ԵԱՔԴ/0056/01/16

Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
(այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ռ. ԲԱՐՍԵՂՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ա. ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
Մ. ՊԱՊՈՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Ա. ՋՈՒԼՀԱԿՅԱՆԻ

մասնակցությամբ`

ԴԱՏԱԽԱԶ` Ն. ԱՇՐԱՖՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆՆԵՐ` Ս. ԳՈՒԼՔԱՆՅԱՆԻ
Լ. ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ` Շ. ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ
ՏՈՒԺՈՂ` Գ. ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ
ՏՈՒԺՈՂԻ ՆԵՐԿԱՅԱՑՈՒՑԻՉ` Է. ԲԵԳԼԱՐՅԱՆԻ


2017 թվականի սեպտեմբերի 14-ին Երևան քաղաքում

դռնբաց դատական նիստում վճռաբեկության կանոններով քննության առնելով ամբաստանյալ Շաքե Սուրենի Հարությունյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ- Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի (այսուհետև` Առաջին ատյանի դատարան) 2017 թվականի մարտի 01-ի դատավճռի դեմ ամբաստանյալ Շաքե Հարությունյանի և նրա պաշտպաններ Լ. Հովհաննիսյանի, Ս. Գուլքանյանի վերաքննիչ բողոքը`

ՊԱՐԶԵՑ

1.Գործի դատավարական նախապատմությունը

2015 թվականի ապրիլի 15-ին Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Վ. Սարգսյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով հարուցել է թիվ 14123115 քրեական գործը և ընդունել վարույթ:
2015 թվականի օգոստոսի 06-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Հ. Ռափյանը թիվ 14123115 քրեական գործն ընդունել է վարույթ:
2015 թվականի նոյեմբերի 20-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի քննիչ Տ. Ղազարյանը թիվ 14123115 քրեական գործն ընդունել է վարույթ:
Նախաքննության մարմնի 2015 թվականի դեկտեմբերի 15-ի որոշմամբ Շաքե Սուրենի Հարությունյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ` վերջինիս մեղադրանք առաջադրելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով:
2015 թվականի դեկտեմբերի 15-ի որոշմամբ Շաքե Սուրենի Հարությունյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրվել է ստորագրություն չհեռանալու մասին:
Նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ Շաքե Սուրենի Հարությունյանի նկատմամբ հայտարարվել է հետախուզում:
2015 թվականի դեկտեմբերի 15-ի որոշմամբ թիվ 14123115 քրեական գործի` հարուցված վարույթը կասեցվել է մեղադրյալ Շաքե Սուրենի Հարությունյանի վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու հիմքով:
2015 թվականի դեկտեմբերի 24-ին թիվ 14123115 քրեական գործի վարույթը վերսկսվել է:
2016 թվականի մարտի 31-ին նախաքննության մարմինը որոշում է կայացրել թիվ 14123115 քրեական գործով Շաքե Սուրենի Հարությունյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդում չիրականացնելու մասին` վերջինիս արարքի մեջ հանցակազմի բացակայության հիմքով:
2016 թվականի մարտի 31-ին նախաքննության մարմինը որոշում է կայացրել թիվ 14123115 քրեական գործով Կամո Գրիշայի Կոկոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածով քրեական հետապնդում չիրականացնելու մասին` վերջինիս արարքի մեջ հանցադեպի բացակայության հիմքով:
2016 թվականի ապրիլի 11-ին թիվ 14123115 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Շաքե Սուրենի Հարությունյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, մեղադրական եզրակացությամբ` ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան, իսկ 2016 թվականի ապրիլի 15-ին` ընդունվել նույն դատարանի դատավոր Ա. Մկրտչյանի վարույթ:
Առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի մարտի 01-ի դատավճռով` Շաքե Սուրենի Հարությունյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում 4 /չորս/ տարի 6 /վեց/ ամիս ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման:
Շաքե Սուրենի Հարությունյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն` չհեռանալու մասին, թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Վճռվել է նաև`
Քաղաքացիական հայցը բավարարել և Շաքե Սուրենի Հարությունյանից հօգուտ տուժող Գևորգ Սեյրանի Հարությունյանի բռնագանձել 6.359.080 /վեց միլիոն երեք հարյուր հիսուն ինը հազար ութսուն/ ՀՀ դրամ` որպես հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասի հատուցում:
Շաքե Հարությունյանի գույքի` 11.01.2016թ. քննիչի որոշումներով <<Honda Odyssey>> մակնիշի 34 VV 284 համարանիշի ավտոմեքենայի և Երևան քաղաքի Թբիլիսյան խճուղի 7/17 տան վրա դրված կալանքը թողնել անփոփոխ` քաղաքացիական հայցն ապահովելու համար:
Քննիչի 04.11.2015թ. որոշմամբ Երևան քաղաքի Թբիլիսյան խճուղի 5-րդ շենքի 514 բնակարանի վրա դրված կալանքը թողնել անփոփոխ:
Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ 2017 թվականի ապրիլի 12-ին վերաքննիչ բողոք են ներկայացրել ամբաստանյալ Շաքե Հարությունյանը և նրա պաշտպաններ Լ. Հովհաննիսյանը և Ս. Գուլքանյանը:
Թիվ ԵԱՔԴ/0056/01/16 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարան է ստացվել 2017 թվականի ապրիլի 20-ին:
Վերաքննիչ դատարանի 2017 թվականի ապրիլի 21-ի որոշմամբ Շաքե Հարությունյանի և նրա պաշտպաններ Լ. Հովհաննիսյանի և Ս. Գուլքանյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Շաքե Սուրենի Հարությունյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, Վերաքննիչ դատարանի դռնբաց դատական նիստում քննության է նշանակվել Վճռաբեկության կանոններով:
Վերաքննիչ բողոքի գրավոր պատասխան չի ներկայացվել:

2. Գործի փաստական հանգամանքները

Նախաքննական մարմնի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով Շաքե Սուրենի Հարությունյանին մեղադրանք է առաջադրվել և Առաջին ատյանի դատարանը հաստատված է համարել, որ նա, խաբեությամբ` հոգեկան հիվանդությամբ տառապող Գևորգ Հարությունյանին սուտ տվյալներ ներկայացնելով և միաժամանակ չարաշահելով վերջինիս իր նկատմամբ ձևավորված վստահությունը, հափշտակել է Գ. Հարությունյանի առանձնապես խոշոր չափերով գույքը` 6.763.355 ՀՀ դրամին համարժեք 16.654 ԱՄՆ դոլար գումարը:
Այսպես` Գևորգ Հարությունյանը բնակվել է Երևան քաղաքի Թբիլիսյան խճուղի 5 շենքի 514 բնակարանում: Նշված շենքի դիմաց Շաքե Հարությունյանն ունեցել է խանութ, որտեղից Գևորգ Հարությունյանը գնումներ է կատարել, այդ թվում` հետագայում գումարը վճարելու պայմանով, և այդ կերպ նրանց միջև ձևավորվել է վստահություն: Գևորգ Հարությունյանը, ելնելով ֆինանսական ծանր վիճակից և չկարողանալով տալ պարտքերը, այդ թվում Շաքե Հարությունյանի խանութից պարտքով գնումներ կատարելու հետևանքով առաջացած 297.000 ՀՀ դրամ գումարը` որոշել է վաճառել իրեն պատկանող Երևան քաղաքի Թբիլիսյան խճուղի 5 շենքի 514 բնակարանն ու այդ մասին հայտնել է Շաքե Հարությունյանին, ով ասել է, որ ինքը գնորդ կգտնի:
Շաքե Հարությունյանը Երևան քաղաքի Թբիլիսյան 5 շենքի 514 բնակարանը վաճառվելու մասին հայտնել է հարևանությամբ գտնվող շենքում վարձակալությամբ բնակվող ամուսիններ` Վարազդատ Հայրապետյանին և Արմենուհի Նազարբեկյանին, ովքեր ցանկություն են հայտնել 18.000 ԱՄՆ դոլար գումարով գնել բնակարանը: Այդ մասին Շաքե Հարությունյանը հայտնել է Գևորգ Հարությունյանին, միաժամանակ խաբելով` թե իբր բնակարանի գնորդը չի ցանկանում նրանից գնել բնակարանը, քանի որ նա հոգեկան հիվանդ է, ու այդ կերպ համոզել է բնակարանն անվանափոխել Գևորգ Հարությունյանի մորաքրոջ` 1944 թվականին ծնված Ծաղիկ Հարությունյանի անվամբ: Այնուհետև բերելով պատճառաբանություններ, թե իբր Ծաղիկ Հարությունյանը ծեր կին է և չի կարող զբաղվել բնակարանի առք ու վաճառքի գործարքներով` համոզել է բնակարանը ձևական առքուվաճառքի միջոցով անվանափոխել իր անվամբ: 28.11.2013թ. կատարած անվանափոխությունից հետո` 05.12.2013թ. բնակարանը վաճառել է ամուսիններ` Վարազդատ Հայրապետյանին և Արմենուհի Նազարբեկյանին 7.309.980 ՀՀ դրամին համարժեք 18.000 ԱՄՆ դոլար գումարով և, անձամբ Վարազդատ Հայրապետյանից ստանալով գումարը, 403.900 ՀՀ դրամին համարժեք 1.000 ԱՄՆ դոլար` Գևորգ Հարությունյանի համաձայնությամբ պարտքով տվել է ընկերուհուն` Մերի Հարությունյանին, 547.000 ՀՀ դրամ գումար տվել Գ. Հարությունյանին, իսկ նպատակադրված 6.359.080 ՀՀ դրամին համարժեք 16.654 ԱՄՆ դոլար գումարը հափշտակել` սկզբում հայտարարելով, թե իբր շահույթ ստանալու նպատակով այդ գումարը տոկոսով տվել է մեկ ուրիշին, իսկ հետագայում պնդելով, թե իբր ամբողջ գումարը տվել է Գ. Հարությունյանին:

3. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները, պահանջը

Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
Բողոքաբերները գտել են, որ Առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի մարտի 01-ի դատավճռով թույլ են տրվել նյութական և դատավարական իրավունքի հիմնարար խախտումներ, որոնց արդյունքում ընդունված դատական ակտը խաթարում է արդարադատության բուն էությունը։
Շաքե Հարությունյանին վերագրվող արարքը չի համապատասխանում մեղադրանքի էությանը, ուստի և նշանակված պատիժն անարդարացի է, չի բխում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ, 5-րդ, 9-րդ, 10-րդ, 48-րդ, 61-63-րդ հոդվածների պահանջներից, դատարանի կողմից թույլ են տրվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի սկզբունքների և այլ ընդհանուր դրույթների խախտումներ, մասնավորապես թույլ է տրվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 7-րդ, 8-րդ, 17-րդ, 20-րդ, 23-րդ, 25-րդ, 102-րդ, 107-րդ, 126-րդ, 127-րդ, 313-րդ, 336-րդ, 339-րդ, 340-րդ, 358-րդ և 367-րդ հոդվածների պահանջների խախտումներ։
Դատաքննությունը սկսվելուց անմիջապես հետո պաշտպանական կողմին պարզ է դարձել, որ դատարանը հակված չէ իրականացնել արդար դատաքննություն։ Այդ մասին են վկայել դատարանի ակնհայտ անօրինական գործողությունները, որոնք ուղեկցվել են դատավարական կոպիտ խախտումներով։ Այդ իսկ պատճառով էլ պաշտպանական կողմը դատաքննության ընթացքում մեկ անգամ բացարկ է հայտնել մեղադրողին և երկու անգամ էլ ինքնաբացարկ` դատարանին։
Նախ և առաջ հարկ է նշել, որ դատավճռում ներկայացված, իբր թե «հետազոտված ապացույցները» ամբողջությամբ արտատպված են մեղադրական եզրակացությունից։ Այսինքն` դատարանն ինքնուրույն պատշաճ վերլուծության չի ենթարկել դատաքննության ժամանակ հետազոտված ապացույցները, այլ հիմնվել է նախաքննական մարմնի կողմից մեղադրական եզրակացության մեջ իրենց ցանկալի ձևով ներկայացրած ապացույցների վրա:
Դատարանի կողմից ճիշտ չեն մեկնաբանվել և վերլուծվել դատաքննությամբ ձեռք բերված և հետազոտված ապացույցները, ինչպես նաև դատավճռի հիմքում դրվել է ապացույց, որը ձեռք չի բերվել և չի հետազոտվել դատաքննությամբ։
Դատավճռում նշված հանգամանքների գերակշիռ մասը տուժող Գևորգ Հարությունյանի կողմից դատաքննության փուլում չի հայտնվել։ Ավելին, տուժող Գևորգ Հարությունյանի նախաքննական ցուցմունքները դատաքննության փուլում չեն հրապարակվել և չեն հետազոտվել, էական հակասությունների առկայության պայմաններում տուժողի նախաքննական ցուցմունքները հրապարակելու պաշտպանական կողմի միջնորդության դեմ մեղադրողն անհիմն առարկել և հայտարարել է, որ նախաքննության ընթացքում բազմիցս ցուցմունքներով շտկվել են, իբր նախաքննության վերջնական փուլում տուժողը բոլոր ցուցմունքներով ասել է, որ իրեն Շաքե Հարությունյանն է ասել, որ անվանափոխություն կատարվի։ Դատարանը պաշտպանական կողմի միջնորդությունն անհիմն մերժել է: Նման պայմաններում կարելի է հանգել եզրակացության, որ դատարանը կամ չի ծանոթացել քրեական գործում առկա` տուժողի կողմից տված ցուցմունքներին, կամ, ծանոթանալով դրանց, չի նկատել քրեական գործում առկա տուժողի տված ցուցմունքներում եղած հանգամանքները, կամ էլ տվյալ պարագայում մեղադրանքի կողմի շահերը պաշտպանելու համար անհրաժեշտ էր չնկատել։
Դատարանն այդպես էլ չի նկատել, որ մեղադրական եզրակացությունում որպես ապացույց քննիչի կողմից դրվել է տուժողի միայն մեկ ցուցմունք և այն էլ ներկայացվել է խեղաթյուրված կերպով, յուրովի մեկնաբանություններով և կեղծիքներով, որն էլ անհիմն հաստատվել է դատախազի կողմից, այն դեպքում, երբ պաշտպանական կողմն իր ճառում այդ մասին մանրամասն նշել է, սակայն, որոնց դատարանն ընդհանրապես ուշադության չի արժանացրել։
Մասնավորապես, տուժող Գևորգ Հարությունյանի կողմից տրված ցուցմունքը և մեղադրական եզրակացության մեջ քննիչի կողմից իբր տուժողի ցուցմունքից արված գրառումը չեն համապատասխանում միմյանց։
Տուժող Գևորգ Հարությունյանն իր նախաքննական ցուցմունքներում չի հայտնել, որ Շաքեն է ասել նվիրատվություն կատարելու մասին, մինչդեռ մեղադրանքի հիմքում հիմնականում դրված է այդ հանգամանքը, որի մասին դատաքննության ժամանակ նշել է նաև մեղադրողը։
Պաշտպանական կողմը չի հայտարարել, որ հակասություններ կան նախաքննական ցուցմունքների միջև, որի մասին հայտարարվել է դատարանի կողմից։
Տուժողի հոգեկան և առողջական վիճակը հաշվի չի առնվել նախաքննական մարմնի կողմից, իսկ մեղադրական եզրակացությունը կազմելիս քննիչը տուժողի կողմից տված ցուցմունքները յուրովի է մեկնաբանել ու սղագրել, մինչդեռ դատարանը, տվյալ դեպքում հովանավորչական դիրքերից ելնելով, հաշվի է առել տուժողի հոգեկան և առողջական վիճակը և դատաքննության ժամանակ անմիջապես դադարեցրել տուժողի հարցաքննությունը, այն դեպքում, երբ վերջինիս ցուցմունքների հիման վրա է Շաքե Հարությունյանն անհիմն մեղադրվում ծանր հանցագործություն կատարելու մեջ։
Ավելին, հոգեկան հիվանդությամբ տառապող տուժող Գևորգ Հարությունյանի հարցաքննության սկզբում դատարանի կողմից ճշտվել է միայն հարցաքննությանը հրավիրված բժիշկ-հոգեբույժ Ադելաիդա Գևորգյանի ինքնությունը, և որևէ պարզաբանում չի արվել այն մասին, թե հոգեկան հիվանդությամբ տառապող տուժող Գևորգ Հարությունյանի հոգեկան վիճակը թույլ տալիս է արդյոք տվյալ պահին մասնակցել դատաքննությանը, թե ոչ։
Բացի այդ, դատաքննության ժամանակ երբ մեղադրողի կողմից տուժողին տրվել են հուշող և ուղղորդող հարցեր, դատարանի կողմից որևէ արձագանք չի հնչել, այն դեպքում, երբ պաշտպանական կողմի հարցաքննության ժամանակ դատարանի կողմից միջամտություն է կատարվել, բավարարվել են պաշտպանական կողմի հարցերի դեմ մեղադրողի անհիմն առարկությունները։
Բողոքաբերները հայտարարել են, որ նախաքննական մարմնի կողմից խախտվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 58-րդ հոդվածի և 182-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջները, սակայն, դատարանն այդ հարցին որևէ կերպ չի անդրադարձել։
Սույն քրեական գործը հարուցվել է 2015 թվականի ապրիլի 15-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ի կետով։ Որոշման նկարագրական մասում նշված է, որ Շաքե Հարությունյանը յուրացրել է 21.000 ԱՄՆ դոլար գումարը` Գևորգ Հարությունյանին պատճառելով առանձնապես խոշոր չափի գույքային վնաս։
Այսինքն` քրեական գործ հարուցելու պահին, ըստ քրեական գործ հարուցելու որոշման, նախաքննական մարմնին հայտնի է եղել հանցագործությունից տուժած անձը` Գևորգ Հարությունյանը, և նա պետք է ճանաչվեր տուժող։ Սակայն, Գևորգ Հարությունյանը տուժող է ճանաչվել միայն 2015թ.-ի դեկտեմբերի 6-ին կայացված որոշմամբ:
Դատարանը դատավճռում նույն կերպ է անդրադարձել նաև վկա Ծաղիկ Հարությունյանի ցուցմունքին: Ծաղիկ Հարությունյանի նախաքննական ցուցմունքները նույնպես չեն հրապարակվել և հետազոտվել, սակայն դատարանը հիմնվել է վերջինիս նախաքննական ցուցմունքների վրա։ Ավելին` դատարանը ոչ թե վերլուծել է դատաքննության ժամանակ վկա Ծաղիկ Հարությունյանի կողմից տված ցուցմունքը, այլ կրկին վերարտադրել է մեղադրական եզրակացության մեջ քննիչի կողմից «ստեղծագործած» մտացածին մտքերը։
Այս դեպքում ևս դատարանն անհիմն սահմանափակել է պաշտպանական կողմի հարցեր տալու իրավունքը: Սույն գործով դատարանը հանդես է եկել մեղադրանքի կողմում` արտահայտելով մեղադրանքի կողմի շահերը և միաժամանակ խախտելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համապատասխան հոդվածների պահանջները։
Դատարանը մեղադրական եզրակացությունից արտատպել է նաև վկա Վարագդատ Անդրանիկի Հայրապետյանի նախաքննական ցուցմունքը, որը չի համապատասխանում վկայի տված ցուցմունքին։
Վկա Վարագդատ Հայրապետյանի կողմից ցուցմունք տալու ժամանակ դատարանի դահլիճում գտնվող արդեն իսկ հարցաքննված վկա Ծաղիկ Հարությունյանն անընդհատ միջամտել և խանգարել է նիստի բնականոն ընթացքը և, տվյալ պարագայում դատարանը վերջինիս ոչ միայն չի հեռացրել դատական նիստի դահլիճից կամ այլ սանկցիա չի կիրառել, այլ ավելին` հայտարարել է և նրան խոստացել թույլ տալ հետագայում հարցեր տալ վկային։ Իսկ թե ինչ հիմքով դատարանը պետք է թույլ տար գործով հարցաքննված վկա Ծաղիկ Հարությունյանին գործով մյուս վկային հարցեր տալ, պաշտպանական կողմի համար մնացել է անհասկանալի։
Վկա Արմենուհի Նազարբեկյանի, ինչպես նաև մյուս վկաների դատաքննության փուլում հարցաքննության ժամանակ դատարանը, խախտելով վկայի հարցաքննության կարգը սահմանող ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 340-րդ հոդվածի պահանջները, անընդհատ միջամտել է հատկապես պաշտպանական կողմի հարցադրումներին։
Վկա Արմենուհի Նազարբեկյանը դատաքննության ժամանակ հայտարարել է, որ ինքը տեղյակ չէ ֆինանսական կողմերից, որ քննիչի մոտ ցուցմունքը գրել է ամուսնու պատմելով։
Պաշտպանի հարցադրմանը, թե վկան տեղյակ է, թե ինչի համար է հրավիրված հարցաքննության, դատարանն անմիջապես միջամտել է և արգելել պաշտպանին շարունակել հարցաքննությունը։ Իսկ երբ դատարանն ինքն է նույն հարցը տվել, վկան պատասխանել է` «Երևի խաբեության։ Ես չգիտեմ»։
Ըստ պաշտպանության կողմի` դատարանի կողմից փորձ է արվել ամեն կերպ վկա Արմենուհի Նազարբեկյանից լսել, որ Շաքեն է խաբել Գևորգին, որը, սակայն, դատարանին չի հաջողվել։ Դատարանը նշված վկայի ցուցմունքը շարադրել, ներկայացրել է իրենց ցանկալի կերպով` դրանով ապահովելով անհիմն մեղադրանքը և պաշտպանելով մեղադրանքի կողմի շահերը։
Վկա Մերի Հայրապետյանը դատաքննության ժամանակ, բացի դատավճռում նշված հանգամանքներից, հայտնել է, որ բնակարանը վաճառելուց հետո Ծաղիկն ասել է, որ բոլորին ասեն, որ գումարը գտնվում է Շաքեի մոտ, որպեսզի ոչ ոք իրենցից գումար չուզի, այդ գումարներով փակել են Գևորգի այլ պարտքերը, Գևորգի համար կոշիկ և հագուստ են գնել, Շաքեից գնել և վերանորոգել են Նոր Խարբերդի տունը և այլն։ Սակայն, դատավճռում այս հանգամանքների մասին որևէ նշում չի կատարվել, այլ նշվել է այն, ինչը որ անհրաժեշտ է եղել ամեն կերպ հանցանքը հիմնավորելու համար։
Բացի այդ, դատավճռում կրկին արտատպվել է մեղադրական եզրակացության մեջ Մերի Հայրապետյանի իբր նախաքննությամբ տված ցուցմունքը։
Դատարանը, խախտելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 339-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին ենթակետը, վկա Նելլի Մանուկյանին, որն ամբաստանյալի հարսն է, չի պարզաբանել, որ նա իրավունք ունի հրաժարվել իր, ամուսնու կամ մերձավոր ազգականների դեմ վկայելուց, որից հետո նաև չի փորձել ուղղել վկային, որ տուժողը ոչ թե «տիկին Ծաղիկն է», այլ Գևորգ Հարությունյանը։
Մեղադրական եզրակացության մեջ կրկին նշվել է միայն մեղադրանքի և կանխակալ վերաբերմունք ցուցաբերած դատարանի համար ցանկալի հանգամանքը` չնշելով վկա Նելլի Մանուկյանի կողմից հօգուտ ամբաստանյալ Շաքե Հարությունյանի տված ցուցմունքի առանձին մասերը։ Վկա Նելլի Մանուկյանը հայտնել է, որ Վարազդատ Հայրապետյանի կողմից բնակարանի դիմաց տրված գումարը փոխանցվել է Գևորգ Հարությունյանին և Ծաղիկ Հարությունյանին, որոնք էլ գումարով հանդերձ հեռացել են իրենց տանից, որը մեղադրական եզրակացության մեջ չի նշվել։
Դատավճռում, որպես Շաքե Հարությունյանի արարքը հիմնավորող ապացույցներ, վկայակոչվել են նաև վկաներ Շաքե Հարությունյանի որդու` Վարդգես Մխիթարյանի, Անդրանիկ Սաֆարյանի և Նատալյա Սաֆարյանի ցուցմունքները։ Սակայն, դատարանի կողմից նշված ապացույցները չեն վերլուծվել և պարզաբանվել, թե ինչով է հիմնավորվել մեղսագրված արարքը` հատկապես Շաքե Հարությունյանի որդու Վարդգես Մխիթարյանի ցուցմունքով։
Դատավճռում որպես Շաքե Հարությունյանի արարքը հիմնավորող ապացույց վկայակոչվել է նաև վկա Մարինե Կարապետյանի ցուցմունքը, այն դեպքում, երբ վկա Մարինե Կարապետյանը դատաքննության փուլում ոչ միայն չի հարցաքննվել, այլև նրա նախաքննական ցուցմունքը չի հետազոտվել դատարանում։
Որպես Շաքե Հարությունյանի արարքը հիմնավորող ապացույց նշվել է տուժող Գևորգ Հարությունյանի վերաբերյալ կատարված ստացիոնար դատահոգեբուժական փորձաքննության թիվ 129 եզրակացությունը, որը սակայն որևէ կերպ չի հիմնավորում Շաքե Հարությունյանի մեղավորությունը, բացի այդ տուժողի` հոգեկան հիվանդությամբ տառապելու հանգամանքը պաշտպանական կողմը որևէ անգամ չի վիճարկել:
Նախաքննական մարմինը հոգեկան հիվանդությամբ տառապող վկա, իսկ հետագայում նաև տուժող Գևորգ Հարությունյանին մի քանի անգամ հարցաքննել է առանց համապատասխան մասնագետ բժշկի թույլտվության և ներկայության` խախտելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 208-րդ հոդվածի պահանջները։
Դատավճռում որպես Շաքե Հարությունյանի մեղքը հիմնավորող ապացույց նշված է փորձագետ Սեդրակ Թադևոսյանի ցուցմունքը։
Հարկ է նշել, որ փորձագետի կողմից դատարանում ցուցմունք տալու ժամանակ տուժող Գևորգ Հարությունյանը ստացիոնար բուժում էր ստանում հոգեբուժարանում, ուստի փորձագետի եզրակացությունը, որ «ներկա պահին գտնվում է «ռեմիսիայի» մեջ և ունակ է սույն քրեական գործով գիտակցել իր հետ կատարվող քննչական և դատավարական գործողությունները» չի համապատասխանում իրականությանը։
Ավելին, դատաքննության ժամանակ պաշտպանական կողմի այն հարցին, թե որքան կարող է տևել «ռեմիսիան», փորձագետ Սեդրակ Թադևոսյանը պատասխանել է, որ հնարավոր չէ ստույգ ասել։
Ինչ վերաբերում է դատավճռում նշված Երևան քաղաքի Թբիլիսյան 5 շենքի 514 բնակարանի նվիրատվության և առուվաճառքի գործարքներին վերաբերող փաստաթղթերին, ապա դրանք օրինական են, կազմվել են օրենքով սահմանված կարգով երկկողմանի համաձայնությամբ և որևէ կերպ չեն ապացուցում, որ Շաքե Հարությունյանը խաբեությամբ հափշտակել է Գևորգ Հարությունյանի գումարները:
Բողոքաբերների համար անհասկանալի է, թե Գևորգ Հարությունյանը որտեղից է վերցրել հայցում նշված հայցագնի գումարը։ Ավելին, ինչու է նշված գումարի մեջ ներառվել Նոր Խարբերդ 16-րդ փողոցի 3-րդ թաղամասի 3-րդ հողատարածքի և դրա վրա գտնվող տան համար Գևորգ Հարությունյանի կողմից տրված 5.000 ԱՄՆ դոլար գումարը, որը տրվել է երկու անձանց` Գևորգ Հարությունյանի և Շաքե Հարությունյանի միջև երկկողմ համաձայնությամբ որպես նշված գույքի ներքին առք ու վաճառքի դիմաց պայմանավորված գումար, որը չի ժխտվել նաև տուժողի կողմից ինչպես դատաքննության ընթացքում, այնպես էլ տարբեր ժսւմանակներում տարբեր մարմիններին տված բացատրություններում և ցուցմունքներում, այդ թվում նաև` դատահոգեբուժական փորձաքննությունների ժամանակ փորձագետների հետ տեղի ունեցած հարց ու պատասխանների և Շենգավիթի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով 29.04.2014թ.-ին հարուցված թիվ 11132514 քրեական գործով:
Ոչ նախաքննության ժամանակ և ոչ էլ դատաքննության փուլում չի պարզվել, թե ինչու է նշված գումարի մեջ հաշվարկվել Շաքե Հարությունյանի խանութում Գևորգ Հարությունյանի և նրա մորաքույր Ծաղիկ Հարությունյանի ունեցած մոտ 500.000 ՀՀ դրամ գումար պարտքը, ինչու է նշված գումարի մեջ հաշվարկվել Երևան քաղաքի Թբիլիսյաև խճուղի 5 շենքի 514 բնակարանի հետ կապված գործարքների համար կատարված ծախսերը և ունեցած կոմունալ պարտքերը, ինչու նշված գումարից չի հանվել Նոր Խարբերդ 16-րդ փողոցի 3-րդ թաղամասի 3-րդ հողատարածքի վրա գտնվող տան վերանորոգման համար կատարված ծախսերը և այլն:
Շաքե Հարությունյանի նկատմամբ դրսևորված կանխակալ վերաբերմունքի համար պաշտպանության կողմը միջնորդություն է ներկայացրել նախագահող դատավորին ինքնաբացարկ հայտնելու մասին, որում վեր են հանվել դատարանի անօրինական գործողությունները։ Դատարանը, խախտելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 336-րդ հոդվածի պահանջները, անընդհատ միջամտել է ամբաստանյալ Շաքե Հարությունյանի հարցաքննությանը մեղադրական ուղղության հարցադրումներով: Նախաքննության ընթացքում քննիչի կողմից հարցում է կատարվել ՀՀ ոստիկանության Շենգավիթ վարչական շրջանի ոստիկանության բաժին` Գևորգ Հարությունյանի կողմից բողոք կամ հաղորդում ներկայացնելու վերաբերյալ, սակայն դատարանը չի պարզել` ստացվել է արդյոք հարցման պատասխանը, թե ոչ։ Տուժող Գևորգ Սեյրանի Հարությունյանի` ՀՀ ՔԿ Երևանի քննչական վարչության Շենգավիթի քննչական բաժնի վարույթում քննված և վարույթը կարճված թիվ 11132514 քրեական գործով տված ցուցմունքով հիմնավորվում է, որ Գևորգ Հարությունյանն է իր նախաձեռնությամբ վաճառել Երևանի Թբիլիսյան խճուղու իր բնակարանը, որ ամբողջ գումարը չի սպառել և այլև։
Նոր-Խարբերդի 16-րդ փողոցի 3-րդ թաղամասի 3-րդ հողատարածքում գտնվող տան վերանորոգման աշխատանքները կատարած Գեղամ Հակոբյանին որպես վկա հրավիրելու և հարցաքննելու մասին պաշտպանական կողմի միջնորդությունը դատարանն առանց պատշաճ պատճառաբանության անհիմն մերժել է` հիմք ընդունելով միայն մեղադրողի անհիմն առարկությունը։
Բացի այդ, ամբաստանյալ Շաքե Հարությունյանի կողմից ցուցմունք տալու ժամանակ նախագահողի կողմից նրան ուղղված հարցադրումներն արվել են բարկացած և բարձր տոնով, որով, ըստ պաշտպանական կողմի, փորձ է արվել ճնշում գործադրել ամբաստանյալի վրա, իսկ արված հարցադրումներն էլ հիմնականում վերաբերել են Նոր-Խարբերդի 16-րդ փողոցի 3-րդ թաղամասի 3-րդ հողատարածքում գտնվող տան առուծախին, որը քաղաքացիաիրավական հարաբերություն է, որը չի ժխտվել նաև տուժողի կողմից և ավելին` նշված տունը մինչ օրս տիրապետվում և օգտագործվում է տուժողի և նրա մորաքրոջ` Ծաղիկ Հարությունյանի կողմից։
Դատարանն առանց հիմնավորելու մերժել է պաշտպանության կողմի` երկրորդ ինքնաբացարկի միջնորդությունը և չի պատճառաբանել այն` խախտելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 313-րդ հոդվածի 2-րդ մասի և 358-րդ հոդվածի 4-րդ մասի պահանջները։
Դատարանն ինքնաբացարկի միջնորդության վերաբերյալ որոշումը չի կայացրել խորհրդակցական սենյակում, այն առանձին փաստաթղթի ձևով շարադրված չի եղել և պատճառաբանված չէ։ Նշվածը մեկ անգամ ևս հաստատում է սույն գործով նախագահող դատավորի կանխակալ լինելու հանգամանքի մասին։
Ինչ վերաբերում է դատավճռում դատարանի իրավական վերլուծությանը, ապա դատարանն ինքնուրույն վերլուծության չի ենթարկել դատաքննությամբ ձեռք բերված ապացույցները, այլ կրկին հիմնվել է նախաքննական մարմնի անօրինական և անհիմն ձևակերպումների և իր իրավակաև վերլուծությունը կատարելով` միայն ու միայն ենթադրությունների հիման վրա։
Ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները դատարանը նկարագրել է մտացածին և իրականությանը չհամապատասխանող ձևակերպումներով։
Այսպես` նշված է, որ <<Ամբաստանյալ Շաքե Հարությունյանի անձը բնութագրող տվյալներ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա ամուսնացած է։>>, այն դեպքում, երբ Շաքե Հարությունյանը վաղուց ամուսնալուծված է։
Նշված է նաև, որ <<Դատարանն ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտում, որ նրա խնամքի տակ է գաևվում անչափահաս որդին>>: Շաքե Հարությունյանն անչափահաս որդի չունի։ Ավելին, պաշտպանական կողմը դատարանիև է ներկայացրել նրա չափահաս որդու առողջական վիճակի վերաբերյալ համապատասխան փաստաթղթերը։
Շաքե Հարությունյանն ինչպես իր մշտական բնակության վայրի` Երևան քաղաքի Թբիլիսյան խճուղու թիվ 7/17 հասցեի հարևանների, այնպես էլ Շեևգավրթ վարչական շրջանի Նոր-Խարբերդի 16-րդ փողոցի բնակիչների և հարևանների կողմից բևութագրվում է դրական։
Ըստ հաշվապահական փաստաթղթերի` Շաքե Հարությունյան Ա/Ձ-ն իր սեփական խանութի գործունեության ընթացքում ունեցել է եկամուտներ, որով էլ կատարել է իր պարտավորությունները։
Գևորգ Հարությունյանի` Երևան քաղաքի Թբիլիսյան խճուղի 5 շեևքի 514 բնակարանի առուվաճառքի գործարքևերից առաջ` 20.11.2013թ.-ին անշարժ գույքի առուվաճառքի պայմանագրով Շաքե Սուրենի Ջևելիկյանը (Հարությունյանը) 19.200.000 ՀՀ դրամով վաճառել է իրեն սեփականության իրավունքով պատկանող Երևան քաղաքի Կոմիտասի պողոտայի թիվ 52 շենքի թիվ 5 բնակարանը, որի 20.11.2013թ.-ի առուվաճառքի պայմանագրի պատճենը նույնպես ներկայացվել է դատարանիև։
Բացի այդ, Շաքե Սուրենի Ջևելիկյանն (Հարությունյանը) իրեն սեփականության իրավունքով պատկանող «RENGE ROVER» մակնիշի 44 LL 800 պետհամարանիշի ավտոմեքենան 03.03.2014թ.-ի տրանսպորտայիև միջոցի հաջորդող կոշտ գրավի թիվ ԿԻԼ-ԳՊ0342/2 պայմանագրով գրավադրել է «Կիլիկիա» ՈւՎԿ ՍՊԸ-ում, որի դիմաց ստացել է 10.000 ԱՄՆ դոլար գումար։
Այսինքն` Շաքե Հարությունյանը նշված ժամանակաընթացքում ունեցել է բավարար դրամակաև միջոցներ։ Նշված գործարքների վերաբերյալ փաստաթղթերը ներկայացվել են դատարան, սակայն, դատարանի կողմից դրանց ընդհանրապես անդրադարձ չի եղել։
Այսպիսով, Շաքե Հարությունյանին առաջադրված մեղադրանքը չի համապատասխանում քրեակաև գործում առկա և դատաքննությամբ ձեռք բերված ապացույցներին, ուստի, նրա արարքում բացակայում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին մասի հատկանիշները։
Մասնավորապես, բացակայում է Շաքե Հարությունյանին մեղսագրված արարքի սուբյեկտիվ կողմը` ուղղակի դիտավորությամբ և շահադիտական նպատակով խաբեությամբ կամ վստահությունը չարաշահելու միջոցով Գևորգ Հարությունյանին պատկանող գույքը հափշտակելու հանգամանքը։
Ստացվում է, որ եթե անձը տառապում է հոգեկան հիվանդությամբ, ապա իրավունք ունի և կարող է յուրաքանչյուր պահի սուտ հայտարարություններ տալ և զրպարտել անմեղ մարդկանց, իսկ նախաքննական մարմիններն էլ, օգտվելով դրանից, կարող են մեկ տարի ահ ու դողի մեջ պահել նրանց, քննչական գործողությունների ժամանակ իրենց պահել պետական պաշտոնատար անձին ոչ հարիր ձևով, ցանկալի արդյունքին հասնելու համար իրենց ցանկալի ձևով ուղղորդել տուժողին ու վկաներին, քննչական և դատավարական գործողությունների ժամանակ թույլ տալ դատավարական խախտումներ:
Դատարանում հետազոտված ապացույցները բավարար հիմք չեն Շաքե Հարությունյանին նշված արարքում մեղադրելու համար, այսինքն, նրա արարքում բացակայում է հանցակազմը, ուստի, դատարանը հնարավորություն ունի ճանաչել ն հռչակել հանցանքի կատարման մեջ Շաքե Հարությունյանի անմեղությունը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով առաջադրված մեղադրանքում։
Ելնելով վերոգրյալից Վերաքննիչ դատարանին խնդրել են` Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 01.03.2017թ. կայացրած դատավճիռը բեկանել և փոփոխել: Ճանաչել և հոչակել Շաքե Սուրենի Հարությունյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ կամ գործն ուղարկել համապատասխան ստորադաս դատարան նոր քննության: Դատաքննությունն իրականացնել վերաքննության կարգով։
Վերաքննիչ դատարանում ամբաստանյալ Շ. Հարությունյանը և նրա պաշտպաններ Ս. Գուլքանյանը և Լ. Հովհաննիսյանն ամբողջությամբ պնդեցին վերաքննիչ բողոքը, խնդրեցին բավարարել այն:
Դատախազ Ն. Աշրաֆյանն առարկեց վերաքննիչ բողոքի դեմ` խնդրելով մերժել այն, Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը թողնել օրինական ուժի մեջ:
Դատախազի դիրքորոշմանը միացան նաև տուժող Գ. Հարությունյանը և նրա ներկայացուցիչ Է. Բեգլարյանը:

4. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով վերաքննիչ բողոքը` բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, լսելով ամբաստանյալ Շաքե Հարությունյանի և նրա պաշտպաններ Սոնա Գուլքանյանի և Լեռնիկ Հովհաննիսյանի` վերաքննիչ բողոքի հիմնավորումները, դատախազ Ն. Աշրաֆյանի առարկությունը, տուժող Գ. Հարությունյանի և նրա ներկայացուցիչ Է. Բեգլարյանի դիրքորոշումը, վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ներքին համոզմամբ, հանգում է հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի մարտի 01-ի դատավճիռը` թողնել օրինական ուժի մեջ` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասի և 3-րդ մասի 1-ին կետի համաձայն`
<< 1. Խարդախությունը՝ խաբեության կամ վստահությունը չարաշահելու եղանակով ուրիշի գույքի զգալի չափերով հափշտակությունը կամ ուրիշի գույքի նկատմամբ իրավունք ձեռք բերելը՝
պատժվում է տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի երեքհարյուրապատիկից հինգհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանքով՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
3. Խարդախությունը, որը կատարվել է՝
1) առանձնապես խոշոր չափերով,
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ չորսից ութ տարի ժամկետով՝ գույքի բռնագրավմամբ կամ առանց դրա>>:
Քրեադատավարական օրենսդրության խնդիրներն ամրագրած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 2-րդ հոդվածի համաձայն` քրեական դատավարությունն իրականացվում է ապահովելու համար`
1/ անձի, հասարակության և պետության պաշտպանությունը հանցագործությունից.
2/ անձի և հասարակության պաշտպանությունը պետական իշխանության ինքնիրավ գործողություններից և չարաշահումներից` կապված իրական կամ ենթադրվող հանցավոր արարքի հետ:
Քրեական դատավարություն իրականացնող մարմինները պարտավոր են ձեռնարկել բոլոր միջոցառումները, որպեսզի իրենց գործունեության արդյունքում`
1/ քրեական օրենսգրքերով չթույլատրված արարք կատարած յուրաքանչյուր ոք բացահայտվի և քրեական օրենքով նախատեսված դեպքերում և սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով պատասխանատվության ենթարկվի.
2/ ոչ մի անմեղ անձ հանցանքի կատարման մեջ չկասկածվի, չմեղադրվի և չդատապարտվի.
3/ ոչ ոք անօրինական և կամ առանց անհրաժեշտության չենթարկվի դատավարական հարկադրանքի միջոցների, պատժի, իրավունքների և ազատությունների այլ սահմանափակման:
Անմեղության կանխավարկածի հիմնարար քրեադատավարական սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ, նույն հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի:
Մրցակցության հիմնարար քրեադատավարական սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 23-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` դատարանը հանդես չի գալիս մեղադրանքի կամ պաշտպանության կողմում և արտահայտում է իրավունքի շահերը, նույն հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` քրեական գործը քննող դատարանը, պահպանելով օբյեկտիվությունը և անկողմնակալությունը, մեղադրանքի և պաշտպանության կողմերի համար ստեղծում է գործի հանգամանքների բազմակողմանի և լրիվ հետազոտման անհրաժեշտ պայմաններ:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի համաձայն` դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ, նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` քրեական դատավարությունում ոչ մի ապացույց նախապես հաստատված ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը չպետք է կանխակալ մոտեցում ցուցաբերեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան` մինչև դրանց հետազոտումը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` քրեական գործով ապացույցներ են ցանկացած փաստական տվյալներ, որոնց հիման վրա օրենքով որոշված կարգով հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը, դատարանը պարզում են քրեական օրենսգրքով նախատեսված արարքի առկայությունը կամ բացակայությունը, այդ արարքը կասկածյալի կամ մեղադրյալի կողմից կատարելը կամ չկատարելը և մեղադրյալի մեղավորությունը կամ անմեղությունը, ինչպես նաև գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներ:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն` միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում`
1/ դեպքը և հանգամանքները/կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն/.
2/ կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3/ հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4/ անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ.
5/ քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները.
6/ այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրենքով:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ապացուցումը` գործի օրինական, հիմնավորված և արդարացի լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներ բացահայտելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի համաձայն` գործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` ձեռք բերված ապացույցի վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրներն ստուգելու միջոցով:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ:
Քրեական դատավարության օրենսդրության խնդիրների, անմեղության կանխավարկածի, մրցակցության, ապացույցների, դրանց ստուգման, իրավական գնահատության, ապացուցման ենթակա հանգամանքների վերաբերյալ ՀՀ քրեադատավարական օրենսդրության վերոհիշյալ հիմնարար իրավադրույթների պահանջների համատեքստում քննության առնելով Առաջին ատյանի դատարանի կայացրած դատավճռի օրինականությունը, հիմնավորվածությունը, պատճառաբանվածությունը, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է հետևյալը.
Ամբաստանյալ Շաքե Հարությունյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչել և դատաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ (...) 2013 թվականի մարտ ամսից ճանաչում է Գևորգ Հարությունյանին և Ծաղիկ Հարությունյանին: (...) նրանք իր խանութից պարտքով առևտուր են արել, մոտավորապես 500.000 ՀՀ դրամի պարտք էր կուտակվել: Արդեն սեպտեմբեր ամսին ինքը խոսել է Ծաղիկ Հարությունյանի հետ, հարցրել, թե երբ են պարտքերը վճարելու: Գևորգն ասել է, որ ցանկանում է տունը վաճառել, իր որդու օգնությամբ ինտերնետում հայտարարություն են տվել` տունը վաճառելու վերաբերյալ: Գնորդներ են եկել, սակայն տունը չի վաճառվել: Այդ ընթացքում իրենց հարևաններից Արմենուհին, ով մոտ է եղել հարսի` Նելլիի հետ, ասել է, որ այդ տարածքում ցանկանում են տուն գնել, և Նելլին նրան հայտնել է Գևորգի տան վաճառվելու մասին: Դրանից հետո Արմենուհու ամուսինը` Վարազդատն է եկել իրենց խանութ և հետաքրքրվել վաճառվող տնով, ինքը զանգահարել է Գևորգին և ասել, որ տան համար գնորդներ են եկել և կանչել է խանութ, որ միասին գնան բնակարանը տեսնեն: Գևորգը եկել է, ինքը, Գևորգը, Վարազդատը և Արմենուհին գնացել են բնակարանը տեսնելու: Վարազդատը Գևորգից հարցրել է բնակարանի գինը, Գևորգն ասել է, որ 22.000 ԱՄՆ դոլար է, սակայն 18.000 ԱՄՆ դոլարով կվաճառի: Մի քանի օր անց Վարազդատը զանգահարել է իրեն և ցանկություն հայտնել տունը նորից տեսնելու: Երեկոյան Վարազդատն աներոջ հետ եկել է իր խանութ, ինքը կանչել է Գևորգին և նրանք միասին գնացել են բնակարանը տեսնելու: Հաջորդ օրն առավոտյան Գևորգը եկել է իրենց տուն և ասել, որ Վարազդատը հետաքրքրվել է տան փաստաթղթերով, անձնական կյանքով, և ասել է, որ Գևորգն իրավունք չունի տունը վաճառելու: Դրանից հետո Վարազդատն է եկել և ասել, որ Գևորգը հոգեկան հիվանդություն ունի և չի կարող տունը վաճառել: Ինքը Գևորգի հոգեկան հիվանդության մասին որևէ բան չի իմացել, միայն տեղյակ է եղել, որ ալկոհոլ օգտագործելուց հետո Գևորգն ընկնում է մտքերի մեջ: Վարազդատը Ծաղիկին ասել է, որ իրենց հետ գործարք չի կնքի, առաջարկել է, որ ինքը զբաղվի տան վաճառքի հարցերով: Դրանից հետո Վարազդատի, Գևորգի և Ծաղիկի հետ միասին պայմանավորվել են գործարքները կատարելու վերաբերյալ, Վարազդատը 6000 ԱՄՆ դոլար կանխավճար է տվել, ինքն այդ գումարը տվել է Գևորգին: Դրանից հետո գնացել են նոտարական գրասենյակ, նախ Գևորգն ընդունել է մոր ժառանգությունը, որից հետո բնակարանը նվիրատվություն է արել Ծաղիկ Հարությունյանին, վերջինս էլ այն վաճառել է և անվանափոխել իր անունով: Դրանից հետո Գևորգը և Ծաղիկը վճարել են իրենց պարտքերը: Դրանից մի քանի օր հետո Վարազդատը Գևորգի և Ծաղիկի ներկայությամբ կրկին իրեն գումար է տվել, ինքն էլ տվել է Գևորգին: Բոլոր գործարքներն անելուց հետո Գևորգն ասել է, որ ցանկանում է տուն գնել, ինքն առաջարկել է Նոր-Խարբերդում գտնվող իր մոր տունը գնել, Գևորգը համաձայնվել է: Դրանից հետո Գևորգը և Ծաղիկն ապրել են այդ տանը:
Ամբաստանյալը նշել է, որ որևէ նպատակ չի ունեցել Գևորգից գումար հափշտակելու, նրանից գումար չի հափշտակել, բոլոր գարծարքները կատարել է Գևորգին օգնելու նպատակով:
Նախաքննության փուլում Շաքե Հարությունյանը ցուցմունք է տվել, որ 2013 թվականի մարտ ամսից ճանաչում է Գևորգ Հարությունյանին ու այդ ժամանակվանից տեղյակ է Գ. Հարությունյանի հոգեկան խնդիրների մասին: Գևորգ Հարությունյանն իրեն պատկանող մթերային խանութից հետագայում վճարելու պայմանով ապրանքներ է վերցրել և այդ կերպ կուտակել պարտք: Գ. Հարությունյանը Թբիլիսյան 5 շենքի 514 բնակարանը վաճառելու համար դիմել է իրեն: Ինքը հարսի` Նելլի Մանուկյանի միջոցով գնորդ է գտել` Վարազդատ Հայրապետյանին և Արմենուհի Նազարբեկյանին: Վարազդատ Հարությունյանը և Արմենուհի Նազարբեկյանը Գ. Հարությունյանին պատկանող բնակարանը նայելուց հետո հրաժարվել են այն գնել Գ. Հարությունյանից և Ծ. Հարությունյանից և ցանկություն են հայտնել գնել իրենից: Բնակարանը սկզբից Գևորգ Հարությունյանը նվիրել է Ծաղիկ Հարությունյանին, որից հետո վերջինս ձևական առքուվաճառքի միջոցով անվանափոխել է իր անվամբ և ինքը բնակարանը վաճառել է ամուսիններ Վարազդատ Հայրապետյանին և Արմենուհի Նազարբեկյանին` 18.000 ԱՄՆ դոլար գումարով: Նշված 18.000 ԱՄՆ դոլար գումարը Վարազդատ Հարությունյանը տվել է անձամբ իրեն` մաս-մաս, սակայն նույն պահին Վարազդատ Հարությունյանի, Արմենուհի Նազարբեկյանի, իր հարս` Նելլի Մանուկյանի, որդու` Վարազդատ Հարությունյանի, Արմենուհի Նազարբեկյանի հոր և Ծաղիկ Հարությունյանի ներկայությամբ, ողջ գումարը տվել է Գևորգ Հարությունյանին: Մինչև բնակարանը վաճառելը, Գ. Հարությունյանը, տեղեկանալով, որ ինքը վաճառում է Նոր-Խարբերդ 16 փողոց 3 թաղ. 3 հողատարածքում գտնվող իրեն պատկանող տունը, ցանկություն է հայտնել գնել այն 5.000 ԱՄՆ դոլար գումարով, որը և գնել է բնակարանը վաճառելուց հետո: Հայտնել է որ, 2000 ԱՄՆ դոլար գումարը 2013 թվականի դեկտեմբեր ամսին տվել է ընկերուհուն` Մարինե Ռազմիկի Կարապետյանին և 2.500 ԱՄՆ դոլար գումարը նույն ժամանակաշրջանում տվել է ոմն Լիաննային:
Որպես մեղադրյալ տված լրացուցիչ ցուցմունքով Շ. Հարությունյանը հայտնել է, որ տեղյակ չի եղել Գ. Հարությունյանի հոգեկան խնդիրների մասին: Սկզբից պնդել է, թե գումարը տվել է Գ. Հարությունյանին, այնուհետև հայտնել է, թե բնակարանի դիմաց ստացված գումարը դրել է իր բնակարանի սեղանի վրա, որտեղից վերջինս վերցրել է այն:
Տուժող Գևորգ Հարությունյանը դատաքննության փուլում նշել է, որ իր նախաքննական ցուցմունքներն ամբողջությամբ ճիշտ են և հայտնել, որ Շաքե Հարությունյանին ճանաչում է` որպես իրենց շենքի խանութի տնօրեն` 2013 թվականից: Շաքե Հարությունյանն իր խանութից, հետագայում վճարելու պայմանով, ապրանքներ է տվել, որի արդյունքում կուտակվել է մոտ 297.000 ՀՀ դրամի չափով պարտք: Ինքը վերցրել է օղի և ծխախոտ, իսկ մորաքույրը` ուտելիք: Բացի այդ ունեցել է այլ պարտքեր` <<Նուռ>> քարտի, լույսի, ջրի, հեռախոսի և այլն: 2013 թվականի սեպտեմբեր ամսին, չկարողանալով պարտքերը մարել, որոշել է վաճառել իրեն պատկանող ք. Երևան, Թբիլիսյան 5 շենքի 514 բնակարանը, դրա մասին հայտնել է Շաքե Հարությունյանին և խնդրել, որ գնորդ գտնի: Շաքե Հարությունյանը գնորդ է գտել` նույն հասցեի հարևանությամբ վարձակալության հիմունքներով բնակվող ամուսիններ Վարազդատ Հայրապետյանին և Արմենուհի Նազարբեկյանին: Գնորդները նայել են բնակարանը և հեռացել, որից հետո Շաքե Հարությունյանն իրեն ասել է, որ ամուսիններ Վարազդատ Հայրապետյանը և Արմենուհի Նազարբեկյանը հրաժարվում են իրենից բնակարանը գնել, քանի որ հոգեկան խնդիրներ ունի: Շ. Հարությունյանը նույն ժամանակ հայտնել է, որ Վ. Հայրապետյանը առաջարկել է բնակարանը նվիրատվել Ծաղիկ Հարությունյանին և դրանից հետո միայն կգնի այն: Դրանից հետո Շաքե Հարությունյանը համոզել է, որ բնակարանն անվանափոխվի իր անվամբ, որից հետո ինքը կվաճառի գնորդներին: Այդ ժամանակ արդեն գնորդների հետ պայմանավորվել են բնակարանի գնի շուրջ` 18.000 ԱՄՆ դոլարի չափով: Նշված բնակարանը նվիրատվություն է արել մորաքրոջը` Ծաղիկ Հարությունյանին, որից հետո վերջինս վաճառել է Շաքե Հարությունյանին: Դրանից հետո 05.12.2013թ. Շ. Հարությունյանը 18.000 ԱՄՆ դոլար գումարով բնակարանը վաճառել է ամուսիններ Վարազդատ Հայրապետյանին և Արմենուհի Նազարբեկյանին: Բոլոր գործողությունները կատարվել են Շաքե Հարությունյանի մասնակցությամբ: Բնակարանը վաճառելու ժամանակ Շաքե Հարությունյանը կանչել է իրեն, և իր ներկայությամբ Վարազդատ Հայրապետյանը բնակարանի դիմաց վճարվող գումարը տվել է Շաքե Հարությունյանին: Այդ օրը Շաքե Հարությունյանն ասել է, որ փողը թող իր մոտ մնա, գործի մեջ կդնի, իր համար լավ կլինի և բնակարանի դիմաց ստացված ողջ 18.000 ԱՄՆ դոլար գումարը պահել է իր մոտ: Այդ ժամանակ Շաքե Հարությունյանն ասել է, որ ստացված 18.000 ԱՄՆ դոլար գումարից իրեն է պահում իր խանութում կուտակված պարտքը` 297.000 ՀՀ դրամի չափով և իրեն է տվել մոտ 250.000 ՀՀ դրամի չափով գումար` մնացած պարտքերը մարելու համար: Շաքեն առաջարկել է 5.000 ԱՄՆ դոլար գումարով գնել իր մորը պատկանող` Նոր-Խարբերդ 16 փողոց 3 թաղ. 3 հողատարածքում գտնվող տունը: Այդ տունն իրեն դուր չի եկել, սակայն Շաքեն համոզել է գնել և իր մոտ գտնվող 18.000 ԱՄՆ դոլար գումարից պահել է 5.000 ԱՄՆ դոլար գումար իբրև Նոր-Խարբերդ 16 փողոց 3 թաղ. 3 հողատարածքում գտնվող տան դիմաց վճարված գումար: Նաև բանվորներ է բերել, ովքեր կատարել են որոշակի վերանորոգման աշխատանքներ, որոնք մինչև վերջ չեն ավարտվել: Շաքե Հարությունյանը հայտել է, որ վերանորոգման դիմաց վճարել է 2.500 ԱՄՆ դոլար գումար, որը նույնպես վերցրել է իր մոտ գտնվող գումարից: Սակայն այդ տունը վատ վիճակում է եղել, բացի այդ, չի ունեցել սեփականության իրավունքի վկայական: Ինքը մի քանի ամիս է բնակվել այդ տանը, որից հետո հեռացել է, քանի որ այն բարվոք վիճակում չի եղել, ինքն այդ տան սեփականատեր այդպես էլ չի դարձել:
Բացի այդ, Շաքե Հարությունյանն իրեն ասել է, որ բնակարանի դիմաց ստացված գումարների մի մասը ցանկանում է տոկոսով տալ, որի դիմաց ստացված գումարները իրեն կտա: Բնակարանը վաճառելուց հետո իր ներկայությամբ 2.000 ԱՄՆ դոլար գումար տվել է Մարինե Կարապետյանին և 2.500 ԱՄՆ դոլար` ոմն Լիաննային, սակայն որևէ եկամուտ իրեն չի տվել:
Մինչև բնակարանը վաճառելը, Շաքե Հարությունյանն իրեն ծանոթացրել է Մերի Հայրապետյանի հետ և ասել, որ կամուսնացնի վերջինիս հետ: Բնակարանի վաճառքից հետո ինքը Շաքեից վերցրել է բնակարանի վաճառքից ստացված գումարից 1000 ԱՄՆ դոլար և տվել է Մերի Հարությունյանին: Շաքե Հարությունյանն իրեն պատկանող Թբիլիսյան խճուղի 5 շենքի 514 բնակարանի վաճառքից ստացված գումարից, ինչպես նաև խոստացված եկամուտներից որևէ գումար չի տվել, և երբ սկսել է պահանջել այդ գումարները` Շ. Հարությունյանը սկզբից ասել է, որ այն անձանց ում տոկոսով գումար է տվել չի կարողանում գտնել, նրանց <<Ռոզիսկ>> է տվել և բռնելուց հետո կտա գումարները: Դրանից հետո Շ. Հարությունյանը հրաժարվել է, որ գումարները մնացել են իր մոտ` հայտնելով, որ այն ամբողջությամբ տվել է իրեն:
Վկա Ծաղիկ Սարիբեկի Հարությունյանը դատաքննության փուլում նշել է, որ իր նախաքննական ցուցմունքներն ամբողջությամբ ճիշտ են և հայտնել, որ (...) 2012 թվականին մտել է Թբիլիսյան խճուղու 5 շենքի հարևանությամբ գտնվող մթերային խանութ ու այդ ժամանակից ճանաչել է նշված խանութի սեփականատեր` Շաքե Հարությունյանին: Դրանից հետո մոտ երկու ամիս աշխատել է այդ խանութում որպես հավաքարար: Այդ ընթացքում իր և Շաքե Հարությունյանի միջև ձևավորվել են մտերիմ հարաբերություններ: Գ. Հարությունյանի հետ միասին Շ. Հարությունյանի խանութից, հետագայում վճարելու պայմանով, գնումներ են կատարել, որի հետևանքով մոտ 300.000 ՀՀ դրամ գումարի չափով պարտք են կուտակել: Քանի որ չեն կարողացել վճարել Շ. Հարությունյանի խանութում կուտակված պարտքը, Գ. Հարությունյանը որոշել է վաճառել իրեն պատկանող Երևան քաղաքի Թբիլիսյան խճուղի 5 շենքի 514 բնակարանը և դրա մասին հայտնել է Շաքե Հարությունյանին ու խնդրել գնորդ գտնել: Շաքե Հարությունյանը գնորդ է գտել` Թբիլիսյան խճուղի 5 շենքի հարևանությամբ վարձակալության հիմունքներով բնակվող ամուսիններ Վարազդատ Հայրապետյանին և Արմենուհի Նազարբեկյանին, ովքեր ցանկություն են հայտնել 18.000 ԱՄՆ դոլար գումարով գնել բնակարանը: Դրանից հետո Շ. Հարությունյանը հայտնել է, որ Վ. Հայրապետյանը հրաժարվում է Գ. Հարությունյանից և իրենից` Ծ. Հարությունյանից, գնել բնակարանը, քանի որ Գ. Հարությունյանը հոգեկան խնդիրներ ունի, իսկ ինքը ծեր կին է: Շ. Հարությունյանն ասել է, որ ամուսիններ Վ. Հայրապետյանը և Ա. Նազարբեկյանը ցանկանում են բնակարանը գնել իրենից` Շ. Հարությունյանից, որի համար առաջարկում են, որ Գ. Հարությունյանը բնակարանը նվիրատվի իրեն` Ծ. Հարությունյանին, ինքը ձևականորեն առուվաճառքի միջոցով անվանափոխի Շ. Հարությունյանին, որից հետո վերջինս կվաճառի ամուսիններ Վ. Հայրապետյանին և Ա. Նազարբեկյանին: Ինքը և Գ. Հարությունյանը, վստահելով Շ. Հարությունյանին, համաձայնել են, և Գ. Հարությունյանը բնակարանը նվիրել է իրեն, որից հետո ինքը ձևականորեն առուվաճառքի պայմանագրով անվանափոխել է Շաքե Հարությունյանի անվամբ, այնուհետև 05.12.2013թ. Շ. Հարությունյանը բնակարանը պայմանավորված 18.000 ԱՄՆ դոլար գումարով վաճառել է ամուսիններ Վ. Հայրապետյանին և Ա. Նազարբեկյանին: Վ. Հայրապետյանի կողմից բնակարանի դիմաց վճարվող գումարը փոխանցելու ժամանակ ինքը ներկա չի գտնվել, սակայն դրանից հետո Գ. Հարությունյանն իրեն հայտնել է, որ բնակարանի դիմաց ստացված գումարը մնացել է Շ. Հարությունյանի մոտ: Շ. Հարությունյանը խոստացել է այդ գումարը դնել գործի մեջ, տոկոսով տալ և շահույթը փոխանցել Գ. Հարությունյանին: Ինքը փորձել է գումարը վերցնել Շ. Հարությունյանից, սակայն վերջինս ասել է, որ լավ կլինի, որ գումարը ներդնի գործի մեջ ու եկամուտը տա Գ. Հարությունյանին: Գ. Հարությունյանն իրեն հայտնել է, որ իր ներկայությամբ Շ. Հարությունյանը 2.000 ԱՄՆ դոլար գումար տվել է Մարինե Կարապետյանին և 2.500 ԱՄՆ դոլար տվել է ոմն Լիաննային: Բացի այդ, Գ. Հարությունյանին պատկանող Թբիլիսյան խճուղի 5 շենքի 514 բնակարանը վաճառելուց հետո Շ. Հարությունյանը Գևորգ Հարությունյանին իբրև վաճառել է Նոր-Խարբերդում 16 փողոց 3 թաղ. 3 հողատարածքում գտնվող տունը, որը հետագայում պարզվել է, որ սեփականաշնորհված չի: Այդ տան դիմաց Շ. Հարությունյանն իր մոտ գտնվող Գ. Հարությունյանի բնակարանի դիմաց ստացված գումարից հանել է 5.000 ԱՄՆ դոլար, իբրև այդ տան դիմաց վճարելիք փող: Գևորգ Հարությունյանն իրեն ասել է, որ թույլատրել է Շ. Հարությունյանին այդ 18.000 ԱՄՆ դոլար գումարից 1.000 ԱՄՆ դոլար գումարը տալ Մերի Հարությունյանին, ում հետ Գ. Հարությունյանին ծանոթացրել է Շ. Հարությունյանը: Որոշ ժամանակ անց, կրկին Շաքե Հարությունյանից պահանջել է Գ. Հարությունյանի բնակարանի դիմաց ստացված գումարը, սակայն վերջինս որևէ գումար իրենց չի տվել:
Վկա Մերի Հայրապետյանը դատաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ Շաքե Հարությունյանն իր 18-20 տարվա ընկերուհին է: Գևորգի հետ ծանոթացել է 2013 թվականին: Գևորգի բնակարանի վաճառքի մասին տեղեկացել է Գևորգից և Ծաղիկից, Շաքեն կազմակերպել է բնակարանի վաճառքը: Տեղյակ է, որ բնակարանը վաճառվել է 18000 կամ 21000 ԱՄՆ դոլարով: Բնակարանի վաճառքից հետո Գևորգը և Ծաղիկը գնել են Շաքեի մոր Խարբերդի տանը, այն վերանորոգել են և բնակվել այնտեղ: Ծաղիկից իմացել է, որ այդ տունը Շաքեից գնել են 5000 ԱՄՆ դոլարով, սակայն թե գումարն ինչպես են տվել, տեղյակ չէ: Դրանից հետո որևէ խոսակցություն չի եղել: Ներկայումս Ծաղիկը և Գևորգն այդ տանը չեն բնակվում, այն վարձակալության հիմունքներով տվել են այլ անձի:
Մինչև բնակարանը վաճառելը, Գևորգի տուն գնալ-գալուց նրանցից իմացել է, որ պարտքեր ունենալու պատճառով են ցանկացել վաճառել բնակարանը: Գնորդներին Շաքեն է գտել: Երբ Շաքեի տանն են եղել, Գևորգի թույլտվությամբ Շաքեն իրեն նվիրել է 1000 ԱՄՆ դոլար գումար: Շաքեն իրեն ասել է, որ Գևորգի գումարը նրա մորաքրոջ` Ծաղիկի ցանկությամբ պետք է դնի բանկ և տոկոսները տա Գևորգին, որ վերջինս կարողանա ապրել:
Նախաքննության փուլում վկա Մերի Վահեի Հայրապետյանը ցուցմունք է տվել, որ շուրջ 18 տարի ճանաչում է Շաքե Հարությունյանին, նրա հետ գտնվել է բավականին մոտ հարաբերությունների մեջ: 2013 թվականին Գևորգ Հարությունյանի հետ իրեն ծանոթացրել է Շաքե Հարությունյանը: Նպատակը եղել է Գ. Հարությունյանի հետ ամուսնանալը: Ծանոթացնելուց հետո տեղեկացել է, որ Գ. Հարությունյանը ցանկանում է վաճառել Թբիլիսյան խճուղի 5 շենքի 514 բնակարանը և նրանից 1.000 ԱՄՆ դոլար գումար է խնդրել: 2013 թվականի դեկտեմբերի սկզբին Շ. Հարությունյանից տեղեկացել է, որ Գ. Հարությունյանը բնակարանը վաճառել է և գումարները գտնվում են Շ. Հարությունյանի մոտ: Դրանից հետո գնացել է Շ. Հարությունյանի տուն, որտեղ վերջինս զանգել և կանչել է Գ. Հարությունյանին: Տանը գտնվելու ընթացքում Գ. Հարությունյանից ուզել է խոստացած 1.000 ԱՄՆ դոլար գումարը: Այդ պահին Շ. Հարությունյանը Գ. Հարությունյանից հարցրել է գումարը տա, թե ոչ, և ստանալով Գ. Հարությունյանի թույլտվությունը, խոհանոցի (սենյակի) անկողնու բարձի տակից հանել է 1.000 ԱՄՆ դոլար գումար, հաշվել և տվել է իրեն: Նաև հայտնել է, որ բնակարանը վաճառելու ընթացքում Շ. Հարությունյանն իրեն բազմիցս ասել է, որ Գ. Հարությունյանի բնակարանի դիմաց ստացված գումարը պետք է դնի բանկ: Տեղյակ է, որ Նոր-Խարբերդ 16 փողոց 3 թաղ. 3 հողատարածքում գտնվող տունը Գ. Հարությունյանի բնակարանի վաճառքի դիմաց ստացված գումարով վերանորոգել է, որից հետո թույլատրել է նրան բնակվել այդտեղ, սակայն նա ասել է, որ վերանորոգելուց հետո վաճառելու է այդ բնակարանն այլ անձի:
Հայտնել է, որ Գ. Հարությունյանի հետ ծանոթանալուց հետո, մինչև բնակարանը վաճառելը բնակվել է վարձակալության հիմունքներով: Այդ ժամանակահատվածում, մինչև Գ. Հարությունյանի բնակարանը վաճառելը, Շ. Հարությունյանն առաջարկել է իրեն, որ վարձով բնակվելու փոխարեն գնա և ապրի Գ. Հարությունյանի տանը և նրա տունն ու տեղը կմնա իրեն` քանի որ նա հիվանդ տղա է: Այդպիսի առաջարկներ եղել են բազմիցս, սակայն նա հրաժարվել է: Շ. Հարությունյանը նաև իրեն բազմիցս ասել է, որ Գ. Հարությունյանը հանգիստ հիվանդ է և նեղություն չի տա: Նաև նշել է, որ Շ. Հարությունյանը նույնպես ցանկացել է ամուսնանալ կամ դառնալ Գ. Հարությունյանի խնամակալը և այդ տարբերակով տիրանալ նրա գույքին, սակայն չի արել, քանի որ ամուսնացած է եղել և այդ հանգամանքը խանգարել է: Նաև Շ. Հարությունյանն իրեն ասել է, որ Գ. Հարությունյանի բնակարանը վաճառելուց հետո նրան գումար չի տալու, քանի որ վերջինս հոգեկան խնդիրներ ունի: Հայտնել է, որ այդ գումարը ուզում է դնել բանկ և Գ. Հարությունյանին տալ դրա տոկոսները, բացի այդ տեղյակ է, որ Գ. Հարությունյանը Շ. Հարությունյանի խանութից գնումներ է կատարել և այդ գնումների դիմաց Շ. Հարությունյանը պահել է իր մոտ գտնվող Գ. Հարությունյանի բնակարանի դիմաց ստացված գումարից: Գ. Հարությունյանի բնակարանը վաճառելուց հետո Շ. Հարությունյանն իրեն հայտնել է, որ բնակարանի դիմաց ստացված գումարը գտնվում է իր մոտ:
Վկա Վարազդատ Անդրանիկի Հայրապետյանը դատաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ 2013 թվականին կինը` Արմենուհի Նազարբեկյանը, այցելել է Շաքե Հարությունյանին պատկանող խանութ, որտեղ տեղեկացել է, որ Թբիլիսյան 5 շենքի 514 բնակարանը վաճառվում է: Դրանից հետո Շաքե Հարությունյանի հետ միասին այցելել են նշված բնակարան և տեսել Ծաղիկ Հարությունյանին ու Գևորգ Հարությունյանին: Բնակարանը գնելուց մոտ մեկ ամիս առաջ, նշված բնակարանը չի ունեցել սեփականության վկայական և իրենք համաձայնության գալով բնակարանի գնի շուրջ` 18.000 ԱՄՆ դոլարի չափով, ասել են Գ. Հարությունյանին և Ծ. Հարությունյանին, որ համապատասխան փաստաթղթերը պատրաստելուց հետո կգնեն բնակարանը: Այդ գործարքներով զբաղվել են ինքը և կնոջ հայրը` Արարատ Նազարբեկյանը: Մի քանի օր անց տեղեկացել է, որ բնակարանն անվանափոխվել է Շ. Հարությունյանի անվամբ: Իր համար որևէ տարբերություն չի եղել, թե բնակարանն ումից ձեռք կբերեն: Ինքը և կինը երբևէ չեն ասել և չեն խնդրել, որ բնակարանն անվանափոխվի Շ. Հարությունյանի անվամբ, որպեսզի նրանից գնեն: Իրենց ներկայությամբ այդպիսի խոսակցություն չի եղել: Մի քանի օր անց ինքը և Ա. Նազարբեկյանը Շաքե Հարությունյանին պատկանող խանութում, Գ. Հարությունյանի ներկայությամբ Շ. Հարությունյանին են տվել 6.000 ԱՄՆ դոլար գումար` որպես կանխավճար: Այդ գումարը տվել են Շաքե Հարությունյանին, իսկ վերջինս իր ներկայությամբ որևէ մեկին գումարը չի փոխանցել: Բնակարանը գնելու օրը` 05.12.2013թ., կադաստր գնալուց առաջ, ինքը և Ա. Նազարբեկյանը Շ. Հարությունյանին են տվել մնացած` 12.000 ԱՄՆ դոլար գումարը: Այդ ժամանակ կրկին ներկա է գտնվել Գ. Հարությունյանը: Նշված 12.000 ԱՄՆ դոլար գումարը նույնպես տվել է Շաքե Հարությունյանին, սակայն վերջինս նրա ներկայությամբ այդ գումարը որևէ մեկին չի փոխանցել: Շաքեն իրենց ասել է, որ բնակարանի առքուվաճառքով ինքն է զբաղվում` Գևորգի խնդրանքով, քանի որ Գևորգը և Ծաղիկ Հարությունյանը չեն ցանկացել զբաղվել այդ գործերով:
Վկա Արմենուհի Արարատի Նազարբեկյանը դատաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ Շաքե Հարությունյանին ճանաչում է 2013 թվականից իրենց շենքի մոտ գտնվող խանութից: Շաքեի խանութում նրա որդուց` Վարդգեսից, տեղեկացել է, որ Թբիլիսյան 5 շենքի 514 բնակարանը վաճառվում է: Քանի որ բնակարան են ցանկացել գնել, գնացել և նայել են այդ բնակարանը: Իր տեղեկություններով` բնակարանը եղել է Շ. Հարությունյանի անվամբ, վաճառքի մասին պայմանավորվելուց հետո ամուսինը նախ 6000 ԱՄՆ դոլար է տվել Շաքեին, հետո` 12000 ԱՄՆ դոլար: Ինքն ամուսնուց տեղեկացել է, որ Գևորգի բողոքի հիման վրա հարուցվել է քրեական գործ, քանի որ տան վաճառքից ստացված գումարը Շաքեն նրան չի տվել: Բնակարանի առքուվաճառքի հետ կապված հարցերով ինքը չի զբաղվել, մանրամասներից տեղյակ չէ:
Վկա Մարինե Ռազմիկի Կարապետյանը դատաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ 2013 թվականի դեկտեմբերի սկզբին Շաքե Հարությունյանը Գևորգ Հարությունյանի ներկայությամբ իրեն 2.000 ԱՄՆ դոլար գումար է տվել:
Վկա Անդրանիկ Վաչիկի Սաֆարյանը դատաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ Գևորգ Հարությունյանին և Ծաղիկ Հարությունյանին ճանաչում է որպես իրենց Նոր-Խարբերդի տան հարևաններ, նրանք այդտեղ են տեղափոխվել ապրելու 2013 թվականի դեկտեմբեր ամսից: Մինչև նրանց տեղափոխվելը Շաքե Հարությունյանը հետևել է տան վերանորոգման աշխատանքներին և հաճախակի գտնվել է այնտեղ: Հետագայում Գևորգից և Ծաղիկից տեղեկացել է, որ վերջիններս Շաքեի միջոցով վաճառել են Թբիլիսյան խճուղու իրենց բնակարանը, սակայն Շաքեն վերջիններիս բնակարանի դիմաց ստացված գումարը չի տվել, այլ դրա դիմաց վերանորոգել է Նոր-Խարբերդի տունը և տվել նրանց: Վկան նշել է նաև, որ իրենց գումար է անհրաժեշտ եղել և նրանք խնդրել են Շաքեից` պարտքով, և Շաքե Հարությունյանն իր մորը` Ն.Սաֆարյանին, 1.000 ԱՄՆ դոլար գումար է տվել:
Վկա Նատալյա Անուշավանի Սաֆարյանը դատաքննության փուլում նշել է, որ Գևորգ Հարությունյանը և Ծաղիկ Հարությունյանը 2013 թվականի դեկտեմբեր ամսից բնակվում են իրենց Նոր-Խարբերդի տան դիմացի տանը: Ճանաչում է նաև Շաքե Հարությունյանին: 2013 թվականի դեկտեմբեր ամսին` Շ. Հարությունյանը հաճախակի գտնվել է Նոր-Խարբերդում, զբաղվել է Գ. Հարությունյանին իբրև վաճառած տան վերանորոգման աշխատանքներով: Գ. Հարությունյանից և Ծ. Հարությունյանից տեղեկացել է, որ վերջիններս Շ. Հարությունյանի միջոցով վաճառել են Թբիլիսյան խճուղու 5 շենքի 514 բնակարանը, սակայն Շ. Հարությունյանը Գ. Հարությունյանին բնակարանի դիմաց ստացված գումարը չի տվել: Այդ ժամանակահատվածում Շ. Հարությունյանն իրենց պարտքով 1.000 ԱՄՆ դոլար գումար է տվել: Գևորգը և Ծաղիկն այդ տանը բնակվել են 8-9 ամիս:
Վկա Վարդգես Գուրգենի Մխիթարյանը դատաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ Շաքե Հարությունյանի որդին է: Գևորգ և Ծաղիկ Հարությունյաններն իրենց հարևաններն են, իրենց խանութից պարտքով ապրանք են վերցրել և մեկ տարվա ընթացքում 500.000-600.000 ՀՀ դրամի պարտք էր կուտակվել: Պարտքերը տալու համար նրանք որոշել են վաճառել իրենց տունը: Ինքը տեղյակ է եղել, որ հարևան շենքից ամուսիններ Վարազդատ Հայրապետյանը և Արմենուհի Նազարբեկյանը ցանկացել են տուն գնել, և նրանց ասել է Գևոգի վաճառվող տան մասին: Մայրը Գևորգի և Ծաղիկի խնդրանքով զբաղվել է տան վաճառքի հարցով: Այն վաճառվել է 18000 ԱՄՆ դոլարով:
Վկա Նելլի Մանուկյանը դատաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ Շաքե Հարությունյանի որդու կինն է: Ծաղիկ Հարությունյանն իրենց հարևանն էր և շատ անգամներ իրենց խանութից պարտքով առևտուր է արել, պարտքի չափը մեկ տարվա ընթացքում հասել էր մոտ 600000 դրամի: Երբ ինքը Ծաղիկին հարցրել է, թե ինչպես է այդքան պարտքը փակելու, նա ասել է, որ չանհագստանան, իրենք իրենց տունը կվաճառեն ու պարտքերը կտան: Հետագայում իմացել է, որ հարևաններից Արմենուհին ցանկացել է տուն գնել, և ինքը նրանց հայտնել է, որ Ծաղիկը ցանկանում է վաճառել իրենց տունը: Արմենուհին և Վարազդատը գնացել, տեսել են բնակարանը, սակայն ասել են, որ այն կգնեն միայն այն դեպքում, եթե Շաքեն միջնորդ կանգնի: Շաքե Հարությունյանը զբաղվել է Գևորգ Հարությունյանի բնակարանի վաճառքով, և անձամբ տեսել է, թե ինչպես է Վարազդատ Հարությունյանը բնակարանի դիմաց վճարվող գումարը փոխանցում Շաքե Հարությունյանին:
Ստացիոնար դատահոգեբուժական փորձաքննության թիվ 129 եզրակացության համաձայն` Գևորգ Սեյրանի Հարությունյանը տառապել և տառապում է <<Շիզոֆրենիա պարանոիդ ձև>> հոգեկան հիվանդությամբ, որը գտնվում է ռեմիսիայի փուլում: Սկսած 2003թ.-ից Գևորգ Հարությունյանի մոտ հայտնաբերվել է <<Ձգձգվող ռեակտիվ փսիխոզ>>, հետագայում բազմաթիվ հոսպիտալացումների ընթացքում` 2014թ.-ից, վերջնականապես ախտորոշվել է <<Շիզոֆրենիա պարանոիդ ձև>> խրոնիկական հոգեկան հիվանդություն: Իր ներկա հոգեկան վիճակով` տվյալ գործարքի առնչությամբ նա կարող է գիտակցել իր գործողությունների վտանգավորությունը և ղեկավարել դրանք, ինչպես նաև կարող է մասնակցել դատաքննչական գործողություններին:
Փորձագետ Սեդրակ Թադևոսյանը դատաքննության փուլում պնդել է դատահոգեբուժական փորձաքննության եզրակացությունը, որ Գևորգ Հարությունյանն իր ներկա հոգեվիճակով, գտնվելով բավականաչափ <<ռեմիսիայի>> մեջ, միանգամայն ի վիճակի է սույն գործի շրջանակներում ճիշտ ընկալել և վերարտադրել դեպքի հանգամանքները: Ներկայումս գտնվելով <<ռեմիսիայի>> մեջ նա ունակ է սույն քրեական գործով գիտակցել իր հետ կատարվող քննչական և դատավարական գործողությունները:
Որպես ապացույց ճանաչված 30.03.2016թ. Ծաղիկ Հարությունյանի կողմից ներկայացված անշարժ գույքի նվիրատվության պայմանագրի համաձայն` 2013 թվականի նոյեմբերի 25-ին, Գևորգ Հարությունյանը Երևան քաղաքի Թբիլիսյան 5 շենքի 514 բնակարանը նվիրել է Ծաղիկ Հարությունյանին:
Որպես ապացույց ճանաչված 28.11.2013 թվականին Ծաղիկ Սարիբեկի Հարությունյանի և Շաքե Սուրենի Ջևելիկյանի միջև կնքած անշարժ գույքի առուվաճառքի պայմանագրի համաձայն` 28.11.2013թ. Ծաղիկ Հարությունյանը 8.444.200 ՀՀ դրամով Շաքե Ջևելիկյանին է վաճառել Երևան քաղաքի Թբիլիսյան խճուղի 5 շենքի 514 բնակարանը:
Որպես ապացույց ճանաչված 05.12.2013 թվականին Շաքե Հարությունյանի և Վարազդատ Հայրապետյանի ու Արմենուհի Նազարբեկյանի միջև կնքված անշարժ գույքի վաճառքի պայմանագրի համաձայն` 05.12.2013թ. Շաքե Ջևելիկյանը 7.344.000 ՀՀ դրամ գումարով Վարազդատ Հայրապետյանին ու Արմենուհի Նազարբեկյանին է վաճառել Երևան քաղաքի Թբիլիսյան խճուղի 5 շենքի 514 բնակարանը:
Որպես ապացույց ճանաչված Սուսաննա Մկրտիչի Եղիազարյանի անվամբ Նոր-Խարբերդ 16 փողոց 3-րդ թաղ. 3-րդ հողատարածքի վերաբերյալ այգեգործի անդամատոմսի համաձայն` այգեգործական գրքույքը լրացվել է 15.10.2003 թվականին` Սուսաննա Մկրտիչի Եղիազարյանը 1986 թվականի մարտի 15-ին թիվ 3 արձանագրությամբ ընդունվել է այգեգործական ընկերության անդամ, հողամասի մակերեսը 500 ք.մ., հողամասի հասցեն Նոր-Խարբերդ 16 փողոց 3-րդ թաղ. 3-րդ հողատարածք, որի վրա առկա է շինություն:
Վերաքննիչ դատարանը հիմնավոր է համարում Առաջին ատյանի դատարանի այն եզրահանգումը, որ Շաքե Հարությունյանը, տեղյակ լինելով Գևորգ Հարությունյանի հոգեկան հիվանդության մասին, ի սկզբանե, առանձնապես խոշոր չափերով խարդախություն կատարելու իր իրական մտադրությունը թաքցնելու և Գևորգ Հարությունյանի մոտ բնակարանի առուվաճառքի գործարքի իրականացման հարցում վստահություն ձեռք բերելու նպատակով, իր խանութից հետագայում վճարելու պայմանով` պարտքով ապրանքներ է տվել նրան, ինչի հետևանքով Գ. Հարությունյանը նյութական կախվածության մեջ է ընկել Շ. Հարությունյանից: 2013 թվականի նոյեմբերի 25-ին, Գևորգ Հարությունյանը, վստահելով Շաքե Հարությունյանին, բնակարանը նվիրատվության պայմանագրով օտարել է Ծաղիկ Հարությունյանին, վերջինս էլ 2013 թվականի նոյեմբերի 28-ին առքուվաճառքի պայմանագրով այն վաճառել է Շաքե Հարությունյանին, իսկ 2013 թվականի դեկտեմբերի 05-ին համապատասխան առքուվաճառքի պայմանագրով բնակարանը սեփականության իրավունքով նոտարական կարգով ձևակերպվել է ամուսիններ Վարազդատ Հայրապետյանի և Արմենուհի Նազարբեկյանի անվամբ, բնակարանի վաճառքից Շաքե Հարությունյանը նրանցից ստացել է 7.309.980 ՀՀ դրամին համարժեք 18.000 ԱՄՆ դոլար գումարը և Գևորգ Հարությունյանի վստահությունը չարաշելու եղանակով հափշտակել դրանից 6.359.080 /վեց միլիոն երեք հարյուր հիսուն ինը հազար ութսուն/ ՀՀ դրամը: Այսինքն` Շաքե Հարությունյանն օգտագործել է Գևորգ և Ծաղիկ Հարությունյանների նկատմամբ ձևավորված վստահությունը և նրանց պարտքերն իբր մարելու պատրվակով վաճառել է նրանց բնակարանն ու հափշտակել վաճառքից ստացված գումարից 6.359.080 /վեց միլիոն երեք հարյուր հիսուն ինը հազար ութսուն/ ՀՀ դրամը:
Անդրադառնալով վերաքննիչ բողոքի այն պատճառաբանությանը, ըստ որի տուժող Գևորգ Հարությունյանի նախաքննական ցուցմունքները դատաքննության փուլում չեն հրապարակվել և չեն հետազոտվել` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանում պաշտպանական կողմը չի ներկայացրել բավարար հիմնավորումներ նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքների միջև առկա էական հակասությունների վերաբերյալ, որպիսի պարագայում Առաջին ատյանի դատարանն իրավացիորեն մերժել է տուժողի նախաքննական ցուցմունքները հրապարակելու վերաբերյալ պաշտպանության կողմի միջնորդությունը:
Ինչ վերաբերում է վերաքննիչ բողոքի այն պատճառաբանությանը, համաձայն որի տուժող Գևորգ Հարությունյանի կողմից տրված ցուցմունքը և մեղադրական եզրակացության մեջ քննիչի կողմից իբր տուժողի ցուցմունքից արված գրառումը չեն համապատասխանում միմյանց, տուժող Գևորգ Հարությունյանն իր նախաքննական ցուցմունքներում չի հայտնել, որ Շաքեն է ասել նվիրատվություն կատարելու մասին, մինչդեռ մեղադրանքի հիմքում հիմնականում դրված է այդ հանգամանքը, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանում դատաքննության ժամանակ տրված ցուցմունքում տուժողը հայտնել է, որ Շաքե Հարությունյանն է առաջարկել բնակարանն անվանափոխել տուժողի մորաքրոջ, իսկ հետո էլ իր` Շաքեի անվամբ, որպեսզի այդ գումարով գործ անի (տոկոսով փող տա):
Ինչ վերաբերում է այն փաստարկին, ըստ որի հոգեկան հիվանդությամբ տառապող տուժող Գևորգ Հարությունյանի հարցաքննության սկզբում Առաջին ատյանի դատարանի կողմից ճշտվել է միայն հարցաքննությանը հրավիրված բժիշկ-հոգեբույժի ինքնությունը և որևէ պարզաբանում չի արվել, թե տուժողի հոգեկան վիճակը թույլ տալիս է մասնակցել դատաքննությանը, թե ոչ, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ բժիշկ-հոգեբույժի մասնակցությունը հարցաքննությանը և նրա կողմից առարկություն չներկայացնելն ինքնին վկայում են բժշկի կողմից հարցաքննության կատարման թույլտվության մասին, ուստի քրեադատավարական կարգի որևէ էական խախտում տեղի չի ունեցել:
Ինչ վերաբերում է այն փաստարկին, ըստ որի դատաքննության ժամանակ չեն հրապարակվել և հետազոտվել վկա Ծաղիկ Հարությունյանի նախաքննական ցուցմունքները, սակայն Առաջին ատյանի դատարանը հիմնվել է վերջինի նախաքննական ցուցմունքների վրա, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ դատաքննության ժամանակ վկա Ծաղիկ Հարությունյանը նշել է, որ իր նախաքննական ցուցմունքներն ամբողջությամբ ճիշտ են, և Առաջին ատյանի դատարանը ոչ թե հիմնվել է վերջինի նախաքննական ցուցմունքների վրա, այլ արձանագրել է վերոնշյալ հանգամանքը:
Անդրադառնալով վկա Ծաղիկ Հարությունյանի հարցաքննության ժամանակ պաշտպանական կողմի` հարցեր տալու իրավունքի սահմանափակման վերաբերյալ վերաքննիչ բողոքի պատճառաբանությանը` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ պաշտպանական կողմը կատարել է բավականաչափ հարցադրումներ, այնուհետև տրված հարցերը կրկնվել են կամ եղել են մեղադրանքի ծավալին չառնչվող, որպիսի հանգամանքներում Առաջին ատյանի դատարանը հիմնավոր պատճառաբանությամբ սահմանափակել է վկայի հարցաքննությունը:
Ինչ վերաբերում է վերաքննիչ բողոքի այն փաստարկին, ըստ որի դատավճռում նշվածը չի համապատասխանում վկա Վարազդատ Անդրանիկի Հայրապետյանի տված ցուցմունքին, մասնավորապես <<Շաքեն իրենց ասել է, որ բնակարանի առուվաճառքով ինքն է զբաղվում Գևորգի խնդրանքով, քանի որ Գևորգը և Ծաղիկ Հարությունյանը չեն ցանկացել զբաղվել այդ գործով>> հատվածին, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այն անհիմն է, և փաստում, որ Առաջին ատյանի դատարանում վկա Վարազդատ Անդրանիկի Հայրապետյանը նշել է, որ երբ որոշել են գնել բնակարանը, պարզվել է, որ Շաքեից պետք է գնեն, քանի որ տան տերերը չեն հասկանում թղթաբանությունից և նրան են խնդրել զբաղվել այդ հարցերով:
Ինչ վերաբերում է Առաջին ատյանի դատարանի կողմից վկաների հարցաքննությունների ժամանակ անընդհատ միջամտելու` վերաքննիչ բողոքի պատճառաբանություններին, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դրանք հիմնավոր և փաստարկված չեն, կրում են սուբյեկտիվ բնույթ և որևէ կերպ չեն կարող վկայել Առաջին ատյանի դատարանի կողմնակալ վերաբերմունքի մասին:
Վերաքննիչ բողոքում նշվել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը դատավճռում արտատպել է վկա Մերի Հայրապետյանի նախաքննական ցուցմունքը, մինչդեռ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ էական հակասություններ են առկա եղել վկա Մերի Հայրապետյանի նախաքննական և դատաքննության փուլում տված ցուցմունքների միջև, որպիսի պայմաններում հրապարակվել են վկայի նախաքննական ցուցմունքների որոշակի հատվածներ, որոնք և նշվել են դատավճռում:
Ինչ վերաբերում է վերաքննիչ բողոքի այն պատճառաբանությանը, ըստ որի դատավճռում` որպես Շաքե Հարությունյանի արարքը հիմնավորող ապացույցներ, վկայակոչվել են նաև Շաքե Հարությունյանի որդու` Վարդգես Մխիթարյանի, Անդրանիկ Սաֆարյանի և Նատալյա Սաֆարյանի ցուցմունքները, սակայն Առաջին ատյանի դատարանի կողմից նշված ապացույցները չեն վերլուծվել և պարզաբանվել, թե ինչով է հիմնավորվել մեղսագրված արարքը, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ վկաներ Անդրանիկ Սաֆարյանը և Նելլի Սաֆարյանն իրենց ցուցմունքներում նշել են, որ Գևորգ և Ծաղիկ Հարությունյանները բազմիցս դժգոհել են, որ Շաքե Հարությունյանն իրենց բնակարանի գումարից քիչ գումար է տվել իրենց և պահանջել են իրենց տալ Շաքե Հարությունյանից պարտքով վերցրած գումարները: Ինչ վերաբերում է վկա Վարդգես Մխիթարյանի ցուցմունքին, ապա նա ևս հաստատել է, որ տան վաճառքի հարցերով զբաղվել է իր մայրը` Շաքե Հարությունյանը:
Ինչ վերաբերում է վերաքննիչ բողոքի այն պատճառաբանությանը, համաձայն որի որպես Շաքե Հարությունյանի արարքը հիմնավորող ապացույց նշվել է տուժող Գևորգ Հարությունյանի վերաբերյալ կատարված ստացիոնար դատահոգեբուժական փորձաքննության թիվ 129 եզրակացությունը, որը սակայն որևէ կերպ չի հիմնավորում Շաքե Հարությունյանի մեղավորությունը, բացի այդ տուժողի` հոգեկան հիվանդությամբ տառապելու հանգամանքը պաշտպանական կողմը որևէ անգամ չի վիճարկել, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ նշված եզրակացությունը վկայում է ոչ միայն տուժող Գևորգ Հարությունյանի` հոգեկան հիվանդությամբ տառապելու մասին, այլ նաև այն մասին, որ հիվանդությունը գտնվում է <<ռեմիսիայի>> փուլում, իր ներկա հոգեկան վիճակով` տվյալ գործարքի առնչությամբ վերջինը կարող է գիտակցել իր գործողությունների վտանգավորությունը և ղեկավարել դրանք, ինչպես նաև կարող է մասնակցել դատաքննչական գործողություններին, այսինքն` նշված եզրակացությունը հիմք է հանդիսացել վարույթն իրականացնող մարմնի և Առաջին ատյանի դատարանի կողմից տուժողի ցուցմունքների արժանահավատությունը գնահատելու համար:
Անդրադառնալով վերաքննիչ բողոքի այն պատճառաբանությանը, համաձայն որի փորձագետի կողմից դատարանում ցուցմունք տալու ժամանակ տուժող Գևորգ Հարությունյանը ստացիոնար բուժում էր ստանում հոգեբուժարանում, ուստի փորձագետի եզրակացությունը, որ «ներկա պահին գտնվում է «ռեմիսիայի» մեջ և ունակ է սույն քրեական գործով գիտակցել իր հետ կատարվող քննչական և դատավարական գործողությունները» չի համապատասխանում իրականությանը, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ փորձագետ Սեդրակ Թադևոսյանն Առաջին ատյանի դատարանում ցուցմունք տալու ժամանակ հստակ նշել է, որ «ներկա պահին գտնվում է «ռեմիսիայի» մեջ» ձևակերպումը վերաբերում է փորձաքննությունը կատարելու ժամանակահատվածին, այլ ոչ թե փորձագետի կողմից Առաջին ատյանի դատարանում ցուցմունք տալու պահին, ուստի վերաքննիչ բողոքն այս մասով ևս անհիմն է:
Անդրադառնալով վերաքննիչ բողոքի այն պատճառաբանությանը, ըստ որի դատավճռում որպես Շաքե Հարությունյանի արարքը հիմնավորող ապացույց վկայակոչվել է նաև վկա Մարինե Կարապետյանի ցուցմունքը, այն դեպքում, երբ վկա Մարինե Կարապետյանը դատաքննության փուլում ոչ միայն չի հարցաքննվել, այլև նրա նախաքննական ցուցմունքը դատարանում չի հետազոտվել` Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այն հիմնավոր է, վկա Մարինե Կարապետյանը Առաջին ատյանի դատարանում դատաքննության ժամանակ չի հարցաքննվել, մինչդեռ Առաջին ատյանի դատարանը վկայակոչել է վկայի դատաքննական ցուցմունքը, ուստի այն պետք է ճանաչել անթույլատրելի ապացույց և հանել ապացուցողական զանգվածից:
Ինչ վերաբերում է վերաքննիչ բողոքի մյուս պատճառաբանություններին` Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ դրանք ևս անհիմն են, փաստերը ներկայացված են խեղաթյուրված և պաշտպանական կողմին ձեռնտու տարբերակով և չեն կարող ինչպես առանձին, այնպես էլ միասին բավարար լինել վերաքննիչ բողոքը բավարարելու համար:
Իսկ ինչ վերաբերում է ամբաստանյալ Շաքե Հարությունյանի դատաքննական ցուցմունքին` Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դա հետապնդում է քրեական պատասխանատվությունից ու պատժից խուսափելու նպատակ, բացի դա հերքվում է գործով հետազոտված մյուս ապացույցների համակցությամբ և, ըստ էության, հանդիսանում է գործի տվյալներն իրենց ձեռնտու տարբերակներով ներկայացնելու տակտիկայի դրսևորում, ուստի այն արժանահավատ չէ, չի համապատասխանում իրականությանը, գործի փաստական հանգամանքներին:
Վերաքննիչ դատարանը նախ անդրադառնալով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով ամբաստանյալ Շաքե Հարությունյանի անմեղության վերաբերյալ վերջինի և նրա պաշտպանների փաստարկներին, քրեական գործի ուսումնասիրությամբ եզրահանգում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում ստուգման ենթարկելով քրեական գործի հիմքում դրված ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրները, յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով թույլատրելիության, վերաբերելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ղեկավարվելով օրենքով, ներքին համոզմամբ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով ամբաստանյալ Շաքե Հարությունյանի մեղավորության վերաբերյալ հանգել է ճիշտ հետևության:
Այսպիսով` ամբաստանյալ Շաքե Հարությունյանի մեղքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով մեղսագրված արարքում հաստատված է և նրա կատարած հանցանքն ապացուցված, իսկ ամբաստանյալի պատճառաբանությունները հերքվում են տուժող Գևորգ Հարությունյանի, վկաներ Ծաղիկ Հարությունյանի, Մերի Հայրապետյանի, Վարազդատ Հայրապետյանի, Արմենուհի Նազարբեկյանի, Անդրանիկ Սաֆարյանի, Նատալյա Սաֆարյանի, փորձագետ Սեդրակ Թադևոսյանի ցուցմունքներով, ստացիոնար դատահոգեբուժական փորձաքննության թիվ 129 եզրակացությամբ, 25.11.2013թ. անշարժ գույքի նվիրատվության, 28.11.2013թ. անշարժ գույքի առուվաճառքի, 05.12.2013թ. անշարժ գույքի վաճառքի պայմանագրերով, Նոր-Խարբերդ 16 փողոց 3-րդ թաղ. 3-րդ հողատարածքի վերաբերյալ այգեգործի անդամատոմսով:
Ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 365-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` մեղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում, երբ հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատական քննության ընթացքում: Հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված, եթե դատարանը, ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթացքում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքների վրա, դատաքննության ժամանակ հետազոտված հավաստի ապացույցների հիման վրա, ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, սույն օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին տալիս է հաստատող պատասխաններ:
Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատելիս ապացույցների բավարարությունը որոշելու հարցին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ գործով իր 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ: Մասնավորապես` իրացնելով օրենքի միատեսակ կիրառությունն ապահովելու իր սահմանադրական գործառույթը` ՀՀ վճռաբեկ դատարանը հիշատակված դատական ակտում նախադեպային նշանակության իրավական դիրքորոշումներ է արտահայտել առ այն, որ. «(...) Գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում:
(...) Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով: Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում (...):
Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով` մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած (...)»:
Բացի այդ, ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր վերը նշված` 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման մեջ, վերլուծելով ապացույցների արժանահավատության հատկանիշը, արտահայտել է հետևյալ դիրքորոշումը`
«(...) Ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը նույնպես վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը: Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում: Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները.
ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ՝ փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա),
բ) ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ՝ վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն),
գ) ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը,
դ) ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը,
ե) նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից:
Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ՝ բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը: Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում: Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները:
Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ դատարանի եզրահանգումները պետք է հիմնվեն գործում առկա փաստական տվյալների վրա (...)»:
Այդ առումով Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները հիմնավորված ու պատճառաբանված են, իսկ քրեական գործի փաստական հանգամանքների մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները հետազոտված ապացույցներին չհամապատասխանելու և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով ամբաստանյալ Շաքե Հարությունյանին առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորված չլինելու վերաբերյալ վերաքննիչ բողոքի փաստարկները քրեական գործի նյութերում իրենց հաստատումը չեն գտնում, հետևաբար` չեն կարող հիմք հանդիսանալ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելու համար:
Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ դատական ակտ կայացնելիս Առաջին ատյանի դատարանի կողմից նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի խախտումներ թույլ չեն տրվել, դատավճիռն օրինական է, հիմնավորված ու պատճառաբանված, համապատասխանում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին, հետևաբար վիճարկվող դատական ակտը պետք է թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ վերաքննիչ բողոքը` մերժել:
Վերաքննիչ դատարանի լիազորություններն ամրագրած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 394-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի 1-ին պարբերության համաձայն` գործն ըստ էության լուծող դատական ակտերի վերաքննության արդյունքում վերաքննիչ դատարանը` մերժում է վերաքննիչ բողոքը` դատական ակտը թողնելով օրինական ուժի մեջ:
Ելնելով վերոգրյալներից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ, 394-րդ, 402-րդ, 404-րդ, 412-րդ և 418-րդ հոդվածներով, Վերաքննիչ դատարանը`

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Ամբաստանյալ Շաքե Հարությունյանի և նրա պաշտպաններ Լ. Հովհաննիսյանի, Ս. Գուլքանյանի վերաքննիչ բողոքը` մերժել:
Ամբաստանյալ Շաքե Սուրենի Հարությունյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ- Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի մարտի 01-ի դատավճիռը`թողնել օրինական ուժի մեջ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:



ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ
Իսկականի հետ ճիշտ է`


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ռ. ԲԱՐՍԵՂՅԱՆ