Գործ No ԵԱՔԴ/0100/01/16

ՈՐՈՇՈՒՄ

քրեական գործի վարույթը կարճելու և
քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին

ՙ16՚ օգոստոսի 2017 թվական քաղաք Երևան

Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը`

նախագահությամբ` դատավոր Արթուր Մկրտչյանի
քարտուղարությամբ` Միլենա Սարգսյանի
մասնակցությամբ`
մեղադրող Հարություն Խալաթյանի
պաշտպաններ Գեորգի Մելիքյանի
Անուշ Հարությունյանի
ամբաստանյալ Հայրապետ Մարգարյանի

դատարանում, դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Հայրապետ Էլվարդի Մարգարյանի, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 243-րդ հոդվածով,

Գործի դատավարական նախապատմությունը

2015 թվականի հուլիսի 06-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչությունում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 60106715 քրեական գործը:
2016 թվականի մայիսի 10-ին Հայրապետ Էլվարդի Մարգարյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, նրանմեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 243-րդ հոդվածով և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն` չհեռանալու մասին:
2016 թվականի մայիսի 30-ին թիվ 60106715 քրեական գործն ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան:
2017 թվականի օգոստոսի 15-ին մեղադրողի կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 309.1 հոդվածի 3-րդ մասի կարգով Հայրապետ Մարգարյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել է և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 243-րդ հոդվածով:

Գործի փաստական հանգամանքները

Ամբաստանյալ Հայրապետ Մարգարյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 243-րդ հոդվածով մեղադրանք է առաջադրվել, որ ՙնա 2011թ. գնել և անչափահաս որդուն` Կարեն Հայրապետի Մարգարյանին է հանձնել 108 սմ3 շարժիչի աշխատանքային ծավալով ՙA7-09A՚ մակնիշի առանց հ/հ քառանիվ մոտոցիկլետը: Անչափահաս Կ.Մարգարյանը պարբերաբար` իր գիտությամբ, վարել է ՙA7-09A՚ մակնիշի առանց հ/հ քառանիվ մոտոցիկլետը, որի ընթացքում 2015թ. հունիսի 26-ին ժամը 21:00-ի սահմաններում նշված մոտոցիկլետով Երևան քաղաքի Սեպուհի փողոցով մոտենալով Կիևյան 1-ին նրբանցքի հետ հատման խաչմերուկին` իր վարած մոտոցիկլի ընթացքի ուղղության աջ կողմում` խաչմերուկից առաջ, ՃԵԿ-ի 2.4 ՙԶիջել ճանապարհը՚ ճանապարհային առավելության նշանի տեղադրված լինելու պայմաններում խախտել է ՃԵԿ-ի 96, 66, 41 կետերի և ՙՃանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին՚ ՀՀ օրենքի 23 հոդվածի 3-րդ մասի պահանջները, որի արդյունքում ընդհարվել է Կիևյան 1-ին նրբանցքով ընթացող ՙՖորդ՚ մակնիշի 28 ՍՍ 189 հ/հ ավտոմեքենային, որի հետևանքով իր ուղևոր` անչափահաս Էդուարդ Սամվելի Այվազյանի առողջությանը անզգուշությամբ պատճարվել է ծանր վնաս:՚:

Դատարանի իրավական վերլուծությունները և պատճառաբանությունները

Քրեական գործի դատական քննության դատական վիճաբանությունների փուլում ամբաստանյալ Հայրապետ Մարգարյանը և նրա պաշտպաններ Գեորգի Մելիքյանը և Անուշ Հարությունյանը միջնորդեցին քրեական գործի վարույթը կարճել և ամբաստանյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնել` վաղեմության ժամկետներն անցնելու հիմքով: Միաժամանակ այդ կապակցությամբ ամբաստանյալը հայտնեց, որ չի առարկում նշված հիմքով քրեական գործի վարույթը կարճելուն:
Մեղադրող Հարություն Խալաթյանը չառարկեց միջնորդության դեմ և նշեց, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետով քրեական գործի վարույթը կարճելու և քրեական հետապնդումը դադարեցնելու հիմքերը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի համաձայն`
ՙ1. Ըստ բնույթի և հանրության համար վտանգավորության աստիճանի՝ հանցագործությունները դասակարգվում են՝ ոչ մեծ ծանրության, միջին ծանրության, ծանր և առանձնապես ծանր հանցագործությունների:
2. Ոչ մեծ ծանրության հանցագործություններ են համարվում դիտավորությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երկու տարի ժամկետով ազատազրկումը, կամ որոնց համար նախատեսված է ազատազրկման հետ կապ չունեցող պատիժ, ինչպես նաև անզգուշությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երեք տարի ժամկետով ազատազրկումը: (…)՚:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի համաձայն`
ՙ1. Անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից, եթե հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից անցել են հետևյալ ժամկետները.
1) երկու տարի՝ ոչ մեծ ծանրության հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից.
2) հինգ տարի՝ միջին ծանրության հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից.
3) տասը տարի՝ ծանր հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից.
4) տասնհինգ տարի՝ առանձնապես ծանր հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից:
2. Վաղեմության ժամկետը հաշվարկվում է հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելու պահը: /.../՚:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետի համաձայն`
ՙՔրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե անցել են վաղեմության ժամկետները՚:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն`
ՙՍույն հոդվածի առաջին մասի 6-րդ և 13-րդ կետերում նշված հիմքերով գործի վարույթի կարճում և քրեական հետապնդման դադարեցում չի թույլատրվում, եթե դրա դեմ առարկում է մեղադրյալը: Այս դեպքում գործի վարույթը շարունակվում է սովորական կարգով՚:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը ԳԴ5/0022/01/10 գործով Անահիտ Սաղաթելյանի վերաբերյալ 2011թ. հոկտեմբերի 20-ի որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
/.../ Քրեական օրենսդրությամբ, կապված արարքի բնույթից և հանրության համար վտանգավորության աստիճանից, նախատեսված են քրեական պատասխանատվության ենթարկելու տարբեր ժամկետներ, որոնց անցնելու դեպքում կատարված արարքը կորցնում է իր վտանգավորությունը, և անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից: Վերոգրյալի հիման վրա քրեադատավարական օրենքը վաղեմության ժամկետն անցնելը դիտում է որպես քրեական գործի վարույթը և քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանք` սահմանելով, որ քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե անցել են վաղեմության ժամկետները:
Միևնույն ժամանակ քրեադատավարական օրենքը վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատելու պարտադիր նախապայման է դիտում մեղադրյալի համաձայնությունը, որի բացակայությունը ենթադրում է վարույթի շարունակում ընդհանուր կարգով: Ինչպես երևում է նշված արգելքը սահմանող իրավանորմի վերլուծությունից, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետի կիրառման համար ենթադրյալ իրավախախտում կատարած անձի համաձայնությունն անհրաժեշտ է միայն այն դեպքում, երբ քրեական գործն արդեն իսկ հարուցված է, և անձը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, այսինքն` նրա նկատմամբ սկսվել է քրեական հետապնդում:
Բոլոր այն դեպքերում, երբ քրեական գործը դեռ հարուցված չէ, կամ քրեական գործը հարուցվել է, սակայն որևէ անձի մեղադրանք չի առաջադրվել, և անցել են վաղեմության ժամկետները, ապա ենթադրյալ իրավախախտում կատարած անձի համաձայնությունն անհրաժեշտ չէ, և մինչդատական վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է իր նախաձեռնությամբ հրաժարվել քրեական գործ հարուցելուց կամ որոշում կայացնել հարուցված քրեական գործի վարույթը կարճելու մասին: Այլ կերպ` քրեական պատասխանատվության ենթարկելու ժամկետներն անցած լինելն ինքնին բացառում է քրեական գործի վարույթը և քրեական հետապնդումը` անկախ ենթադրյալ իրավախախտում կատարած անձի համաձայնությունից կամ առարկությունից. համաձայնության հարցն առաջ է գալիս միայն կոնկրետ անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում սկսելուց` նրան մեղադրանք առաջադրելուց հետո՚:
Համաձայն ամբաստանյալ Հայրապետ Մարգարյանին առաջադրված մեղադրանքի, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 243-րդ հոդվածով նախատեված ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունն ավարտվել է 2015 թվականի հունիսի 26-ին:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 243-րդ հոդվածի դիսպոզիցիայի վերլուծությունից բխում է, որ այն նկարագրում է անզգույշ հանցագործություն, իսկ հոդվածի սանկցիաներով նախատեսված ազատազրկման ձևով պատժի ժամկետը չի գերազանցում 2 տարին, ուստի տվյալ հոդվածով նախատեսված հանցավոր արարքը դասվում է ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների թվին, հետևաբար այն կատարած անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից, եթե հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից անցել է երկու տարի:
Այսպիսով, դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 243-րդ հոդվածով հարուցված թիվ 60106715 քրեական գործի վարույթը պետք է կարճել և Հայրապետ Մարգարյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնել` վաղեմության ժամկետներն անցնելու հիմքով:
Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցին, դատարանը գտնում է, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված և ՀՀ ոստիկանության ՙՃանապարհային ոստիկանություն՚ ծառայությանն ի պահ հանձնված ՙA7-09A՚ մակնիշի քառանիվ մոտոցիկլետը, որոշումն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, պետք է հանձնել սեփականատիրոջը:
Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետով, 119-րդ, 313-րդ և 379-րդ հոդվածով դատարանը`

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Թիվ 60106715 քրեական գործի վարույթը կարճել և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 243-րդ հոդվածով ամբաստանյալ Հայրապետ Էլվարդի Մարգարյանի նկատմամբ /ծնված 1955 թվականի փետրվարի 12-ին` Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, ամուսնացած, չդատված, աշխատում է ՙՆորադար՚ ՍՊԸ տնօրեն, բնակվող` քաղաք Երևան, Բարբյուսի փողոց, 35 տուն/ քրեական հետապնդումը դադարեցնել` վաղեմության ժամկետներն անցնելու հիմքով:
Հայրապետ Էլվարդի Մարգարյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն` չհեռանալու մասին, վերացնել:
Իրեղեն ապացույց ճանաչված և ՀՀ ոստիկանության ՙՃանապարհային ոստիկանություն՚ ծառայությանն ի պահ հանձնված ՙA7-09A՚ մակնիշի քառանիվ մոտոցիկլետը, որոշումն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, հանձնել սեփականատիրոջը:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում:



ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԿՐՏՉՅԱՆ