ԵԱՔԴ/0048/01/16


ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՐԱԲԿԻՐ ԵՎ ՔԱՆԱՔԵՌ-ԶԵՅԹՈՒՆ ՎԱՐՉԱԿԱՆ ՇՐՋԱՆՆԵՐԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ

Նախագահությամբ` դատավոր Դ. Գրիգորյան
քարտուղարությամբ` Գ.Վարդանյանի
Մասնակցությամբ`
մեղադրող` Հ.Խալաթյանի
պաշտպան` Ռ.Բալոյանի

Դռնբաց դատական նիստում 2016 թվականի ապրիլի 22-ին Երևան քաղաքում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արտակ Մայիսի Ավդալյանի, ծնված 1974 թվականի սեպտեմբերի 26-ին, Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, չի աշխատում, ամուսնացած, նախկինում դատված` Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2014 թվականի մայիսի 21-ի դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործություն կատարելու մեջ և դատապարտվել է ազատազրկման 2 /երկու/ տարի ժամկետով` տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքի զրկմամբ 2 /երկու/ տարի ժամկետով, 2015 թվականի ապրիլի 3-ին կիրառվել է <<Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 22-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին>> ՀՀ Ազգային ժողովի 03.10.2013թ որոշումը և Ա.Ավդալյանն ազատվել է պատիժը կրելուց,
հաշվառված և բնակվում է ՀՀ, ք.Երևան, Զարյան փողոց, 15 շենք, բնակարան 17:
Սույն գործով կալանքի տակ չի եղել:
Մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 243.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով, իրեն մեղավոր է ճանաչել լիովին:
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը

ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՀԿԳ քննիչ Ա.Գասոյանի 2016 թվականի փետրվարի 4-ի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 243.1 հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 60101116 քրեական գործը:
Նախաքննության մարմնի կողմից ամբաստանյալ Արտակ Մայիսի Ավդալյանին 2016 թվականի մարտի 19-ին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 243.1 հոդվածի 1-ին մասով այն բանի համար, որ նա 2016 թվականի հունվարի 16-ին, ժամը 13.30-ին, Երևան քաղաքի Հր.Քոչար փողոցում վարել է իր անձնական օգտագործման <<Զիպ Գրանդ Չերոկի>> մակնիշի` 55 ՕՕ 505 հ/հ ավտոմեքենան, որի ընթացքում նրա վարած ավտոմեքենան կանգնեցվել է Ն.Զարյան փողոցի թիվ 15 շենքի դիմացի հատվածում ՃՈ 1-ին սպայական գումարտակի 5-րդ դասակի ավագ տեսուչ Էդիկ Սարգսյանի կողմից, որից հետո Ա.Ավդալյանի նկատմամբ կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ ԱԹ 555144 արձանագրությունը` անվտանգության ամրագոտիով ամրակապված չլինելու համար և կայացվել է որոշում` տուգանք 5000 ՀՀ դրամ, որտեղ քաղաքացին ներկայացրել է թիվ MB 856406 վարորդական իրավունքի վկայականը: Արձանագրությունը համակարգչային ծրագրում մուտքագրելիս պարզվել է, որ թիվ MB 856406 վարորդական իրավունքի վկայականը 23.02.2015թ. ճանաչվել է անվավեր: 2015թ. փետրվարի 12-ին տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից 2 տարի ժամանակով զրկված Ա.Ավդալյանը 08.09.2012թ. դիմել է ճանապարհային ոստիկանության Երևան քաղաքի ՀՔԲ իր կորցրած UB 030156 վարորդական իրավունքի վկայականի կրկնօրինակը ստանալու համար և 24.09.2012թ. ստացել է նոր՝ MB 856406 վարորդական իրավունքի վկայականը:
Այսպիսով, Արտակ Ավդալյանը, 12.02.2015թ. զրկված լինելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից երկու տարի ժամանակով, 2016 թվականի հունվարի 16-ին, ժամը 13.30-ին, Երևան քաղաքի Ն.Զարյան փողոցում վարել է իր անձնական օգտագործման <<Զիպ Գրանդ Չերոկի>> մակնիշի 55 ՕՕ 505 հ/հ ավտոմեքենան:
Ամբաստանյալ Արտակ Մայիսի Ավդալյանի նկատմամբ 2016 թվականի մարտի 19-ի որոշմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը:
2016 թվականի մարտի 24-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան:

2. Արագացված դատական քննություն

Մինչ դատաքննություն սկսելն ամբաստանյալ Արտակ Մայիսի Ավդալյանը միջնորդեց դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով: Նա հայտարարեց, որ միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները, առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ:
Պաշտպան Ռ.Բալոյանը միացավ միջնորդությանը:
Մեղադրողը չառարկեց արագացված կարգով դատական քննություն կիրառելու դեմ:
Դատարանը, համոզվելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1-րդ և 375.2-րդ հոդվածներով նախատեսված պայմանները, որոշում է կայացրել արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին:
Դատարանը հիմք ընդունելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները` գտնում է, որ ամբաստանյալ Արտակ Մայիսի Ավդալյանը կատարել է իրեն մեղսագրված հանցանքը:

3. Դատարանի իրավական վերլուծությունները

Առաջադրված մեղադրանքն ամբաստանյալ Արտակ Մայիսի Ավդալյանի կողմից ընդունելու և դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու պայմաններում դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Արտակ Մայիսի Ավդալյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված լինելով տրանսպորտային միջոց վարելը, ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 243.1 հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին, որով էլ նա ենթակա է պատասխանատվության և պատժի:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն պատիժ նշանակելիս, պատժաչափը որոշելիս դատարանը հաշվի է առնում արարքի բնույթն ու հանրության համար դրա վտանգավորության աստիճանը, ամբաստանյալի անձը, նրա պատասխանատվությունը, պատիժը մեղմացնող, ծանրացնող հանգամանքները, գործի ողջ նյութերը, իսկ հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները հանգել է այն հետևության, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով` հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար (տե'ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի ՎԲ-201/07 որոշումը):
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 2012թ. նոյեմբերի 1-ին Սերոբ Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ՍԴ/0109/01/12 գործով արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. (…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն:
Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի գրեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրագրված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի:
Այնսինքն` առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է:
(…) Պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից (տե°ս Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 14-րդ, 22-23-րդ կետերը):
Ուսումնասիրելով ամբաստանյալ Արտակ Մայիսի Ավդալյանի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, ամբաստանյալ Արտակ Մայիսի Ավդալյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, մասնավորապես այն, որ Արտակ Մայիսի Ավդալյանը կատարել է ոչ մեծ ծանրության հանցանք, որի համար նախատեսված է բացառապես տուգանքի ձևով պատժատեսակ` առավելագույնը 300.000 /երեք հարյուր հազար/ ՀՀ դրամի չափով, նախկինում դատված է:
Ամբաստանյալ Արտակ Մայիսի Ավդալյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ, նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 1-ին մասով, չկան:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասով դատարանը որպես այդպիսին դիտում է նրա անկեղծորեն զղջալը:
Թեև ամբաստանյալ Արտակ Մայիսի Ավդալյանը Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2014 թվականի մայիսի 21-ի դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործություն կատարելու մեջ և դատապարտվել է ազատազրկման 2 /երկու/ տարի ժամկետով` տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքի զրկմամբ 2 /երկու/ տարի ժամկետով, սակայն տվյալ դեպքում հանցագործությունների ռեցիդիվը բացակայում է, քանի որ վերջինս ինչպես նախորդ, այնպես էլ սույն քրեական գործով կատարել է անզգույշ հանցանքներ, մինչդեռ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն հանցագործությունների ռեցիդիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, ով դատվածություն ունի նախկինում դիտավորությամբ կատարված հանցանքի համար:
Արտակ Մայիսի Ավդալյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ, նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածով` չկան:
Ամբաստանյալ Արտակ Մայիսի Ավդալյանի պատժաչափը որոշելիս, դատարանը հաշվի է առնում, որ վերջինս նախկինում դատված է, սակայն միևնույն ժամանակ դատարանը հաշվի է առնում նաև վերջինիս պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքի առկայությունը, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը: Վերը հիշյալ հանգամանքներից ելնելով դատարանը գտնում, որ պատժի նպատակները կիրականանան ամբաստանյալ Արտակ Մայիսի Ավդալյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 243.1 հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով նախատեսված 200.000 /երկու հարյուր հազար/ ՀՀ դրամի չափով տուգանքի ձևով պատիժը նշանակելու պայմաններում:
Քննարկելով ամբաստանյալ Արտակ Մայիսի Ավդալյանի խափանման միջոցի հարցը, դատարանը գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված չհեռանալու մասին ստորագրությունը, մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը պետք է թողնել անփոփոխ:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ նաև իրեղեն ապացույցների, դատական ծախսերի, գույքի նկատմամբ կիրառված /կիրառվելիք/ արգելանքի, քաղաքացիական հայցի հարցերին: Տվյալ խնդրին անդրադառնալով դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Արտակ Մայիսի Ավդալյանի դեմ քաղաքացիական հայց չի ներկայացվել, նրա գույքի վրա արգելանք չի կիրառվել, իրեղեն ապացույցներ չկան:
Դատարանը գտնում է, որ դատական ծախսերն ամբաստանյալ Արտակ Մայիսի Ավդալյանից ենթակա չեն բռնագանձման, քանի որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 168-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված դատական ծախս սույն քրեական գործով չկա, իսկ 2-8-րդ կետերով նախատեսված դատական ծախսերն արագացված դատական քննության կարգ կիրառելու դեպքում, համաձայն նույն օրենսգրքի 3753 հոդվածի 8-րդ մասի, ամբաստանյալից ենթակա չեն բռնագանձման:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 357-360-րդ, 364-366-րդ, 369-373-րդ, 3751-3754-րդ հոդվածներով, դատարանը`

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Արտակ Մայիսի Ավդալյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 243.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործություն կատարելու մեջ և պատիժ նշանակել տուգանք՝ ՀՀ նվազագույն աշխատավարձի 200 (երկու հարյուր)-ապատիկի` 200.000 (երկու հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը Արտակ Մայիսի Ավդալյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ է մտնում այն հրապարակվելու պահից մեկամսյա ժամկետում և կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված հիմքով:


ԴԱՏԱՎՈՐ` Դ. ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ