Հիմնական
Գործի համար:
ԵԱՔԴ/0052/01/16
Վիճակագրական տողի համար :
15.9
Պատասխանող
Ծովինար Կարավարդանյան Վարուժան
Ծովինար Կարավարդանյան
Դատավոր
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն
Արսեն Նիկողոսյան
Դատավոր
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն
Արսեն Նիկողոսյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն | 2016-10-04 | 15:00 | 6 | Կայացել է | ||
| Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն | 2016-09-02 | 14:00 | 2 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն | 2016-08-08 | 11:00 | 2 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն | 2016-07-04 | 15:00 | 2 | Կայացել է | ||
| Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն | 2016-05-25 | 14:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն | 2016-05-16 | 16:00 | 1 | Նշանակվել է դատական նիստ |
ԵԱՔԴ/0052/01/16
ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
4 հոկտեմբերի 2016թ. ք. Երևան
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան),
Նախագահությամբ դատավոր` Ա. Նիկողոսյանի,
քարտուղարությամբ` Կ.Գրեյանի,
Ա.Վարդանյանի,
Լ.Իսպիրյանի,
մասնակցությամբ`
մեղադրող` Հ.Հարությունյանի,
ամբաստանյալ` Ծ.Կարավարդանյանի,
պաշտպան` Ռ.Սիրեկանյանի,
դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`
Ծովինար Վարուժանի Կարավարդանյանի (ծնված` 19.08.1982թ., Երևան քաղաքում, բարձրագույն կրթությամբ, ամուսնալուծված, ունի մեկ անչափահաս երեխա, չդատված, հաշվառված և բնակվում է Երևան քաղաքի Մ. Ավետիսյան 4–րդ փողոց, 78 տանը) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324–րդ հոդվածի 2–րդ մասով.
ՊԱՐԶԵՑ
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. 2016 թվականի մարտի 14–ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանի քննչական բաժնում որոշում է կայացվել թիվ 09107316 քրեական գործի նյութերով նոր քրեական գործ հարուցելու, այն առանձին վարույթում` թիվ 09107716 համարի ներքո առանձնացնելու և վարույթ ընդունելու մասին։
2016 թվականի մարտի 15–ին որոշում է կայացվել թիվ 09107716 քրեական գործով Համբարձում Հովհաննիսյանի մոտից առգրավված AK0375907 համարի անձնագիրը որպես իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին։
2016 թվականի մարտի 15–ին որոշում է կայացվել թիվ 09107716 քրեական գործով Ծովինար Վարուժանի Կարավարդանյանի նկատմամբ ստորագրություն չհեռանալու մասին խափանման միջոցն ընտրելու մասին։
2016 թվականի մարտի 21–ին որոշում է կայացվել Ծովինար Վարուժանի Կարավարդանյանին որպես մեղադրյալ ներգրավվելու մասին` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324–րդ հոդվածի 2–րդ մասով։
Քրեական գործով մեղադրական եզրակացությունը կազմվել է 2016 թվականի մարտի 29–ին, որը 2016 թվականի ապրիլի 1–ին հաստատվել է Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազի տեղակալ Հ.Հարությունյանի կողմից։
2. Քրեական գործը ստացվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր եւ Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանում 2016 թվականի ապրիլի 2–ին։
Դատավորների միջև քրեական գործերի բաշխման էլեկտրոնային համակարգի միջոցով, քրեական գործը` թիվ ԵԱՔԴ/0052/01/16 համարի ներքո, մակագրվել եւ 2016 թվականի ապրիլի 4–ին հանձնվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի դատավոր Ռ.Մխիթարյանին։ Նույն օրը կայացվել է քրեական գործը վարույթ ընդունելու մասին որոշում, իսկ 2016 թվականի ապրիլի 18–ին` քրեական գործը դատական քննության նշանակելու մասին։
2016 թվականի ապրիլի 27–ին որոշում է կայացվել` հանրային պաշտպանով ապահովելու վերաբերյալ ամբաստանյալի միջնորդությունը քննության առնելու մասին։
2016 թվականի մայիսի 17–ին ՀՀ փաստաբանների պալատի հանրային պաշտպանի գրասենյակի ղեկավարի կողմից որոշում է կայացվել` քրեական գործը հանրային պաշտպան Ռ.Սիրեկանյանին հանձնելու մասին։
ՀՀ Նախագահի 2016 թվականի մայիսի 23–ի ՆՀ–440–Ա հրամանագրով դադարեցվել են Ռ.Մխիթարյանի` Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի դատավորի լիազորությունները։
Դատավորների միջև քրեական գործերի բաշխման էլեկտրոնային համակարգի միջոցով, թիվ ԵԱՔԴ/0052/01/16 համարի քրեական գործը վերամակագրվել եւ 2016 թվականի հունիսի 9–ին հանձնվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի դատավոր Ա.Նիկողոսյանին։ Նույն օրը կայացվել է քրեական գործը վարույթ ընդունելու մասին որոշում, իսկ 2016 թվականի հունիսի 23–ին` քրեական գործը դատական քննության նշանակելու մասին։
3. Ծովինար Վարուժանի Կարավարդանյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324–րդ հոդվածի 2–րդ մասով այն բանի համար, որ նա 2016 թվականի փետրվարի 25–ին` ժամը 19։00–ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Զեյթուն թաղամասում գտնվող «Երևան Սիթի» սուպերմարկետի մոտ, իր նախկին ամուսնու` Համբարձում Հովհաննիսյանի ավտոմեքենայի սրահում, անձնական կամ այլ շահագրգռվածությունից ելնելով` ամուսնության վերաբերյալ տեղեկությունը վերջինիս անձնագրից ոչնչացնելու նպատակով, վնասել է պաշտոնական փաստաթուղթ հանդիսացող Համբարձում Հովհաննիսյանի ՀՀ քաղաքացու անձնագիրը` պոկելով անձնագրի թերթը` 5–րդ և 6–րդ էջերը։
Արագացված դատական քննություն.
4. Մինչ դատաքննությունը սկսելն ամբաստանյալ Ծովինար Կարավարդանյանը միջնորդեց դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով` միաժամանակ հայտարարելով, որ միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված դատաքննություն անցկացնելու բնույթն ու հետևանքները, առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ և հասկանալի է, դրա հետ համաձայն է և ընդունում է այն ամբողջ ծավալով:
Դատական քննության ընթացքում Մեղադրողը հայտնեց, որ չի առարկում արագացված դատական քննության կարգ կիրառելու դեմ։
Դատաքննության ընթացքում Մեղադրողը որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող, ծանրացող և անձը բնութագրող հանգամանքներ նշեց, որ ամբաստանյալը խնամքին ունի մեկ երեխա, անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար, բնութագրվում է դրականորեն, նախկինում դատապարտված չի եղել։
Դատաքննության ընթացքում Պաշտպանը որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող, ծանրացող և անձը բնութագրող հանգամանքներ նշեց, որ իր պաշտպանյալն ունի բարձրագույն կրթություն, նախաքննության ընթացքում տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, այդ կերպ աջակցելով նախաքննության կատարմանը։
Դատական վիճաբանությունների փուլում Մեղադրողը միջնորդեց ամբաստանյալին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324–րդ հոդվածի 2–րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման համար և որպես պատիժ նշանակել տուգանք` 300.000 ՀՀ դրամի չափով։
Դատական վիճաբանությունների փուլում Պաշտպանը վերահաստատեց դատաքննության ընթացքում վկայակոչված` ամբաստանյալի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, հավելելով, որ պետք է նկատի ունենալ, որ ամբաստանյալն իր խնամքին ունի անչափահաս երեխա։ Պաշտպանը նաև Դատարանից խնդրեց իր պաշտպանյալի նկատմամբ նշանակել մեղմ պատիժ։
Ամբաստանյալ Ծովինար Կարավարդանյանը հայտնեց, որ միանում է իր Պաշտպանի դիրքորոշմանը և խնդրում իր նկատմամբ նշանակել ավելի մեղմ պատիժ։
Դատարանը նաև լսեց ամբաստանյալի վերջինս խոսքը, որից հետո Պաշտպանը Դատարանին միջնորդեց վերսկսել քրեական գործի դատաքննությունը` դատական վիճաբանությունների ընթացքում պաշտպանական կողմի վկայակոչված ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը հավաստող փաստական տվյալներ Դատարանին ներկայացնելու և դրանք հետազոտելու համար։ Մասնավորապես, հետազոտելու համար ամբաստանյալի նախաքննության ընթացքում տված խոստովանական ցուցմունքները, ինչպես նաև անչափահաս երեխայի ծննդյան վկայականի առկայությունը հավաստող փաստական տվյալ ներկայացնելու և հետազոտելու համար։
Դատարանը բավարարեց Պաշտպանի միջնորդությունը և որոշում կայացրեց դատաքննությունը վերսկսելու մասին։
Դատաքննությունը վերսկսվելուց հետո պաշտպանական կողմը ներկայացրեց ամբաստանյալի որդու` 2006 թվականի հունվարի 30–ին ծնված Վրեժ Զարե Հովհաննիսյանի թիվ 093245 ծննդյան վկայականը։
Վերսկսված դատաքննության ընթացքում նաև հետազոտվեց ամբաստանյալ Ծովինար Կարավարդանյանի խոստովանական ցուցմունքը։ Մասնավորապես, Ծովինար Կարավարդանյանը որպես մեղադրյալ` 2016 թվականի մարտի 21–ին տված ցուցմունքում հայտնել է. «[Ի]նձ մեղավոր եմ ճանաչում առաջադրված մեղադրանքում, քանի որ ներկայումս գիտակցում եմ, որ իմ արարքը հանցագործություն է» (տե՛ս Գ/Թ–93)։
Վերսկսված դատաքննության ավարտից հետո, դատական վիճաբանությունների փուլում` ամբաստանալը, Պաշտպանը և Մեղադրողն ըստ էության պնդեցին իրենց կողմից արդեն իսկ վկայակոչված միևնույն փաստական հանգամանքները։
Միևնույն ժամանակ, Պաշտպանը Դատարանին ներկայացրեց միջնորդություն` տուգանք պատժատեսակի կիրառման դեպքում վերջինիս վճարումը տարաժամկետելու վերաբերյալ։
Ամբասանյալն իր վերջին խոսքում Դատարանից խնդրեց իր նկատմամբ նշանակել մեղմ պատիժ։
Դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը.
6. Լսելով ամբաստանյալի դիրքորոշումն իրեն առաջադրված մեղադրանքի վերաբերյալ, հաշվի առնելով մինչև դատաքննությունը սկսվելն իր կամքով և Պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո ներկայացրած միջնորդությունն արագացված դատաքննություն կիրառելու վերաբերյալ, ինչպես նաև այդ կապակցությամբ մեղադրողի հայտնած դիրքորոշումը, Դատարանը գտնում է, որ սույն քրեական գործով անհրաժեշտ է անդրադառնալ հետևյալ իրավական հարցին. արդյո՞ք թիվ ԵԱՔԴ/0152/01/16 քրեական գործով` ըստ մեղադրանքի Ծովինար Վարուժանի Կարավարդանյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 2–րդ մասով, առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1–րդ և 375.2–րդ հոդվածներով ամրագրված պայմանները` դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու համար։
7. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Եթե մեղադրողը մեղադրական եզրակացությունում չի առարկել արագացված կարգ կիրառելու դեմ, ապա ամբաստանյալը կամ մեղադրյալն իրեն առաջադրված մեղադրանքի հետ համաձայնվելու դեպքում իրավունք ունի միջնորդելու արագացված դատական քննության կարգ կիրառելու մասին այն հանցագործություններով, որոնց համար Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքով նախատեսված պատիժը չի գերազանցում 10 տարի ժամկետով ազատազրկումը։
Մինչև դատաքննությունն սկսելը մեղադրողը դատարանի առաջարկությամբ կարող է իր դիրքորոշումը փոխել, թեպետ արագացված կարգ կիրառելու դեմ առարկել է մեղադրական եզրակացությունում։
2. Սույն հոդվածի առաջին մասով նախատեսված դեպքում դատարանը կիրառում է դատական քննության արագացված կարգ, եթե`
1) ամբաստանյալը գիտակցում է իր կողմից ներկայացված միջնորդության բնույթը և հետևանքները, և
2) միջնորդությունը ներկայացված է կամավոր, և
3) պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո, եթե ամբաստանյալն ունի այդպիսին։
3. Դատարանը, գտնելով, որ ամբաստանյալի կողմից միջնորդություն ներկայացնելիս չեն պահպանվել սույն հոդվածի առաջին կամ երկրորդ մասերով նախատեսված պայմանները, որոշում է ընդունում ընդհանուր կարգով դատաքննություն անցկացնելու մասին։
Դատարանը արագացված կարգ կիրառելու միջնորդությունը մերժում է նաև, եթե պարզում է, որ ամբաստանյալի արարքի իրավաբանական որակումը ճիշտ չէ։ (…) Ամբաստանյալի կամ մեղադրյալի անմեղսունակության առնչությամբ հիմնավոր կասկածների առկայության դեպքում դատարանը մերժում է արագացված կարգ կիրառելու միջնորդությունը՝ անցնելով ընդհանուր կարգով գործի քննությանը։
(…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի համաձայն`
«(…)
4. Հարցերի արդյունքում դատարանը, համոզվելով, որ առկա են սույն օրենսգրքի 375.1 հոդվածով նախատեսված պայմանները, որոշում է կայացնում արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին։ Հակառակ դեպքում դատական քննությունն իրականացվում է ընդհանուր կարգով։
5. Դատարանը արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելիս քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չի կատարում։ Սակայն ուսումնասիրում է ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները։
6. Դատարանն արագացված կարգով դատական քննության արդյունքում մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ, որը չի կարող գերազանցել կատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը, իսկ եթե առավել խիստ պատժի երկու երրորդը փոքր է տվյալ հանցագործության համար նախատեսված առավել մեղմ պատժից` ապա առավել մեղմ պատիժը։
(…)
8. Սույն օրենսգրքի 168 հոդվածի առաջին մասի 2-8-րդ կետերով նախատեսված դատական ծախսերն ամբաստանյալից ենթակա չեն բռնագանձման»։
8. ՀՀ սահմանադրական դատարանը 2010 թվականի դեկտեմբերի 28–ի թիվ ՍԴՈ-931 որոշման 6-րդ, 8-րդ և 11-րդ կետերում հայտնել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) Արագացված կարգով դատական քննությունը քրեական դատավարության ձև է, որն օրենքով սահմանված կարգով միտված է գործն առավել սեղմ ժամկետում և պարզեցված կանոններով լուծելուն։ Այս ինստիտուտի առանցքում «գործարքն» է քրեական դատավարության երկու կողմերի` մեղադրանքի և պաշտպանության կողմերի միջև, որի շրջանակներում մեղադրյալը համաձայնում է առաջադրված մեղադրանքին, ինչի դիմաց նրա համար երաշխավորվում է պատժի այնպիսի չափ, որը չի կարող գերազանցել կատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը, իսկ եթե առավել խիստ պատժի երկու երրորդը փոքր է տվյալ հանցագործության համար նախատեսված առավել մեղմ պատժից` ապա առավել մեղմ պատիժ, ինչպես նաև ամբաստանյալն ազատվում է ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 168-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-8-րդ կետերով նախատեսված դատական ծախսերից։ Համաձայնելով արագացված դատաքննությանը` ամբաստանյալը նաև կամովին հրաժարվում է մի շարք սահմանադրաիրավական երաշխիքներից, այն է` անմեղության կանխավարկածի սկզբունք, գործի հրապարակային քննության և այլ իրավունքներ։ Մյուս կողմից` մեղադրողը հրաժարվում է մեղադրանքը պաշտպանելու իր գործառույթը լրիվ ծավալով իրականացնելուց` դրանով հնարավորություն ստանալով տնտեսել իր միջոցները, ինչպես նաև մեղադրյալին (ամբաստանյալին) խրախուսել համագործակցելու քրեական հետապնդման մարմինների հետ»։
ՀՀ սահմանադրական դատարանը միևնույն որոշման 6–րդ կետում անդրադարձել է նաև արագացված դատաքննության ինստիտուտի՝ որպես քրեական դատավարության տարբերակված վարույթի տեսակի, 1987 թվականին Եվրոպայի խորհրդի նախարարների կոմիտեի «Քրեական արդարադատության պարզեցման վերաբերյալ» թիվ R (87) 18 հանձնարարականում կատարված վերլուծությանը, որը Դատարանի համոզմամբ կիրառելի է նաև սույն գործի շրջանակներում` հաշվի առնելով, որ 2015 թվականի դեկտեմբերի 6–ի խմբագրությամբ ՀՀ Սահմանադրության 81–րդ հոդվածի պահանջն է ՀՀ Սահմանադրությամբ նախատեսված հիմնարար իրավունքների, այդ թվում անձի իրավունքների և ազատությունների արդյունավետ դատական պաշտպանության վերաբերյալ ՀՀ Սահմանադրությունում ամրագրված նորմերը մեկնաբանելիս հաշվի առնել Հայաստանի Հանրապետության վավերացրած՝ մարդու իրավունքների վերաբերյալ միջազգային պայմանագրերի հիման վրա գործող մարմինների պրակտիկան:
Ըստ վկայակոչված հանձնարարականի` արագացված դատաքննության ինստիտուտն ուղղված է քրեական արդարադատության համակարգի գործունեությունն արագացնելուն և պարզեցնելուն, մասնավորապես՝ ողջամիտ ժամկետում քրեական գործի լուծման վերաբերյալ միջազգային չափանիշները և պահանջներն ապահովելու պետության պարտավորությունն արդյունավետ իրականացնելուն, հանցագործությունների քննությունն իրականացնելիս հապաղումները վերացնելուն, որոնք կասկածի տակ են դնում քրեական օրենքի հեղինակությունը և ազդում արդարադատության պատշաճ իրականացման վրա, ինչպես նաև պետության քրեական քաղաքականության գերակա խնդիրներն արդյունավետ լուծելուն։
Որպես քննարկվող ինստիտուտի նպատակներ` հանձնարարականում նշված են, ի թիվս այլնի.
ա) դատավարական տնտեսումը, այսինքն` առանձին քրեական գործերով ժամանակի, միջոցների և ջանքերի կրճատումը` դրանք ավելի բարդ գործերի վարույթի համար օգտագործելու նպատակով,
բ) հանցագործության կատարման և պատժի նշանակման միջև ընկած ժամանակահատվածի կրճատումը, նպատակ ունենալով ուժեղացնել դատավարության և քրեական պատժի նախազգուշական ազդեցությունը,
գ) կողմերին հաշտեցնելը և այլն։
9. ՀՀ վճռաբեկ դատարանը թիվ ԵԿԴ/0209/01/10 քրեական գործով Շողակաթ Ամիրխանյանի և Գառնիկ Ֆարմանյանի վերաբերյալ 2011 թվականի փետրվարի 24–ին կայացված որոշման 24–րդ կետերում հայտնել է.
«(…) [Դ]ատական քննության արագացված կարգի կիրառման համար, ի թիվս այլոց, անհրաժեշտ են հետևյալ պայմանները.
1) ամբաստանյալը կամ մեղադրյալն իր միջնորդության մեջ հայտարարել է առաջադրված մեղադրանքի հետ համաձայն լինելու և արագացված դատական քննության կարգ կիրառելու մասին,
2) ամբաստանյալը կամ մեղադրյալը գիտակցում է իր ներկայացրած միջնորդության բնույթն ու հետևանքները,
3) միջնորդությունը ներկայացված է կամավոր, պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.2-րդ հոդվածով նախատեսված ժամանակահատվածում, այն է՝ քրեական գործը դատարան ուղարկելու պահից մինչև դատաքննությունն սկսվելը,
4) մեղադրողը չի առարկում արագացված կարգ կիրառելու դեմ,
5) անձը մեղադրվում է այնպիսի հանցանք գործելու մեջ, որի համար նախատեսված պատիժը չի գերազանցում 10 տարի ժամկետով ազատազրկումը»:
10. Սույն դատավճռի 7–ից 9–րդ կետերում մատնանշված իրավական նորմերը, ՀՀ Սահմանադրական դատարանի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումները համադրելով սույն դատավճռի 3–ից 5–րդ կետերում նշված փաստական հանգամանքների հետ, Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ա) ամբաստանյալ Ծովինար Կարավարդանյանն իր միջնորդության մեջ հայտարարել է առաջադրված մեղադրանքի հետ համաձայն լինելու և արագացված դատական քննության կարգ կիրառելու մասին,
բ) ամբաստանյալ Ծովինար Կարավարդանյանը գիտակցել է իր ներկայացրած միջնորդության բնույթն ու հետևանքները,
գ) միջնորդությունը ներկայացվել է կամավոր, պաշտպան Ռուզաննա Սիրեկանյանի հետ խորհրդակցելուց հետո և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.2–րդ հոդվածով նախատեսված ժամանակահատվածում, մինչև դատաքննությունը սկսվելը։
դ) մեղադրողը չի առարկել արագացված կարգ կիրառելու դեմ,
ե) Ծովինար Կարավարդանյանը մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 2–րդ մասով նախատեսված հանցանք գործելու մեջ, որի համար նախատեսված պատիժը չի գերազանցում 10 տարի ժամկետով ազատազրկումը։
Հաշվի առնելով «ա»–ից «ե» կետում շարադրված փաստական հանգամանքները` Դատարանը գտնում է, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1-րդ եւ 375.2-րդ հոդվածներով նախատեսված պայմանները արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին։
Հիմք ընդունելով վերոգրյալը` Դատարանը, գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, հանգում է այն հետևության, որ Ծովինար Վարուժանի Կարավարդանյանը մեղավորությամբ կատարել է սույն դատավճռի 3-րդ կետում արձանագրված` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 2–րդ մասով իրեն մեղսագրվող արարքը։
11. Հաստատված համարելով ամբաստանյալ Ծովինար Վարուժանի Կարավարդանյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324–րդ հոդվածի 2–րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ` Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ ամբաստանյալին մեղսագրվող արարքի համար պատժի նշանակման հետ կապված իրավական հարցերի հետևյալ խմբին.
ա) ապացուցված է արդյո՞ք Ծովինար Վարուժանի Կարավարդանյանի պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների առկայությունը.
բ) ենթակա է արդյո՞ք պատժի Ծովինար Վարուժանի Կարավարդանյանն իր կատարած հանցանքի համար.
գ) ի՞նչ պատիժ պետք է նշանակվի Ծովինար Վարուժանի Կարավարդանյանի նկատմամբ.
դ) Ծովինար Վարուժանի Կարավարդանյանն արդյո՞ք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը։
12. Պատասխանելով սույն դատավճռի 11–րդ կետի «ա» ենթակետով բարձրացված իրավական հարցին` Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61–րդ հոդվածի համաձայն`
«(…)
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով:
(…)»
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 1-ին մասն ամրագրում է պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների ոչ սպառիչ ցանկը, այն է`
(…)
4) պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի խնամքի տակ մինչեւ տասնչորս տարեկան երեխայի առկայությունը.
(…)
9) մեղայականով ներկայանալը, հանցագործությունը բացահայտելուն, հանցագործության մյուս մասնակիցներին մերկացնելուն, հանցագործությամբ ձեռք բերված գույքը որոնելուն աջակցելը.
(…)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածը սահմանում է պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների սպառիչ ցանկը:
Այսպես, այդ հոդվածի 3-րդ և 4-րդ մասերի համաձայն`
«3. Պատիժ նշանակելիս դատարանը չի կարող հաշվի առնել սույն հոդվածի առաջին մասով չնախատեսված այլ հանգամանքներ:
4. Եթե սույն հոդվածի առաջին մասում նշված որևէ հանգամանք սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված է որպես հանցագործության հատկանիշ, ապա դա չի կարող կրկին հաշվի առնվել որպես պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք»:
13. Նախորդ կետում վկայակոչված իրավադրույթները համադրելով սույն դատավճռում արձանագրված փաստական տվյալների հետ` Դատարանը որպես ամբաստանյալ Ծովինար Վարուժանի Կարավարդանյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտարկում այն, որ նա նախաքննության ընթացքում տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, այդ կերպ աջակցելով հանցագործության բացահայտմանը։
Մասնավորապես, Ծովինար Կարավարդանյանը որպես որպես մեղադրյալ` 2016 թվականի մարտի 21–ին տված ցուցմունքում հայտնել է. «[Ի]նձ մեղավոր եմ ճանաչում առաջադրված մեղադրանքում, քանի որ ներկայումս գիտակցում եմ, որ իմ արարքը հանցագործություն է» (տե՛ս Գ/Թ–93)։
Դատարանը որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտարկում նրա խնամքին մինչև 14 տարեկան երեխայի առկայությունը, որը հավաստվում է Պաշտպանի կողմից վերսկսված դատաքննության ընթացքում ներկայացված` Վրեժ Զարե Հովհաննիսյանի թիվ 093245 ծննդյան վկայականով։
Դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Ծովինար Վարուժանի Կարավարդանյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ բացակայում են։
Դատարանն արձանագրում է նաև, որ որպես ամբաստանյալ Ծովինար Վարուժանի Կարավարդանյանի անձը բնութագրող տվյալ ենթակա է դիտարկման այն, որ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնից 2016 թվականի հունիսի 16–ին ստացված գրության համաձայն` նա նախկինում դատապարտված, այսինքն` նախկինում արատավորված չի եղել։
14. Պատասխանելով սույն դատավճռի 11–րդ կետի «բ» ենթակետով բարձրացված իրավական հարցին` Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել, որ այն դեպքում, երբ հաստատված է համարվում անձի կողմից քրեական օրենքով արգելված հանցանքի կատարման փաստական հանգամանքը, ապա անհրաժեշտություն է առաջանում կյանքի կոչել քրեական իրավունքի հիմքում ընկած պատասխանատվության անխուսափելիության սկզբունքը (նպատակ ունենալով վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել հանցանք կատարած անձին և կանխել հետագա հանցագործությունների կատարումը` հանցավորի մոտ ձևավորելով իրավահպատակ վարքագիծ և ապահովելով նրա վերասոցիալականացումը հասարակությունում), բացառությամբ այն դեպքերի, երբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասում նախատեսված մեխանիզմների ուժով անձը կարող է ենթակա չլինել պատժի օրենքի ուժով (Ex lege):
Համադրելով վերոնշյալ դիրքորոշումը` ամբաստանյալ Ծովինար Վարուժանի Կարավարդանյանի կողմից ՀՀ սեփականությունը հանդիսացող անձնագիրը վնասելու հաստատված փաստական հանգամանքի հետ, նկատի ունենալով, որ ամբաստանյալի կողմից կատարված հանցագործության տեսակային օբյեկտ է հանդիսանում պետական կառավարման կարգը, իսկ անմիջական օբյեկտ` պաշտոնական փաստաթղթերի և այլ առարկաների հետ վարվելու սահմանված կարգը, Դատարանն արձանագրում է, որ առկա է անհրաժեշտություն կատարված հանցանքի կապակցությամբ ուղղել Ծովինար Վարուժանի Կարավարդանյանին և կանխել հետագա հնարավոր հանցագործությունները` այդ կերպ նպաստելով ամբաստանյալի իրավահպատակ վարքագծի ձևավորմանը և նրա վերասոցիալականացմանը հասարակությունում։ Միևնույն ժամանակ, Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով ամբաստանյալի պատժի ենթակա չլինելու օրենքի ուժով նախատեսված հիմքերը բացակայում են։
Այսինքն, Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ծովինար Վարուժանի Կարավարդանյանը ենթակա է պատժի` Հայաստանի Հանրապետության սեփականությունը հանդիսացող անձնագիրը վնասելու համար։
15. Պատասխանելով սույն դատավճռի 11–րդ կետի «գ» ենթակետով բարձրացված իրավական հարցին` Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները»:
(…)
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3–րդ հոդվածի համաձայն`
«(…)
6. Դատարանն արագացված կարգով դատական քննության արդյունքում մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ, որը չի կարող գերազանցել կատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը, իսկ եթե առավել խիստ պատժի երկու երրորդը փոքր է տվյալ հանցագործության համար նախատեսված առավել մեղմ պատժից` ապա առավել մեղմ պատիժը։
(…)
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի տեսակները»:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերանշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ` ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները` ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ, ինչի վերաբերյալ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 39–րդ կետում հայտնել է հետևյալը.
«(…) Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։ Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։ Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են։ Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա։ Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
(…)
Այսպիսով, նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի հարցերի վերաբերյալ մանրամասն տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։
(…) Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն»։
16. Վերը վկայակոչված իրավական դիրքորոշումների հիման վրա` Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել.
Սույն դատավճռում շարադրված իրավադրույթների, դրանց վերլուծության արդյունքում ձևավորված դատողությունների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով ամբաստանյալ Ծովինար Վարուժանի Կարավարդանյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324–րդ հոդվածի 2–րդ մասով կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում` նրա հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, հանցանքը կատարելուց հետո ամբաստանյալի դրսևորած վարքագիծը, դրանք համադրելով սույն դատավճռի 13-րդ կետում արձանագրված՝ նրա անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքի, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայության պայմաններում՝ Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ տվյալ դեպքում սանկցիայով նախատեսված նվազ խիստ պատժատեսակի միջոցով հնարավոր է ապահովել պատժի նպատակների իրացվելիությունը:
Այսինքն` Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ծովինար Վարուժանի Կարավարդանյանի նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324–րդ հոդվածի 2–րդ մասի սանկցիայով նախատեսված տուգանք պատժատեսակը, որի ռեալ (իրական) կիրառման միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացվելիությունը: Տվյալ դեպքում նշանակվող տուգանքը բխում է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության և պատասխանատվության անհատականացման, պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից։
Միևնույն ժամանակ, անդրադառնալով Պաշտպանի ներկայացված միջնորդությանը` տուգանքի գումարի վճարումը տարաժամկետելու վերաբերյալ, Դատարանը հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 51–րդ հոդվածի 3–րդ մասը, որի համաձայն` եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա Դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում, որի դեպքում սահմանվում է տուգանքի վճարման ժամանակացույց, և որոշվում է յուրաքանչյուր անգամ վճարման ենթակա գումարի չափը, ինչպես նաև հաշվի առնելով ամբաստանյալի սոցիալական դրությունը (նրա խնամքին մինչև 14 տարեկան երեխայի առկայությունը), գտնում է, որ այն ենթակա է բավարարման և անհրաժեշտ է սահմանել ժամանակացույց, որի ընթացքում ամբաստանյալը մաս առ մաս կկարողանա վճարել նշանակվող տուգանքի չափը։
18. Պատասխանելով սույն դատավճռի 11–րդ կետի «դ» ենթակետով բարձրացված իրավական հարցին` Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
Նկատի ունենալով ամբաստանյալ Ծովինար Վարուժանի Կարավարդանյանի կողմից քրեական օրենքով արգելված արարքի կատարման եղանակը, բնույթը, հանրային վտանգավորության և հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալի նկատմամբ անհրաժեշտ է կիրառել քրեաիրավական ներգործության միջոց, որն անմիջականորեն պետք է ներգործի ամբաստանյալի նկատմամբ` ունենալով կանխարգելիչ (պրևենտիվ) բնույթ, ապագայում համանման արարքների կատարումը բացառելու համար։
Այսինքն, Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ծովինար Վարուժանի Կարավարդանյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակվող պատիժը։
19. Նկատի ունենալով, որ սույն քրեական գործով բացակայում է քաղաքացիական հայց և պատճառված վնաս` Դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360–րդ հոդվածում նախատեսված այդ հարցերին չի անդրադառնում։
Անդրադառնալով ամբաստանյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին` Դատարանը գտնում է, որ մինչև սույն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելն այն պետք է թողնել անփոփոխ` դատական ակտի հնարավոր բողոքարկման դեպքում ամբաստանյալի դատավարական պարտականությունների պատշաճ կատարումն ապահովելու համար:
Անդրադառնալով որպես իրեղեն ապացույց ճանաչված Համբարձուն Հովհաննիսյանի` 2009 թվականի սեպտեմբերի 12–ին 011–ի կողմից տրված AK0375907 համարի անձնագրի տնօրինման հարցին` Դատարանը գտնում է, որ սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո այն պետք է հանձնել ՀՀ ոստիկանության անձնագրային և վիզաների վարչություն` նկատի ունենալով, որ այն վնասված է (այսինքն` Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացու ինքնությունը և Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիությունը հավաստող պատշաճ փաստաթուղթ այն համարվել չի կարող) և հանդիսանում է Հայաստանի Հանրապետության սեփականությունը։
Դատարանը նաև գտնում է, որ դատական ծախսերի հարցը պետք է համարել լուծված, քանի որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 168-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված դատական ծախսը բացակայում է, իսկ նշված հոդվածի նույն մասի 2-ից 8-րդ կետերով նախատեսված դատական ծախսերը, համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 8-րդ մասի` ամբաստանյալից բռնագանձման ենթակա չեն:
Միևնույն ժամանակ, Դատարանն արձանագրում է, որ առկա չէ որևէ հիմք` ամբաստանյալի նկատմամբ հարկադիր բուժում կամ խնամակալություն նշանակելու համար, գործով բռնագանձման ենթակա գույք չկա:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 357-360-րդ, 365-րդ, 369-372-րդ, 375.3-375.4-րդ հոդվածներով` Դատարանը`
ՎՃՌԵՑ`
Ծովինար Վարուժանի Կարավարդանյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324–րդ հոդվածի 2–րդ մասով նախատեսված հանցագործություն կատարելու մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք` 300.000 (երեք հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով, որը պետք է վճարվի 10 (տասը) ամսվա ընթացքում` յուրաքանչյուր ամիս 30.000 (երեսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով։
Ծովինար Վարուժանի Կարավարդանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված ստորագրությունը` չհեռանալու մասին, թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Որպես իրեղեն ապացույց ճանաչված Համբարձուն Հովհաննիսյանի` 2009 թվականի սեպտեմբերի 12–ին 011–ի կողմից տրված AK0375907 համարի անձնագիրն ի տնօրինության հանձնել ՀՀ ոստիկանության անձնագրային և վիզաների վարչություն` դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Դատավճռի ծախսերի հարցը համարել լուծված։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ քրեական վերաքննիչ դատարան հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395–րդ հոդվածի 1–ին կետով նախատեսված հիմքի։
ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա.ՆԻԿՈՂՈՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
4 հոկտեմբերի 2016թ. ք. Երևան
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան),
Նախագահությամբ դատավոր` Ա. Նիկողոսյանի,
քարտուղարությամբ` Կ.Գրեյանի,
Ա.Վարդանյանի,
Լ.Իսպիրյանի,
մասնակցությամբ`
մեղադրող` Հ.Հարությունյանի,
ամբաստանյալ` Ծ.Կարավարդանյանի,
պաշտպան` Ռ.Սիրեկանյանի,
դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`
Ծովինար Վարուժանի Կարավարդանյանի (ծնված` 19.08.1982թ., Երևան քաղաքում, բարձրագույն կրթությամբ, ամուսնալուծված, ունի մեկ անչափահաս երեխա, չդատված, հաշվառված և բնակվում է Երևան քաղաքի Մ. Ավետիսյան 4–րդ փողոց, 78 տանը) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324–րդ հոդվածի 2–րդ մասով.
ՊԱՐԶԵՑ
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. 2016 թվականի մարտի 14–ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանի քննչական բաժնում որոշում է կայացվել թիվ 09107316 քրեական գործի նյութերով նոր քրեական գործ հարուցելու, այն առանձին վարույթում` թիվ 09107716 համարի ներքո առանձնացնելու և վարույթ ընդունելու մասին։
2016 թվականի մարտի 15–ին որոշում է կայացվել թիվ 09107716 քրեական գործով Համբարձում Հովհաննիսյանի մոտից առգրավված AK0375907 համարի անձնագիրը որպես իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին։
2016 թվականի մարտի 15–ին որոշում է կայացվել թիվ 09107716 քրեական գործով Ծովինար Վարուժանի Կարավարդանյանի նկատմամբ ստորագրություն չհեռանալու մասին խափանման միջոցն ընտրելու մասին։
2016 թվականի մարտի 21–ին որոշում է կայացվել Ծովինար Վարուժանի Կարավարդանյանին որպես մեղադրյալ ներգրավվելու մասին` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324–րդ հոդվածի 2–րդ մասով։
Քրեական գործով մեղադրական եզրակացությունը կազմվել է 2016 թվականի մարտի 29–ին, որը 2016 թվականի ապրիլի 1–ին հաստատվել է Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազի տեղակալ Հ.Հարությունյանի կողմից։
2. Քրեական գործը ստացվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր եւ Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանում 2016 թվականի ապրիլի 2–ին։
Դատավորների միջև քրեական գործերի բաշխման էլեկտրոնային համակարգի միջոցով, քրեական գործը` թիվ ԵԱՔԴ/0052/01/16 համարի ներքո, մակագրվել եւ 2016 թվականի ապրիլի 4–ին հանձնվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի դատավոր Ռ.Մխիթարյանին։ Նույն օրը կայացվել է քրեական գործը վարույթ ընդունելու մասին որոշում, իսկ 2016 թվականի ապրիլի 18–ին` քրեական գործը դատական քննության նշանակելու մասին։
2016 թվականի ապրիլի 27–ին որոշում է կայացվել` հանրային պաշտպանով ապահովելու վերաբերյալ ամբաստանյալի միջնորդությունը քննության առնելու մասին։
2016 թվականի մայիսի 17–ին ՀՀ փաստաբանների պալատի հանրային պաշտպանի գրասենյակի ղեկավարի կողմից որոշում է կայացվել` քրեական գործը հանրային պաշտպան Ռ.Սիրեկանյանին հանձնելու մասին։
ՀՀ Նախագահի 2016 թվականի մայիսի 23–ի ՆՀ–440–Ա հրամանագրով դադարեցվել են Ռ.Մխիթարյանի` Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի դատավորի լիազորությունները։
Դատավորների միջև քրեական գործերի բաշխման էլեկտրոնային համակարգի միջոցով, թիվ ԵԱՔԴ/0052/01/16 համարի քրեական գործը վերամակագրվել եւ 2016 թվականի հունիսի 9–ին հանձնվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի դատավոր Ա.Նիկողոսյանին։ Նույն օրը կայացվել է քրեական գործը վարույթ ընդունելու մասին որոշում, իսկ 2016 թվականի հունիսի 23–ին` քրեական գործը դատական քննության նշանակելու մասին։
3. Ծովինար Վարուժանի Կարավարդանյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324–րդ հոդվածի 2–րդ մասով այն բանի համար, որ նա 2016 թվականի փետրվարի 25–ին` ժամը 19։00–ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Զեյթուն թաղամասում գտնվող «Երևան Սիթի» սուպերմարկետի մոտ, իր նախկին ամուսնու` Համբարձում Հովհաննիսյանի ավտոմեքենայի սրահում, անձնական կամ այլ շահագրգռվածությունից ելնելով` ամուսնության վերաբերյալ տեղեկությունը վերջինիս անձնագրից ոչնչացնելու նպատակով, վնասել է պաշտոնական փաստաթուղթ հանդիսացող Համբարձում Հովհաննիսյանի ՀՀ քաղաքացու անձնագիրը` պոկելով անձնագրի թերթը` 5–րդ և 6–րդ էջերը։
Արագացված դատական քննություն.
4. Մինչ դատաքննությունը սկսելն ամբաստանյալ Ծովինար Կարավարդանյանը միջնորդեց դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով` միաժամանակ հայտարարելով, որ միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված դատաքննություն անցկացնելու բնույթն ու հետևանքները, առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ և հասկանալի է, դրա հետ համաձայն է և ընդունում է այն ամբողջ ծավալով:
Դատական քննության ընթացքում Մեղադրողը հայտնեց, որ չի առարկում արագացված դատական քննության կարգ կիրառելու դեմ։
Դատաքննության ընթացքում Մեղադրողը որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող, ծանրացող և անձը բնութագրող հանգամանքներ նշեց, որ ամբաստանյալը խնամքին ունի մեկ երեխա, անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար, բնութագրվում է դրականորեն, նախկինում դատապարտված չի եղել։
Դատաքննության ընթացքում Պաշտպանը որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող, ծանրացող և անձը բնութագրող հանգամանքներ նշեց, որ իր պաշտպանյալն ունի բարձրագույն կրթություն, նախաքննության ընթացքում տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, այդ կերպ աջակցելով նախաքննության կատարմանը։
Դատական վիճաբանությունների փուլում Մեղադրողը միջնորդեց ամբաստանյալին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324–րդ հոդվածի 2–րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման համար և որպես պատիժ նշանակել տուգանք` 300.000 ՀՀ դրամի չափով։
Դատական վիճաբանությունների փուլում Պաշտպանը վերահաստատեց դատաքննության ընթացքում վկայակոչված` ամբաստանյալի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, հավելելով, որ պետք է նկատի ունենալ, որ ամբաստանյալն իր խնամքին ունի անչափահաս երեխա։ Պաշտպանը նաև Դատարանից խնդրեց իր պաշտպանյալի նկատմամբ նշանակել մեղմ պատիժ։
Ամբաստանյալ Ծովինար Կարավարդանյանը հայտնեց, որ միանում է իր Պաշտպանի դիրքորոշմանը և խնդրում իր նկատմամբ նշանակել ավելի մեղմ պատիժ։
Դատարանը նաև լսեց ամբաստանյալի վերջինս խոսքը, որից հետո Պաշտպանը Դատարանին միջնորդեց վերսկսել քրեական գործի դատաքննությունը` դատական վիճաբանությունների ընթացքում պաշտպանական կողմի վկայակոչված ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը հավաստող փաստական տվյալներ Դատարանին ներկայացնելու և դրանք հետազոտելու համար։ Մասնավորապես, հետազոտելու համար ամբաստանյալի նախաքննության ընթացքում տված խոստովանական ցուցմունքները, ինչպես նաև անչափահաս երեխայի ծննդյան վկայականի առկայությունը հավաստող փաստական տվյալ ներկայացնելու և հետազոտելու համար։
Դատարանը բավարարեց Պաշտպանի միջնորդությունը և որոշում կայացրեց դատաքննությունը վերսկսելու մասին։
Դատաքննությունը վերսկսվելուց հետո պաշտպանական կողմը ներկայացրեց ամբաստանյալի որդու` 2006 թվականի հունվարի 30–ին ծնված Վրեժ Զարե Հովհաննիսյանի թիվ 093245 ծննդյան վկայականը։
Վերսկսված դատաքննության ընթացքում նաև հետազոտվեց ամբաստանյալ Ծովինար Կարավարդանյանի խոստովանական ցուցմունքը։ Մասնավորապես, Ծովինար Կարավարդանյանը որպես մեղադրյալ` 2016 թվականի մարտի 21–ին տված ցուցմունքում հայտնել է. «[Ի]նձ մեղավոր եմ ճանաչում առաջադրված մեղադրանքում, քանի որ ներկայումս գիտակցում եմ, որ իմ արարքը հանցագործություն է» (տե՛ս Գ/Թ–93)։
Վերսկսված դատաքննության ավարտից հետո, դատական վիճաբանությունների փուլում` ամբաստանալը, Պաշտպանը և Մեղադրողն ըստ էության պնդեցին իրենց կողմից արդեն իսկ վկայակոչված միևնույն փաստական հանգամանքները։
Միևնույն ժամանակ, Պաշտպանը Դատարանին ներկայացրեց միջնորդություն` տուգանք պատժատեսակի կիրառման դեպքում վերջինիս վճարումը տարաժամկետելու վերաբերյալ։
Ամբասանյալն իր վերջին խոսքում Դատարանից խնդրեց իր նկատմամբ նշանակել մեղմ պատիժ։
Դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը.
6. Լսելով ամբաստանյալի դիրքորոշումն իրեն առաջադրված մեղադրանքի վերաբերյալ, հաշվի առնելով մինչև դատաքննությունը սկսվելն իր կամքով և Պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո ներկայացրած միջնորդությունն արագացված դատաքննություն կիրառելու վերաբերյալ, ինչպես նաև այդ կապակցությամբ մեղադրողի հայտնած դիրքորոշումը, Դատարանը գտնում է, որ սույն քրեական գործով անհրաժեշտ է անդրադառնալ հետևյալ իրավական հարցին. արդյո՞ք թիվ ԵԱՔԴ/0152/01/16 քրեական գործով` ըստ մեղադրանքի Ծովինար Վարուժանի Կարավարդանյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 2–րդ մասով, առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1–րդ և 375.2–րդ հոդվածներով ամրագրված պայմանները` դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու համար։
7. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Եթե մեղադրողը մեղադրական եզրակացությունում չի առարկել արագացված կարգ կիրառելու դեմ, ապա ամբաստանյալը կամ մեղադրյալն իրեն առաջադրված մեղադրանքի հետ համաձայնվելու դեպքում իրավունք ունի միջնորդելու արագացված դատական քննության կարգ կիրառելու մասին այն հանցագործություններով, որոնց համար Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքով նախատեսված պատիժը չի գերազանցում 10 տարի ժամկետով ազատազրկումը։
Մինչև դատաքննությունն սկսելը մեղադրողը դատարանի առաջարկությամբ կարող է իր դիրքորոշումը փոխել, թեպետ արագացված կարգ կիրառելու դեմ առարկել է մեղադրական եզրակացությունում։
2. Սույն հոդվածի առաջին մասով նախատեսված դեպքում դատարանը կիրառում է դատական քննության արագացված կարգ, եթե`
1) ամբաստանյալը գիտակցում է իր կողմից ներկայացված միջնորդության բնույթը և հետևանքները, և
2) միջնորդությունը ներկայացված է կամավոր, և
3) պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո, եթե ամբաստանյալն ունի այդպիսին։
3. Դատարանը, գտնելով, որ ամբաստանյալի կողմից միջնորդություն ներկայացնելիս չեն պահպանվել սույն հոդվածի առաջին կամ երկրորդ մասերով նախատեսված պայմանները, որոշում է ընդունում ընդհանուր կարգով դատաքննություն անցկացնելու մասին։
Դատարանը արագացված կարգ կիրառելու միջնորդությունը մերժում է նաև, եթե պարզում է, որ ամբաստանյալի արարքի իրավաբանական որակումը ճիշտ չէ։ (…) Ամբաստանյալի կամ մեղադրյալի անմեղսունակության առնչությամբ հիմնավոր կասկածների առկայության դեպքում դատարանը մերժում է արագացված կարգ կիրառելու միջնորդությունը՝ անցնելով ընդհանուր կարգով գործի քննությանը։
(…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի համաձայն`
«(…)
4. Հարցերի արդյունքում դատարանը, համոզվելով, որ առկա են սույն օրենսգրքի 375.1 հոդվածով նախատեսված պայմանները, որոշում է կայացնում արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին։ Հակառակ դեպքում դատական քննությունն իրականացվում է ընդհանուր կարգով։
5. Դատարանը արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելիս քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չի կատարում։ Սակայն ուսումնասիրում է ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները։
6. Դատարանն արագացված կարգով դատական քննության արդյունքում մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ, որը չի կարող գերազանցել կատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը, իսկ եթե առավել խիստ պատժի երկու երրորդը փոքր է տվյալ հանցագործության համար նախատեսված առավել մեղմ պատժից` ապա առավել մեղմ պատիժը։
(…)
8. Սույն օրենսգրքի 168 հոդվածի առաջին մասի 2-8-րդ կետերով նախատեսված դատական ծախսերն ամբաստանյալից ենթակա չեն բռնագանձման»։
8. ՀՀ սահմանադրական դատարանը 2010 թվականի դեկտեմբերի 28–ի թիվ ՍԴՈ-931 որոշման 6-րդ, 8-րդ և 11-րդ կետերում հայտնել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) Արագացված կարգով դատական քննությունը քրեական դատավարության ձև է, որն օրենքով սահմանված կարգով միտված է գործն առավել սեղմ ժամկետում և պարզեցված կանոններով լուծելուն։ Այս ինստիտուտի առանցքում «գործարքն» է քրեական դատավարության երկու կողմերի` մեղադրանքի և պաշտպանության կողմերի միջև, որի շրջանակներում մեղադրյալը համաձայնում է առաջադրված մեղադրանքին, ինչի դիմաց նրա համար երաշխավորվում է պատժի այնպիսի չափ, որը չի կարող գերազանցել կատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը, իսկ եթե առավել խիստ պատժի երկու երրորդը փոքր է տվյալ հանցագործության համար նախատեսված առավել մեղմ պատժից` ապա առավել մեղմ պատիժ, ինչպես նաև ամբաստանյալն ազատվում է ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 168-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-8-րդ կետերով նախատեսված դատական ծախսերից։ Համաձայնելով արագացված դատաքննությանը` ամբաստանյալը նաև կամովին հրաժարվում է մի շարք սահմանադրաիրավական երաշխիքներից, այն է` անմեղության կանխավարկածի սկզբունք, գործի հրապարակային քննության և այլ իրավունքներ։ Մյուս կողմից` մեղադրողը հրաժարվում է մեղադրանքը պաշտպանելու իր գործառույթը լրիվ ծավալով իրականացնելուց` դրանով հնարավորություն ստանալով տնտեսել իր միջոցները, ինչպես նաև մեղադրյալին (ամբաստանյալին) խրախուսել համագործակցելու քրեական հետապնդման մարմինների հետ»։
ՀՀ սահմանադրական դատարանը միևնույն որոշման 6–րդ կետում անդրադարձել է նաև արագացված դատաքննության ինստիտուտի՝ որպես քրեական դատավարության տարբերակված վարույթի տեսակի, 1987 թվականին Եվրոպայի խորհրդի նախարարների կոմիտեի «Քրեական արդարադատության պարզեցման վերաբերյալ» թիվ R (87) 18 հանձնարարականում կատարված վերլուծությանը, որը Դատարանի համոզմամբ կիրառելի է նաև սույն գործի շրջանակներում` հաշվի առնելով, որ 2015 թվականի դեկտեմբերի 6–ի խմբագրությամբ ՀՀ Սահմանադրության 81–րդ հոդվածի պահանջն է ՀՀ Սահմանադրությամբ նախատեսված հիմնարար իրավունքների, այդ թվում անձի իրավունքների և ազատությունների արդյունավետ դատական պաշտպանության վերաբերյալ ՀՀ Սահմանադրությունում ամրագրված նորմերը մեկնաբանելիս հաշվի առնել Հայաստանի Հանրապետության վավերացրած՝ մարդու իրավունքների վերաբերյալ միջազգային պայմանագրերի հիման վրա գործող մարմինների պրակտիկան:
Ըստ վկայակոչված հանձնարարականի` արագացված դատաքննության ինստիտուտն ուղղված է քրեական արդարադատության համակարգի գործունեությունն արագացնելուն և պարզեցնելուն, մասնավորապես՝ ողջամիտ ժամկետում քրեական գործի լուծման վերաբերյալ միջազգային չափանիշները և պահանջներն ապահովելու պետության պարտավորությունն արդյունավետ իրականացնելուն, հանցագործությունների քննությունն իրականացնելիս հապաղումները վերացնելուն, որոնք կասկածի տակ են դնում քրեական օրենքի հեղինակությունը և ազդում արդարադատության պատշաճ իրականացման վրա, ինչպես նաև պետության քրեական քաղաքականության գերակա խնդիրներն արդյունավետ լուծելուն։
Որպես քննարկվող ինստիտուտի նպատակներ` հանձնարարականում նշված են, ի թիվս այլնի.
ա) դատավարական տնտեսումը, այսինքն` առանձին քրեական գործերով ժամանակի, միջոցների և ջանքերի կրճատումը` դրանք ավելի բարդ գործերի վարույթի համար օգտագործելու նպատակով,
բ) հանցագործության կատարման և պատժի նշանակման միջև ընկած ժամանակահատվածի կրճատումը, նպատակ ունենալով ուժեղացնել դատավարության և քրեական պատժի նախազգուշական ազդեցությունը,
գ) կողմերին հաշտեցնելը և այլն։
9. ՀՀ վճռաբեկ դատարանը թիվ ԵԿԴ/0209/01/10 քրեական գործով Շողակաթ Ամիրխանյանի և Գառնիկ Ֆարմանյանի վերաբերյալ 2011 թվականի փետրվարի 24–ին կայացված որոշման 24–րդ կետերում հայտնել է.
«(…) [Դ]ատական քննության արագացված կարգի կիրառման համար, ի թիվս այլոց, անհրաժեշտ են հետևյալ պայմանները.
1) ամբաստանյալը կամ մեղադրյալն իր միջնորդության մեջ հայտարարել է առաջադրված մեղադրանքի հետ համաձայն լինելու և արագացված դատական քննության կարգ կիրառելու մասին,
2) ամբաստանյալը կամ մեղադրյալը գիտակցում է իր ներկայացրած միջնորդության բնույթն ու հետևանքները,
3) միջնորդությունը ներկայացված է կամավոր, պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.2-րդ հոդվածով նախատեսված ժամանակահատվածում, այն է՝ քրեական գործը դատարան ուղարկելու պահից մինչև դատաքննությունն սկսվելը,
4) մեղադրողը չի առարկում արագացված կարգ կիրառելու դեմ,
5) անձը մեղադրվում է այնպիսի հանցանք գործելու մեջ, որի համար նախատեսված պատիժը չի գերազանցում 10 տարի ժամկետով ազատազրկումը»:
10. Սույն դատավճռի 7–ից 9–րդ կետերում մատնանշված իրավական նորմերը, ՀՀ Սահմանադրական դատարանի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումները համադրելով սույն դատավճռի 3–ից 5–րդ կետերում նշված փաստական հանգամանքների հետ, Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ա) ամբաստանյալ Ծովինար Կարավարդանյանն իր միջնորդության մեջ հայտարարել է առաջադրված մեղադրանքի հետ համաձայն լինելու և արագացված դատական քննության կարգ կիրառելու մասին,
բ) ամբաստանյալ Ծովինար Կարավարդանյանը գիտակցել է իր ներկայացրած միջնորդության բնույթն ու հետևանքները,
գ) միջնորդությունը ներկայացվել է կամավոր, պաշտպան Ռուզաննա Սիրեկանյանի հետ խորհրդակցելուց հետո և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.2–րդ հոդվածով նախատեսված ժամանակահատվածում, մինչև դատաքննությունը սկսվելը։
դ) մեղադրողը չի առարկել արագացված կարգ կիրառելու դեմ,
ե) Ծովինար Կարավարդանյանը մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 2–րդ մասով նախատեսված հանցանք գործելու մեջ, որի համար նախատեսված պատիժը չի գերազանցում 10 տարի ժամկետով ազատազրկումը։
Հաշվի առնելով «ա»–ից «ե» կետում շարադրված փաստական հանգամանքները` Դատարանը գտնում է, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1-րդ եւ 375.2-րդ հոդվածներով նախատեսված պայմանները արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին։
Հիմք ընդունելով վերոգրյալը` Դատարանը, գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, հանգում է այն հետևության, որ Ծովինար Վարուժանի Կարավարդանյանը մեղավորությամբ կատարել է սույն դատավճռի 3-րդ կետում արձանագրված` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 2–րդ մասով իրեն մեղսագրվող արարքը։
11. Հաստատված համարելով ամբաստանյալ Ծովինար Վարուժանի Կարավարդանյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324–րդ հոդվածի 2–րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ` Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ ամբաստանյալին մեղսագրվող արարքի համար պատժի նշանակման հետ կապված իրավական հարցերի հետևյալ խմբին.
ա) ապացուցված է արդյո՞ք Ծովինար Վարուժանի Կարավարդանյանի պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների առկայությունը.
բ) ենթակա է արդյո՞ք պատժի Ծովինար Վարուժանի Կարավարդանյանն իր կատարած հանցանքի համար.
գ) ի՞նչ պատիժ պետք է նշանակվի Ծովինար Վարուժանի Կարավարդանյանի նկատմամբ.
դ) Ծովինար Վարուժանի Կարավարդանյանն արդյո՞ք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը։
12. Պատասխանելով սույն դատավճռի 11–րդ կետի «ա» ենթակետով բարձրացված իրավական հարցին` Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61–րդ հոդվածի համաձայն`
«(…)
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով:
(…)»
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 1-ին մասն ամրագրում է պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների ոչ սպառիչ ցանկը, այն է`
(…)
4) պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի խնամքի տակ մինչեւ տասնչորս տարեկան երեխայի առկայությունը.
(…)
9) մեղայականով ներկայանալը, հանցագործությունը բացահայտելուն, հանցագործության մյուս մասնակիցներին մերկացնելուն, հանցագործությամբ ձեռք բերված գույքը որոնելուն աջակցելը.
(…)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածը սահմանում է պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների սպառիչ ցանկը:
Այսպես, այդ հոդվածի 3-րդ և 4-րդ մասերի համաձայն`
«3. Պատիժ նշանակելիս դատարանը չի կարող հաշվի առնել սույն հոդվածի առաջին մասով չնախատեսված այլ հանգամանքներ:
4. Եթե սույն հոդվածի առաջին մասում նշված որևէ հանգամանք սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված է որպես հանցագործության հատկանիշ, ապա դա չի կարող կրկին հաշվի առնվել որպես պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք»:
13. Նախորդ կետում վկայակոչված իրավադրույթները համադրելով սույն դատավճռում արձանագրված փաստական տվյալների հետ` Դատարանը որպես ամբաստանյալ Ծովինար Վարուժանի Կարավարդանյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտարկում այն, որ նա նախաքննության ընթացքում տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, այդ կերպ աջակցելով հանցագործության բացահայտմանը։
Մասնավորապես, Ծովինար Կարավարդանյանը որպես որպես մեղադրյալ` 2016 թվականի մարտի 21–ին տված ցուցմունքում հայտնել է. «[Ի]նձ մեղավոր եմ ճանաչում առաջադրված մեղադրանքում, քանի որ ներկայումս գիտակցում եմ, որ իմ արարքը հանցագործություն է» (տե՛ս Գ/Թ–93)։
Դատարանը որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտարկում նրա խնամքին մինչև 14 տարեկան երեխայի առկայությունը, որը հավաստվում է Պաշտպանի կողմից վերսկսված դատաքննության ընթացքում ներկայացված` Վրեժ Զարե Հովհաննիսյանի թիվ 093245 ծննդյան վկայականով։
Դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Ծովինար Վարուժանի Կարավարդանյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ բացակայում են։
Դատարանն արձանագրում է նաև, որ որպես ամբաստանյալ Ծովինար Վարուժանի Կարավարդանյանի անձը բնութագրող տվյալ ենթակա է դիտարկման այն, որ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնից 2016 թվականի հունիսի 16–ին ստացված գրության համաձայն` նա նախկինում դատապարտված, այսինքն` նախկինում արատավորված չի եղել։
14. Պատասխանելով սույն դատավճռի 11–րդ կետի «բ» ենթակետով բարձրացված իրավական հարցին` Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել, որ այն դեպքում, երբ հաստատված է համարվում անձի կողմից քրեական օրենքով արգելված հանցանքի կատարման փաստական հանգամանքը, ապա անհրաժեշտություն է առաջանում կյանքի կոչել քրեական իրավունքի հիմքում ընկած պատասխանատվության անխուսափելիության սկզբունքը (նպատակ ունենալով վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել հանցանք կատարած անձին և կանխել հետագա հանցագործությունների կատարումը` հանցավորի մոտ ձևավորելով իրավահպատակ վարքագիծ և ապահովելով նրա վերասոցիալականացումը հասարակությունում), բացառությամբ այն դեպքերի, երբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասում նախատեսված մեխանիզմների ուժով անձը կարող է ենթակա չլինել պատժի օրենքի ուժով (Ex lege):
Համադրելով վերոնշյալ դիրքորոշումը` ամբաստանյալ Ծովինար Վարուժանի Կարավարդանյանի կողմից ՀՀ սեփականությունը հանդիսացող անձնագիրը վնասելու հաստատված փաստական հանգամանքի հետ, նկատի ունենալով, որ ամբաստանյալի կողմից կատարված հանցագործության տեսակային օբյեկտ է հանդիսանում պետական կառավարման կարգը, իսկ անմիջական օբյեկտ` պաշտոնական փաստաթղթերի և այլ առարկաների հետ վարվելու սահմանված կարգը, Դատարանն արձանագրում է, որ առկա է անհրաժեշտություն կատարված հանցանքի կապակցությամբ ուղղել Ծովինար Վարուժանի Կարավարդանյանին և կանխել հետագա հնարավոր հանցագործությունները` այդ կերպ նպաստելով ամբաստանյալի իրավահպատակ վարքագծի ձևավորմանը և նրա վերասոցիալականացմանը հասարակությունում։ Միևնույն ժամանակ, Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով ամբաստանյալի պատժի ենթակա չլինելու օրենքի ուժով նախատեսված հիմքերը բացակայում են։
Այսինքն, Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ծովինար Վարուժանի Կարավարդանյանը ենթակա է պատժի` Հայաստանի Հանրապետության սեփականությունը հանդիսացող անձնագիրը վնասելու համար։
15. Պատասխանելով սույն դատավճռի 11–րդ կետի «գ» ենթակետով բարձրացված իրավական հարցին` Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները»:
(…)
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3–րդ հոդվածի համաձայն`
«(…)
6. Դատարանն արագացված կարգով դատական քննության արդյունքում մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ, որը չի կարող գերազանցել կատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը, իսկ եթե առավել խիստ պատժի երկու երրորդը փոքր է տվյալ հանցագործության համար նախատեսված առավել մեղմ պատժից` ապա առավել մեղմ պատիժը։
(…)
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի տեսակները»:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերանշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ` ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները` ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ, ինչի վերաբերյալ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 39–րդ կետում հայտնել է հետևյալը.
«(…) Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։ Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։ Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են։ Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա։ Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
(…)
Այսպիսով, նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի հարցերի վերաբերյալ մանրամասն տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։
(…) Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն»։
16. Վերը վկայակոչված իրավական դիրքորոշումների հիման վրա` Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել.
Սույն դատավճռում շարադրված իրավադրույթների, դրանց վերլուծության արդյունքում ձևավորված դատողությունների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով ամբաստանյալ Ծովինար Վարուժանի Կարավարդանյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324–րդ հոդվածի 2–րդ մասով կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում` նրա հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, հանցանքը կատարելուց հետո ամբաստանյալի դրսևորած վարքագիծը, դրանք համադրելով սույն դատավճռի 13-րդ կետում արձանագրված՝ նրա անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքի, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայության պայմաններում՝ Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ տվյալ դեպքում սանկցիայով նախատեսված նվազ խիստ պատժատեսակի միջոցով հնարավոր է ապահովել պատժի նպատակների իրացվելիությունը:
Այսինքն` Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ծովինար Վարուժանի Կարավարդանյանի նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324–րդ հոդվածի 2–րդ մասի սանկցիայով նախատեսված տուգանք պատժատեսակը, որի ռեալ (իրական) կիրառման միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացվելիությունը: Տվյալ դեպքում նշանակվող տուգանքը բխում է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության և պատասխանատվության անհատականացման, պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից։
Միևնույն ժամանակ, անդրադառնալով Պաշտպանի ներկայացված միջնորդությանը` տուգանքի գումարի վճարումը տարաժամկետելու վերաբերյալ, Դատարանը հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 51–րդ հոդվածի 3–րդ մասը, որի համաձայն` եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա Դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում, որի դեպքում սահմանվում է տուգանքի վճարման ժամանակացույց, և որոշվում է յուրաքանչյուր անգամ վճարման ենթակա գումարի չափը, ինչպես նաև հաշվի առնելով ամբաստանյալի սոցիալական դրությունը (նրա խնամքին մինչև 14 տարեկան երեխայի առկայությունը), գտնում է, որ այն ենթակա է բավարարման և անհրաժեշտ է սահմանել ժամանակացույց, որի ընթացքում ամբաստանյալը մաս առ մաս կկարողանա վճարել նշանակվող տուգանքի չափը։
18. Պատասխանելով սույն դատավճռի 11–րդ կետի «դ» ենթակետով բարձրացված իրավական հարցին` Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
Նկատի ունենալով ամբաստանյալ Ծովինար Վարուժանի Կարավարդանյանի կողմից քրեական օրենքով արգելված արարքի կատարման եղանակը, բնույթը, հանրային վտանգավորության և հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալի նկատմամբ անհրաժեշտ է կիրառել քրեաիրավական ներգործության միջոց, որն անմիջականորեն պետք է ներգործի ամբաստանյալի նկատմամբ` ունենալով կանխարգելիչ (պրևենտիվ) բնույթ, ապագայում համանման արարքների կատարումը բացառելու համար։
Այսինքն, Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ծովինար Վարուժանի Կարավարդանյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակվող պատիժը։
19. Նկատի ունենալով, որ սույն քրեական գործով բացակայում է քաղաքացիական հայց և պատճառված վնաս` Դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360–րդ հոդվածում նախատեսված այդ հարցերին չի անդրադառնում։
Անդրադառնալով ամբաստանյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին` Դատարանը գտնում է, որ մինչև սույն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելն այն պետք է թողնել անփոփոխ` դատական ակտի հնարավոր բողոքարկման դեպքում ամբաստանյալի դատավարական պարտականությունների պատշաճ կատարումն ապահովելու համար:
Անդրադառնալով որպես իրեղեն ապացույց ճանաչված Համբարձուն Հովհաննիսյանի` 2009 թվականի սեպտեմբերի 12–ին 011–ի կողմից տրված AK0375907 համարի անձնագրի տնօրինման հարցին` Դատարանը գտնում է, որ սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո այն պետք է հանձնել ՀՀ ոստիկանության անձնագրային և վիզաների վարչություն` նկատի ունենալով, որ այն վնասված է (այսինքն` Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացու ինքնությունը և Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիությունը հավաստող պատշաճ փաստաթուղթ այն համարվել չի կարող) և հանդիսանում է Հայաստանի Հանրապետության սեփականությունը։
Դատարանը նաև գտնում է, որ դատական ծախսերի հարցը պետք է համարել լուծված, քանի որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 168-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված դատական ծախսը բացակայում է, իսկ նշված հոդվածի նույն մասի 2-ից 8-րդ կետերով նախատեսված դատական ծախսերը, համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 8-րդ մասի` ամբաստանյալից բռնագանձման ենթակա չեն:
Միևնույն ժամանակ, Դատարանն արձանագրում է, որ առկա չէ որևէ հիմք` ամբաստանյալի նկատմամբ հարկադիր բուժում կամ խնամակալություն նշանակելու համար, գործով բռնագանձման ենթակա գույք չկա:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 357-360-րդ, 365-րդ, 369-372-րդ, 375.3-375.4-րդ հոդվածներով` Դատարանը`
ՎՃՌԵՑ`
Ծովինար Վարուժանի Կարավարդանյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324–րդ հոդվածի 2–րդ մասով նախատեսված հանցագործություն կատարելու մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք` 300.000 (երեք հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով, որը պետք է վճարվի 10 (տասը) ամսվա ընթացքում` յուրաքանչյուր ամիս 30.000 (երեսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով։
Ծովինար Վարուժանի Կարավարդանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված ստորագրությունը` չհեռանալու մասին, թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Որպես իրեղեն ապացույց ճանաչված Համբարձուն Հովհաննիսյանի` 2009 թվականի սեպտեմբերի 12–ին 011–ի կողմից տրված AK0375907 համարի անձնագիրն ի տնօրինության հանձնել ՀՀ ոստիկանության անձնագրային և վիզաների վարչություն` դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Դատավճռի ծախսերի հարցը համարել լուծված։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ քրեական վերաքննիչ դատարան հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395–րդ հոդվածի 1–ին կետով նախատեսված հիմքի։
ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա.ՆԻԿՈՂՈՍՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԱՔԴ/0052/01/16
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 02-04-2016 |
|---|---|
| Դատախազություն | Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 09107716 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Ծովինար Կարավարդանյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա 25.02.2016թ., իր նախկին ամուսնու` Համբարձում Հովհաննիսյանի ավտոմեքենայի սրահում, անձնական այլ շահագրգռվածությունից ելնելով` ամուսնության վերաբերյալ տեղեկությունը վերջինիս անձնագրից ոչնչացնելու նպատակով, վնասել է պաշտոնական փաստաթուղթ հանդիսացող Համբարձում Հովհաննիսյանի ՀՀ քաղաքացու անձնագիրը` պոկելով անձնագրի 5-րդ և 6-րդ էջերը: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Ծովինար |
| Ազգանուն | Կարավարդանյան |
| Հայրանուն | Վարուժան |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Լրացուցիչ ինֆորմացիա | Ծովինար Կարավարդանյանի անձնագիրը` կցված քրեական գործին |
| Վիճակագրական տողի համարը | 15.9 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 02-04-2016 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Ռուբիկ |
| Ազգանուն | Մխիթարյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 04-04-2016 |
|---|---|
| Ուղարկվել է հուշաթերթիկ/որոշումը | 04-04-2016 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 27-04-2016 |
|---|---|
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Ծովինար |
| Ազգանուն | Կարավարդյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 2 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Հ. |
| Ազգանուն | Հարությունյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ժամ | 12:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 16-05-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 25-05-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Կազմի փոփոխություն
| Ամսաթիվ | 08-06-2016 |
|---|---|
| Հիմքը | 2016թ.23 մայիսի 23-ի ՆՀ-440-Ա |
| Փոփոխության հիմքը | Այլ դատարանի դատավորի նշանակում |
Մակագրել
| Երբ | 08-06-2016 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Արսեն |
| Ազգանուն | Նիկողոսյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 09-06-2016 |
|---|---|
| Ուղարկվել է հուշաթերթիկ/որոշումը | 09-06-2016 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 04-07-2016 |
|---|---|
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Ծովինար |
| Ազգանուն | Կարավարդանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 2 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Ռուզաննա |
| Ազգանուն | Սիրեկանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 2 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Հ. |
| Ազգանուն | Հարությունյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 08-08-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 02-09-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 04-10-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 04-10-2016 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Ծովինար |
| Ազգանուն | Կարավարդանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ամսաթիվ | 04-10-2016 |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Հիմնական պատիժ | Տուգանք |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | ԵԱՔԴ/0052/01/16 ԴԱՏԱՎՃԻՌ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ 4 հոկտեմբերի 2016թ. ք. Երևան Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան), Նախագահությամբ դատավոր` Ա. Նիկողոսյանի, քարտուղարությամբ` Կ.Գրեյանի, Ա.Վարդանյանի, Լ.Իսպիրյանի, մասնակցությամբ` մեղադրող` Հ.Հարությունյանի, ամբաստանյալ` Ծ.Կարավարդանյանի, պաշտպան` Ռ.Սիրեկանյանի, դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Ծովինար Վարուժանի Կարավարդանյանի (ծնված` 19.08.1982թ., Երևան քաղաքում, բարձրագույն կրթությամբ, ամուսնալուծված, ունի մեկ անչափահաս երեխա, չդատված, հաշվառված և բնակվում է Երևան քաղաքի Մ. Ավետիսյան 4–րդ փողոց, 78 տանը) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324–րդ հոդվածի 2–րդ մասով. ՊԱՐԶԵՑ Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1. 2016 թվականի մարտի 14–ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանի քննչական բաժնում որոշում է կայացվել թիվ 09107316 քրեական գործի նյութերով նոր քրեական գործ հարուցելու, այն առանձին վարույթում` թիվ 09107716 համարի ներքո առանձնացնելու և վարույթ ընդունելու մասին։ 2016 թվականի մարտի 15–ին որոշում է կայացվել թիվ 09107716 քրեական գործով Համբարձում Հովհաննիսյանի մոտից առգրավված AK0375907 համարի անձնագիրը որպես իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին։ 2016 թվականի մարտի 15–ին որոշում է կայացվել թիվ 09107716 քրեական գործով Ծովինար Վարուժանի Կարավարդանյանի նկատմամբ ստորագրություն չհեռանալու մասին խափանման միջոցն ընտրելու մասին։ 2016 թվականի մարտի 21–ին որոշում է կայացվել Ծովինար Վարուժանի Կարավարդանյանին որպես մեղադրյալ ներգրավվելու մասին` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324–րդ հոդվածի 2–րդ մասով։ Քրեական գործով մեղադրական եզրակացությունը կազմվել է 2016 թվականի մարտի 29–ին, որը 2016 թվականի ապրիլի 1–ին հաստատվել է Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազի տեղակալ Հ.Հարությունյանի կողմից։ 2. Քրեական գործը ստացվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր եւ Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանում 2016 թվականի ապրիլի 2–ին։ Դատավորների միջև քրեական գործերի բաշխման էլեկտրոնային համակարգի միջոցով, քրեական գործը` թիվ ԵԱՔԴ/0052/01/16 համարի ներքո, մակագրվել եւ 2016 թվականի ապրիլի 4–ին հանձնվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի դատավոր Ռ.Մխիթարյանին։ Նույն օրը կայացվել է քրեական գործը վարույթ ընդունելու մասին որոշում, իսկ 2016 թվականի ապրիլի 18–ին` քրեական գործը դատական քննության նշանակելու մասին։ 2016 թվականի ապրիլի 27–ին որոշում է կայացվել` հանրային պաշտպանով ապահովելու վերաբերյալ ամբաստանյալի միջնորդությունը քննության առնելու մասին։ 2016 թվականի մայիսի 17–ին ՀՀ փաստաբանների պալատի հանրային պաշտպանի գրասենյակի ղեկավարի կողմից որոշում է կայացվել` քրեական գործը հանրային պաշտպան Ռ.Սիրեկանյանին հանձնելու մասին։ ՀՀ Նախագահի 2016 թվականի մայիսի 23–ի ՆՀ–440–Ա հրամանագրով դադարեցվել են Ռ.Մխիթարյանի` Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի դատավորի լիազորությունները։ Դատավորների միջև քրեական գործերի բաշխման էլեկտրոնային համակարգի միջոցով, թիվ ԵԱՔԴ/0052/01/16 համարի քրեական գործը վերամակագրվել եւ 2016 թվականի հունիսի 9–ին հանձնվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի դատավոր Ա.Նիկողոսյանին։ Նույն օրը կայացվել է քրեական գործը վարույթ ընդունելու մասին որոշում, իսկ 2016 թվականի հունիսի 23–ին` քրեական գործը դատական քննության նշանակելու մասին։ 3. Ծովինար Վարուժանի Կարավարդանյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324–րդ հոդվածի 2–րդ մասով այն բանի համար, որ նա 2016 թվականի փետրվարի 25–ին` ժամը 19։00–ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Զեյթուն թաղամասում գտնվող «Երևան Սիթի» սուպերմարկետի մոտ, իր նախկին ամուսնու` Համբարձում Հովհաննիսյանի ավտոմեքենայի սրահում, անձնական կամ այլ շահագրգռվածությունից ելնելով` ամուսնության վերաբերյալ տեղեկությունը վերջինիս անձնագրից ոչնչացնելու նպատակով, վնասել է պաշտոնական փաստաթուղթ հանդիսացող Համբարձում Հովհաննիսյանի ՀՀ քաղաքացու անձնագիրը` պոկելով անձնագրի թերթը` 5–րդ և 6–րդ էջերը։ Արագացված դատական քննություն. 4. Մինչ դատաքննությունը սկսելն ամբաստանյալ Ծովինար Կարավարդանյանը միջնորդեց դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով` միաժամանակ հայտարարելով, որ միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված դատաքննություն անցկացնելու բնույթն ու հետևանքները, առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ և հասկանալի է, դրա հետ համաձայն է և ընդունում է այն ամբողջ ծավալով: Դատական քննության ընթացքում Մեղադրողը հայտնեց, որ չի առարկում արագացված դատական քննության կարգ կիրառելու դեմ։ Դատաքննության ընթացքում Մեղադրողը որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող, ծանրացող և անձը բնութագրող հանգամանքներ նշեց, որ ամբաստանյալը խնամքին ունի մեկ երեխա, անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար, բնութագրվում է դրականորեն, նախկինում դատապարտված չի եղել։ Դատաքննության ընթացքում Պաշտպանը որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող, ծանրացող և անձը բնութագրող հանգամանքներ նշեց, որ իր պաշտպանյալն ունի բարձրագույն կրթություն, նախաքննության ընթացքում տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, այդ կերպ աջակցելով նախաքննության կատարմանը։ Դատական վիճաբանությունների փուլում Մեղադրողը միջնորդեց ամբաստանյալին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324–րդ հոդվածի 2–րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման համար և որպես պատիժ նշանակել տուգանք` 300.000 ՀՀ դրամի չափով։ Դատական վիճաբանությունների փուլում Պաշտպանը վերահաստատեց դատաքննության ընթացքում վկայակոչված` ամբաստանյալի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, հավելելով, որ պետք է նկատի ունենալ, որ ամբաստանյալն իր խնամքին ունի անչափահաս երեխա։ Պաշտպանը նաև Դատարանից խնդրեց իր պաշտպանյալի նկատմամբ նշանակել մեղմ պատիժ։ Ամբաստանյալ Ծովինար Կարավարդանյանը հայտնեց, որ միանում է իր Պաշտպանի դիրքորոշմանը և խնդրում իր նկատմամբ նշանակել ավելի մեղմ պատիժ։ Դատարանը նաև լսեց ամբաստանյալի վերջինս խոսքը, որից հետո Պաշտպանը Դատարանին միջնորդեց վերսկսել քրեական գործի դատաքննությունը` դատական վիճաբանությունների ընթացքում պաշտպանական կողմի վկայակոչված ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը հավաստող փաստական տվյալներ Դատարանին ներկայացնելու և դրանք հետազոտելու համար։ Մասնավորապես, հետազոտելու համար ամբաստանյալի նախաքննության ընթացքում տված խոստովանական ցուցմունքները, ինչպես նաև անչափահաս երեխայի ծննդյան վկայականի առկայությունը հավաստող փաստական տվյալ ներկայացնելու և հետազոտելու համար։ Դատարանը բավարարեց Պաշտպանի միջնորդությունը և որոշում կայացրեց դատաքննությունը վերսկսելու մասին։ Դատաքննությունը վերսկսվելուց հետո պաշտպանական կողմը ներկայացրեց ամբաստանյալի որդու` 2006 թվականի հունվարի 30–ին ծնված Վրեժ Զարե Հովհաննիսյանի թիվ 093245 ծննդյան վկայականը։ Վերսկսված դատաքննության ընթացքում նաև հետազոտվեց ամբաստանյալ Ծովինար Կարավարդանյանի խոստովանական ցուցմունքը։ Մասնավորապես, Ծովինար Կարավարդանյանը որպես մեղադրյալ` 2016 թվականի մարտի 21–ին տված ցուցմունքում հայտնել է. «[Ի]նձ մեղավոր եմ ճանաչում առաջադրված մեղադրանքում, քանի որ ներկայումս գիտակցում եմ, որ իմ արարքը հանցագործություն է» (տե՛ս Գ/Թ–93)։ Վերսկսված դատաքննության ավարտից հետո, դատական վիճաբանությունների փուլում` ամբաստանալը, Պաշտպանը և Մեղադրողն ըստ էության պնդեցին իրենց կողմից արդեն իսկ վկայակոչված միևնույն փաստական հանգամանքները։ Միևնույն ժամանակ, Պաշտպանը Դատարանին ներկայացրեց միջնորդություն` տուգանք պատժատեսակի կիրառման դեպքում վերջինիս վճարումը տարաժամկետելու վերաբերյալ։ Ամբասանյալն իր վերջին խոսքում Դատարանից խնդրեց իր նկատմամբ նշանակել մեղմ պատիժ։ Դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը. 6. Լսելով ամբաստանյալի դիրքորոշումն իրեն առաջադրված մեղադրանքի վերաբերյալ, հաշվի առնելով մինչև դատաքննությունը սկսվելն իր կամքով և Պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո ներկայացրած միջնորդությունն արագացված դատաքննություն կիրառելու վերաբերյալ, ինչպես նաև այդ կապակցությամբ մեղադրողի հայտնած դիրքորոշումը, Դատարանը գտնում է, որ սույն քրեական գործով անհրաժեշտ է անդրադառնալ հետևյալ իրավական հարցին. արդյո՞ք թիվ ԵԱՔԴ/0152/01/16 քրեական գործով` ըստ մեղադրանքի Ծովինար Վարուժանի Կարավարդանյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 2–րդ մասով, առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1–րդ և 375.2–րդ հոդվածներով ամրագրված պայմանները` դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու համար։ 7. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Եթե մեղադրողը մեղադրական եզրակացությունում չի առարկել արագացված կարգ կիրառելու դեմ, ապա ամբաստանյալը կամ մեղադրյալն իրեն առաջադրված մեղադրանքի հետ համաձայնվելու դեպքում իրավունք ունի միջնորդելու արագացված դատական քննության կարգ կիրառելու մասին այն հանցագործություններով, որոնց համար Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքով նախատեսված պատիժը չի գերազանցում 10 տարի ժամկետով ազատազրկումը։ Մինչև դատաքննությունն սկսելը մեղադրողը դատարանի առաջարկությամբ կարող է իր դիրքորոշումը փոխել, թեպետ արագացված կարգ կիրառելու դեմ առարկել է մեղադրական եզրակացությունում։ 2. Սույն հոդվածի առաջին մասով նախատեսված դեպքում դատարանը կիրառում է դատական քննության արագացված կարգ, եթե` 1) ամբաստանյալը գիտակցում է իր կողմից ներկայացված միջնորդության բնույթը և հետևանքները, և 2) միջնորդությունը ներկայացված է կամավոր, և 3) պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո, եթե ամբաստանյալն ունի այդպիսին։ 3. Դատարանը, գտնելով, որ ամբաստանյալի կողմից միջնորդություն ներկայացնելիս չեն պահպանվել սույն հոդվածի առաջին կամ երկրորդ մասերով նախատեսված պայմանները, որոշում է ընդունում ընդհանուր կարգով դատաքննություն անցկացնելու մասին։ Դատարանը արագացված կարգ կիրառելու միջնորդությունը մերժում է նաև, եթե պարզում է, որ ամբաստանյալի արարքի իրավաբանական որակումը ճիշտ չէ։ (…) Ամբաստանյալի կամ մեղադրյալի անմեղսունակության առնչությամբ հիմնավոր կասկածների առկայության դեպքում դատարանը մերժում է արագացված կարգ կիրառելու միջնորդությունը՝ անցնելով ընդհանուր կարգով գործի քննությանը։ (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի համաձայն` «(…) 4. Հարցերի արդյունքում դատարանը, համոզվելով, որ առկա են սույն օրենսգրքի 375.1 հոդվածով նախատեսված պայմանները, որոշում է կայացնում արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին։ Հակառակ դեպքում դատական քննությունն իրականացվում է ընդհանուր կարգով։ 5. Դատարանը արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելիս քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չի կատարում։ Սակայն ուսումնասիրում է ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները։ 6. Դատարանն արագացված կարգով դատական քննության արդյունքում մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ, որը չի կարող գերազանցել կատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը, իսկ եթե առավել խիստ պատժի երկու երրորդը փոքր է տվյալ հանցագործության համար նախատեսված առավել մեղմ պատժից` ապա առավել մեղմ պատիժը։ (…) 8. Սույն օրենսգրքի 168 հոդվածի առաջին մասի 2-8-րդ կետերով նախատեսված դատական ծախսերն ամբաստանյալից ենթակա չեն բռնագանձման»։ 8. ՀՀ սահմանադրական դատարանը 2010 թվականի դեկտեմբերի 28–ի թիվ ՍԴՈ-931 որոշման 6-րդ, 8-րդ և 11-րդ կետերում հայտնել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) Արագացված կարգով դատական քննությունը քրեական դատավարության ձև է, որն օրենքով սահմանված կարգով միտված է գործն առավել սեղմ ժամկետում և պարզեցված կանոններով լուծելուն։ Այս ինստիտուտի առանցքում «գործարքն» է քրեական դատավարության երկու կողմերի` մեղադրանքի և պաշտպանության կողմերի միջև, որի շրջանակներում մեղադրյալը համաձայնում է առաջադրված մեղադրանքին, ինչի դիմաց նրա համար երաշխավորվում է պատժի այնպիսի չափ, որը չի կարող գերազանցել կատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը, իսկ եթե առավել խիստ պատժի երկու երրորդը փոքր է տվյալ հանցագործության համար նախատեսված առավել մեղմ պատժից` ապա առավել մեղմ պատիժ, ինչպես նաև ամբաստանյալն ազատվում է ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 168-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-8-րդ կետերով նախատեսված դատական ծախսերից։ Համաձայնելով արագացված դատաքննությանը` ամբաստանյալը նաև կամովին հրաժարվում է մի շարք սահմանադրաիրավական երաշխիքներից, այն է` անմեղության կանխավարկածի սկզբունք, գործի հրապարակային քննության և այլ իրավունքներ։ Մյուս կողմից` մեղադրողը հրաժարվում է մեղադրանքը պաշտպանելու իր գործառույթը լրիվ ծավալով իրականացնելուց` դրանով հնարավորություն ստանալով տնտեսել իր միջոցները, ինչպես նաև մեղադրյալին (ամբաստանյալին) խրախուսել համագործակցելու քրեական հետապնդման մարմինների հետ»։ ՀՀ սահմանադրական դատարանը միևնույն որոշման 6–րդ կետում անդրադարձել է նաև արագացված դատաքննության ինստիտուտի՝ որպես քրեական դատավարության տարբերակված վարույթի տեսակի, 1987 թվականին Եվրոպայի խորհրդի նախարարների կոմիտեի «Քրեական արդարադատության պարզեցման վերաբերյալ» թիվ R (87) 18 հանձնարարականում կատարված վերլուծությանը, որը Դատարանի համոզմամբ կիրառելի է նաև սույն գործի շրջանակներում` հաշվի առնելով, որ 2015 թվականի դեկտեմբերի 6–ի խմբագրությամբ ՀՀ Սահմանադրության 81–րդ հոդվածի պահանջն է ՀՀ Սահմանադրությամբ նախատեսված հիմնարար իրավունքների, այդ թվում անձի իրավունքների և ազատությունների արդյունավետ դատական պաշտպանության վերաբերյալ ՀՀ Սահմանադրությունում ամրագրված նորմերը մեկնաբանելիս հաշվի առնել Հայաստանի Հանրապետության վավերացրած՝ մարդու իրավունքների վերաբերյալ միջազգային պայմանագրերի հիման վրա գործող մարմինների պրակտիկան: Ըստ վկայակոչված հանձնարարականի` արագացված դատաքննության ինստիտուտն ուղղված է քրեական արդարադատության համակարգի գործունեությունն արագացնելուն և պարզեցնելուն, մասնավորապես՝ ողջամիտ ժամկետում քրեական գործի լուծման վերաբերյալ միջազգային չափանիշները և պահանջներն ապահովելու պետության պարտավորությունն արդյունավետ իրականացնելուն, հանցագործությունների քննությունն իրականացնելիս հապաղումները վերացնելուն, որոնք կասկածի տակ են դնում քրեական օրենքի հեղինակությունը և ազդում արդարադատության պատշաճ իրականացման վրա, ինչպես նաև պետության քրեական քաղաքականության գերակա խնդիրներն արդյունավետ լուծելուն։ Որպես քննարկվող ինստիտուտի նպատակներ` հանձնարարականում նշված են, ի թիվս այլնի. ա) դատավարական տնտեսումը, այսինքն` առանձին քրեական գործերով ժամանակի, միջոցների և ջանքերի կրճատումը` դրանք ավելի բարդ գործերի վարույթի համար օգտագործելու նպատակով, բ) հանցագործության կատարման և պատժի նշանակման միջև ընկած ժամանակահատվածի կրճատումը, նպատակ ունենալով ուժեղացնել դատավարության և քրեական պատժի նախազգուշական ազդեցությունը, գ) կողմերին հաշտեցնելը և այլն։ 9. ՀՀ վճռաբեկ դատարանը թիվ ԵԿԴ/0209/01/10 քրեական գործով Շողակաթ Ամիրխանյանի և Գառնիկ Ֆարմանյանի վերաբերյալ 2011 թվականի փետրվարի 24–ին կայացված որոշման 24–րդ կետերում հայտնել է. «(…) [Դ]ատական քննության արագացված կարգի կիրառման համար, ի թիվս այլոց, անհրաժեշտ են հետևյալ պայմանները. 1) ամբաստանյալը կամ մեղադրյալն իր միջնորդության մեջ հայտարարել է առաջադրված մեղադրանքի հետ համաձայն լինելու և արագացված դատական քննության կարգ կիրառելու մասին, 2) ամբաստանյալը կամ մեղադրյալը գիտակցում է իր ներկայացրած միջնորդության բնույթն ու հետևանքները, 3) միջնորդությունը ներկայացված է կամավոր, պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.2-րդ հոդվածով նախատեսված ժամանակահատվածում, այն է՝ քրեական գործը դատարան ուղարկելու պահից մինչև դատաքննությունն սկսվելը, 4) մեղադրողը չի առարկում արագացված կարգ կիրառելու դեմ, 5) անձը մեղադրվում է այնպիսի հանցանք գործելու մեջ, որի համար նախատեսված պատիժը չի գերազանցում 10 տարի ժամկետով ազատազրկումը»: 10. Սույն դատավճռի 7–ից 9–րդ կետերում մատնանշված իրավական նորմերը, ՀՀ Սահմանադրական դատարանի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումները համադրելով սույն դատավճռի 3–ից 5–րդ կետերում նշված փաստական հանգամանքների հետ, Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. ա) ամբաստանյալ Ծովինար Կարավարդանյանն իր միջնորդության մեջ հայտարարել է առաջադրված մեղադրանքի հետ համաձայն լինելու և արագացված դատական քննության կարգ կիրառելու մասին, բ) ամբաստանյալ Ծովինար Կարավարդանյանը գիտակցել է իր ներկայացրած միջնորդության բնույթն ու հետևանքները, գ) միջնորդությունը ներկայացվել է կամավոր, պաշտպան Ռուզաննա Սիրեկանյանի հետ խորհրդակցելուց հետո և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.2–րդ հոդվածով նախատեսված ժամանակահատվածում, մինչև դատաքննությունը սկսվելը։ դ) մեղադրողը չի առարկել արագացված կարգ կիրառելու դեմ, ե) Ծովինար Կարավարդանյանը մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 2–րդ մասով նախատեսված հանցանք գործելու մեջ, որի համար նախատեսված պատիժը չի գերազանցում 10 տարի ժամկետով ազատազրկումը։ Հաշվի առնելով «ա»–ից «ե» կետում շարադրված փաստական հանգամանքները` Դատարանը գտնում է, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1-րդ եւ 375.2-րդ հոդվածներով նախատեսված պայմանները արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին։ Հիմք ընդունելով վերոգրյալը` Դատարանը, գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, հանգում է այն հետևության, որ Ծովինար Վարուժանի Կարավարդանյանը մեղավորությամբ կատարել է սույն դատավճռի 3-րդ կետում արձանագրված` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324-րդ հոդվածի 2–րդ մասով իրեն մեղսագրվող արարքը։ 11. Հաստատված համարելով ամբաստանյալ Ծովինար Վարուժանի Կարավարդանյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324–րդ հոդվածի 2–րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ` Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ ամբաստանյալին մեղսագրվող արարքի համար պատժի նշանակման հետ կապված իրավական հարցերի հետևյալ խմբին. ա) ապացուցված է արդյո՞ք Ծովինար Վարուժանի Կարավարդանյանի պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների առկայությունը. բ) ենթակա է արդյո՞ք պատժի Ծովինար Վարուժանի Կարավարդանյանն իր կատարած հանցանքի համար. գ) ի՞նչ պատիժ պետք է նշանակվի Ծովինար Վարուժանի Կարավարդանյանի նկատմամբ. դ) Ծովինար Վարուժանի Կարավարդանյանն արդյո՞ք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը։ 12. Պատասխանելով սույն դատավճռի 11–րդ կետի «ա» ենթակետով բարձրացված իրավական հարցին` Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61–րդ հոդվածի համաձայն` «(…) 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով: (…)» ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 1-ին մասն ամրագրում է պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների ոչ սպառիչ ցանկը, այն է` (…) 4) պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի խնամքի տակ մինչեւ տասնչորս տարեկան երեխայի առկայությունը. (…) 9) մեղայականով ներկայանալը, հանցագործությունը բացահայտելուն, հանցագործության մյուս մասնակիցներին մերկացնելուն, հանցագործությամբ ձեռք բերված գույքը որոնելուն աջակցելը. (…)»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածը սահմանում է պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների սպառիչ ցանկը: Այսպես, այդ հոդվածի 3-րդ և 4-րդ մասերի համաձայն` «3. Պատիժ նշանակելիս դատարանը չի կարող հաշվի առնել սույն հոդվածի առաջին մասով չնախատեսված այլ հանգամանքներ: 4. Եթե սույն հոդվածի առաջին մասում նշված որևէ հանգամանք սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված է որպես հանցագործության հատկանիշ, ապա դա չի կարող կրկին հաշվի առնվել որպես պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք»: 13. Նախորդ կետում վկայակոչված իրավադրույթները համադրելով սույն դատավճռում արձանագրված փաստական տվյալների հետ` Դատարանը որպես ամբաստանյալ Ծովինար Վարուժանի Կարավարդանյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտարկում այն, որ նա նախաքննության ընթացքում տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, այդ կերպ աջակցելով հանցագործության բացահայտմանը։ Մասնավորապես, Ծովինար Կարավարդանյանը որպես որպես մեղադրյալ` 2016 թվականի մարտի 21–ին տված ցուցմունքում հայտնել է. «[Ի]նձ մեղավոր եմ ճանաչում առաջադրված մեղադրանքում, քանի որ ներկայումս գիտակցում եմ, որ իմ արարքը հանցագործություն է» (տե՛ս Գ/Թ–93)։ Դատարանը որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտարկում նրա խնամքին մինչև 14 տարեկան երեխայի առկայությունը, որը հավաստվում է Պաշտպանի կողմից վերսկսված դատաքննության ընթացքում ներկայացված` Վրեժ Զարե Հովհաննիսյանի թիվ 093245 ծննդյան վկայականով։ Դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Ծովինար Վարուժանի Կարավարդանյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ բացակայում են։ Դատարանն արձանագրում է նաև, որ որպես ամբաստանյալ Ծովինար Վարուժանի Կարավարդանյանի անձը բնութագրող տվյալ ենթակա է դիտարկման այն, որ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնից 2016 թվականի հունիսի 16–ին ստացված գրության համաձայն` նա նախկինում դատապարտված, այսինքն` նախկինում արատավորված չի եղել։ 14. Պատասխանելով սույն դատավճռի 11–րդ կետի «բ» ենթակետով բարձրացված իրավական հարցին` Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել, որ այն դեպքում, երբ հաստատված է համարվում անձի կողմից քրեական օրենքով արգելված հանցանքի կատարման փաստական հանգամանքը, ապա անհրաժեշտություն է առաջանում կյանքի կոչել քրեական իրավունքի հիմքում ընկած պատասխանատվության անխուսափելիության սկզբունքը (նպատակ ունենալով վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել հանցանք կատարած անձին և կանխել հետագա հանցագործությունների կատարումը` հանցավորի մոտ ձևավորելով իրավահպատակ վարքագիծ և ապահովելով նրա վերասոցիալականացումը հասարակությունում), բացառությամբ այն դեպքերի, երբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասում նախատեսված մեխանիզմների ուժով անձը կարող է ենթակա չլինել պատժի օրենքի ուժով (Ex lege): Համադրելով վերոնշյալ դիրքորոշումը` ամբաստանյալ Ծովինար Վարուժանի Կարավարդանյանի կողմից ՀՀ սեփականությունը հանդիսացող անձնագիրը վնասելու հաստատված փաստական հանգամանքի հետ, նկատի ունենալով, որ ամբաստանյալի կողմից կատարված հանցագործության տեսակային օբյեկտ է հանդիսանում պետական կառավարման կարգը, իսկ անմիջական օբյեկտ` պաշտոնական փաստաթղթերի և այլ առարկաների հետ վարվելու սահմանված կարգը, Դատարանն արձանագրում է, որ առկա է անհրաժեշտություն կատարված հանցանքի կապակցությամբ ուղղել Ծովինար Վարուժանի Կարավարդանյանին և կանխել հետագա հնարավոր հանցագործությունները` այդ կերպ նպաստելով ամբաստանյալի իրավահպատակ վարքագծի ձևավորմանը և նրա վերասոցիալականացմանը հասարակությունում։ Միևնույն ժամանակ, Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով ամբաստանյալի պատժի ենթակա չլինելու օրենքի ուժով նախատեսված հիմքերը բացակայում են։ Այսինքն, Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ծովինար Վարուժանի Կարավարդանյանը ենթակա է պատժի` Հայաստանի Հանրապետության սեփականությունը հանդիսացող անձնագիրը վնասելու համար։ 15. Պատասխանելով սույն դատավճռի 11–րդ կետի «գ» ենթակետով բարձրացված իրավական հարցին` Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները»: (…) ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3–րդ հոդվածի համաձայն` «(…) 6. Դատարանն արագացված կարգով դատական քննության արդյունքում մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ, որը չի կարող գերազանցել կատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը, իսկ եթե առավել խիստ պատժի երկու երրորդը փոքր է տվյալ հանցագործության համար նախատեսված առավել մեղմ պատժից` ապա առավել մեղմ պատիժը։ (…) 3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի տեսակները»: Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են` ա) օրինականությունը, բ) արդարությունը, գ) պատժի անհատականացումը, դ) մարդասիրությունը: Պատիժ նշանակելու վերանշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս: (…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ` ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները` ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ, ինչի վերաբերյալ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 39–րդ կետում հայտնել է հետևյալը. «(…) Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։ Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։ Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են։ Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա։ Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից: (…) Այսպիսով, նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի հարցերի վերաբերյալ մանրամասն տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։ Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։ (…) Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն»։ 16. Վերը վկայակոչված իրավական դիրքորոշումների հիման վրա` Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել. Սույն դատավճռում շարադրված իրավադրույթների, դրանց վերլուծության արդյունքում ձևավորված դատողությունների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով ամբաստանյալ Ծովինար Վարուժանի Կարավարդանյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324–րդ հոդվածի 2–րդ մասով կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում` նրա հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, հանցանքը կատարելուց հետո ամբաստանյալի դրսևորած վարքագիծը, դրանք համադրելով սույն դատավճռի 13-րդ կետում արձանագրված՝ նրա անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքի, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայության պայմաններում՝ Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ տվյալ դեպքում սանկցիայով նախատեսված նվազ խիստ պատժատեսակի միջոցով հնարավոր է ապահովել պատժի նպատակների իրացվելիությունը: Այսինքն` Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ծովինար Վարուժանի Կարավարդանյանի նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324–րդ հոդվածի 2–րդ մասի սանկցիայով նախատեսված տուգանք պատժատեսակը, որի ռեալ (իրական) կիրառման միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացվելիությունը: Տվյալ դեպքում նշանակվող տուգանքը բխում է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության և պատասխանատվության անհատականացման, պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից։ Միևնույն ժամանակ, անդրադառնալով Պաշտպանի ներկայացված միջնորդությանը` տուգանքի գումարի վճարումը տարաժամկետելու վերաբերյալ, Դատարանը հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 51–րդ հոդվածի 3–րդ մասը, որի համաձայն` եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա Դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում, որի դեպքում սահմանվում է տուգանքի վճարման ժամանակացույց, և որոշվում է յուրաքանչյուր անգամ վճարման ենթակա գումարի չափը, ինչպես նաև հաշվի առնելով ամբաստանյալի սոցիալական դրությունը (նրա խնամքին մինչև 14 տարեկան երեխայի առկայությունը), գտնում է, որ այն ենթակա է բավարարման և անհրաժեշտ է սահմանել ժամանակացույց, որի ընթացքում ամբաստանյալը մաս առ մաս կկարողանա վճարել նշանակվող տուգանքի չափը։ 18. Պատասխանելով սույն դատավճռի 11–րդ կետի «դ» ենթակետով բարձրացված իրավական հարցին` Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը. Նկատի ունենալով ամբաստանյալ Ծովինար Վարուժանի Կարավարդանյանի կողմից քրեական օրենքով արգելված արարքի կատարման եղանակը, բնույթը, հանրային վտանգավորության և հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալի նկատմամբ անհրաժեշտ է կիրառել քրեաիրավական ներգործության միջոց, որն անմիջականորեն պետք է ներգործի ամբաստանյալի նկատմամբ` ունենալով կանխարգելիչ (պրևենտիվ) բնույթ, ապագայում համանման արարքների կատարումը բացառելու համար։ Այսինքն, Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ծովինար Վարուժանի Կարավարդանյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակվող պատիժը։ 19. Նկատի ունենալով, որ սույն քրեական գործով բացակայում է քաղաքացիական հայց և պատճառված վնաս` Դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360–րդ հոդվածում նախատեսված այդ հարցերին չի անդրադառնում։ Անդրադառնալով ամբաստանյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին` Դատարանը գտնում է, որ մինչև սույն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելն այն պետք է թողնել անփոփոխ` դատական ակտի հնարավոր բողոքարկման դեպքում ամբաստանյալի դատավարական պարտականությունների պատշաճ կատարումն ապահովելու համար: Անդրադառնալով որպես իրեղեն ապացույց ճանաչված Համբարձուն Հովհաննիսյանի` 2009 թվականի սեպտեմբերի 12–ին 011–ի կողմից տրված AK0375907 համարի անձնագրի տնօրինման հարցին` Դատարանը գտնում է, որ սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո այն պետք է հանձնել ՀՀ ոստիկանության անձնագրային և վիզաների վարչություն` նկատի ունենալով, որ այն վնասված է (այսինքն` Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացու ինքնությունը և Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիությունը հավաստող պատշաճ փաստաթուղթ այն համարվել չի կարող) և հանդիսանում է Հայաստանի Հանրապետության սեփականությունը։ Դատարանը նաև գտնում է, որ դատական ծախսերի հարցը պետք է համարել լուծված, քանի որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 168-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված դատական ծախսը բացակայում է, իսկ նշված հոդվածի նույն մասի 2-ից 8-րդ կետերով նախատեսված դատական ծախսերը, համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 8-րդ մասի` ամբաստանյալից բռնագանձման ենթակա չեն: Միևնույն ժամանակ, Դատարանն արձանագրում է, որ առկա չէ որևէ հիմք` ամբաստանյալի նկատմամբ հարկադիր բուժում կամ խնամակալություն նշանակելու համար, գործով բռնագանձման ենթակա գույք չկա: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 357-360-րդ, 365-րդ, 369-372-րդ, 375.3-375.4-րդ հոդվածներով` Դատարանը` ՎՃՌԵՑ` Ծովինար Վարուժանի Կարավարդանյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 324–րդ հոդվածի 2–րդ մասով նախատեսված հանցագործություն կատարելու մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք` 300.000 (երեք հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով, որը պետք է վճարվի 10 (տասը) ամսվա ընթացքում` յուրաքանչյուր ամիս 30.000 (երեսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով։ Ծովինար Վարուժանի Կարավարդանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված ստորագրությունը` չհեռանալու մասին, թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Որպես իրեղեն ապացույց ճանաչված Համբարձուն Հովհաննիսյանի` 2009 թվականի սեպտեմբերի 12–ին 011–ի կողմից տրված AK0375907 համարի անձնագիրն ի տնօրինության հանձնել ՀՀ ոստիկանության անձնագրային և վիզաների վարչություն` դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։ Դատավճռի ծախսերի հարցը համարել լուծված։ Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ քրեական վերաքննիչ դատարան հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395–րդ հոդվածի 1–ին կետով նախատեսված հիմքի։ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա.ՆԻԿՈՂՈՍՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 04-10-2016 |
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 08-11-2016 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 17-11-2016 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | Քրեական գործ 2 հատորից` 1-ինը` 160, 2-րդը` 79 թերթ: |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 18-11-2016 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 160,79 |