ԵԱՔԴ/0058/01/16





ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

14 հոկտեմբերի 2016թ. ք. Երևան

Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան),

Նախագահությամբ դատավոր` Ա. Նիկողոսյանի,
քարտուղարությամբ` Կ. Գրեյանի,
Գ.Վարդանյանի, Լ. Իսպիրյանի,

մասնակցությամբ`
մեղադրող` Կ.Բարսեղյանի, տուժող` Կ.Մաթևոսյանի,
Ե.Նազարյանի,
ամբաստանյալ` Ա.Մաթևոսյանի,
պաշտպան` Ա.Ղազարյանի,

դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`
Ալեն Կարենի Մաթևոսյանի (ծնված` 28.03.1977թ., ք.Երևան, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, չամուսնացած, չի աշխատում, նախկինում չդատապարտված) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 119–րդ հոդվածի 1–ին մասով և 119–րդ հոդվածի 1–ին մասով.


ՊԱՐԶԵՑ

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. 2016 թվականի հունվարի 13–ին հարուցվել է թիվ 09101416 նախաքննական համարով քրեական գործը։
2016 թվականի հունվարի 14–ին միևնույն քրեական գործով Ելենա Մանուկի Նազարյանը ճանաչվել է տուժող։
2016 թվականի փետրվարի 7–ին Ալեն Կարենի Մաթևոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրությունը` չհեռանալու մասին։
2016 թվականի փետրվարի 14–ին Ալեն Կարենի Մաթևոսյանը որպես մեղադրյալ է ներգրավվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 119–րդ հոդվածի 1–ին մասով։
Մեղադրական եզրակացությունը կազմվել է 2016 թվականի մարտի 31–ին։
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանում քրեական գործը ստացվել է 2016 թվականի ապրիլի 18–ին և թիվ ԵԱՔԴ/0058/01/16 համարի ներքո մակագրվել նույն դատարանի դատավոր Ա.Նիկողոսյանին։
2016 թվականի ապրիլի 19–ին կայացվել է քրեական գործը վարույթ ընդունելու մասին որոշում։
2016 թվականի մայիսի 4–ին քրեական գործը նշանակվել է դատական քննության` 2016 թվականի մայիսի 10–ին։
2016 թվականի ապրիլի 18–ին հարուցվել է թիվ 09112116 նախաքննական համարով քրեական գործը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 119–րդ հոդվածի 1–ին մասով։
2016 թվականի ապրիլի 18–ին միևնույն քրեական գործով Կարեն Վազգենի Մաթևոսյանը ճանաչվել է տուժող։
2016 թվականի ապրիլի 19–ին ձերբակալվել է Ալեն Կարենի Մաթևոսյանը։
2016 թվականի ապրիլի 26–ի որոշմամբ Ալեն Կարենի Մաթևոսյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 119–րդ հոդվածի 1–ին մասով։
2016 թվականի ապրիլի 26–ին մեղադրյալ Ալեն Կարենի Մաթևոսյանի նկատմամբ հայտարարվել է հետախուզում։
2016 թվականի ապրիլի 26–ին Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի կողմից Ալեն Կարենի Մաթևոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը։
2016 թվականի ապրիլի 29–ին Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի կողմից մեղադրյալ Ալեն Կարենի Մաթևոսյանի նկատմամբ ընտրված կալանավորում խափանման միջոցի հարցը կրկնակի է քննության առնվել և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը երկու ամիս ժամկետով` ապրիլի 28–ից մինչև հունիսի 28–ը։
Մեղադրական եզրակացությունը կազմվել է 2016 թվականի ապրիլի 30–ին։
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանում քրեական գործը ստացվել է 2016 թվականի մայիսի 11–ին և թիվ ԵԱՔԴ/0082/01/16 համարի ներքո մակագրվել է նույն դատարանի դատավոր Մ.Մելքոնյանին։
2016 թվականի մայիսի 13–ին կայացվել է քրեական գործը վարույթ ընդունելու մասին որոշում։
2016 թվականի մայիսի 27–ին քրեական գործը նշանակվել է դատական քննության` 2016 թվականի հունիսի 6–ին։
2016 թվականի հունիսի 6–ին պաշտպան նեգրավելու մասին որոշում է կայացվել։
2016 թվականի հունիսի 10–ին Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր Մ.Մելքոնյանը դիմել է նույն դատարանի նախագահ Ա.Դանիելյանին նշելով հետևյալը. «(…) հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ Ալեն Մաթևոսյանի վերաբերյալ քրեական գործերը միմյանցից անջատ քննելը կարող է բացասաբար անդրադառնալ գործերի լրիվության և օբյեկտիվության վրա, խնդրում եմ վարույթումս գտնվող թիվ ԵԱՔԴ/0082/01/16 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Ալեն Կարենի Մաթևոսյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 119–րդ հոդվածի 1–ին մասով, վերամակագրել դատավոր Ա.Նիկողոսյանին` նրա վարույթում գտնվող Ալեն Մաթևոսյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 119–րդ հոդվածի 1–ին մասով թիվ ԵԱՔԴ/0058/01/16 քրեական գործին միացնելու հարցը լուծելու համար»։
2016 թվականի հունիսի 13–ին Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի նախագահ Ա.Դանիելյանի կողմից թիվ ԵԱՔԴ/0082/01/16 քրեական գործը վերամակագրվել է նույն դատարանի դատավոր Ա.Նիկողոսյանին։ Նույն օրը կայացվել է քրեական գործը վարույթ ընդունելու մասին որոշում։
2. 2016 թվականի հունիսի 20–ին որոշում է կայացվել թիվ ԵԱՔԴ/0082/01/16 քրեական գործը թիվ ԵԱՔԴ/0058/01/16 քրեական գործին միացնելու և դատական քննություն նշանակելու մասին։
2016 թվականի հունիսի 20–ին որոշում է կայացվել Ալեն Կարենի Մաթևոսյանի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելու և ընտրված խափանման միջոցը վերացնելու մասին։
2016 թվականի հուլիսի 14–ին որոշում է կայացվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 28-րդ հոդվածի 1-ին մասի, ինչպես նաև դրա հետ անմիջականորեն համակարգային կապի մեջ գտնվող քրեադատավարական նորմերի ՀՀ Սահմանադրությանը համապատասխանության հարցի լուծման խնդրանքով ՀՀ սահմանադրական դատարան դիմելու և թիվ ԵԱՔԴ/0058/01/16 քրեական գործի վարույթը կասեցնելու մասին՝ մինչև ՀՀ սահմանադրական դատարանի կողմից կայացրած համապատասխան որոշման ուժի մեջ մտնելը:
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանում 2016 թվականի հուլիսի 20–ին ստացված թիվ Ա–446 գրությամբ հայտնվել է, որ Դատարանի կողմից ՀՀ սահմանադրական դատարան ներկայացված դիմումն ընդուվել է վարույթ և միացվել ավելի վաղ` ՀՀ Արագածոտնի մարզի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի կողմից ՀՀ սահմանադրական դատարան ներկայացված դիմումին։
2016 թվականի սեպտեմբերի 20–ին թիվ ՍԴԱՈ–90 որոշմամբ ՀՀ սահմանադրական դատարանը որոշում է կայացրել` «ՀՀ Արագածոտնի մարզի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի և Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի դիմումների հիման վրա` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 28–րդ հոդվածի 1–ին մասի և 47–րդ հոդվածի` Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությանը համապատասխանության հարցը որոշելու վերաբերյալ» գործի վարույթը կարճելու մասին։
Կայացված որոշման 4–5–րդ կետում ՀՀ սահմանադրական դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի` վիճարկվող եւ դրանց հետ համակարգային առումով փոխկապակցված նորմերի վերլուծությունից հետեւում է, որ օրենսդիրը, ամրագրելով երկու եւ ավելի քրեական գործեր միացնելու հնարավորությունը, չի կարգավորել քրեական գործերը միացնելուց բխող եւ միացնելուն հաջորդող գործողությունների իրականացման կարգը, ինչը հանդիսանում է այդ իրավակարգավորման ոլորտում գտնվող կոնկրետ հանգամանքների առնչությամբ նորմատիվ պատվիրանի բացակայություն, որը, սակայն, չի խաթարում օրենսդրությամբ կարգավորված իրավահարաբերության ամբողջական եւ բնականոն իրագործումը։
ՀՀ սահմանադրական դատարանը գտնում է, որ դիմողները բարձրացրել են գործերի միացման դեպքում առաջացող հնարավոր քրեադատավարական հարցեր, որոնք վերաբերում են օրենքի մեկնաբանությանը եւ կիրառմանը: Գործնականում, օրենսդիրը չի կարող ապահովել քրեադատավարական հարաբերությունների կարգավորման որոշակիության այնպիսի աստիճան, որը կբացառի քրեադատա- վարական կարգի մեկնաբանման եւ կիրառման գործնական բարդությունը, քանզի վերջինս օբյեկտիվ երեւույթ է, եւ նման բարդություններ կարող են առաջանալ քրեադատավարական ցանկացած ձեւակերպում ընտրելու պարագայում: Նման բարդությունները գործնականում հաղթահարելի են ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ օրենքի միատեսակ կիրառություն ապահովելու սահմանադրական գործառույթի շրջանակներում»:
3. Ալեն Կարենի Մաթևոսյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 119–րդ հոդվածի 1–ին մասով այն բանի համար, որ նա 2015 թվականի դեկտեմբերի 30–ին` ժամը 21։45–ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Կ.Ուլնեցի փողոցի 2–րդ փակուղու 2–րդ շենքի 32 բնակարանում թքել է տատիկի` Ելենա Մանուկի Նազարյանի վրա, հրել է գցել գետնին, այնուհետև ոտքով ուժգին հարվածել ազդրին` պատճառելով ֆիզիկական ուժեղ ցավ և հոգեկան ուժեղ տառապանք։
Ալեն Կարենի Մաթևոսյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 119–րդ հոդվածի 1–ին մասով այն բանի համար, որ նա 2016 թվականի ապրիլի 18–ին` ժամը 04։10–ի սահմաններում Երևան քաղաքի Կ.Ուլնեցի փողոցի 2–րդ փակուղու 2–րդ շենքի 32 բնակարանում դիտավորությամբ ֆիզիկական ուժեղ ցավ և հոգեկան ուժեղ տառապանք պատճառել հորը` Կարեն Վազգենի Մաթևոսյանին։
Այսպես` մեղադրյալ Ալեն Մաթևոսյանը Երևան քաղաքի Կ.Ուլնեցի փողոցի 2–րդ փակուղու 2–րդ շենքի 32 բնակարանում համատեղ բնակվել է հոր` մանկուց 2–րդ կարգի հաշմանդամ Կարեն Վազգենի Մաթևոսյանի, խորթ մոր` Թամարա Բալասանյանի, քրոջ` Ելենա Մաթևոսյանի և տատի` 97–ամյա Ելենա Նազարյանի հետ։ 2016թ. ապրիլի 16–ին Ալեն Մաթևոսյանը դուրս է եկել տանից և շուրջ երկու օր տուն չի վերադարձել։ 2016թ. ապրիլի 18–ի գիշերը` ժամը 04։10–ի սահմաններում, երբ ընտանիքի անդամները քնած են եղել, Ա.Մաթևոսյանն ալկոհոլ օգտագործած վիճակում վերադարձել է տուն և սկսել է գոռգոռալ ու սեռական բնույթի հայհոյանքներ հնչեցնել ընտանիքի անդամների հասցեին։ Թեև Ա.Մաթևոսյանի գոռգոռոցների և հայհոյանքների հետևանքով ընտանիքի անդամները արթնացել են, սակայն, գիտակցելով վերջինիս անկանխատեսելի վտանգավոր վարքագիծը (նախկինում բազմիցս ընտանիքի անդամներին` հաշմանդամ հորը, զառամյակ տատին ծեծի ենթարկելու, ֆիզիկական և հոգեկան տառապանք պատճառած լինելու փաստերը) և տագնապած լինելով Ա.Մաթևոսյանի կողմից հերթական անգամ նման վարքագիծ դրսևորելու հավանականությունից, ձայն չեն հանել, բայց, միաժամանակ, Կ.Մաթևոսյանը վախից զանգահարել է ոստիկանություն և օգնություն խնդրել։ Սակայն ընթացքում, երբ Ա.Մաթևոսյանը էլ ավելի ագրեսիվ վարքագիծ է դրսևորել, հարևանների անդորրը չխախտելու նպատակով Կարեն Մաթևոսյանը հորդորել է որդուն դադարեցնել գոռգոռալը և հայհոյանքները, սակայն Ա.Մաթևոսյանը սկսել է սեռական բնույթի հայհոյանքներ տալ հոր հասցեին և, գտնվելով խոհանոցում, բռունցքով հարվածել է առողջական վիճակի (մանկուց հաշմանդամ) և տարիքի պատճառով ըստ էության անօգնական վիճակում գտնվող հոր Կարեն Վազգենի Մաթևոսյանի գլխին, այնուհետև հյուրասենյակում թքել նրա վրա` չորս անգամ բռունցքով հարվածելով վերջինիս գլխին` պատճառելով թե ֆիզիկական ուժեղ ցավ և թե հոգեկան ուժեղ տառապանք։

Արագացված դատական քննություն.
4. Մինչ դատաքննությունը սկսելը Պաշտպանը հայտնեց, որ պաշտպանական կողմը միջնորդում է կիրառել արագացված դատական քննության կարգ։
Ամբաստանյալ Ալեն Մաթևոսյանը հայտնեց, որ միանում է ներկայացված միջնորդությանը, այն ներկայացրել է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված դատաքննություն անցկացնելու բնույթն ու հետևանքները, առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ և հասկանալի է, դրա հետ համաձայն է և ընդունում է այն ամբողջ ծավալով:
Դատական քննության ընթացքում Մեղադրողը հայտնեց, որ քրեական գործերից մեկով` մեղադրական եզրակացությունը հաստատելու մասին որոշմամբ առարկել է արագացված դատական քննության կարգ կիրառելու դեմ, իսկ մյուսով ոչ, սակայն քրեական գործերով ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքներից ոչ մեկով դատական քննության ընթացքում չի առարկում արագացված դատական քննության կարգ կիրառելու դեմ։
Դատական քննության ընթացքում Մեղադրողը հայտնեց, որ ամբաստանյալ Ալեն Մաթևոսյանը դրվագներից մեկով իրեն մեղավոր է ճանաչել, զղջացել է, որն էլ պետք է դիտարկել որպես նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգանք։
Մեղադրողը հայտնեց, որ ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ բացակայում են։
Դատական քննության ընթացքում Պաշտպանը որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող, անձը բնութագրող տվյալներ` նշեց, որ Ալեն Մաթևոսյանը խոստովանական ցուցմունքներ է տվել, բնութագրվում է դրականորեն, ունի առողջական խնդիրներ, երիտասարդ է։
Դատական քննության ընթացքում Պաշտպանը նաև ներկայացրեց ՀՀ Երևանի քաղաքապետարանի «Քանաքեռ–Զեյթուն» ԲԿ ՓԲԸ–ի «Նոր Արաբկիր» ԱԿ ԴՓԲԸ–ի կողմից տրված հետևյալ գրությունը. «Ի պատասխան Ձեր 18.09.2006թ. թիվ 45/184 քնչ. հարցմանը պատասխանում ենք, որ Ալեն Մաթևոսյանը, 1977թ. ծնված, կոնսուլտացիայի նպատակով մեկ անգամ` 10.12.2002թ. դիմել է մեր ընկերության հոգեթերապիայի կաբինետ։ Նրա մոտ ախտորոշվել է «Գրգռվող բնույթի փսիխոպատիա»։ Նշանակվել է անհետաձգելի բուժում և առաջարկվել դիմել Երևանի քաղ. հոգեբուժական դիսպանսեր»։ Պաշտպանը նաև ներկայացրեց ամբաստանյալի 2016թ.–ի ընդհանուր հետազոտության արդյունքները։
Պաշտպանը հայտնեց նաև, որ ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ բացակայում են։
5. Դատական վիճաբանությունների փուլում Մեղադրողը միջնորդեց ամբաստանյալին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 119–րդ հոդվածի 1–ին մասով մեղսագրվող հանցանքների կատարման մեջ և պատիժ նշանակել ազատազրկման ձևով։
Դատական վիճաբանությունների փուլում Պաշտպանը միջնորդեց ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակել ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժ, իսկ ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ նշանակելու դեպքում` այն պայմանականորեն չկիրառել։
Ամբաստանյալ Ալեն Մաթևոսյանը հայտնեց, որ զղջում է իր կատարած արարքի համար` հավելելով, որ արարքի կատարման պահին չի գիտակցել, թե ինչ է անում։
Տուժող Ե.Նազարյանը հայտնեց, որ չի առարկում արագացված դատական քննության կարգ կիրառելու դեմ, ներում է ամբաստանյալին, չունի որևէ պահանջ կամ բողոք և խնդրում է Դատարանից նրա նկատմամբ նշանակել մեղմ պատիժ, քանի որ նա տառապում է հոգեկան հիվանդությամբ և ունի բուժման կարիք։
Տուժող Կ.Մաթևոսյանը նույնպես հայտնեց, որ չի առարկում արագացված դատական քննության կարգ կիրառելու դեմ, ներում է ամբաստանյալին, չունի որևէ պահանջ կամ բողոք և խնդրում է Դատարանից մեղմ վերաբերվել ամբաստանյալի նկատմամբ` նկատի ունենալով, որ ամբաստանյալը կախվածություն ունի ալկոհոլից, որից պետք է բուժում ստանա։

Դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը.
6. Լսելով ամբաստանյալի դիրքորոշումն իրեն առաջադրված մեղադրանքի վերաբերյալ, հաշվի առնելով մինչև դատաքննությունը սկսվելն իր կամքով և Պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո ներկայացրած միջնորդությունն արագացված դատական քննության կարգ կիրառելու վերաբերյալ, ինչպես նաև այդ կապակցությամբ Մեղադրողի, Տուժողների հայտնած դիրքորոշումը` Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ հետևյալ իրավական հարցին. արդյո՞ք ապացույցների հետազոտման փուլում գտնվող թիվ ԵԱՔԴ/0058/01/16 քրեական գործը դատական քննության նախապատրաստման փուլում գտնվող թիվ ԵԱՔԴ/0082/01/16 քրեական գործին միացնելու դեպքում քրեական գործով դատական քննությունը վերսկսվում է, որի պարագայում` կարող է քննարկվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1–րդ և 375.2–րդ հոդվածներով ամրագրված պայմանների առկայության հարցը` դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու համար։
7. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 28–րդ հոդվածի 1–ին մասի համաձայն`
«1. Քննիչի, դատախազի կամ դատարանի կողմից մեկ վարույթում կարող են միացվել մեկ կամ մի քանի հանցագործությունների կատարմանը մասնակցելու մեջ մեղադրվող մի քանի անձանց գործերը կամ մի անձի կողմից կատարված մի քանի հանցագործությունների վերաբերյալ գործերը:
(…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 301–րդ հոդվածի համաձայն`
«(…)
2. Դատավորի մասնակցությունը դատական քննությանն անհնար լինելու դեպքում նա փոխարինվում է այլ դատավորով, իսկ գործի քննությունը վերսկսվում է:
(…)»
8. Դատական քննության վերսկսման հնարավորություն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրքը նախատեսում է ըստ էության միայն վերոնշյալ` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 301–րդ հոդվածում։
Այդ նորմը Դատարանի համոզմամբ վերաբերվում է այն դեպքերին, երբ իրավական որոշակիության սկզբունքին համապատասխան` օրենքով նախատեսված կարգով, դատավորի կողմից իր լիազորությունների կատարումը դառնում է անհնար։
Նկատի ունենալով, որ հիշյալ հիմնահարցը իրավական որոշակիության սկզբունքին համապատասխան կարգավորված չէ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքում` Դատարանը ի թիվս այլոց, այն բարձրացրել էր ՀՀ սահմանադրական դատարանի առջև։
Սակայն, հաշվի առնելով, որ ՀՀ սահմանադրական դատարանի կողմից վարույթը կարճվել է` հիմքում դնելով այն պատճառաբանությունը, որ բարձրացված քրեադատավարական հարցերը վերաբերում են օրենքի մեկնաբանությանը եւ կիրառմանը, Դատարանը գտնում է, որ բարձրացված հիմնահարցը ենթակա է լուծման հետևյալ կերպ.
Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ Դատարանի համոզմամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 28–րդ հոդվածի 1–ին մասում նախատեսված հիմքերի առկայության դեպքում Դատարանում գտնվող (այդ թվում` տարբեր դատավորների վարույթում գտնվող) քրեական գործերը պետք է իմպերատիվորեն միացվեն միմյանց (տե՛ս 2016 թվականի հուլիսի 14–ի` «ՀՀ սահմանադրական դատարան դիմելու և գործի վարույթը կասեցնեու մասին» որոշման 10–15–րդ կետերը, հատոր 3, Գ/Թ–77–101), քանի որ դա առաջին հերթին բխում է ՀՀ Սահմանադրությամբ և Եվրոպական կոնվենցիայով ամրագրված` անձի արդարացի դատական քննության և կատարած արարքի համար համաչափ պատժի նշանակումն ապահովելու երաշխիքներից։
Այն դեպքում, երբ տարբեր դատավորների վարույթում գտնվող քրեական գործերի միացումը կրում է ոչ թե դիսպոզիտիվ բնույթ, այլ իմպերատիվ բնույթ, ապա դատավորներից մեկի լիազորությունների կատարումը (մասնակցությունը քրեական գործով դատական քննությանը) դառնում է անհնար։
Արդյունքում, միացող քրեական գործով դատավորը փոխարինվում է միացվող քրեական գործով դատական քննությունն իրականացնող դատավորով, որի պարագայում քրեական գործով դատական քննությունը ենթակա է վեսկսման` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 301–րդ հոդվածի 2–րդ մասի ուժով։
9. Սույն գործի շրջանակներում` ապացույցների հետազոտման փուլում գտնվող թիվ ԵԱՔԴ/0058/01/16 քրեական գործը դատական քննության նախապատրաստման փուլում գտնվող թիվ ԵԱՔԴ/0082/01/16 քրեական գործին միացնելու արդյունքում Դատարանը գտնում է, որ դատական քննությունը ենթակա է վերսկսման` նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ մինչ քրեական գործերի միացումը` թիվ ԵԱՔԴ/0082/01/16 քրեական գործը Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի դատավոր Ա.Նիկողոսյանին վերամակագրվելու արդյունքում Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի դատավոր Մ.Մելքոնյանի մասնակցությունը քրեական գործով դատական քննությանը դառնում է անհնար, ուստի Դատարանը գտնում է, որ այդ դեպքում դատական քննությունը ենթակա է վերսկսման, որի պարագայում կարող է քննարկվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1–րդ և 375.2–րդ հոդվածներով ամրագրված պայմանների առկայության հարցը` դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու համար։
10. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Եթե մեղադրողը մեղադրական եզրակացությունում չի առարկել արագացված կարգ կիրառելու դեմ, ապա ամբաստանյալը կամ մեղադրյալն իրեն առաջադրված մեղադրանքի հետ համաձայնվելու դեպքում իրավունք ունի միջնորդելու արագացված դատական քննության կարգ կիրառելու մասին այն հանցագործություններով, որոնց համար Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքով նախատեսված պատիժը չի գերազանցում 10 տարի ժամկետով ազատազրկումը։
Մինչև դատաքննությունն սկսելը մեղադրողը դատարանի առաջարկությամբ կարող է իր դիրքորոշումը փոխել, թեպետ արագացված կարգ կիրառելու դեմ առարկել է մեղադրական եզրակացությունում։
2. Սույն հոդվածի առաջին մասով նախատեսված դեպքում դատարանը կիրառում է դատական քննության արագացված կարգ, եթե`
1) ամբաստանյալը գիտակցում է իր կողմից ներկայացված միջնորդության բնույթը և հետևանքները, և
2) միջնորդությունը ներկայացված է կամավոր, և
3) պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո, եթե ամբաստանյալն ունի այդպիսին։
3. Դատարանը, գտնելով, որ ամբաստանյալի կողմից միջնորդություն ներկայացնելիս չեն պահպանվել սույն հոդվածի առաջին կամ երկրորդ մասերով նախատեսված պայմանները, որոշում է ընդունում ընդհանուր կարգով դատաքննություն անցկացնելու մասին։
Դատարանը արագացված կարգ կիրառելու միջնորդությունը մերժում է նաև, եթե պարզում է, որ ամբաստանյալի արարքի իրավաբանական որակումը ճիշտ չէ։ (…) Ամբաստանյալի կամ մեղադրյալի անմեղսունակության առնչությամբ հիմնավոր կասկածների առկայության դեպքում դատարանը մերժում է արագացված կարգ կիրառելու միջնորդությունը՝ անցնելով ընդհանուր կարգով գործի քննությանը։
(…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի համաձայն`
«(…)
4. Հարցերի արդյունքում դատարանը, համոզվելով, որ առկա են սույն օրենսգրքի 375.1 հոդվածով նախատեսված պայմանները, որոշում է կայացնում արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին։ Հակառակ դեպքում դատական քննությունն իրականացվում է ընդհանուր կարգով։
5. Դատարանը արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելիս քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չի կատարում։ Սակայն ուսումնասիրում է ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները։
6. Դատարանն արագացված կարգով դատական քննության արդյունքում մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ, որը չի կարող գերազանցել կատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը, իսկ եթե առավել խիստ պատժի երկու երրորդը փոքր է տվյալ հանցագործության համար նախատեսված առավել մեղմ պատժից` ապա առավել մեղմ պատիժը։
(…)
8. Սույն օրենսգրքի 168 հոդվածի առաջին մասի 2-8-րդ կետերով նախատեսված դատական ծախսերն ամբաստանյալից ենթակա չեն բռնագանձման»։
11. ՀՀ սահմանադրական դատարանը 2010 թվականի դեկտեմբերի 28–ի թիվ ՍԴՈ-931 որոշման 6-րդ, 8-րդ և 11-րդ կետերում հայտնել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) Արագացված կարգով դատական քննությունը քրեական դատավարության ձև է, որն օրենքով սահմանված կարգով միտված է գործն առավել սեղմ ժամկետում և պարզեցված կանոններով լուծելուն։ Այս ինստիտուտի առանցքում «գործարքն» է քրեական դատավարության երկու կողմերի` մեղադրանքի և պաշտպանության կողմերի միջև, որի շրջանակներում մեղադրյալը համաձայնում է առաջադրված մեղադրանքին, ինչի դիմաց նրա համար երաշխավորվում է պատժի այնպիսի չափ, որը չի կարող գերազանցել կատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը, իսկ եթե առավել խիստ պատժի երկու երրորդը փոքր է տվյալ հանցագործության համար նախատեսված առավել մեղմ պատժից` ապա առավել մեղմ պատիժ, ինչպես նաև ամբաստանյալն ազատվում է ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 168-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-8-րդ կետերով նախատեսված դատական ծախսերից։ Համաձայնելով արագացված դատաքննությանը` ամբաստանյալը նաև կամովին հրաժարվում է մի շարք սահմանադրաիրավական երաշխիքներից, այն է` անմեղության կանխավարկածի սկզբունք, գործի հրապարակային քննության և այլ իրավունքներ։ Մյուս կողմից` մեղադրողը հրաժարվում է մեղադրանքը պաշտպանելու իր գործառույթը լրիվ ծավալով իրականացնելուց` դրանով հնարավորություն ստանալով տնտեսել իր միջոցները, ինչպես նաև մեղադրյալին (ամբաստանյալին) խրախուսել համագործակցելու քրեական հետապնդման մարմինների հետ»։
ՀՀ սահմանադրական դատարանը միևնույն որոշման 6–րդ կետում անդրադարձել է նաև արագացված դատաքննության ինստիտուտի՝ որպես քրեական դատավարության տարբերակված վարույթի տեսակի, 1987 թվականին Եվրոպայի խորհրդի նախարարների կոմիտեի «Քրեական արդարադատության պարզեցման վերաբերյալ» թիվ R (87) 18 հանձնարարականում կատարված վերլուծությանը, որը Դատարանի համոզմամբ կիրառելի է նաև սույն գործի շրջանակներում` հաշվի առնելով, որ 2015 թվականի դեկտեմբերի 6–ի խմբագրությամբ ՀՀ Սահմանադրության 81–րդ հոդվածի պահանջն է ՀՀ Սահմանադրությամբ նախատեսված հիմնարար իրավունքների, այդ թվում անձի իրավունքների և ազատությունների արդյունավետ դատական պաշտպանության վերաբերյալ ՀՀ Սահմանադրությունում ամրագրված նորմերը մեկնաբանելիս հաշվի առնել Հայաստանի Հանրապետության վավերացրած՝ մարդու իրավունքների վերաբերյալ միջազգային պայմանագրերի հիման վրա գործող մարմինների պրակտիկան:
Ըստ վկայակոչված հանձնարարականի` արագացված դատաքննության ինստիտուտն ուղղված է քրեական արդարադատության համակարգի գործունեությունն արագացնելուն և պարզեցնելուն, մասնավորապես՝ ողջամիտ ժամկետում քրեական գործի լուծման վերաբերյալ միջազգային չափանիշները և պահանջներն ապահովելու պետության պարտավորությունն արդյունավետ իրականացնելուն, հանցագործությունների քննությունն իրականացնելիս հապաղումները վերացնելուն, որոնք կասկածի տակ են դնում քրեական օրենքի հեղինակությունը և ազդում արդարադատության պատշաճ իրականացման վրա, ինչպես նաև պետության քրեական քաղաքականության գերակա խնդիրներն արդյունավետ լուծելուն։
Որպես քննարկվող ինստիտուտի նպատակներ` հանձնարարականում նշված են, ի թիվս այլնի.
ա) դատավարական տնտեսումը, այսինքն` առանձին քրեական գործերով ժամանակի, միջոցների և ջանքերի կրճատումը` դրանք ավելի բարդ գործերի վարույթի համար օգտագործելու նպատակով,
բ) հանցագործության կատարման և պատժի նշանակման միջև ընկած ժամանակահատվածի կրճատումը, նպատակ ունենալով ուժեղացնել դատավարության և քրեական պատժի նախազգուշական ազդեցությունը,
գ) կողմերին հաշտեցնելը և այլն։
12. ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Տ.Քամալյանի վերաբերյալ ԵՇԴ/0097/01/09 գործով 2010 թվականի մարտի 26–ին կայացված որոշման 14–15–րդ, 18–19–րդ կետերում հայտնել է.
«(…) ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրիքը որևէ կանոն կամ ընթացակարգ չի սահմանում, որն ամրագրեր տուժող կողմի (այդ թվում` տուժողի, տուժողի ներկայացուցչի և օրինական ներկայացուցչի, տուժողի իրավահաջորդի) ներգրավվածությունը արագացված կարգի կիրառման հարցում։ Այլ կերպ` տուժող կողմից դիրքորոշումը հաշվի առնելու պահանջ ամրագրված չէ ո՛չ մեղադրողի համար` արագացված դատական քննության դեմ առարկելու կամ չառարկելու հարցը լուծելիս, և ո՛չ էլ դատարանի համար` արագացված դատական քննության անցնելու մասին որոշում կայացնելիս։
(…)
Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ «իր խախտված իրավունքները վերականգնելու (…) համար» սահմանադրական ձևակերպումը` որոշակիորեն վերաբերելի է նաև քրեական գործով տուժողին (նաև տուժողի իրավահաջորդին), քանի որ տուժողն այն անձն է, որի իրավունքները հանցագործությամբ խախտվում են։ Ընդ որում, տուժողի իրավաչափ շահերի շրջանակում է իրեն հասցված վնասի վերականգնումը, իրեն վնաս պատճառած արարքի հանգամանքների լրիվ բացահայտումը ու դրա ճիշտ քրեաիրավական որակումը, իր նկատմամբ հանցանք կատարած անձի դատապարտումը և արդարացի պատժի նշանակումը։ Այդ շահերի ապահովման երաշխիքներից է տուժողի իրավունքը, որպեսզի իր գործով դատական քննությունն ընթանա «արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ»
Տուժողի համար իր գործի «արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ» քննությունը, inter alia, ենթադրում է, որ ա. Դատախազը (մեղադրողը) արագացված դատական քննության դեմ առարկելու կամ չառարկելու հարցը լուծելիս, պետք է հաշվի առնի տուժողի դիրքորոշումը` որպես մեղադրանքի կողմի սուբյեկտի (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 6-րդ հոդվածի 21-րդ կետ)։ բ. Դատարանը չի կարող անցնել դատական քննության արագացված կարգի ` առանց այդ հարցի կապակցությամբ տուժողի դիրքորոշումը պարզելու։
գ. Դատարանը կարող է դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու մասին մեղադրյալի միջնորդությունը մերժել, եթե դրա դեմ առարկում է տուժողը։ Այդ դեպքում դատարանը կայացնում է առանձին որոշում, որում պատճառաբանում է արագացված դատական քննության արդյունքում տուժողի օրինական շահերի վտանգման հանգամանքը։
Դատախազի (մեղադրողի) և դատարանի համար, սույն որոշման նախորդ կետի հիման վրա, համապատասխանաբար, դատական քննության արագացված կարգի դեմ առարկելու և ամբաստանյալի համապատասխան միջնորդությունը մերժելու հարցը լուծելիս տուժողի դիրքորոշումը պետք է վճռական նշանակություն ունենա մասնավորապես այն դեպքերում, երբ տուժողը `
ա. ողջամտորեն հիմնավորում է, որ իրեն հասցված վնասն ամբողջությամբ հատուցված չէ,
բ. փաստարկված առարկում է գործի փաստական հանգամանքների դեմ»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը թիվ ԵԿԴ/0209/01/10 քրեական գործով Շողակաթ Ամիրխանյանի և Գառնիկ Ֆարմանյանի վերաբերյալ 2011 թվականի փետրվարի 24–ին կայացված որոշման 24–րդ կետերում հայտնել է.
«(…) [Դ]ատական քննության արագացված կարգի կիրառման համար, ի թիվս այլոց, անհրաժեշտ են հետևյալ պայմանները.
1) ամբաստանյալը կամ մեղադրյալն իր միջնորդության մեջ հայտարարել է առաջադրված մեղադրանքի հետ համաձայն լինելու և արագացված դատական քննության կարգ կիրառելու մասին,
2) ամբաստանյալը կամ մեղադրյալը գիտակցում է իր ներկայացրած միջնորդության բնույթն ու հետևանքները,
3) միջնորդությունը ներկայացված է կամավոր, պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.2-րդ հոդվածով նախատեսված ժամանակահատվածում, այն է՝ քրեական գործը դատարան ուղարկելու պահից մինչև դատաքննությունն սկսվելը,
4) մեղադրողը չի առարկում արագացված կարգ կիրառելու դեմ,
5) անձը մեղադրվում է այնպիսի հանցանք գործելու մեջ, որի համար նախատեսված պատիժը չի գերազանցում 10 տարի ժամկետով ազատազրկումը»:
13. Սույն դատավճռի 10–ից 12–րդ կետերում մատնանշված իրավական նորմերը, ՀՀ Սահմանադրական դատարանի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումները համադրելով սույն դատավճռի 3–ից 5–րդ կետերում նշված փաստական հանգամանքների հետ, Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ա) ամբաստանյալ Ալեն Մաթևոսյանն իր միջնորդության մեջ հայտարարել է առաջադրված մեղադրանքի հետ համաձայն լինելու և արագացված դատական քննության կարգ կիրառելու մասին,
բ) ամբաստանյալ Ալեն Մաթևոսյանը գիտակցել է իր ներկայացրած միջնորդության բնույթն ու հետևանքները,
գ) միջնորդությունը ներկայացվել է կամավոր, պաշտպան Արամ Ղազարյանի հետ խորհրդակցելուց հետո և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.2–րդ հոդվածով նախատեսված ժամանակահատվածում, մինչև դատաքննությունը սկսվելը։
դ) մեղադրողը չի առարկել արագացված կարգ կիրառելու դեմ,
ե) Ալեն Մաթևոսյանը մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի 1–ին մասով և 119–րդ հոդվածի 1–ին մասով նախատեսված հանցանքներ գործելու մեջ, որոնց համար ազատազրկման ձևով սահմանված պատժաչափը չի գերազանցում 10 տարի ժամկետով ազատազրկումը։
Հաշվի առնելով «ա»–ից «ե» կետում շարադրված փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև այն հանգամանքը, որ Տուժողները չեն առարկել արագացված դատական քննություն կիրառելու դեմ, հայտնելով, որ որևէ պահանջ և բողոք չունեն ամբաստանյալի դեմ, Դատարանը գտնում է, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1-րդ եւ 375.2-րդ հոդվածներով նախատեսված պայմանները արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին։
Հիմք ընդունելով վերոգրյալը` Դատարանը, գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, հանգում է այն հետևության, որ Ալեն Կարենի Մաթևոսյանը մեղավորությամբ կատարել է սույն դատավճռի 3-րդ կետում արձանագրված` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 119–րդ հոդվածի 1–ին մասով և 119-րդ հոդվածի 1–ին մասով իրեն մեղսագրվող արարքները։
14. Հաստատված համարելով ամբաստանյալ Ալեն Կարենի Մաթևոսյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 119–րդ հոդվածի 1–ին մասով և 119–րդ հոդվածի 1–ին մասով նախատեսված հանցանքների կատարման մեջ` Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ ամբաստանյալին մեղսագրվող արարքների համար պատժի նշանակման հետ կապված իրավական հարցերի հետևյալ խմբին.
ա) ապացուցված է արդյո՞ք Ալեն Կարենի Մաթևոսյանի պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների առկայությունը.
բ) ենթակա է արդյո՞ք պատժի Ալեն Կարենի Մաթևոսյանն իր կատարած հանցանքի համար.
գ) ի՞նչ պատիժ պետք է նշանակվի Ալեն Կարենի Մաթևոսյանի նկատմամբ.
դ) Ալեն Կարենի Մաթևոսյանն արդյո՞ք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը։
15. Պատասխանելով սույն դատավճռի 14–րդ կետի «ա» ենթակետով բարձրացված իրավական հարցին` Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61–րդ հոդվածի համաձայն`
«(…)
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով:
(…)»
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 1-ին մասն ամրագրում է պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների ոչ սպառիչ ցանկը, այն է`
« (…)
9) մեղայականով ներկայանալը, հանցագործությունը բացահայտելուն, հանցագործության մյուս մասնակիցներին մերկացնելուն, հանցագործությամբ ձեռք բերված գույքը որոնելուն աջակցելը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածը սահմանում է պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների սպառիչ ցանկը:
Այսպես, այդ հոդվածի 1–ին մասի համաձայն`
«1. Պատասխանատվությունը եւ պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ են՝ (…)
14) հանցանքն ալկոհոլի, թմրամիջոցների կամ թմրեցնող այլ նյութերի ազդեցության տակ կատարելը»։
Նույն հոդվածի 3-րդ և 4-րդ մասերի համաձայն`
«3. Պատիժ նշանակելիս դատարանը չի կարող հաշվի առնել սույն հոդվածի առաջին մասով չնախատեսված այլ հանգամանքներ:
4. Եթե սույն հոդվածի առաջին մասում նշված որևէ հանգամանք սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված է որպես հանցագործության հատկանիշ, ապա դա չի կարող կրկին հաշվի առնվել որպես պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք»:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Դավիթ Հարությունյանի վերաբերյալ թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09 որոշման 14–15–րդ կետերում արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. « (…) Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածի 1-ին մասի 14-րդ կետով նախատեսված` հանցանքն ալկոհոլի ազդեցության տակ կատարելը ոչ թե պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող պայման է, այլ ծանրացնող հանգամանք։
Բանն այն է, որ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով հանցանքն ալկոհոլի ազդեցության տակ կատարելը դատարանը ծանրացնող հանգամանք պետք է համարի միայն այն դեպքում, երբ ալկոհոլի ազդեցությունը հանդիսացել է հանցանքը կատարելուն նպաստող պայման։ Ինչ վերաբերում է պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներին, ապա դրանք հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի, հանցավորի անձնավորության մասին և ամեն մի կոնկրետ գործով անհատականացնել պատիժը։ Պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ցանկի վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ քննարկվող հանգամանքները վերաբերում են ինչպես հանցագործությանը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությանը կամ բնութագրում են հանցագործությունն ու հանցավորի անձնավորությունը միաժամանակ։ Այդ պատճառով էլ պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները պետք է դիտարկել որպես հանցակազմի սահմաններից դուրս հանգամանքներ, որոնք ուղղակի կամ անուղղակի վերաբերում են հանցագործությանը կամ հանցավորի անձնավորությանը, բարձրացնում կամ իջեցնում են հասարակական վտանգավորության աստիճանը և ազդում պատժի վրա։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածի 2-րդ մասի բովանդակությունից երևում է, որ հանցանքն ալկոհոլի ազդեցության տակ կատարելը դատարանը կարող է ծանրացնող հանգամանք չհամարել` ելնելով հանցագործության բնույթից։ Ուստի այդ հարցը լուծելիս դատարանը պարտավոր է հանգամանորեն պարզել և հաշվի առնել, թե հանցավոր արարքն իր բնույթով կապվա՞ծ է արդյոք հանցանք կատարած անձի` ալկոհոլ օգտագործած լինելու հետ (…)»։
16. Նախորդ կետում վկայակոչված իրավադրույթները համադրելով սույն դատավճռում արձանագրված փաստական տվյալների հետ` Դատարանը որպես ամբաստանյալ Ալեն Կարենի Մաթևոսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտարկում այն, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 119–րդ հոդվածի 1–ին մասով (1 դրվագ) առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալն իրեն մեղավոր է ճանաչել` դեռևս նախաքննության ընթացքում (տե՛ս հատոր 1, Գ/Թ–156–157)։
Դատարանը որպես ամբաստանյալ Ալեն Կարենի Մաթևոսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք է դիտարկում այն, որ նա իրեն մեղսագրվող հանցանքները կատարել է ալկոհոլի ազդեցությամբ։ Դատարանի հիշյալ դիրքորոշումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ ալկոհոլի ազդեցության տակ գտնվելը հանդիսացել է նպաստող պայման ամբաստանյալի կողմից իրեն մեղսագրվող հանցանքները կատարելիս։ Մասնավորապես, ամբաստանյալի հանրային վտանգավոր վարքագիծը երկու դրվագներում էլ արտահայտվել է ալկոհոլի օգտագործման հետևանքով, որի պարագայում Դատարանը գտնում է, որ ալկոհոլի ազդեցությամբ հանցանքների կատարումը հանդիսանում է ամբաստանյալ Ալեն Մաթևոսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք։
Դատարանն արձանագրում է նաև, որ որպես ամբաստանյալ Ալեն Կարենի Մաթևոսյանի անձը բնութագրող տվյալ ենթակա է դիտարկման այն, որ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնից 2016 թվականի մայիսի 12–ին ստացված գրության համաձայն` նա նախկինում դատապարտված, այսինքն` նախկինում արատավորված չի եղել (տե՛ս հատոր 3, Գ/Թ–20–21)։
17. Պատասխանելով սույն դատավճռի 14–րդ կետի «բ» ենթակետով բարձրացված իրավական հարցին` Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել, որ այն դեպքում, երբ հաստատված է համարվում անձի կողմից քրեական օրենքով արգելված հանցանքի կատարման փաստական հանգամանքը, ապա անհրաժեշտություն է առաջանում կյանքի կոչել քրեական իրավունքի հիմքում ընկած պատասխանատվության անխուսափելիության սկզբունքը (նպատակ ունենալով վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել հանցանք կատարած անձին և կանխել հետագա հանցագործությունների կատարումը` հանցավորի մոտ ձևավորելով իրավահպատակ վարքագիծ և ապահովելով նրա վերասոցիալականացումը հասարակությունում), բացառությամբ այն դեպքերի, երբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասում նախատեսված մեխանիզմների ուժով անձը կարող է ենթակա չլինել պատժի օրենքի ուժով (Ex lege):
Համադրելով վերոնշյալ դիրքորոշումը` ամբաստանյալ Ալեն Կարենի Մաթևոսյանի կողմից Ֆիզիկական ուժեղ ցավ և հոգեկան ուժեղ տառապանք պատճառելու հաստատված փաստական հանգամանքի հետ, Դատարանն արձանագրում է, որ առկա է անհրաժեշտություն կատարված հանցանքի կապակցությամբ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել Ալեն Կարենի Մաթևոսյանին և կանխել հետագա հնարավոր հանցագործությունները` այդ կերպ նպաստելով ամբաստանյալի իրավահպատակ վարքագծի ձևավորմանը և նրա վերասոցիալականացմանը հասարակությունում։ Միևնույն ժամանակ, Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով ամբաստանյալի պատժի ենթակա չլինելու օրենքի ուժով նախատեսված հիմքերը բացակայում են։
Այսինքն, Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ալեն Կարենի Մաթևոսյանը ենթակա է պատժի` ֆիզիկական ուժեղ ցավ և հոգեկան տառապանք պատճառելու ձևով արտահայտված հանցանքի կատարման համար։
18. Պատասխանելով սույն դատավճռի 14–րդ կետի «գ» ենթակետով բարձրացված իրավական հարցին` Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները»:
(…)
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3–րդ հոդվածի համաձայն`
«(…)
6. Դատարանն արագացված կարգով դատական քննության արդյունքում մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ, որը չի կարող գերազանցել կատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը, իսկ եթե առավել խիստ պատժի երկու երրորդը փոքր է տվյալ հանցագործության համար նախատեսված առավել մեղմ պատժից` ապա առավել մեղմ պատիժը։
(…)
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի տեսակները»:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերանշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ` ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները` ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ, ինչի վերաբերյալ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 39–րդ կետում հայտնել է հետևյալը.
«(…) Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։ Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։ Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են։ Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա։ Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
(…)
Այսպիսով, նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի հարցերի վերաբերյալ մանրամասն տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։
(…) Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն»։
19. Վերը վկայակոչված իրավական դիրքորոշումների հիման վրա` Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել.
Սույն դատավճռում շարադրված իրավադրույթների, դրանց վերլուծության արդյունքում ձևավորված դատողությունների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով ամբաստանյալ Ալեն Կարենի Մաթևոսյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 119–րդ հոդվածի 1–ին մասով և 119–րդ հոդվածի 1–ին մասով կատարած հանցագործությունների բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում` նրա հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, հանցանքները կատարելուց հետո ամբաստանյալի դրսևորած վարքագիծը, դրանք համադրելով սույն դատավճռի 13-րդ կետում արձանագրված՝ նրա անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքի, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքի առկայության պայմաններում՝ Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ տվյալ դեպքում սանկցիայով նախատեսված ազատազրկում պատժատեսակի միջոցով հնարավոր է ապահովել պատժի նպատակների իրացվելիությունը:
Այսինքն` Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ալեն Կարենի Մաթևոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 119–րդ հոդվածի 1–ին մասով կատարված երկու դրվագ հանցանքներից յուրաքանչյուրի համար որպես պատիժ պետք է նշանակել սանկցիայով նախատեսված ազատազրկում պատժատեսակը, որի ռեալ (իրական) կիրառման միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացվելիությունը: Տվյալ դեպքում նշանակվող տուգանքը բխում է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության և պատասխանատվության անհատականացման, պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից։
20. Պատասխանելով սույն դատավճռի 14–րդ կետի «դ» ենթակետով բարձրացված իրավական հարցին` Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
Անդրադառնալով Պաշտպանի կողմից ներկայացված միջնորդությանը` ամբաստանյալ Ալեն Կարենի Մաթևոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70–րդ հոդվածով նախատեսված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելուն, Դատարանը գտնում է, որ այն ենթակա է մերժման։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մաuին։ 2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիu դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները (…)»։
Սույն քրեաիրավական նորմերը ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից բազմիցս վերլուծության են ենթարկվել մի շարք գործերով կայացված նախադեպային որոշումներում (տե՛ս ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12, ՏԴ/0018/01/13, ԵԷԴ/0132/01/13, ԵԱՆԴ/0060/01/13, ԵԿԴ/0096/01/13, ԵԿԴ/0252/01/13, ԵՄԴ/0027/01/14, ԳԴ/0014/01/14, ՍԴ/0204/01/13, ՏԴ/0031/01/14, ՍԴ3/0174/01/14, ԵԱԴԴ/0011/01/14, ԵԱՔԴ/0091/01/14, ԵԿԴ/0039/01/15 և այլ որոշումները) և մշտապես վերահաստատվել է դիրքորոշումն առ այն, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը բազմիցս փաստել է, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլոց, հիմնված լինեն նաև հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն։
Սույն քրեական գործի շրջանակներում համակողմանիորեն գնահատման ենթարկելով ամբաստանյալ Ալեն Կարենի Մաթևոսյանին մեղսագրվող արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը, ինչպես նաև նկատի ունենալով ամբաստանյալի անձը բնութագրող, նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքի առկայությունը` Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործում առկա չեն այնպիսի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող փաստական տվյալներ, որոնք հաղթահարելով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից կայացված նախադեպային դիրքորոշումներում ամրագրված չափանիշները` կվկայեին ամբաստանյալ Ալեն Մաթևոսյանի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։
Նկատի ունենալով ամբաստանյալ Ալեն Կարենի Մաթևոսյանի կողմից քրեական օրենքով արգելված նույնանման արարքի կատարման քանակը, եղանակը, բնույթը, հանրային վտանգավորության և հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալի նկատմամբ անհրաժեշտ է կիրառել քրեաիրավական ներգործության միջոց, որն անմիջականորեն պետք է ներգործի ամբաստանյալի նկատմամբ` ունենալով կանխարգելիչ (պրևենտիվ) բնույթ, ապագայում համանման արարքների կատարումը բացառելու համար։
Այսինքն, Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ալեն Կարենի Մաթևոսյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակվող պատիժը։
21. Անդրադառնալով այն հարցին, թե հանցանքը կատարելու մեջ մեղավոր ճանաչված ամբաստանյալ Ալեն Մաթևոսյանի նկատմամբ անհրաժեշտ է արդյո՞ք կիրառել հարկադրական բուժում գինեմոլությունից եւ (կամ) թմրամոլությունից, այն պարագայում, երբ ամբաստանյալն իր կողմից հանցանքները կատարել է ալկոհոլի ազդեցությամբ և փորձագիտական թիվ 21 եզրակացությամբ խորհուրդ է տրվում ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակել նարկոլոգի և նյարդահոգեբույժի ամբուլատոր հսկողություն։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 98–րդ հոդվածի 2–րդ մասի համաձայն` «Մեղսունակությունը չբացառող հոգեկան խանգարման վիճակում կատարված հանցանքի համար դատապարտված, բայց ալկոհոլամոլությունից, թմրամոլությունից կամ թունամոլությունից կամ մեղսունակությունը չբացառող հոգեկան խանգարումներից բուժման կարիք ունեցող անձանց նկատմամբ դատարանը պատժի հետ մեկտեղ կարող է նշանակել հոգեբույժի մոտ արտահիվանդանոցային հսկողություն եւ հարկադիր բուժում»։
Սույն գործի շրջանակներում ամբաստանյալ Ալեն Կարենի Մաթևոսյանը կատարել է քրեական օրենքով արգելված արարքները գտնվելով ալկոհոլի ազդեցության տակ։ Բացի այդ, դատական քննության ընթացքում թե՛ ամբաստանյալի, թե՛ Տուժողների կողմից նշվել է, որ Ալեն Մաթևոսյանը կախվածություն ունի ալկոհոլից։
Բացի այդ, ՀՀ առողջապահության նախարարությանը կից միջգերատեսչական դատահոգեբուժական փորձաքննությունների հանձնաժողովի 2016 թվականի մարտի 9–ի ստացիոնար դատահոգեբուժական փորձաքննության թիվ 21 եզրակացության համաձայն` Ալեն Կարենի Մաթևոսյանը տառապել է և տառապում է «Վարքային խանգարումներ ալկոհոլի վնասակար գործածման հետևանքով»։ (…) Հաշվի առնելով նրա մոտ առկա «Վարքային խանգարումները ալկոհոլի վնասակար գործածման հետևանքով, խորհուրդ է տրվում նարկոլոգի և նյարդահոգեբույժի ամբուլատոր հսկողություն» (տե՛ս հատոր 1, Գ/Թ–143–146)։
Հիմք ընդունելով վերոգրյալ փաստական տվյալները, ինչպես նաև նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալը պարբերաբար օգտագործել է ալկոհոլ, որը նաև նպաստել է նրա անձի հանրային վտանգավորության բարձրացմանն իրեն շրջապատող անձանց համար, որի արդյունքում էլ նրա կողմից կատարվել են քրեական օրենքով արգելված հանցանքները, ուստի Դատարանը գտնում է, որ որպես հատուկ պրևենցիայի դրսևորում` ամբաստանյալի կողմից հետագայում համանման հանցանքների կատարումը կանխելու նպատակով, նրա նկատմամբ պատժի հետ մեկտեղ պետք է նշանակել հոգեբույժի մոտ արտահիվանդանոցային հսկողություն եւ հարկադիր բուժում։
22. Նկատի ունենալով, որ սույն քրեական գործով բացակայում է քաղաքացիական հայց և պատճառված վնաս` Դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360–րդ հոդվածում նախատեսված այդ հարցերին չի անդրադառնում։
Անդրադառնալով ամբաստանյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին` Դատարանը գտնում է, որ մինչև սույն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելն այն պետք է թողնել անփոփոխ` դատական ակտի հնարավոր բողոքարկման դեպքում ամբաստանյալի դատավարական պարտականությունների պատշաճ կատարումն ապահովելու համար:
Դատարանը նաև գտնում է, որ դատական ծախսերի հարցը պետք է համարել լուծված, քանի որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 168-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված դատական ծախսը բացակայում է, իսկ նշված հոդվածի նույն մասի 2-ից 8-րդ կետերով նախատեսված դատական ծախսերը, համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 8-րդ մասի` ամբաստանյալից բռնագանձման ենթակա չեն:
Միևնույն ժամանակ, Դատարանն արձանագրում է, որ առկա չէ որևէ հիմք` ամբաստանյալի նկատմամբ խնամակալություն նշանակելու համար, գործով բացակայում է նաև բռնագանձման ենթակա գույք:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 357-360-րդ, 365-րդ, 369-372-րդ, 375.3-375.4-րդ հոդվածներով` Դատարանը`

ՎՃՌԵՑ`

Ալեն Կարենի Մաթևոսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 119–րդ հոդվածի 1–ին մասով նախատեսված հանցագործություն կատարելու մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում 1 (մեկ) տարի ժամկետով։
Ալեն Կարենի Մաթևոսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 119–րդ հոդվածի 1–ին մասով նախատեսված հանցագործություն կատարելու մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում 1 (մեկ) տարի ժամկետով։։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 3–րդ մասով սահմանված կարգով` նշանակված պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով, Ալեն Կարենի Մաթևոսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում` 1 (մեկ) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով` պատժի կրման սկիզբը հաշվելով 2016 թվականի ապրիլի 28-ից:
Ալեն Կարենի Մաթևոսյանի նկատմամբ նշանակել հոգեբույժի մոտ արտահիվանդանոցային հսկողություն և հարկադիր բուժում:
Ալեն Կարենի Մաթևոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատավճռի ծախսերի հարցը համարել լուծված։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ քրեական վերաքննիչ դատարան հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395–րդ հոդվածի 1–ին կետով նախատեսված հիմքի։



ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա.ՆԻԿՈՂՈՍՅԱՆ