդի տեսանելիության վրա: Հարկ է փաստել, որ նշվածը հաշվի է առվել նաև գործով դատաավտոտեխնիկական փորձաքննության կատարման ժամանակ և ամրագրվել փորձագետի եզրակացության մեջ:
Վերաքննիչ դատարանը ողջամտորեն հանգելով հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանը բավարար չափ վերլուծության չի ենթարկել գործով առկա հանգամանքները և չի պարզել կատարվածի նկատմամբ ամբաստանյալի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը, միևնույն ժամանակ ինքն է ձեռնպահ մնացել այս հարցի պարզաբանումից: Մինչդեռ, գտնում եմ, որ գործով առկա և իմ կողմից ներկայացված հանգամանքներն ավելի քան բավարար են փաստելու, որ ամբաստանյալի կողմից ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտումը թույլ է տրվել անգիտակցաբար, իսկ առաջացած հետևանքների նկատմամբ վերջինիս դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը արտահայտվել է անզգուշության` անփութության ձևով, այն է` ամբաստանյալը չի նախատեսել իր արարքի արդյունքում ծանր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, հետևաբար չի գիտակցել նաև իր կողմից տվյալ իրադրությունում թույլ տրված խախտման վտանգավորությունը` միևնույն ժամանակ ունենալով դրա հնարավորությունը: ԵՎ այս առումով գտնում եմ, որ պատկերը այլ կլիներ, եթե ամբաստանյալը նկատած լիներ գծանշման վրայով փողոցը հատող հետիոտնին և շարունակեր երթևեկությունը ինքնավստահորեն հույս ունենալով, որ վտանգավոր հետևանքները կկանխվեին, այս պարագայում արդեն կարող էինք խոսել հանցավոր ինքնավստահության մասին, մինչդեռ սույն դեպքում ինչպես նշել եմ պարզվել է, որ վերջինս չի տեսել հետիոտնին և գիտակցել է թե ճանապարհը ազատ է, դուրս գալով խաչմերուկից շարունակել է երթևեկությունը: Այդպիսով, գտնում եմ, որ ամբաստանյալ Ռուբեն Չելեբյանը ՃԵԿ խախտումները թույլ է տվել անգիտակցաբար, իսկ առաջացած հետևանքների նկատմամբ նրա դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքն արտահայտվել է անզգուշության երկրորդ` անփութության ձևով: Ասվածը վկայում է հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության նվազ վտանգավորության աստիճանի մասին։
Անդրադառնամ նաև Վերաքննիչ դատարանի հաջորդ փաստարկին կապված այն հանգամանքի հետ, որ Առաջին ատյանի դատարանը վերլուծության չի ենթարկել և պատշաճ գնահատական չի տվել թույլ տված ՃԵԿ խախտման բնույթին:
Նախ, վերաքննիչ դատարանը բավարարվել է միայն վերոնշյալը շարադրելով, մինչդեռ պետք է պարզեր նման խախտումը նախատեսված է արդյո՞ք Վարչական իրավախախտումների մասին ՀՀ օրենսգրքի 10-րդ գլխով, թե ոչ:
Սույն գործով հաստատվել է, որ ամբաստանյալ Ռուբեն Չելեբյանը խախտել է ՃԵԿ-ի 105 կետի` «Կարգավորվող հետիոտնային անցումներում, լուսացույցի թույլատրող ազդանշանը միանալուց հետո վարորդը պետք է հնարավորություն տա հետիոտներին ավարտելու ընտրված ուղղությամբ երթևեկելի մասի հատումը» և «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 23-րդ հոդվածի 3-րդ կետի` «Ճանապարհային երթևեկության մաuնակիցը պարտավոր է պահպանել Հայաuտանի Հանրապետության կառավարության հաuտատած ճանապարհային երթևեկության կանոնները, ինչպես նաև ոստիկանության ծառայողների ու երթևեկության կարգավորման համար լիազորված այլ անձանց օրինական պահանջներն ու իր գործողություններով չuտեղծել վթարային իրադրություն» պահանջները:
Ինչպես երևում է Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքի 10-րդ գլխի ուսումնասիրությունից ամբաստանյալ Ռուբեն Էդուարդի Չելեբյանի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտումը իր բնույթով «կոպիտ» (լուսացույցի կամ կարգավորողի արգելող ազդանշանին չենթարկվելը, սահմանված արագությունը գերազանցելը, տրանսպորտային միջոցը ոչ սթափ վիճակում վարելը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված անձանց կողմից տրանսպորտային միջոցներ վարելը և այլն) չէ, որպիսի հանգամանքը ևս վկայում է հանցավորի հանրության համար նվազ վտանգավորության աստիճանի մասին:
Անհարժեշտ եմ համարում անդրադառնալ նաև ամբաստանյալ Ռուբեն Չելեբյանի կատարած հանցագործության բնույթին ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանին, նրա անձը բնութագրող տվյալներին, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներին և հետհանցավոր վարքագծին:
Այսպես`
1. անզգուշությամբ կատարված արարքը դասվում է միջին ծանրության հանցանքների շարքին,
2.գործով առկա են ամբաստանյալ Ռուբեն Չելեբյանի անձը բնութագրող հետևյալ տվյալները`
նախկինում դատապարտված չի եղել, «Օրանժ Արմենիա» ՓԲԸ-ի տնօրինության և աշխատակիցների կողմից տված բնութագրի համաձայն վերջինս աշխատում է «Օրանժ Արմենիա» ՓԲ ընկերությունում (ներկայումս «Յուքոմ» ՍՊԸ)` որպես վաճառքի տվյալների հաղորդման կոորդինատոր: Աշխատանքային գործունեության ողջ ընթացքում իրեն դրսևորել է որպես հմուտ և որակավորված աշխատակից, պատասխանատու գործընկեր և թիմի լիարժեք անդամ: Աշխատանքային պարտականությունները կատարել է պատրաստակամությամբ, դրսևորելով հարգալից վերաբերմունք ղեկավարության և իր գործընկերների հանդեպ: Որևէ արտակարգ միջադեպ կապված նրա անձի հետ ընկերությունում չի գրանցվել աշխատանքի վայրում ոչ սթափ վիճակում, ալկոհոլի կամ որևէ հոգեմետ նյութերի օգտագործման կամ ազդեցության ներքո գտնվելու կասկած երբևէ չի առաջացել: Գործընկերները նրան ճանաչում են որպես դրական մարդ, պատրաստակամ գործընկեր, լավ ընկեր և ընտանիքի հայր ու օրինակելի ամուսին:
3.Մինչ ամբաստանյալ Ռուբեն Չելեբյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներին անդրադառնալը անհրաժեշտ եմ համարում վկայակոչել ՀՀ վճռաբեկ դատարանի հետևյալ նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները`
«(…) Դատարանի լայն հայեցողության շրջանակներում է (...) անձի պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների կիրառման հարցը, քանի որ համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի՝ պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն նույն հոդվածի առաջին մասում: Այնուհանդերձ, դատարանի այս լիազորությունը բացարձակ չէ, և որպես մեղմացնող հաշվի առնվող հանգամանքները պետք է բավարարեն որոշակի չափանիշների: Դրանք են.
ա)հանգամանքը պետք է իրական լինի, այսինքն՝ գործով ձեռք բերված ապացույցները պետք է հաստատեն դրա առկայությունը,
բ)այն պետք է ողջամտորեն նվազեցրած լինի անձի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը,
գ)այն հաստատված ճանաչելիս դատարանը պետք է պահպանի ապացուցման ընդհանուր քրեադատավարական կանոնները. հանգամանքի առկայությունը հաստատող ապացույցները պետք է վերաբերելի և թույլատրելի լինեն, դրանք պետք է հետազոտված լինեն դատաքննության ընթացքում, ինչպես նաև պետք է պահպանվեն ապացույցների ստուգման և գնահատման օրենսդրական պահանջները» (տե՛ս Պարույր Բայրամյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի հունիսի 1-ի թիվ ՎԲ-84/07 որոշումը)»:
Վճռաբեկ դատարանը մեկ այլ որոշմամբ նշել է նաև, որ ամբաստանյալի նկատ¬մամբ նշանակվող պատիժը անխուսափելիորեն ազդում է նրա ընտա¬նիքի անդամների վրա, և կախված ընտանիքի կյանքում անձի ունեցած դերից, այն կարող է նաև ծանր կացության մեջ դնել վերջիններիս:
Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ընտանեկան դրությունը՝ որպես այլ մեղմացնող հանգամանք, անհրաժեշտ է հաշվի առնել ամ¬բաս¬տանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, և այդ կապակցութ¬յամբ դատարանը յուրաքանչյուր անգամ պետք է անդրադառնա հետևյալ հարցերին՝
1.արդյոք ամբաստանյալը հանդիսանում է իր ընտանիքի միակ կե¬րակրողը,
2.արդյոք նրա խնամքին գտնվում են անչափահաս երեխան կամ զա¬ռա¬մ¬յալ ծնողները,
3.արդյոք առկա են ընտանիքում նրա բացասական վարքագիծը (հար¬բե¬ցողություն, թմրամոլություն, դաժան վերաբերմունք ընտանիքի ան¬դամ¬ների նկատմամբ և այլն) հիմնավորող փաստական տվյալներ:
Ինչպես երևում է վերոգրյալից, ընտանիքի միակ կերակրող հան¬դիսանալը և խնամքին անչափահաս երեխայի առկայությունը՝ որպես ընտանիքում անձի ունեցած դերը բնութագրող և հետևաբար նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք¬ներ պետք է առանձին գնահատվեն, և մեկի գոյությունը չպետք է կապվի մյուսի հետ (տե´ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի հունիսի 2-ի որոշումը ՀՅՔՐԴ3/0109/01/08 գործի վերաբերյալ, 28-29-րդ կետեր):
Սույն գործով առկա են ամբաստանյալ Ռուբեն Չելեբյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հետևյալ հանգամանքները`
Վերջինս կողմից անկեղծորեն կատարվածի համար զղջալը և խոստովանական ցուցմունքներ տալը, ընտանիքի միակ կերակրողը հանդիսանալը և խնամքին թոշակառու մոր և մանկահասակ (մինչև տասնչորս տարեկան) երեխայի գտնվելը:
Բացի այդ, Առաջին ատյանի դատարանը ամբաստանյալի նկատմամբ պատժի կրման հարցը քննարկելիս հաշվի է առել, որ վերջինս տուժողին բուժօգնություն ցույց տալու նպատակով իր անձնական հեռախոսից զանգահարել է «շտապբուժօգնություն»(1-03), ինչը հաշվի է առվել նաև Վերաքննիչ դատարանի կողմից, սակայն նման հանգամանքը չի դիտվել, որպես պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող:
Գտնում եմ, որ նման հանգամանքը`ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 1-ին մասի 10-րդ կետի ուժով, պետք է ճանաչվի որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող:
Ինչ վերաբերում է ամբաստանյալի պատասխանատվությունը ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներին, ապա այդպիսիք բացակայում են:
4.Անհրաժեշտ եմ համարում նաև նշել, որ ամբաստանյալ Ռուբեն Չելեբյանը մնացել է դեպքի վայրում, մինչ եկել է քննիչը և իր ներկայությամբ իրականացվել է դեպքի վայրի զննություն, այնուհետև ստուգվել է վերջինիս սթափության վիճակը և համաձայն «Շտապբուժօգնություն» ՓԲԸ-ի №106842 արձանագրության վերջինս գտնվել է սթափ վիճակում:
5.Բացի այդ, 07.02.2017 թվականին Վերաքննիչ դատարան է ստացվել տուժողի իրավահաջորդ Արման Գրիգորի Գրիգորյանի ներկայացուցիչ Արտակ Խաչատրյանի № Մ-992/17 դիմումը, որով վերջինս հայտնել է հետևյալը`
«(...)
Որպես տուժողի իրավահաջորդ Արմեն Գրիգորյանի ներկայացուցիչ հայտնում եմ, որ Ռուբեն Չելեբյանի նկատմամբ որևիցե բողոք, պահանջ վստահորդս չունի, ինչպես նան հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ Ռուբեն Չելեբյանը վթարից անմիջապես հետո դրսևորել է պատշաճ վարքագիծ, ինչպես նան այն, որ վերջինի խնամքին է գտնվում անչափահաս երեխան, տարեց մայրը ե կինը, ուստի չենք առարկում, որպեսզի Ռ.Չելեբյանի նկատմամբ սահմանվի պատիժ չկապված ազատազրկման հետ»։
Ինչ վերաբերում է նման արարքի արդյունքում պատճառված վնասի բնույթին և չափին, ապա նախ անհրաժեշտ եմ համարում նշել, որ կատարված արարքի և վրա հասած հետևանքների միջև առկա է պատճառահետևանքային կապ, ինչը հիմնավորվել է դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացությամբ, այնուամենայնիվ գտնում եմ, որ այդ հանգամանքը պատիժ նշանակելիս և դրա կրելու հարցը լուծելիս պետք է հաշվի առնվի գործով առկա մյուս հանգամանքների հետ միասին, որոնք կվկայեն թե հանցավորի, և թե կատարված արարքի վտանգավորության աստիճանի մասին: ԵՎ այս տեսանկյունից ղեկավարվելով վերոնշյալ իրավական նորմերով և դրանց վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումներով, գտնում եմ, որ թույլ տրված ՃԵԿ խախտման, դրանց և առաջացած հետևանքների նկատմամբ ամբաստանյալի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքի, վերջինիս պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայության և պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայության, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, ինչպես նաև հետհանցավոր վարքագծի գնահատմամբ հաշվի առնելով նաև տուժողի իրավահաջորդի դիրքորոշումը` ամբաստանյալի նկատմամբ որևէ պահանջ չունենալը և նրան հնարավորինս մեղմ պատիժ նշանակելու պահանջը գտնում եմ, որ հնարավոր է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների ի կատար ածումը նաև ամբաստանյալի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով:
Այսպիսով, ելնելով վերոգրյալից գտնում եմ, որ նման պայմաններում, ամբաստանյալ Ռուբեն Չելեբյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասով նույնպես դատավճիռը պետք է թողնվեր օրինական ուժի մեջ:


ԴԱՏԱՎՈՐ` Տ. ՍԱՀԱԿՅԱՆ