ԵԱՔԴ/0095/01/16







ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

22 օգոստոսի 2016թ. ք. Երևան

Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան),

նախագահությամբ դատավոր` Ա. Նիկողոսյանի,
քարտուղարությամբ` Կ. Գրեյանի,
Ա.Վարդանյանի,

մասնակցությամբ`
մեղադրող` Դ.Աղաջանյանի,
տուժող` Հ.Դարչինյանի,
ամբաստանյալ` Ա.Մակարյանի,
պաշտպան` Ա.Ֆանյանի,

դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`
Արման Արգամի Մակարյանի (ծնված 05.08.1994թ., Վայոց ձորի մարզ, գյուղ Գնդեվազում, ՀՀ քաղաքացի, ազգությամբ հայ, միջնակարգ կրթությամբ, չամուսնացած, չի աշխատում, չդատապարտված, հաշվառված` Վայոց Ձորի մարզի Գնդեվազ գյուղի 3–րդ փողոցի 2–րդ տանը, փաստացի բնակվում է` Երևան քաղաքի Ազատության պողոտայի 122 շենքի թիվ 62 բնակարանում) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176–րդ հոդվածի 1–ին մասով և 34–177-րդ հոդվածի 2–րդ մասի 3–րդ կետով.


ՊԱՐԶԵՑ

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. 2016 թվականի մարտի 12–ին հարուցվել է թիվ 14114316 նախաքննական համարով քրեական գործը։
2016 թվականի մարտի 12–ին Արման Արգամի Մակարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրությունը` չհեռանալու մասին։
2016 թվականի մայիսի 18–ին Արման Մակարյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176–րդ հոդվածի 1–ին մասով։
2016 թվականի մարտի 12–ին միևնույն քրեական գործով որոշում է կայացվել Հասմիկ Ամատունու Դարչինյանին տուժող ճանաչելու մասին։
2016 թվականի մայիսի 7–ին Արման Մակարյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել է և նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176–րդ հոդվածի 1–ին մասով, 34–177–րդ հոդվածի 2–րդ մասի 3–րդ կետով։
2016 թվականի մայիսի 13–ին կազմվել է մեղադրական եզրակացությունը։
Քրեական գործը ստացվել է Երեւան քաղաքի Արաբկիր եւ Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանում 2016 թվականի մայիսի 20–ին։
2. Դատավորների միջեւ քրեական գործերի բաշխման էլեկտրոնային համակարգի միջոցով, քրեական գործը` թիվ ԵԱՔԴ/0095/01/16 համարի ներքո, մակագրվել եւ 2016 թվականի մայիսի 23–ին հանձնվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի դատավոր Ա.Նիկողոսյանին։ Նույն օրը կայացվել է քրեական գործը վարույթ ընդունելու մասին որոշում, իսկ 2016 թվականի հունիսի 8–ին` նշանակվել դատական քննության։
3. Արման Արգամի Մակարյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրնսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն բանի համար, որ նա 2016 թվականի մարտի 12-ին՝ ժամը 21:15-ին Երևան քաղաքի Ազատության 9 շենքի դիմաց, քաշել-պոկելու եղանակով բացահայտ հափշտակել է Հասմիկ Ամատունու Դարչինյանի ձախ ձեռքում բռնած ընդհանուր 8.530 ՀՀ արժողության գույքը՝ 5.000 ՀՀ դրամ արժողության «PETEK» ֆիրմայի կաշվե դրամապանակը, որի մեջ եղել է 2.550 ՀՀ դրամ գումար, 980 ՀՀ դրամին համարժեք 2 ԱՄՆ դոլար, ինչպես նաև 1 հատ «Кестин» տեսակի դեղահաբ, 4հատ «ПРИТОПРИЛ» տեսակի դեղահաբ, արծաթյա 1 հատ շղթա, վերջինիս անվամբ հաշվառված «Հայէկոնոմբանկ» ՓԲԸ-ի աշխատավարձի քարտ և դիմել փախուստի: Այսինքն՝ Արման Արգամի Մակարյանը կատարել է հանցավոր արարք, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով: Բացի այդ, Արման Արգամի Մակարյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրնսգրքի 34-177 հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով այն բանի համար, որ նա Հասմիկ Ամատունու Դարչինյանից դրամապանակը բացահայտ հափշտակելուց հետո, դրա պարունակության ուսումնասիրությամբ հայտնաբերելով «Հայէկոնոմբանկ» ՓԲԸ-ի բանկային քարտ, նույն օրը գնացել է Երևան քաղաքի Կոմիտասի 60/2 հասցեում գործող «Երևան Սիթի» առևտրի կենտրոն և ժամը 21:37-ին հիշյալ բանկի պլաստիկ քարտի օգտագործմամբ պահեստարան համարվող՝ «Ագբա Կրեդիտ Ագրեգոլ Բանկ»-ի բանկոմատ ապօրինի մուտք գործելու և զգալի չափի գումար հափշտակելու նպատակով գումարի կանխիկացման համար նախատեսված տողում մուտքագրել է 10.000 ՀՀ դրամ գումարի նշում, սակայն Հ. Դարչինյանի բանկային հաշվին բավարար միջոցներ չլինելու պատճառով գործարքը մերժվել է, այսինքն Ա.Մակարյանը հանցագործությունը ավարտին չի հասցրել իր կամքից անկախ հանգամանքներով:

Արագացված դատական քննություն.
4. Մինչ դատաքննությունը սկսելն ամբաստանյալ Արման Արգամի Մակարյանը միջնորդել է դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով` միաժամանակ հայտարարելով, որ միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված դատաքննություն անցկացնելու բնույթն ու հետևանքները, առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ և հասկանալի է, դրա հետ համաձայն է և ընդունում է այն ամբողջ ծավալով:
Արագացված դատական քննության ընթացքում Պաշտպանը նշեց, որ որպես ամբաստանյալ Արմեն Մակարյանի անձը բնութագրող տվյալ է ենթակա դիտարկման այն, որ նա ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի հաշվառումներով չի անցնում, նախկինում դատված կամ որևէ կերպ արատավորված չի եղել։ Բացի այդ, Պաշտպանը հայտնեց, որ որպես ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալ է ենթակա դիտարկման նաև ՀՀ Վայոց ձորի Գնդեվազ համայնքի ղեկավար` Հ.Մկրտչյանի կողմից 2016 թվականի մարտի 18–ին տրված բնութագիրը, որի համաձայն` «(…) Ա.Մակարյանը մեծացել է աշխատավոր գյուղացու ընտանիքում, աշխատասեր է, պարտաճանաչ, ընկերասեր։ Գնդեվազի գյուղապետարանը նրա վերաբերյալ գանգատներ և բողոքներ չի ստացել։ Բնութագրվում է դրականապես»։
Պաշտպանը նաև հայտնեց, որ որպես ամբաստանյալ Արմեն Մակարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք է ենթակա դիտարկման այն, որ նա առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել, նախաքննությունից ի վեր տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, անկեղծորեն զղջացել է կատարածի համար։ Բացի այդ, Պաշտպանը հայնեց, որ որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղամացնող հանգամանք է ենթակա դիտարկման նաև այն, որ վերջինիս խնամքի տակ է գտնվում իր 2–րդ խմբի հաշմանդամ մայրը` Անահիտ Մակարյանը։
Միևնույն ժամանակ, Պաշտպանը Դատարանից խնդրեց, որ ա) Արման Մակարյանի նկատմամբ նշանակվի սանկցիայով նախատեսված նվազ խիստ պատժատեսակ` տուգանքի նվազագույն շեմին մոտ պատժաչափ, բ) Արման Մակարյանի նկատմամբ ազատազրկման հետ կապված պատիժ նշանակելու դեպքում, սահմանել նվազագույնին մոտ պատժաչափ և այն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70–րդ հոդվածի ուժով պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան։
Դատական քննության ընթացքում ամբաստանյալը միացավ իր Պաշտպանի դիրքորոշմանը` հավելելով, որ Դատարանից խնդրում է իր նկատմամբ նշանակել ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժ` նկատի ունենալով, որ իր խնամքին է գտնվում իր երկրորդ կարգի հաշմանդամ մայրը։ Դատական քննության ընթացքում ամբաստանյալը հայտնեց, որ իր եկամուտը ամսական կտրվածքով չի գերազանցում 150.000 ՀՀ դրամը։
5. Մեղադրողը նշեց, որ չի առարկում արագացված դատական քննություն կիրառելու դեմ, հավելելով, որ որպես ամբաստանյալ Արման Մակարյանի անձը բնութագրող տվյալ է ենթակա դիտարկման այն, որ նա նախկինում դատապարտված չի եղել։ Մեղադրողը նաև հայտնեց, որ ամբաստանյալ Արման Մակարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները բացակայում են։
Տուժողը դատական նիստի ընթացքում, ինչպես նաև իր կողմից 2016 թվականի օգոստոսի 10–ին Դատարան ուղարկված գրությամբ հայտնեց, որ չունի որևէ պահանջ և բողոք ամբաստանյալի դեմ, չի առարկում արագացված դատական քննություն կիրառելու դեմ։

Դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը.
6. Լսելով ամբաստանյալի դիրքորոշումն իրեն առաջադրված մեղադրանքի վերաբերյալ, հաշվի առնելով մինչև դատաքննությունը սկսվելն իր կամքով և պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո ներկայացրած միջնորդությունն արագացված դատաքննություն կիրառելու վերաբերյալ, ինչպես նաև այդ կապակցությամբ մեղադրողի հայտնած դիրքորոշումը, Դատարանը գտնում է, որ սույն գործով անհրաժեշտ է անդրադառնալ հետևյալ իրավական հարցին. արդյո՞ք թիվ ԵԱՔԴ/0095/01/16 քրեական գործով` ըստ մեղադրանքի Արման Արգամի Մակարյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176–րդ հոդվածի 1–ին մասով և 34–177-րդ հոդվածի 2–րդ մասի 3–րդ կետով, առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1–րդ և 375.2–րդ հոդվածներով ամրագրված պայմանները դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու համար։
7. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Եթե մեղադրողը մեղադրական եզրակացությունում չի առարկել արագացված կարգ կիրառելու դեմ, ապա ամբաստանյալը կամ մեղադրյալն իրեն առաջադրված մեղադրանքի հետ համաձայնվելու դեպքում իրավունք ունի միջնորդելու արագացված դատական քննության կարգ կիրառելու մասին այն հանցագործություններով, որոնց համար Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքով նախատեսված պատիժը չի գերազանցում 10 տարի ժամկետով ազատազրկումը։
Մինչև դատաքննությունն սկսելը մեղադրողը դատարանի առաջարկությամբ կարող է իր դիրքորոշումը փոխել, թեպետ արագացված կարգ կիրառելու դեմ առարկել է մեղադրական եզրակացությունում։
2. Սույն հոդվածի առաջին մասով նախատեսված դեպքում դատարանը կիրառում է դատական քննության արագացված կարգ, եթե`
1) ամբաստանյալը գիտակցում է իր կողմից ներկայացված միջնորդության բնույթը և հետևանքները, և
2) միջնորդությունը ներկայացված է կամավոր, և
3) պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո, եթե ամբաստանյալն ունի այդպիսին։
3. Դատարանը, գտնելով, որ ամբաստանյալի կողմից միջնորդություն ներկայացնելիս չեն պահպանվել սույն հոդվածի առաջին կամ երկրորդ մասերով նախատեսված պայմանները, որոշում է ընդունում ընդհանուր կարգով դատաքննություն անցկացնելու մասին։
Դատարանը արագացված կարգ կիրառելու միջնորդությունը մերժում է նաև, եթե պարզում է, որ ամբաստանյալի արարքի իրավաբանական որակումը ճիշտ չէ։ (…) Ամբաստանյալի կամ մեղադրյալի անմեղսունակության առնչությամբ հիմնավոր կասկածների առկայության դեպքում դատարանը մերժում է արագացված կարգ կիրառելու միջնորդությունը՝ անցնելով ընդհանուր կարգով գործի քննությանը։
(…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի համաձայն`
«(…)
4. Հարցերի արդյունքում դատարանը, համոզվելով, որ առկա են սույն օրենսգրքի 375.1 հոդվածով նախատեսված պայմանները, որոշում է կայացնում արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին։ Հակառակ դեպքում դատական քննությունն իրականացվում է ընդհանուր կարգով։
5. Դատարանը արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելիս քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չի կատարում։ Սակայն ուսումնասիրում է ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները։
6. Դատարանն արագացված կարգով դատական քննության արդյունքում մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ, որը չի կարող գերազանցել կատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը, իսկ եթե առավել խիստ պատժի երկու երրորդը փոքր է տվյալ հանցագործության համար նախատեսված առավել մեղմ պատժից` ապա առավել մեղմ պատիժը։
(…)
8. Սույն օրենսգրքի 168 հոդվածի առաջին մասի 2-8-րդ կետերով նախատեսված դատական ծախսերն ամբաստանյալից ենթակա չեն բռնագանձման»։
8. ՀՀ սահմանադրական դատարանը 2010 թվականի դեկտեմբերի 28–ի թիվ ՍԴՈ-931 որոշման 6-րդ, 8-րդ և 11-րդ կետերում հայտնել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) Արագացված կարգով դատական քննությունը քրեական դատավարության ձև է, որն օրենքով սահմանված կարգով միտված է գործն առավել սեղմ ժամկետում և պարզեցված կանոններով լուծելուն։ Այս ինստիտուտի առանցքում «գործարքն» է քրեական դատավարության երկու կողմերի` մեղադրանքի և պաշտպանության կողմերի միջև, որի շրջանակներում մեղադրյալը համաձայնում է առաջադրված մեղադրանքին, ինչի դիմաց նրա համար երաշխավորվում է պատժի այնպիսի չափ, որը չի կարող գերազանցել կատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը, իսկ եթե առավել խիստ պատժի երկու երրորդը փոքր է տվյալ հանցագործության համար նախատեսված առավել մեղմ պատժից` ապա առավել մեղմ պատիժ, ինչպես նաև ամբաստանյալն ազատվում է ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 168-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-8-րդ կետերով նախատեսված դատական ծախսերից։ Համաձայնելով արագացված դատաքննությանը` ամբաստանյալը նաև կամովին հրաժարվում է մի շարք սահմանադրաիրավական երաշխիքներից, այն է` անմեղության կանխավարկածի սկզբունք, գործի հրապարակային քննության և այլ իրավունքներ։ Մյուս կողմից` մեղադրողը հրաժարվում է մեղադրանքը պաշտպանելու իր գործառույթը լրիվ ծավալով իրականացնելուց` դրանով հնարավորություն ստանալով տնտեսել իր միջոցները, ինչպես նաև մեղադրյալին (ամբաստանյալին) խրախուսել համագործակցելու քրեական հետապնդման մարմինների հետ»։
ՀՀ սահմանադրական դատարանը միևնույն որոշման 6–րդ կետում անդրադարձել է նաև արագացված դատաքննության ինստիտուտի՝ որպես քրեական դատավարության տարբերակված վարույթի տեսակի, 1987 թվականին Եվրոպայի խորհրդի նախարարների կոմիտեի «Քրեական արդարադատության պարզեցման վերաբերյալ» թիվ R (87) 18 հանձնարարականում կատարված վերլուծությանը, որը Դատարանի համոզմամբ կիրառելի է նաև սույն գործի շրջանակներում` հաշվի առնելով, որ 2015 թվականի դեկտեմբերի 6–ի խմբագրությամբ ՀՀ Սահմանադրության 81–րդ հոդվածի պահանջն է ՀՀ Սահմանադրությամբ նախատեսված հիմնարար իրավունքների, այդ թվում անձի իրավունքների և ազատությունների արդյունավետ դատական պաշտպանության վերաբերյալ ՀՀ Սահմանադրությունում ամրագրված նորմերը մեկնաբանելիս հաշվի առնել Հայաստանի Հանրապետության վավերացրած՝ մարդու իրավունքների վերաբերյալ միջազգային պայմանագրերի հիման վրա գործող մարմինների պրակտիկան:
Ըստ վկայակոչված հանձնարարականի` արագացված դատաքննության ինստիտուտն ուղղված է քրեական արդարադատության համակարգի գործունեությունն արագացնելուն և պարզեցնելուն, մասնավորապես՝ ողջամիտ ժամկետում քրեական գործի լուծման վերաբերյալ միջազգային չափանիշները և պահանջներն ապահովելու պետության պարտավորությունն արդյունավետ իրականացնելուն, հանցագործությունների քննությունն իրականացնելիս հապաղումները վերացնելուն, որոնք կասկածի տակ են դնում քրեական օրենքի հեղինակությունը և ազդում արդարադատության պատշաճ իրականացման վրա, ինչպես նաև պետության քրեական քաղաքականության գերակա խնդիրներն արդյունավետ լուծելուն։
Որպես քննարկվող ինստիտուտի նպատակներ` հանձնարարականում նշված են, ի թիվս այլնի.
ա) դատավարական տնտեսումը, այսինքն` առանձին քրեական գործերով ժամանակի, միջոցների և ջանքերի կրճատումը` դրանք ավելի բարդ գործերի վարույթի համար օգտագործելու նպատակով,
բ) հանցագործության կատարման և պատժի նշանակման միջև ընկած ժամանակահատվածի կրճատումը, նպատակ ունենալով ուժեղացնել դատավարության և քրեական պատժի նախազգուշական ազդեցությունը,
գ) կողմերին հաշտեցնելը և այլն։
9. ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Տ.Քամալյանի վերաբերյալ ԵՇԴ/0097/01/09 գործով 2010 թվականի մարտի 26–ին կայացված որոշման 14–15–րդ, 18–19–րդ կետերում հայտնել է.
«(…) ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրիքը որևէ կանոն կամ ընթացակարգ չի սահմանում, որն ամրագրեր տուժող կողմի (այդ թվում` տուժողի, տուժողի ներկայացուցչի և օրինական ներկայացուցչի, տուժողի իրավահաջորդի) ներգրավվածությունը արագացված կարգի կիրառման հարցում։ Այլ կերպ` տուժող կողմից դիրքորոշումը հաշվի առնելու պահանջ ամրագրված չէ ո՛չ մեղադրողի համար` արագացված դատական քննության դեմ առարկելու կամ չառարկելու հարցը լուծելիս, և ո՛չ էլ դատարանի համար` արագացված դատական քննության անցնելու մասին որոշում կայացնելիս։
(…)
Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ «իր խախտված իրավունքները վերականգնելու (…) համար» սահմանադրական ձևակերպումը` որոշակիորեն վերաբերելի է նաև քրեական գործով տուժողին (նաև տուժողի իրավահաջորդին), քանի որ տուժողն այն անձն է, որի իրավունքները հանցագործությամբ խախտվում են։ Ընդ որում, տուժողի իրավաչափ շահերի շրջանակում է իրեն հասցված վնասի վերականգնումը, իրեն վնաս պատճառած արարքի հանգամանքների լրիվ բացահայտումը ու դրա ճիշտ քրեաիրավական որակումը, իր նկատմամբ հանցանք կատարած անձի դատապարտումը և արդարացի պատժի նշանակումը։ Այդ շահերի ապահովման երաշխիքներից է տուժողի իրավունքը, որպեսզի իր գործով դատական քննությունն ընթանա «արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ»
Տուժողի համար իր գործի «արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ» քննությունը, inter alia, ենթադրում է, որ ա. Դատախազը (մեղադրողը) արագացված դատական քննության դեմ առարկելու կամ չառարկելու հարցը լուծելիս, պետք է հաշվի առնի տուժողի դիրքորոշումը` որպես մեղադրանքի կողմի սուբյեկտի (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 6-րդ հոդվածի 21-րդ կետ)։ բ. Դատարանը չի կարող անցնել դատական քննության արագացված կարգի ` առանց այդ հարցի կապակցությամբ տուժողի դիրքորոշումը պարզելու։
գ. Դատարանը կարող է դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու մասին մեղադրյալի միջնորդությունը մերժել, եթե դրա դեմ առարկում է տուժողը։ Այդ դեպքում դատարանը կայացնում է առանձին որոշում, որում պատճառաբանում է արագացված դատական քննության արդյունքում տուժողի օրինական շահերի վտանգման հանգամանքը։
Դատախազի (մեղադրողի) և դատարանի համար, սույն որոշման նախորդ կետի հիման վրա, համապատասխանաբար, դատական քննության արագացված կարգի դեմ առարկելու և ամբաստանյալի համապատասխան միջնորդությունը մերժելու հարցը լուծելիս տուժողի դիրքորոշումը պետք է վճռական նշանակություն ունենա մասնավորապես այն դեպքերում, երբ տուժողը `
ա. ողջամտորեն հիմնավորում է, որ իրեն հասցված վնասն ամբողջությամբ հատուցված չէ,
բ. փաստարկված առարկում է գործի փաստական հանգամանքների դեմ»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը թիվ ԵԿԴ/0209/01/10 քրեական գործով Շ.Ամիրխանյանի և Գ.Ֆարմանյանի վերաբերյալ 2011 թվականի փետրվարի 24–ին կայացված որոշման 24–րդ կետերում հայտնել է.
«(…) [Դ]ատական քննության արագացված կարգի կիրառման համար, ի թիվս այլոց, անհրաժեշտ են հետևյալ պայմանները.
1) ամբաստանյալը կամ մեղադրյալն իր միջնորդության մեջ հայտարարել է առաջադրված մեղադրանքի հետ համաձայն լինելու և արագացված դատական քննության կարգ կիրառելու մասին,
2) ամբաստանյալը կամ մեղադրյալը գիտակցում է իր ներկայացրած միջնորդության բնույթն ու հետևանքները,
3) միջնորդությունը ներկայացված է կամավոր, պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.2-րդ հոդվածով նախատեսված ժամանակահատվածում, այն է՝ քրեական գործը դատարան ուղարկելու պահից մինչև դատաքննությունն սկսվելը,
4) մեղադրողը չի առարկում արագացված կարգ կիրառելու դեմ,
5) անձը մեղադրվում է այնպիսի հանցանք գործելու մեջ, որի համար նախատեսված պատիժը չի գերազանցում 10 տարի ժամկետով ազատազրկումը»:
10. Սույն որոշման 7–ից 9–րդ կետերում մատնանշված իրավական նորմերը, ՀՀ Սահմանադրական դատարանի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումները համադրելով սույն դատավճռի 3–ից 5–րդ կետերում նշված փաստական հանգամանքների հետ, Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ա) ամբաստանյալ Արման Մակարյանն իր միջնորդության մեջ հայտարարել է առաջադրված մեղադրանքի հետ համաձայն լինելու և արագացված դատական քննության կարգ կիրառելու մասին,
բ) ամբաստանյալ Արման Մակարյանը գիտակցում է իր ներկայացրած միջնորդության բնույթն ու հետևանքները,
գ) միջնորդությունը ներկայացված է կամավոր, պաշտպան Արմինե Ֆանյանի հետ խորհրդակցելուց հետո և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.2–րդ հոդվածով նախատեսված ժամանակահատվածում, մինչև դատաքննությունը սկսվելը։
դ) մեղադրողը չի առարկում արագացված կարգ կիրառելու դեմ,
ե) Արմեն Մակարյանը մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176–րդ հոդվածի 1–ին մասով և 34–177-րդ հոդվածի 2–րդ մասի 3–րդ կետով նախատեսված հանցանք գործելու մեջ, որոնց համար նախատեսված պատիժը չի գերազանցում 10 տարի ժամկետով ազատազրկումը։
Հաշվի առնելով «ա»–ից «ե» կետում շարադրված փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև այն հանգամանքը, որ տուժողը չի առարկել արագացված դատական քննություն կիրառելու դեմ, հայտնել է, որ որևէ պահանջ և բողոք չունի ամբաստանյալի դեմ, Դատարանը գտնում է, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1-րդ եւ 375.2-րդ հոդվածներով նախատեսված պայմանները արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին։
Հիմք ընդունելով վերոգրյալը` Դատարանը, գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, հանգում է այն հետևության, որ Արմեն Արգամի Մակարյանը մեղավորությամբ կատարել է սույն դատավճռի 3-րդ կետում արձանագրված` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176–րդ հոդվածի 1–ին մասով և 34–177-րդ հոդվածի 2–րդ մասի 3–րդ կետով իրեն մեղսագրվող արարքը, այն կատարելու համար ենթակա է քրեական պատասխանատվության ու պատժի, որը ՀՀ քրեական դատավարության 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ կետի համաձայն` չի կարող գերազանցել նշված հանցագործության համար օրենքով նախատեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը:


Ա.Մակարյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի վերաբերյալ.
11. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները»:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով:
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի տեսակները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 1-ին մասն ամրագրում է պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների ոչ սպառիչ ցանկը, այն է`
«(…)
9) մեղայականով ներկայանալը, հանցագործությունը բացահայտելուն, հանցագործության մյուս մասնակիցներին մերկացնելուն, հանցագործությամբ ձեռք բերված գույքը որոնելուն աջակցելը։
(…)»:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն սույն հոդվածի առաջին մասում»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածը սահմանում է պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների սպառիչ ցանկը: Նույն հոդվածի 3-րդ և 4-րդ մասերի համաձայն`
«3. Պատիժ նշանակելիս դատարանը չի կարող հաշվի առնել սույն հոդվածի առաջին մասով չնախատեսված այլ հանգամանքներ:
4. Եթե սույն հոդվածի առաջին մասում նշված որևէ հանգամանք սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված է որպես հանցագործության հատկանիշ, ապա դա չի կարող կրկին հաշվի առնվել որպես պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք»:
12. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62–րդ հոդվածի 2–րդ մասում նախատեսված իրավական հնարավորությունը, այն է` փաստական հանգամանքը որպես անձի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք դիտարկելը, ենթակա է մեկնաբանման Ejusdem generis իրավամեկնաբանական հնարքի միջոցով, որի համաձայն` չորոշակիացված այլ էական հանգամանքների բովանդակությունը բացահայտելու համար անհրաժեշտ է ելնել որոշակիացված տարրերի բովանդակությունից։
Այդ տարրերի համակցությանը ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է` թիվ ՎԲ-84/07 գործով 2007 թվականի հունիսի 1–ին կայացված որոշման 4–րդ կետում, որտեղ մատնանշել է այն չափանիշները, որոնց պետք է համապատասխանի` որպես անձի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող դիտարկման ենթակա փաստական հանգամանքը։ Այսպես, ՀՀ վճռաբեկ դատարանը հայտնել է.
«Դատարանի լայն հայեցողության շրջանակներում է նաև անձի պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների կիրառման հարցը, քանի որ համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի՝ պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն նույն հոդվածի առաջին մասում։ Այնուհանդերձ, դատարանի այս լիազորությունը բացարձակ չէ, և որպես մեղմացնող հաշվի առնվող հանգամանքները պետք է բավարարեն որոշակի չափանիշների։ Դրանք են.
ա) հանգամանքը պետք է իրական լինի, այսինքն՝ գործով ձեռք բերված ապացույցները պետք է հաստատեն դրա առկայությունը,
բ) այն պետք է ողջամտորեն նվազեցրած լինի անձի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը,
գ) այն հաստատված ճանաչելիս դատարանը պետք է պահպանի ապացուցման ընդհանուր քրեադատավարական կանոնները. հանգամանքի առկայությունը հաստատող ապացույցները պետք է վերաբերելի և թույլատրելի լինեն, դրանք պետք է հետազոտված լինեն դատաքննության ընթացքում, ինչպես նաև պետք է պահպանվեն ապացույցների ստուգման և գնահատման օրենսդրական պահանջները»։
13. Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերանշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ` ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները` ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։
14. Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ, ինչի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 39–րդ կետում հայտնել է հետևյալը.
«(…) Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։ Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։ Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են։ Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա։ Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
(…)
Այսպիսով, նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի հարցերի վերաբերյալ մանրամասն տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։
(…) Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն»։
15. ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումը համադրելով սույն դատավճռում արձանագրված փաստական տվյալների հետ` Դատարանը որպես ամբաստանյալ Արման Մակարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք, դիտարկում է, որ առաջադրված մեղադրանքում Արմեն Մակարյանը նախաքննության ընթացքում իրեն մեղավոր է ճանաչել և տվել խոստովանական ցուցմունքներ (տե՛ս Գ/Թ–157–159), այդ կերպով աջակցելով հանցագործության բացահայտմանը։
Սույն դատավճռի 12–րդ կետում վկայակոչված ՀՀ վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումը համադրելով Արման Մակարյանի երկրորդ կարգի հաշմանդամ մոր նրա խնամքին գտնվելու փաստական հանգամանքի հետ, Դատարանը գտնում է, որ վերջինս նույնպես պետք է դիտարկել որպես նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք։
Նկատի ունենալով սույն դատավճռի 12–րդ կետում վկայակոչված ՀՀ վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62–րդ հոդվածում չներառված հանգամանքները որպես անձի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք դիտարկելու վերաբերյալ, Դատարանի համոզմամբ ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք կարող է դիտարկվել նաև այն փաստական հանգամանքը, որ նրա խնամքին է գտնվում երկրորդ կարգի հաշմանդամ մայրը։ Դատարանը գտնում է, որ այդ փաստական հանգամանքը (տե՛ս Գ/Թ–160–161) ողջամտորեն նվազեցնում է ամբաստանյալի հանրային վտանգավորության աստիճանը և հետազոտման է ենթարկվել դատական քննության ընթացքում ՀՀ քրեադատավարական օրենքով սահմանված կարգով։
Դատարանն արձանագրում է նաև, որ ամբաստանյալ Արման Մակարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ բացակայում են։
Բացի այդ, Դատարանն արձանագրում է որ որպես ամբաստանյալ Արման Մակարյանի անձը բնութագրող տվյալ ենթակա է դիտարկման ՀՀ Վայոց ձորի մարզի Գնդեվազի համայնքի ղեկավարի կողմից տրված բնութագիրը հետևյալ բովանդակությամբ. «Արման Արգամի Մակարյանը ծնվել է 05.08.1994թ. Վայոց ձորի մարզի Գնդեվազ գյուղում։ 2001թ. ընդունվել, 2012թ. ավարտել է Գնդեվազի միջնակարգ դպրոցի 12–րդ դասարանը։ 2012թ. նոյեմբերին զորակոչվել է բանակ։ Զորացրվել է 2014թ. դեկտեմբերին։ 2015թ. ընդունվել է Երևանի ֆիզիկական կուլտուրայի հայկական պետական ինստիտուտի կինեզոլոգիայի ֆակուլտետը։
Արմեն Արգամի Մակարյանը մեծացել է աշխատավոր գյուղացու ընտանիքում։ Աշխատասեր է, պարտաճանաչ, ընկերասեր։ Գնդեվազի համայնքի գյուղապետարանը նրա վերաբերյալ գանգատներ և բողոքներ չի ստացել։ Բնութագրվում է դրականապես» (տե՛ս Գ/Թ–161)։
Միևնույն ժամանակ, որպես Արման Մակարյանի անձը բնութագրող տվյալ է ենթակա դիտարկման այն, որ նա նախկինում դատապարտված չի եղել, այսինքն` նախկինում արատավորված չի եղել (տե՛ս ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնից 2016 թվականի մայիսի 30–ին ստացված թիվ 6/7-1387 գրությունը), որը նույնպես պետք է հաշվի առնվի Դատարանի կողմից նրան նկատմամբ պատիժ նշանակելիս։
16. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված հանցանքի համար նախատեսված են պատժի այլընտրանքային տեսակներ: Մասնավորապես` տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկից վեցհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանք՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177–րդ հոդվածի 2–րդ մասի 3–րդ կետով սահմանված հանցանքի համար նույնպես նախատեսված են պատժի այլընտրանքային տեսակներ: Մասնավորապես` տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի հինգհարյուրապատիկից հազարապատիկի չափով, կամ ազատազրկմամբ` երկուսից հինգ տարի ժամկետով: Միևնույն ժամանակ, նկատի ունենալով, որ Արման Մակարյանին վերագրված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34–177–րդ հոդվածի 2–րդ մասի 3–րդ կետով նախատեսված հանցանք, այդ պատճառով վերնոշյալ պատժատեսակներով նախատեսված չատժաչափը չի կարող գերազանցել պատժի առավելագույն ժամկետի երեք քառորդը:
Այլընտրանքային սանկցիաների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 գործով 2009 թվականի փետրվարի 17–ին կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. «(…) [Ա]յլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը»։
17. Սույն դատավճռի նախորդ կետում շարադրված իրավադրույթների, դրանց վերլուծության արդյունքում ձևավորված դատողությունների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով ամբաստանյալ Արման Արգամի Մակարյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 34–177–րդ հոդվածի 2–րդ մասի 3–րդ կետով կատարած հանցագործությունների բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում` նրա կողմից յուրաքանչյուր արարքը, յուրաքանչյուր դեպքով հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, հանցանքը կատարելուց հետո ամբաստանյալի դրսևորած վարքագիծը, դրանք համադրելով սույն դատավճռի 14-րդ կետում արձանագրված՝ նրա անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների հետ, ծանրացնող հանգամանքների բացակայության պայմաններում՝ Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ տվյալ դեպքում սանկցիայով նախատեսված նվազ խիստ պատժատեսակի` տուգանքի միջոցով հնարավոր է ապահովել պատժի նպատակների իրացվելիությունը:
Այսինքն` Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Արման Արգամի Մակարյանի նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակել սանկցիայով նախատեսված առավել նվազ պատժատեսակը` տուգանքը, թե՛ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով, և թե՛ 34–177–րդ հոդվածի 2–րդ մասի 3–րդ կետով վերագրվող հացանքների համար։
Դատարանը հանգել է այդ համոզման, քանի որ կատարված հանցանքներից յուրաքանչյուրի համար նշանակվելիք տուգանքի պատժաչափերը լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով ստացվող վերջնական պատժի ռեալ (իրական) կիրառման միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացվելիությունը: Տվյալ դեպքում նշանակվող տուգանքը բխում է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության և պատասխանատվության անհատականացման, պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից։
Միևնույն ժամանակ, նկատի ունենալով այն, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 51–րդ հոդվածի 4–րդ մասը, համաձայն որի, եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա Դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում, որի դեպքում սահմանվում է տուգանքի վճարման ժամանակացույց, և որոշվում է յուրաքանչյուր անգամ վճարման ենթակա գումարի չափը, ինչպես նաև հաշվի առնելով ամբաստանյալի սոցիալական դրությունը, նրա խնամքին երկրորդ խմբի հաշմանդամ մոր առկայությունը, Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է սահմանել ժամանակացույց, որի ընթացքում ամբաստանյալը մաս առ մաս կկարողանա վճարել նշանակվող տուգանքի չափը։
18. Անդրադառնալով ամբաստանյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին` Դատարանը գտնում է, որ մինչև սույն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելն այն պետք է թողնել անփոփոխ` դատական ակտի հնարավոր բողոքարկման դեպքում ամբաստանյալի դատավարական պարտականությունների պատշաճ կատարումն ապահովելու համար:
Դատարանը նաև գտնում է, որ դատական ծախսերի հարցը պետք է համարել լուծված, քանի որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 168-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված դատական ծախսը բացակայում է, իսկ նշված հոդվածի նույն մասի 2-ից 8-րդ կետերով նախատեսված դատական ծախսերը, համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 8-րդ մասի` ամբաստանյալից բռնագանձման ենթակա չեն:
Դատարանը նաև գտնում է, որ որպես իրեղեն ապացույց ճանաչված «PETEK» ֆիրմայի դրամապանակը, «Յունիբանկ» ՓԲԸ–ի կոմունալ վճարումների քարտը, «Ռոբերտո» խանութի զեղչային քարտը, «VAS» սուպերմարկետի կուտակային քարտը, «VEGA» խանութի զեղչային քարտը, «Երևան Սիթի» սուպերմարկետի բոնուս քարտը, 2 հատ 1.000 ՀՀ դրամ անվանական արժեքով ԱԱ00742686 և ԱԱ57650719 սերիա–համարի թղթադրամները, 2 հատ 200 ՀՀ դրամ անվանական արժեքով մետաղադրամները, 100 ՀՀ դրամ անվանական արժեքով մետաղադրամը, 50 ՀՀ դրամ անվանական արժեքով մետաղադրամը, «10 sen» «BANK NEGARA MALAYSIA 2008» գրառմամբ մետաղադրամը, 2 հատ 1 ԱՄՆ դոլար անվանական արժեքով F63048992C և B30416681C սերիա–համարների թղթադրամները, «Кестин» տեսակի դեղահաբը, 4 հատ «ПРИТОПРИЛ» տեսակի դեղահաբերը, 2 հատ ոսկեգույն մետաղանման իրերը, «www.RealStore» գրառմամբ անդորրագիրը և տարբեր գրառումներով սպիտակ գույնի թղթի կտորը ենթակա են վերադարձման տուժողին դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Միևնույն ժամանակ, Դատարանն արձանագրում է, որ առկա չէ որևէ հիմք` ամբաստանյալի նկատմամբ հարկադիր բուժում կամ խնամակալություն նշանակելու համար, գործով բռնագանձման ենթակա գույք չկա:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 357-360-րդ, 365-րդ, 369-372-րդ, 375.3-375.4-րդ հոդվածներով` Դատարանը


ՎՃՌԵՑ`


Արման Արգամի Մակարյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործություն կատարելու մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք` 600.000 (վեց հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով։
Արման Արգամի Մակարյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34–177–րդ հոդվածի 2–րդ մասի 3–րդ կետով նախատեսված հանցագործություն կատարելու մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք` 500.000 (հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66–րդ հոդվածի համաձայն, հանցանքների համակցությամբ պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով, Արման Արգամի Մակարյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել տուգանք` 900.000 (ինը հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով, որը պետք է վճարվի 12 (տասներկու) ամսվա ընթացքում` յուրաքանչյուր ամիս 75.000 (յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով։
Արման Արգամի Մակարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված ստորագրությունը` չհեռանալու մասին, թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատավճռի ծախսերի հարցը համարել լուծված։
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո որպես իրեղեն ապացույց ճանաչված «PETEK» ֆիրմայի դրամապանակը, «Յունիբանկ» ՓԲԸ–ի կոմունալ վճարումների քարտը, «Ռոբերտո» խանութի զեղչային քարտը, «VAS» սուպերմարկետի կուտակային քարտը, «VEGA» խանութի զեղչային քարտը, «Երևան Սիթի» սուպերմարկետի բոնուս քարտը, 2 հատ 1.000 ՀՀ դրամ անվանական արժեքով ԱԱ00742686 և ԱԱ57650719 սերիա–համարի թղթադրամները, 2 հատ 200 ՀՀ դրամ անվանական արժեքով մետաղադրամները, 100 ՀՀ դրամ անվանական արժեքով մետաղադրամը, 50 ՀՀ դրամ անվանական արժեքով մետաղադրամը, «10 sen» «BANK NEGARA MALAYSIA 2008» գրառմամբ մետաղադրամը, 2 հատ 1 ԱՄՆ դոլար անվանական արժեքով F63048992C և B30416681C սերիա–համարների թղթադրամները, «Кестин» տեսակի դեղահաբը, 4 հատ «ПРИТОПРИЛ» տեսակի դեղահաբերը, 2 հատ ոսկեգույն մետաղանման իրերը, «www.RealStore» գրառմամբ անդորրագիրը և տարբեր գրառումներով սպիտակ գույնի թղթի կտորը վերադարձնել տուժողին դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ քրեական վերաքննիչ դատարան հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395–րդ հոդվածի 1–ին կետով նախատեսված հիմքի։


ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա.ՆԻԿՈՂՈՍՅԱՆ