Հիմնական

Գործի համար: ԵԱՔԴ/0042/01/16
Վիճակագրական տողի համար : 4.11

Պատասխանող

Սամվել Մխիթարյան Վահրամ
Սամվել Մխիթարյան

Դատավոր

Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն

Ռուբիկ Մխիթարյան

Դատավոր

Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն

Ռուբիկ Մխիթարյան

Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն: Սամվել Մխիթարյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա 06.12.2015թ. տեղի ունեցած Սահմանադրական բարեփոխումների հանրաքվեի ընթացքում, հանդիսանալով Երևան քաղաքի 4/12 ընտրատեղամասի հանձնաժողովի անդամ, այլ անձանց փոխարեն քվեարկելու մեկ միասնական դիտավորությամբ թիվ 1 մատյանում կեղծիք կատարելու եղանակով քվեարկել է այլ քաղաքացիների փոխարեն:
Դատարան Օր Ժամ Դատարանի դահլիճի համար Ստատուս Որոշում Այլ նշումներ
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն 2016-04-07 12:00 1 Կայացել է
ԵԱՔԴ/0042/01/16


Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

«07» ապրիլի 2016թ. ք. Երևան

Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան),
նախագահությամբ` դատավոր Ռ. Մխիթարյանի, քարտուղարությամբ` Հ. Արտաշեսյանի,
մասնակցությամբ`
մեղադրող Լ. Մանուկյանի,
պաշտպան Է. Կոստանյանի,
ամբաստանյալ Ս. Մխիթարյանի,
դռնբաց դատական նիստում քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի
Սամվել Վահրամի Մխիթարյանի (ծնվ. 25.11.1983թ. ՀՀ-ում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին երկու երեխա, չի աշխատում, նախկինում չդատված, հաշվառման հասցեն՝ Գեղարքունիքի մարզ, գյուղ Նորակերտ, բնակվում է՝ ք.Երևան, Արշակունյաց փողոց 50/3-րդ շենք, թիվ 33 բնակարանում)՝ ՀՀ քրեական
օրենսգրքի 153-րդ հոդվածով.

ՊԱՐԶԵՑ

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. 2015 թվականի դեկտեմբերի 23-ին, ՀՀ գլխավոր դատախազության հատկապես կարևոր գործերով քննության վարչության ավագ դատախազ Գ.Գևորգյանի որոշմամբ հարուցվել է թիվ 61208915 քրեական գործը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 150-րդ հոդվածի հատկանիշներով:
2015 թվականի դեկտեմբերի 24-ին թիվ 61208915 քրեական գործն ընդունվել է ՀՀ հատուկ քննչական ծառայության ՀԿԳ քննիչի պաշտոնակատար Ս. Ավետիսյանի վարույթ:
Թիվ 61208915 քրեական գործի նյութերով 2016 թվականի փետրվարի 29-ին հարուցվել է թիվ 62203116 քրեական գործը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 153-րդ հոդվածի հատկանիշներով:
2016 թվականի փետրվարի 29-ին թիվ 62203116 քրեական գործն ուղարկվել է ՀՀ գլխավոր դատախազություն՝ ըստ քննչական ենթակայության ուղարկելու համար:
2016 թվականի մարտի 4-ին թիվ 62203116 քրեական գործն ընդունվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ս.Ռաֆաելյանի վարույթ:
2016 թվականի մարտի 15-ին, որպես թիվ 62203116 քրեական գործով կասկածյալի՝ Սամվել Վահրամի Մխիթարյանի նկատմամբ խափանման միջոց է ընտրվել
չհեռանալու մասին ստորագրությունը:
2016 թվականի մարտի 15-ին Սամվել Վահրամի Մխիթարյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 153-րդ հոդվածով՝ մեղադրանքի փաստական կողմի հետևյալ նկարագրությամբ.
«[Սամվել Վահրամի Մխիթարյանը] 2015 թվականի դեկտեմբերի 6-ին տեղի ունեցած Սահմանադրական բարեփոխումների հանրաքվեի ընթացքում, հանդիսանալով Երևան քաղաքի Ազատության 5 հասցեում գտնվող «Տոլստոյի» անվան դպրոցում կազմակերպված թիվ 4/12 ընտրատեղամասի հանձնաժողովի անդամ, այլ անձանց փոխարեն քվեարկելու մեկ միասնական դիտավորությամբ թիվ 1 մատյանում կեղծիք կատարելու եղանակով քվեարկել է Հովհաննես Վլադիմիրի Խուդոյանի, Հասմիկ Համբարձումի Ազատյանի, Ալբերտ Վալերիկի Խաչատրյանի, Զիլֆի Հակոբի Խաչատրյանի և Վարդ Հակոբի Խաչատրյանի փոխարեն»:
2016 թվականի մարտի 15-ին հայտարարվել է նախաքննության ավարտը, գործով կազմվել է մեղադրական եզրակացություն, որը հաստատվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Լ.Մանուկյանի 2016 թվականի մարտի 18-ի որոշմամբ:
Քրեական գործը՝ հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ, 2016 թվականի մարտի 18-ին ուղարկվել է Դատարան՝ ըստ էության քննության առնելու համար:

Դատական քննության արագացված կարգի կիրառումը.
2. Մինչ դատաքննությունը սկսելն ամբաստանյալ Սամվել Վահրամի Մխիթարյանը միջնորդել է դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով, միաժամանակ հայտարարելով, որ միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված կարգով դատաքննություն անցկացնելու բնույթն ու հետևանքները, առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ և հասկանալի է, դրա հետ համաձայն է և ընդունում է ամբողջ ծավալով:
3. Դատարանը, համոզվելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1-րդ և 375.2-րդ հոդվածներով նախատեսված հիմքերն ու պայմանները, որոշում է կայացրել դատական քննությունն արագացված կարգով անցկացնելու մասին:

Գործի լուծման համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքները.
4. Դատարանը, գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, հիմք ընդունելով մեղադրանքն ամբողջ ծավալով ամբաստանյալ Սամվել Վահրամի Մխիթարյանի կողմից կամովին ու գիտակցաբար ընդունելու և դրա հետ համաձայն լինելու փաստերը, հանգում է այն հետևության, որ նա մեղավորությամբ կատարել է սույն դատավճռի 1-ին կետում արձանագրված՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 153-րդ հոդվածով իրեն մեղսագրվող արարքը, այն կատարելու համար ենթակա է քրեական պատասխանատվության ու պատժի, որը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ կետի համաձայն՝ չի կարող գերազանցել նշված հանցագործության համար օրենքով նախատեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը:
5. Հետազոտելով ամբաստանյալ Սամվել Վահրամի Մխիթարյանի անձը բնութագրող, նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
- ըստ գործի նյութերի` Սամվել Վահրամի Մխիթարյանը նախաքննության ընթացքում տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և զղջացել է կատարածի համար,
(գ.թ. 162-165, 184-185 և դատական նիստի ձայնային արձանագրում)
- ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի 2016 թվականի ապրիլի 7-ի տեղեկանքի համաձայն` Սամվել Վահրամի Մխիթարյանը նախկինում դատապարտված չի եղել,
(գ.թ.219)
- Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի «Շենգավիթ» համատիրության 2016 թվականի ապրիլի 7-ի բնութագրի համաձայն՝ Սամվել Վահրամի Մխիթարյանը բնութագրվում է դրականորեն,
(գ.թ. 221)
- Երևանի Շենգավիթի ՔԿԱԳ տարածքային բաժնի կողմից 2011 թվականի հուլիսի 7-ին տրված թիվ ԱԲ 049573 ամուսնության վկայականի լուսապատճենի համաձայն՝ 2011 թվականի հուլիսի 7-ին գրանցվել է Սամվել Վահրամի Մխիթարյանի և Վարդուհի Արմենակի Հայրապետյանի ամուսնությունը,
(գ.թ. 223)
- Երևանի Շենգավիթի ՔԿԱԳ տարածքային բաժնի կողմից 2011 թվականի օգոստոսի 23-ին տրված թիվ ԱԲ154170 և 2012 թվականի նոյեմբերի 22-ին տրված թիվ ԱԲ232672 ծննդյան վկայականների լուսապատճենների համաձայն՝ Սամվել Վահրամի Մխիթարյանը հանդիսանում է 2011 թվականի օգոստոսի 19-ին ծնված Վահրամ Սամվելի Մխիթարյանի և 2012 թվականի նոյեմբերի 20-ին ծնված Էմմա Սամվելի Մխիթարյանի հայրը:
(գ.թ. 224)
Դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը.
6. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 1-ին մասն ամրագրում է պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների ցանկը, որում ներառված է նաև՝ պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի խնամքի տակ մինչև տասնչորս տարեկան երեխայի առկայությունը:
Միաժամանակ, նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն սույն հոդվածի առաջին մասում»:
Պատիժ նշանակելիս՝ դատարանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համատեքստում հաշվի առնվող մեղմացնող հանգամանքների չափանիշների վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել Պ.Բայրամյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշմամբ, համաձայն որի` «(…) Դատարանի լայն հայեցողության շրջանակներում է (...) անձի պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների կիրառման հարցը, քանի որ համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի՝ պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն նույն հոդվածի առաջին մասում: Այնուհանդերձ, դատարանի այս լիազորությունը բացարձակ չէ, և որպես մեղմացնող հաշվի առնվող հանգամանքները պետք է բավարարեն որոշակի չափանիշների: Դրանք են. ա) հանգամանքը պետք է իրական լինի, այսինքն՝ գործով ձեռք բերված ապացույցները պետք է հաստատեն դրա առկայությունը, բ) այն պետք է ողջամտորեն նվազեցրած լինի անձի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը, գ) այն հաստատված ճանաչելիս դատարանը պետք է պահպանի ապացուցման ընդհանուր քրեադատավարական կանոնները. հանգամանքի առկայությունը հաստատող ապացույցները պետք է վերաբերելի և թույլատրելի լինեն, դրանք պետք է հետազոտված լինեն դատաքննության ընթացքում, ինչպես նաև պետք է պահպանվեն ապացույցների ստուգման և գնահատման օրենսդրական պահանջները (տե՛ս Պարույր Բայրամյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի հունիսի 1-ի թիվ ՎԲ-84/07 որոշումը):
7. Նախորդ կետում շարադրված իրավադրույթները և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումը կիրառելով սույն դատավճռի 5-րդ կետում արձանագրված փաստական տվյալների նկատմամբ՝ Դատարանը, որպես ամբաստանյալ Սամվել Վահրամի Մխիթարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ, հաշվի է առնում խնամքին մինչև 14 տարեկան երկու երեխաների առկայությունը, նրա հետհանցավոր դրական վարքագիծը, որը դրսևորվել է խոստովանական ցուցմունքներ տալու, մեղքն ընդունելու և կատարածի համար զղջալու համակցությամբ: Դատարանը փաստում է, որ ամբաստանյալ Սամվել Վահրամի Մխիթարյանի կողմից մեղքն ընդունելը, խոստովանական ցուցմունքներ տալը և կատարածի համար զղջալը` որպես նրա հետհանցավոր դրական վարքագիծ, վկայում է այն մասին, որ նա գիտակցել է իր արարքի հանրային վտանգավորությունն ու զղջացել է դրա համար, որպիսի պարագայում քրեական պատժի նպատակների իրացումը, այդ թվում` պատժի ենթարկված անձին ուղղելու հավանականությունը, զգալիորեն բարձրանում է:
Միաժամանակ, որպես ամբաստանյալ Սամվել Վահրամի Մխիթարյանի անձը բնութագրող տվյալներ, Դատարանն արձանագրում է, որ նա ստացել է բարձրագույն կրթություն, ամուսնացած է, նախկինում դատապարտված չի եղել, բնութագրվում է դրականորեն:
Դատարանը նաև արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Սամվել Վահրամի Մխիթարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան:
8. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով:
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ն.Սարգսյանի գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն:
Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի գրեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրագրված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի:
Վերոգրյալից Վճռաբեկ դատարանը եզրահանգում է, որ առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է:
(…) Պատիժ նշանակելիս դատարանի հայեցողության կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել նաև, որ պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից» (տե՛ս Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշումը):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 153-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունը դասվում է մարդու և քաղաքացու սահմանադրական իրավունքների ու ազատությունների դեմ ուղղված դիտավորությամբ կատարվող միջին ծանրության հանցագործությունների շարքին: Ընդ որում, նշված իրավադրույթի սանկցիան այլընտրանքային է՝ այն պատիժ է նախատեսում տուգանքի ձևով՝ նվազագույն աշխատավարձի հինգհարյուրապատիկից յոթհարյուրապատիկի չափով, կամ ազատազրկման ձևով՝ երկուսից երեք տարի ժամկետով:
Այլընտրանքային սանկցիաների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ. Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. «(…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, և գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը» (տե՛ս Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը):
9. Սույն դատավճռի նախորդ կետում շարադրված իրավադրույթների, դրանց վերլուծության արդյունքում ձևավորված դատողությունների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով ամբաստանյալ Սամվել Վահրամի Մխիթարյանի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ նրա կատարած կոնկրետ արարքը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, դրա արդյունքում պատճառված վնասը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, հանցանքը կատարելուց հետո ամբաստանյալի դրսևորած վարքագիծը, դրանք համադրելով սույն դատավճռի 7-րդ կետում արձանագրված՝ նրա անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող որևէ հանգամանքի բացակայության փաստի հետ՝ Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Սամվել Վահրամի Մխիթարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 153-րդ հոդվածի սանկցիայով նախատեսված նվազ խիստ պատժատեսակի՝ տուգանքի, կիրառման միջոցով հնարավոր է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացվելիությունը:
Ընդ որում, Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Սամվել Վահրամի Մխիթարյանի նկատմամբ տուգանքի ձևով պատիժ պետք է նշանակել նվազագույն աշխատավարձի վեցհարյուրապատիկի` 600.000 (վեց հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով, և որ այդ պատժի ռեալ (իրական) կիրառումն անհրաժեշտ ու բավարար է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրացմանը հասնելու համար:
10. Անդրադառնալով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի 10-16-րդ կետերով նախատեսված՝ դատավճիռ կայացնելիս դատարանի լուծմանը ենթակա մյուս հարցերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գործով քաղաքացիական հայց ներկայացված չէ, առկա չէ նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 164-րդ հոդվածով նախատեսված՝ հանցագործությամբ պատճառված վնասը հատուցելու վերաբերյալ դատարանի նախաձեռնությամբ որոշում կայացնելու որևէ հիմք, գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված առարկա կամ արգելադրված գույք չկա:
Անդրադառնալով ամբաստանյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ մինչև սույն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելն այն պետք է թողնել անփոփոխ՝ դատական ակտի հնարավոր բողոքարկման դեպքում ամբաստանյալի դատավարական պարտականությունների պատշաճ կատարումն ապահովելու համար:
Դատարանը նաև գտնում է, որ դատական ծախսերի հարցը պետք է համարել լուծված, քանի որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 168-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված դատական ծախսը բացակայում է, իսկ նշված հոդվածի նույն մասի 2-ից 8-րդ կետերով նախատեսված դատական ծախսերը, համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 8-րդ մասի՝ ամբաստանյալից բռնագանձման ենթակա չեն:
Միաժամանակ, Դատարանն արձանագրում է, որ առկա չէ որևէ հիմք՝ ամբաստանյալի նկատմամբ հարկադիր բուժում կամ խնամակալություն նշանակելու համար, գործով բռնագանձման ենթակա գույք չկա:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 357-360-րդ, 365-րդ, 369-372-րդ, 375.3-375.4-րդ հոդվածներով, Դատարանը.

Վ Ճ Ռ Ե Ց`

Սամվել Վահրամի Մխիթարյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 153-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանք կատարելու մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ Հայաստանի Հանրապետությունում սահմանված նվազագույն աշխատավարձի վեցհարյուրապատիկի` 600.000 (վեց հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Սամվել Վահրամի Մխիթարյանի նկատմամբ ընտրված չհեռանալու մասին ստորագրություն խափանման միջոցը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատական ծախսերի հարցը համարել լուծված:
Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված հիմքի, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակման օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:



ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ռ. ՄԽԻԹԱՐՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԱՔԴ/0042/01/16
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն
Նոր քրեական գործ
Երբ է գործը ստացվել 22-03-2016
Դատախազություն Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազություն
Նախաքննական գործի համարը 62203116
Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն Սամվել Մխիթարյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա 06.12.2015թ. տեղի ունեցած Սահմանադրական բարեփոխումների հանրաքվեի ընթացքում, հանդիսանալով Երևան քաղաքի 4/12 ընտրատեղամասի հանձնաժողովի անդամ, այլ անձանց փոխարեն քվեարկելու մեկ միասնական դիտավորությամբ թիվ 1 մատյանում կեղծիք կատարելու եղանակով քվեարկել է այլ քաղաքացիների փոխարեն:
Մեղադրյալ
Անձ
Անուն Սամվել
Ազգանուն Մխիթարյան
Հայրանուն Վահրամ
Հասցե ---------------
Ծննդյան օր ---------------
Սոցիալական քարտ ---------------
Վիճակագրական տողի համարը 4.11
Չափահաս Այո
Մակագրել
Երբ 22-03-2016
Նախագահող դատավոր
Անուն Ռուբիկ
Ազգանուն Մխիթարյան
Ընդունվել է վարույթ
Երբ 23-03-2016
Ուղարկվել է հուշաթերթիկ/որոշումը 23-03-2016
Նշանակվել է դատական քննություն
Երբ 07-04-2016
Դատավարության կողմեր Մեղադրյալ
Դատավարության կողմեր Մեղադրող
Դատավարության կողմեր
Անուն Սամվել
Ազգանուն Մխիթարյան
Հասցե ---------------
Սեռ 1
Դատավարության կողմեր
Անուն Լիլիթ
Ազգանուն Մանուկյան
Հասցե ---------------
Սեռ 2
Ժամ 12:00
Նիստերի դահլիճի համարը 1
Նիստը Կայացել է
Կայացվել է դատավճիռ
Ամսաթիվ 07-04-2016
Մեղադրական
Մեղադրյալ
Անուն Սամվել
Ազգանուն Մխիթարյան
Հասցե ---------------
Սեռ 1
Ամսաթիվ 07-04-2016
Օրենսգիրք Քրեական օրենսգիրք
Այլ հանցագործության հոդվածներ
Հիմնական պատիժ Տուգանք
Դատական ակտ
Դատական ակտի բովանդակությունը ԵԱՔԴ/0042/01/16


Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

«07» ապրիլի 2016թ. ք. Երևան

Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան),
նախագահությամբ` դատավոր Ռ. Մխիթարյանի, քարտուղարությամբ` Հ. Արտաշեսյանի,
մասնակցությամբ`
մեղադրող Լ. Մանուկյանի,
պաշտպան Է. Կոստանյանի,
ամբաստանյալ Ս. Մխիթարյանի,
դռնբաց դատական նիստում քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի
Սամվել Վահրամի Մխիթարյանի (ծնվ. 25.11.1983թ. ՀՀ-ում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին երկու երեխա, չի աշխատում, նախկինում չդատված, հաշվառման հասցեն՝ Գեղարքունիքի մարզ, գյուղ Նորակերտ, բնակվում է՝ ք.Երևան, Արշակունյաց փողոց 50/3-րդ շենք, թիվ 33 բնակարանում)՝ ՀՀ քրեական
օրենսգրքի 153-րդ հոդվածով.

ՊԱՐԶԵՑ

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. 2015 թվականի դեկտեմբերի 23-ին, ՀՀ գլխավոր դատախազության հատկապես կարևոր գործերով քննության վարչության ավագ դատախազ Գ.Գևորգյանի որոշմամբ հարուցվել է թիվ 61208915 քրեական գործը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 150-րդ հոդվածի հատկանիշներով:
2015 թվականի դեկտեմբերի 24-ին թիվ 61208915 քրեական գործն ընդունվել է ՀՀ հատուկ քննչական ծառայության ՀԿԳ քննիչի պաշտոնակատար Ս. Ավետիսյանի վարույթ:
Թիվ 61208915 քրեական գործի նյութերով 2016 թվականի փետրվարի 29-ին հարուցվել է թիվ 62203116 քրեական գործը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 153-րդ հոդվածի հատկանիշներով:
2016 թվականի փետրվարի 29-ին թիվ 62203116 քրեական գործն ուղարկվել է ՀՀ գլխավոր դատախազություն՝ ըստ քննչական ենթակայության ուղարկելու համար:
2016 թվականի մարտի 4-ին թիվ 62203116 քրեական գործն ընդունվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ս.Ռաֆաելյանի վարույթ:
2016 թվականի մարտի 15-ին, որպես թիվ 62203116 քրեական գործով կասկածյալի՝ Սամվել Վահրամի Մխիթարյանի նկատմամբ խափանման միջոց է ընտրվել
չհեռանալու մասին ստորագրությունը:
2016 թվականի մարտի 15-ին Սամվել Վահրամի Մխիթարյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 153-րդ հոդվածով՝ մեղադրանքի փաստական կողմի հետևյալ նկարագրությամբ.
«[Սամվել Վահրամի Մխիթարյանը] 2015 թվականի դեկտեմբերի 6-ին տեղի ունեցած Սահմանադրական բարեփոխումների հանրաքվեի ընթացքում, հանդիսանալով Երևան քաղաքի Ազատության 5 հասցեում գտնվող «Տոլստոյի» անվան դպրոցում կազմակերպված թիվ 4/12 ընտրատեղամասի հանձնաժողովի անդամ, այլ անձանց փոխարեն քվեարկելու մեկ միասնական դիտավորությամբ թիվ 1 մատյանում կեղծիք կատարելու եղանակով քվեարկել է Հովհաննես Վլադիմիրի Խուդոյանի, Հասմիկ Համբարձումի Ազատյանի, Ալբերտ Վալերիկի Խաչատրյանի, Զիլֆի Հակոբի Խաչատրյանի և Վարդ Հակոբի Խաչատրյանի փոխարեն»:
2016 թվականի մարտի 15-ին հայտարարվել է նախաքննության ավարտը, գործով կազմվել է մեղադրական եզրակացություն, որը հաստատվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Լ.Մանուկյանի 2016 թվականի մարտի 18-ի որոշմամբ:
Քրեական գործը՝ հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ, 2016 թվականի մարտի 18-ին ուղարկվել է Դատարան՝ ըստ էության քննության առնելու համար:

Դատական քննության արագացված կարգի կիրառումը.
2. Մինչ դատաքննությունը սկսելն ամբաստանյալ Սամվել Վահրամի Մխիթարյանը միջնորդել է դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով, միաժամանակ հայտարարելով, որ միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված կարգով դատաքննություն անցկացնելու բնույթն ու հետևանքները, առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ և հասկանալի է, դրա հետ համաձայն է և ընդունում է ամբողջ ծավալով:
3. Դատարանը, համոզվելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1-րդ և 375.2-րդ հոդվածներով նախատեսված հիմքերն ու պայմանները, որոշում է կայացրել դատական քննությունն արագացված կարգով անցկացնելու մասին:

Գործի լուծման համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքները.
4. Դատարանը, գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, հիմք ընդունելով մեղադրանքն ամբողջ ծավալով ամբաստանյալ Սամվել Վահրամի Մխիթարյանի կողմից կամովին ու գիտակցաբար ընդունելու և դրա հետ համաձայն լինելու փաստերը, հանգում է այն հետևության, որ նա մեղավորությամբ կատարել է սույն դատավճռի 1-ին կետում արձանագրված՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 153-րդ հոդվածով իրեն մեղսագրվող արարքը, այն կատարելու համար ենթակա է քրեական պատասխանատվության ու պատժի, որը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ կետի համաձայն՝ չի կարող գերազանցել նշված հանցագործության համար օրենքով նախատեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը:
5. Հետազոտելով ամբաստանյալ Սամվել Վահրամի Մխիթարյանի անձը բնութագրող, նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
- ըստ գործի նյութերի` Սամվել Վահրամի Մխիթարյանը նախաքննության ընթացքում տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և զղջացել է կատարածի համար,
(գ.թ. 162-165, 184-185 և դատական նիստի ձայնային արձանագրում)
- ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի 2016 թվականի ապրիլի 7-ի տեղեկանքի համաձայն` Սամվել Վահրամի Մխիթարյանը նախկինում դատապարտված չի եղել,
(գ.թ.219)
- Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի «Շենգավիթ» համատիրության 2016 թվականի ապրիլի 7-ի բնութագրի համաձայն՝ Սամվել Վահրամի Մխիթարյանը բնութագրվում է դրականորեն,
(գ.թ. 221)
- Երևանի Շենգավիթի ՔԿԱԳ տարածքային բաժնի կողմից 2011 թվականի հուլիսի 7-ին տրված թիվ ԱԲ 049573 ամուսնության վկայականի լուսապատճենի համաձայն՝ 2011 թվականի հուլիսի 7-ին գրանցվել է Սամվել Վահրամի Մխիթարյանի և Վարդուհի Արմենակի Հայրապետյանի ամուսնությունը,
(գ.թ. 223)
- Երևանի Շենգավիթի ՔԿԱԳ տարածքային բաժնի կողմից 2011 թվականի օգոստոսի 23-ին տրված թիվ ԱԲ154170 և 2012 թվականի նոյեմբերի 22-ին տրված թիվ ԱԲ232672 ծննդյան վկայականների լուսապատճենների համաձայն՝ Սամվել Վահրամի Մխիթարյանը հանդիսանում է 2011 թվականի օգոստոսի 19-ին ծնված Վահրամ Սամվելի Մխիթարյանի և 2012 թվականի նոյեմբերի 20-ին ծնված Էմմա Սամվելի Մխիթարյանի հայրը:
(գ.թ. 224)
Դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը.
6. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 1-ին մասն ամրագրում է պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների ցանկը, որում ներառված է նաև՝ պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի խնամքի տակ մինչև տասնչորս տարեկան երեխայի առկայությունը:
Միաժամանակ, նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն սույն հոդվածի առաջին մասում»:
Պատիժ նշանակելիս՝ դատարանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համատեքստում հաշվի առնվող մեղմացնող հանգամանքների չափանիշների վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել Պ.Բայրամյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշմամբ, համաձայն որի` «(…) Դատարանի լայն հայեցողության շրջանակներում է (...) անձի պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների կիրառման հարցը, քանի որ համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի՝ պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն նույն հոդվածի առաջին մասում: Այնուհանդերձ, դատարանի այս լիազորությունը բացարձակ չէ, և որպես մեղմացնող հաշվի առնվող հանգամանքները պետք է բավարարեն որոշակի չափանիշների: Դրանք են. ա) հանգամանքը պետք է իրական լինի, այսինքն՝ գործով ձեռք բերված ապացույցները պետք է հաստատեն դրա առկայությունը, բ) այն պետք է ողջամտորեն նվազեցրած լինի անձի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը, գ) այն հաստատված ճանաչելիս դատարանը պետք է պահպանի ապացուցման ընդհանուր քրեադատավարական կանոնները. հանգամանքի առկայությունը հաստատող ապացույցները պետք է վերաբերելի և թույլատրելի լինեն, դրանք պետք է հետազոտված լինեն դատաքննության ընթացքում, ինչպես նաև պետք է պահպանվեն ապացույցների ստուգման և գնահատման օրենսդրական պահանջները (տե՛ս Պարույր Բայրամյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի հունիսի 1-ի թիվ ՎԲ-84/07 որոշումը):
7. Նախորդ կետում շարադրված իրավադրույթները և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումը կիրառելով սույն դատավճռի 5-րդ կետում արձանագրված փաստական տվյալների նկատմամբ՝ Դատարանը, որպես ամբաստանյալ Սամվել Վահրամի Մխիթարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ, հաշվի է առնում խնամքին մինչև 14 տարեկան երկու երեխաների առկայությունը, նրա հետհանցավոր դրական վարքագիծը, որը դրսևորվել է խոստովանական ցուցմունքներ տալու, մեղքն ընդունելու և կատարածի համար զղջալու համակցությամբ: Դատարանը փաստում է, որ ամբաստանյալ Սամվել Վահրամի Մխիթարյանի կողմից մեղքն ընդունելը, խոստովանական ցուցմունքներ տալը և կատարածի համար զղջալը` որպես նրա հետհանցավոր դրական վարքագիծ, վկայում է այն մասին, որ նա գիտակցել է իր արարքի հանրային վտանգավորությունն ու զղջացել է դրա համար, որպիսի պարագայում քրեական պատժի նպատակների իրացումը, այդ թվում` պատժի ենթարկված անձին ուղղելու հավանականությունը, զգալիորեն բարձրանում է:
Միաժամանակ, որպես ամբաստանյալ Սամվել Վահրամի Մխիթարյանի անձը բնութագրող տվյալներ, Դատարանն արձանագրում է, որ նա ստացել է բարձրագույն կրթություն, ամուսնացած է, նախկինում դատապարտված չի եղել, բնութագրվում է դրականորեն:
Դատարանը նաև արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Սամվել Վահրամի Մխիթարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան:
8. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով:
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ն.Սարգսյանի գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն:
Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի գրեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրագրված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի:
Վերոգրյալից Վճռաբեկ դատարանը եզրահանգում է, որ առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է:
(…) Պատիժ նշանակելիս դատարանի հայեցողության կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել նաև, որ պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից» (տե՛ս Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշումը):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 153-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունը դասվում է մարդու և քաղաքացու սահմանադրական իրավունքների ու ազատությունների դեմ ուղղված դիտավորությամբ կատարվող միջին ծանրության հանցագործությունների շարքին: Ընդ որում, նշված իրավադրույթի սանկցիան այլընտրանքային է՝ այն պատիժ է նախատեսում տուգանքի ձևով՝ նվազագույն աշխատավարձի հինգհարյուրապատիկից յոթհարյուրապատիկի չափով, կամ ազատազրկման ձևով՝ երկուսից երեք տարի ժամկետով:
Այլընտրանքային սանկցիաների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ. Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. «(…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, և գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը» (տե՛ս Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը):
9. Սույն դատավճռի նախորդ կետում շարադրված իրավադրույթների, դրանց վերլուծության արդյունքում ձևավորված դատողությունների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով ամբաստանյալ Սամվել Վահրամի Մխիթարյանի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ նրա կատարած կոնկրետ արարքը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, դրա արդյունքում պատճառված վնասը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, հանցանքը կատարելուց հետո ամբաստանյալի դրսևորած վարքագիծը, դրանք համադրելով սույն դատավճռի 7-րդ կետում արձանագրված՝ նրա անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող որևէ հանգամանքի բացակայության փաստի հետ՝ Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Սամվել Վահրամի Մխիթարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 153-րդ հոդվածի սանկցիայով նախատեսված նվազ խիստ պատժատեսակի՝ տուգանքի, կիրառման միջոցով հնարավոր է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացվելիությունը:
Ընդ որում, Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Սամվել Վահրամի Մխիթարյանի նկատմամբ տուգանքի ձևով պատիժ պետք է նշանակել նվազագույն աշխատավարձի վեցհարյուրապատիկի` 600.000 (վեց հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով, և որ այդ պատժի ռեալ (իրական) կիրառումն անհրաժեշտ ու բավարար է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրացմանը հասնելու համար:
10. Անդրադառնալով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի 10-16-րդ կետերով նախատեսված՝ դատավճիռ կայացնելիս դատարանի լուծմանը ենթակա մյուս հարցերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գործով քաղաքացիական հայց ներկայացված չէ, առկա չէ նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 164-րդ հոդվածով նախատեսված՝ հանցագործությամբ պատճառված վնասը հատուցելու վերաբերյալ դատարանի նախաձեռնությամբ որոշում կայացնելու որևէ հիմք, գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված առարկա կամ արգելադրված գույք չկա:
Անդրադառնալով ամբաստանյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ մինչև սույն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելն այն պետք է թողնել անփոփոխ՝ դատական ակտի հնարավոր բողոքարկման դեպքում ամբաստանյալի դատավարական պարտականությունների պատշաճ կատարումն ապահովելու համար:
Դատարանը նաև գտնում է, որ դատական ծախսերի հարցը պետք է համարել լուծված, քանի որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 168-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված դատական ծախսը բացակայում է, իսկ նշված հոդվածի նույն մասի 2-ից 8-րդ կետերով նախատեսված դատական ծախսերը, համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 8-րդ մասի՝ ամբաստանյալից բռնագանձման ենթակա չեն:
Միաժամանակ, Դատարանն արձանագրում է, որ առկա չէ որևէ հիմք՝ ամբաստանյալի նկատմամբ հարկադիր բուժում կամ խնամակալություն նշանակելու համար, գործով բռնագանձման ենթակա գույք չկա:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 357-360-րդ, 365-րդ, 369-372-րդ, 375.3-375.4-րդ հոդվածներով, Դատարանը.

Վ Ճ Ռ Ե Ց`

Սամվել Վահրամի Մխիթարյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 153-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանք կատարելու մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ Հայաստանի Հանրապետությունում սահմանված նվազագույն աշխատավարձի վեցհարյուրապատիկի` 600.000 (վեց հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Սամվել Վահրամի Մխիթարյանի նկատմամբ ընտրված չհեռանալու մասին ստորագրություն խափանման միջոցը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատական ծախսերի հարցը համարել լուծված:
Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված հիմքի, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակման օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:



ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ռ. ՄԽԻԹԱՐՅԱՆ
Դատական ակտի ամսաթիվը 07-04-2016
Դատավճռի, որոշման կատարում
Ամսաթիվ 11-05-2016
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
Գործը հանձնվել է գրասենյակ 25-05-2016
Էջերի քանակ 253
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
Ամսաթիվ 25-05-2016
Էջերի քանակը 253