Հիմնական
Գործի համար:
ԵԱՔԴ/0037/01/16
Վիճակագրական տողի համար :
4.7
Պատասխանող
Հակոբ Նազարի-Դեխնավի
Հակոբ Նազարի-Դեխնավին Հրանտ
Հակոբ Նազարի-Դեխնավի
Հակոբ Նազարի-Դեխնավի
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Մխիթար Պապոյան
Մանուշակ Պետրոսյան
Արշակ Վարդանյան
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն
Մարինե Մելքոնյան
Հոդվածներ
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն
ՀՀ Քրեական օրենսգիրք
Հոդված 149 Մաս 2
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Մխիթար Պապոյան
Մանուշակ Պետրոսյան
Արշակ Վարդանյան
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն
Մարինե Մելքոնյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Քրեական վերաքննիչ | 2019-06-17 | 12:00 | 4 | Կայացվել է | ||
| Քրեական վերաքննիչ | 2019-05-31 | 16:00 | 4 | Կայացվել է | ||
| Քրեական վերաքննիչ | 2019-05-06 | 14:00 | 4 | Կայացվել է | ||
| Քրեական վերաքննիչ | 2019-04-17 | 14:00 | 4 | Կայացվել է | ||
| Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն | 2018-11-19 | 12:00 | 5-րդ | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2018-11-16 | 17:30 | 5-րդ | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2018-10-19 | 17:00 | 5-րդ | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2018-09-05 | 16:30 | 5-րդ | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2018-08-09 | 14:00 | 7-րդ | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2018-06-29 | 16:00 | 7-րդ | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2018-05-21 | 16:00 | 7-րդ | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2018-04-10 | 14:00 | 7-րդ | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2018-03-14 | 14:00 | 7-րդ | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2018-02-06 | 14:00 | 1-ին | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2017-12-07 | 15:00 | 1-ին | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2017-11-13 | 16:00 | 1-ին | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2017-10-02 | 16:00 | 1-ին | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2017-08-31 | 14:30 | 1-ին | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2017-07-11 | 16:00 | 1-ին | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2017-06-12 | 14:30 | 1-ին | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2017-05-15 | 14:00 | 1-ին | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2017-04-10 | 14:00 | 1-ին | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2017-03-06 | 14:00 | 1-ին | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2017-02-03 | 16:00 | 1-ին | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2016-12-22 | 12:00 | 1-ին | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2016-11-22 | 14:00 | 1-ին | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2016-11-01 | 14:00 | 1-ին | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2016-10-06 | 14:00 | 1-ին | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2016-09-19 | 14:00 | 1-ին | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2016-07-19 | 12:00 | 1-ին | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2016-07-06 | 12:00 | 1-ին | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2016-06-15 | 12:00 | 1-ին | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2016-05-30 | 12:00 | 1-ին | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2016-05-17 | 14:00 | 1-ին | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2016-05-05 | 15:30 | 1-ին | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Վճռաբեկ | 2016-04-18 | 15:00 | 1-ին | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն | 2016-04-04 | 14:00 | 1-ին | Կայացել է |
ԵԱՔԴ/0037/01/16
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
ՈՐՈՇՈւՄ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆՈւՆԻՑ
«17» հունիսի 2019թ. ք.Երևան
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան)
Նախագահող դատավոր
դատավորներ
դատական նիստերի քարտուղար
դատախազ
պաշտպան
ամբաստանյալ
Մ.Պապոյան
Ա.Վարդանյան
Կ.Մարդանյան
Ա.Ավդալյան
Ա.Շահբազյան
Տ.Եգորյան
Հ.Նազարի-Դեխնավի
դռնբաց դատական նիստում, ՀՀ վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով քննության առնելով ամբաստանյալ Հակոբ Հրանտի Նազարի-Դեխնավիի (ծնված` 1948 թվականի մարտի 15-ին Իրանի Իսլամական Հանրապետությունում, ազգությամբ` հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, ամուսնացած, նախկինում` չդատապարտված, հաշվառված է Սյունիքի մարզի Ագարակ քաղաքի Այգեստան փողոցի 1-ին տանը, բնակվում է Երևան քաղաքի Աճառյան 1-ին փողոցի 2-րդ փակուղու 20-րդ տանը) վերաբերյալ Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի (այսուհետ` Առաջին ատյանի դատարան) 2018 թվականի նոյեմբերի 19-ի դատավճռի դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազության ՀԿԳ քննության նկատմամբ հսկողության վարչության ավագ դատախազ Ա.Շահբազյանի վերաքննիչ բողոքը`
ՊԱՐԶԵՑ
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2015 թվականի դեկտեմբերի 7-ին ՀՀ հատուկ քննչական ծառայության պետին առընթեր ՀԿԳ ավագ քննիչ Ա.Մինասյանի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 149-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով հարուցվել և վարույթ է ընդունվել թիվ 62232715 քրեական գործը:
2015 թվականի դեկտեմբերի 17-ին ՀՀ հատուկ քննչական ծառայության պետին առընթեր ՀԿԳ ավագ քննիչ Ա.Մինասյանի որոշմամբ թիվ 62232715 քրեական գործով Հակոբ Նազարի-Դեխնավիին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 149-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով` այն արարքի համար, որ նա Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության փոփոխությունների 2015 թվականի դեկտեմբերի 6-ի հանրաքվեի օրը Երևան քաղաքի Արաբկիր վարչական տարածքում Քանաքեռ ՀԷԿ Բանավան 14-րդ հասցեում գտնվող թիվ 4/01 ընտրական տեղամասում գրանցվելով որպես զանգվածային լրատվության միջոցի ներկայացուցիչ և ներկա գտնվելով հանրաքվեի ընթացքին, ժամը 17:00-ի սահմաններում բռնություն գործադրելով խոչընդոտել է հանրաքվեի հանձնաժողովի աշխատանքին, որպիսի գործողություններն արտահայտվել են նրանում, որ ընտրողների լրացուցիչ ցուցակներում ընդգրկված անձանց վերաբերող տեղեկանքների ժամկետի հետ կապված անհիմն վիճաբանության մեջ է մտել տեղամասային ընտրական հանձնաժողովի նախագահ Արմեն Ռազմիկի Ազոյանի հետ և բռնություն գործադրել նրա նկատմամբ` ձեռքերով բազմաթիվ հարվածներ հասցնելով Արմեն Ազոյանին և պատճառելով նրան առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չպարունակող մարմնական վնասվածքներ` ձախ այտային և ձախ ստորին կոպի քերծվածքների ձևով: Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի վերը նշված գործողությունների հետևանքով տվյալ տեղամասում շուրջ 5 րոպեով խաթարվել է հանրաքվեի ընթացքը և հանձնաժողովի աշխատանքը:
2016 թվականի մարտի 9-ին Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի վերաբերյալ թիվ 62232715 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան, որտեղ քրեական գործին շնորհվել է ԵԱՔԴ/0037/01/16 համարը:
Առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի նոյեմբերի 19-ի թիվ ԵԱՔԴ/0037/01/16 դատավճռի համաձայն` ճանաչվել և հռչակվել է ամբաստանյալ Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 149-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և նա արդարացվել է` արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով:
Վերը նշված դատավճռի օրինակը ՀՀ գլխավոր դատախազություն է ստացվել 2019 թվականի փետրվարի 12-ին:
2019 թվականի մարտի 11-ին Վերաքննիչ դատարան է ստացվել ՀՀ գլխավոր դատախազության ՀԿԳ քննության նկատմամբ հսկողության վարչության ավագ դատախազ Ա.Շահբազյանի վերաքննիչ բողոքը` Առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի նոյեմբերի 19-ի թիվ ԵԱՔԴ/0037/01/16 դատավճռի դեմ:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
ՀՀ գլխավոր դատախազության ՀԿԳ քննության նկատմամբ հսկողության վարչության ավագ դատախազ Ա.Շահբազյանը խնդրել է Առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի նոյեմբերի 19-ի թիվ ԵԱՔԴ/0037/01/16 դատավճիռը բեկանել և փոփոխել` Հակոբ Նազարի-Դեխնավիին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 149-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ նշանակել համաչափ պատիժ:
Ներկայացված վերաքննիչ բողոքում մասնավորապես նշված է, որ Առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի նոյեմբերի 19-ի դատավճռով թույլ է տրվել դատական սխալ` նյութական և քրեադատավարական օրենքի էական խախտում, որն ազդել է գործի ելքի վրա: Սույն քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցները բավարար են Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 149-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով մեղադրական դատավճիռ կայացնելու համար, քանի որ ամբաստանյալի դրսևորած վարքագծից, նրա կատարած գործողություններից ակնհայտ է, որ վերջինը գիտակցել է իր գործողության հանրության համար վտանգավոր բնույթը, նախատեսել է հանրության համար դրա վտանգավոր հետևանքները և ցանկացել է դրանց վրա հասնելը: Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս սույն քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցները դրանում ներկայացված, վերլուծված և քննարկված են մասնակի: Նշված փաստական հանգամանքների վերլուծությունից և դրան Առաջին ատյանի դատարանի կողմից տրված իրավական գնահատականի համադրումից ստացվում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի մեղքի ձևը որոշելիս հատկապես շեշտադրել է վերջինի ցուցմունքը, որ գործողություններն ուղղված չեն եղել հանրաքվեի հանձնաժողովի աշխատանքները խոչընդոտելուն, այլ տեսնելով ընտրատեղամասում կատարվող խախտումները, ցանկացել է կանխել դրանք, ինչի վերաբերյալ կատարել է համապատասխան հայտարարություններ, Արմեն Ազոյանին չի հարվածել, այլ նա է իրեն հարվածել: Առաջին ատյանի դատարանն այդպիսով ակնհայտ անհիմն նեղացրել է դիտավորության գիտակցական հատկանիշը` հիմք համարելով միայն անձի կողմից այդ երևույթների ընկալման վերաբերյալ ցուցմունքը: Առաջին ատյանի դատարանն անտեսել է այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալը գիտակցել է, որ ընթանում է հանրաքվե, հանձնաժողովի անդամները, այդ թվում նաև` հանձնաժողովի նախագահ Արմեն Ազոյանը կատարում են իրենց պարտականությունները և վերջինի նկատմամբ իր պարտականությունների հետ կապված բռնության գործադրումը վկայում է այն մասին, որ ամբաստանյալը, անհիմն դժգոհելով հանձնաժողովի անդամների աշխատանքից, ցանկացել և խոչընդոտել է հանձնաժողովի աշխատանքները: Առաջին ատյանի դատարանը միջադեպի շարժառիթը, այն է` ենթադրյալ խախտումների շուրջ տեղի ունեցած վիճաբանությունը, գնահատել է որպես ուղղակի դիտավորության բացակայություն, ինչն անընդունելի է: Բացի այդ, Առաջին ատյանի դատարանը չի պատճառաբանել, թե ինչից ելնելով է հավաստի համարել գործի ելքով շահագրգռված անձի` ամբաստանյալ Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի ցուցմունքը` անտեսելով գործի ելքով չշահագրգռված բազմաթիվ վկաների ցուցմունքները: Միաժամանակ, հարկ է նկատել նաև, որ անտեղի և ձևական է Առաջին ատյանի դատարանի այն եզրահանգումը, որ ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքը չի պարունակում հանցակազմի հատկանիշների դատավարական արտահայտություն, մասնավորապես` ուղղակի դիտավորություն ձևակերպումը, քանի որ Հակոբ Նազարի-Դեխնավիին առաջադրված մեղադրանքի բովանդակությունն ինքստինքյան նկարագրում է ամբաստանյալի բոլոր գործողությունները, որը համապատասխանում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 149-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին: Բացի այդ, թե նախաքննության և թե դատաքննության ընթացքում ամբաստանյալին պարզաբանվել է մեղադրանքի էությունը, այն հասկանալի է եղել ամբաստանյալին, վերջինն ունեցել է պաշտպան, հետևաբար` ամբաստանյալը գիտակցել է, թե ինչի մեջ է մեղադրվում և պատշաճ ձևով իրականացրել է իր պաշտպանությունը: Հարկ է նաև նկատել, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 149-րդ հոդվածի դիսպոզիցիայի նկարագրությունը չի պարունակում ուղղակի դիտավորություն արտահայտությունը, հետևաբար` մեղադրանքի որոշումը համապատասխանում է օրենքով նախատեսված չափանիշներին և չի կարող համարվել ամբաստանյալի իրավունքների խախտում: Այսպիսով` Առաջին ատյանի դատարանը եկել է սխալ եզրահանգման, ինչի արդյունքում կայացրել է չհիմնավորված և բավարար չափով չպատճառաբանված դատավճիռ, որը հակասում է ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներին, քանի որ գործով հավաքված ապացույցները բավարար են եղել հաստատված համարելու ամբաստանյալ Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 149-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցագործություն կատարելու հանգամանքը և վերջինին արդարացնելով` Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել քրեական օրենքի սխալ կիրառում, որը դատական ակտը բեկանելու հիմք է: Բացի այդ, Առաջին ատյանի դատարանը հաստատված չի համարել Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի արարքում հանցակազմի առկայությունը` ապացույցների ազատ գնահատման քրեադատավարական սկզբունքի խախտման արդյունքում, որն արտահայտվել է գործում առկա ապացույցներն անտեսելու, դրանք սխալ գնահատելու մեջ: Քրեադատավարական օրենքի նշված էական խախտումն ինքնուրույն հիմք է դատական ակտը բեկանելու համար:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
Վերաքննիչ դատարանը, բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, լսելով դատախազի հիմնավորումները` վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ, պաշտպանի և ամբաստանյալի պատասխանները` վերաքննիչ բողոքի դեմ, ինչպես նաև ուսումնասիրելով ներկայացված վերաքննիչ բողոքը և Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտված ապացույցները, գտնում է, որ ՀՀ գլխավոր դատախազության ՀԿԳ քննության նկատմամբ հսկողության վարչության ավագ դատախազ Ա.Շահբազյանի վերաքննիչ բողոքը ենթակա է մերժման հետևյալ պատճառաբանությամբ.
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի համաձայն`
1. յուրաքանչյուր ոք, երբ որոշվում են նրա քաղաքացիական իրավունքներն ու պարտականությունները կամ նրան ներկայացված ցանկացած քրեական մեղադրանքի առնչությամբ, ունի օրենքի հիման վրա ստեղծված անկախ ու անաչառ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում արդարացի և հրապարակային դատաքննության իրավունք (...):
2. յուրաքանչյուր ոք, ով մեղադրվում է քրեական հանցագործության մեջ, համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ օրենքին համապատասխան (...):
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 7-րդ հոդվածի համաձայն` ոչ ոք չպետք է մեղավոր ճանաչվի որևէ գործողության կամ անգործության համար, որը կատարման պահին գործող ներպետական կամ միջազգային իրավունքի համաձայն, հանցագործություն չի համարվել (...):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի համաձայն` քրեական պատասխանատվության միակ հիմքը հանցանք, այսինքն` այնպիսի արարք կատարելն է, որն իր մեջ պարունակում է քրեական օրենքով նախատեսված հանցակազմի բոլոր հատկանիշները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի համաձայն`
1. արարքի հանցավորությունը, դրա պատժելիությունը և քրեաիրավական այլ հետևանքները որոշվում են միայն քրեական օրենքով:
2. քրեական օրենքն անալոգիայով կիրառելն արգելվում է:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցագործություն է համարվում մեղավորությամբ կատարված` հանրության համար վտանգավոր այն արարքը, որը նախատեսված է սույն օրենսգրքով, իսկ նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` հանցագործություն չի համարվում այն գործողությունը կամ անգործությունը, որը թեև ձևականորեն պարունակում է սույն օրենսգրքով նախատեսված որևէ արարքի հատկանիշներ, սակայն իր նվազ կարևորության պատճառով հասարակական վտանգավորություն չի ներկայացնում, այսինքն` ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձին, հասարակությանը կամ պետությանը էական վնաս չի պատճառել և չէր կարող պատճառել:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր 2007 թվականի հուլիսի 13-ի թիվ ՎԲ-107/07 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը` «(...) Արարքը հանցավոր է ճանաչվում միայն այն դեպքում, երբ առկա են քրեական օրենքով նախատեված բոլոր հատկանիշները: Հանցագործությունն իրենից ներկայացնում է չորս պարտադիր տարրերի միասնություն, այն է` օբյեկտ, օբյեկտիվ կողմ, սուբյեկտ, սուբյեկտիվ կողմ: Նշվածներից թեկուզ մեկի բացակայությունն անձի արարքում վկայում է հանցակազմի բացակայության մասին (...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ: Նույն հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն` միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում`
1) դեպքը և հանգամանքները (կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ.
5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները.
6) այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրենքով:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն`
1. յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից:
2. հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 365-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` մեղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում, երբ հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատական քննության ընթացքում: Հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված, եթե դատարանը, ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթացքում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքների վրա, դատաքննության ժամանակ հետազոտված հավաստի ապացույցների հիման վրա, ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, սույն օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին տալիս է հաստատող պատասխաններ:
«Ապացույցների բավարարություն» հասկացության էությունը, ապացույցների բավարարությունը որոշելու ընդհանուր չափանիշները, դրանցից յուրաքանչյուրի բնութագիրը ՀՀ վճռաբեկ դատարանը քննարկել և վերլուծել է Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշման շրջանակներում: Մասնավորապես` վկայակոչված որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, համեմատական վերլուծության ենթարկելով «ապացուցման առարկա» և «ապացույցների բավարարություն» հասկացությունները, նշել է. «(...) եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության: Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ինչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ինչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար:
Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը:
Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև երբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած: Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե երբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգային վերլուծության հիման վրա արձանագրում է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները`
1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք,
2) դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն,
3) անմեղության կանխավարկած» (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 14-15-րդ կետերը, իսկ վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքի, դատավարական որոշումների հիմնավորվածության և պատճառաբանվածության, անմեղության կանխավարկածի մասին տե՛ս նույն որոշման 16-19-րդ կետերը):
Վերահաստատելով և զարգացնելով վերոհիշյալ որոշմամբ մեջբերված իրավական դիրքորոշումները` ՀՀ վճռաբեկ դատարանն Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ որոշման մեջ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(...) «ապացույցների բավարարությունը» որոշելու չափանիշներն են.
«1) անմեղության կանխավարկածը,
2) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքը,
3) դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունը և պատճառաբանվածությունը:
Անդրադառնալով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին` ՀՀ վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ քրեական դատավարությունում կանխավարկածը օրենքով կամ նախադեպային իրավունքով հաստատված այն կանոնն է, որի համաձայն` որոշակի հանգամանք համարվում է հաստատված, քանի դեռ օրենքով սահմանված կարգով չի ապացուցվել հակառակը: Մարդու անմեղությունը քրեական դատավարության կարևորագույն կանխավարկածներից է, որն ամրագրված է ինչպես ՀՀ Սահմանադրությամբ, միջազգային պայմանագրերով և օրենքներով, այնպես էլ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքով: Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատված համարելը ոչ այլ ինչ է, քան անմեղության կանխավարկածի հաղթահարում: Միևնույն ժամանակ, անձին դատապարտելու համար համարժեք ապացույցների բավարար համակցության բացակայությունը նշանակում է, որ անձի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարված չէ: Այլ խոսքով` քրեական դատավարության ընթացքում չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղության:
Հարկ է նշել նաև, որ անմեղության կանխավարկածն ամրագրող նորմերը, ինչպես նաև նախադեպային իրավունքը սահմանում են ոչ միայն այդ սկզբունքի բուն էությունը, այլև` դրա հաղթահարման, նույնն է, թե անձի մեղավորության հաստատման համար անհրաժեշտ դատավարական չափորոշիչները: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը Մ.Հակոբյանի գործով որոշման մեջ շեշտել է. «(...) ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում թվարկված` ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում` կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով: Այլ խոսքով` հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի: Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը (...)» (տե՛ս Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշման 13-րդ կետը): Անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել և իրավական դիրքորոշում է արտահայտել նաև Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով որոշման մեջ (տե՛ս Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշման 14-րդ կետը):
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի ուսումնասիրությունը ևս ցույց է տալիս, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 2-րդ կետով երաշխավորված անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը, ի թիվս այլոց, ենթադրում է մեղադրանքի կողմի պարտականությունը ներկայացնելու անձին դատապարտելու համար բավարար ապացույցներ (տե՛ս, ի թիվս այլոց, Barbera Messegue and Jabardo v. Spain, գանգատ թիվ 10590/83, 1988 թվականի դեկտեմբերի 6-ի վճիռ, 77-րդ կետ, Janosevic v. Sweden, գանգատ թիվ 34619/97, 2002 թվականի հուլիսի 23-ի վճիռ, 97-րդ կետ):
Այսպիսով, անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը ենթադրում է ապացույցների այնպիսի ամբողջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմնավոր) կասկածից վեր ապացուցված համարելու, այլ ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անելու համար:
Ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս չափանիշին` ներքին համոզմունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ և դիրքորոշում ձևավորել այն մասին, որ.
«(...) Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ:
Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում: Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական: Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունը: (...)» (տե՛ս Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշման 14-րդ կետը):
Այսպիսով, «ներքին համոզմունքը» սուբյեկտիվ-օբյեկտիվ կատեգորիա է: Այն ապացույցների գնահատումն իրականացնող սուբյեկտի գիտակցված և ողջամիտ համոզվածությունն է իր իսկ կողմից կայացված որոշման հիմնավորվածության մեջ (սուբյեկտիվ բնույթ): Այդպիսի համոզվածությունը պետք է ձևավորված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննության արդյունքում և հիմնվի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստերի վրա, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ ողջամտորեն կձևավորեն նույն համոզվածությունը (օբյեկտիվ բնույթ):
Ելնելով այն հանգամանքից, որ ներքին համոզմունքն ունի օբյեկտիվ հիմքեր, անհրաժեշտ է այն տարբերակել ինտուիցիայից, ենթադրություններից և այլ անհաշվետու զգացմունքներից: Ի տարբերություն դրանց, ներքին համոզմունքը չի կարող ձևավորվել առանց օբյեկտիվ հիմքի և հիմնվել անթույլատրելի, ոչ վերաբերելի, անարժանահավատ ապացույցների վրա: Այլ խոսքով, ներքին համոզմունքը հիմնվում է ողջամիտ կարծիքի, գիտելիքի վրա, այլ ոչ թե ենթադրությունների, երևակայության, համակրանքի, հակակրանքի կամ կանխակալ կարծիքի վրա:
Ներքին համոզմունքի` որպես ապացույցների գնահատման արդյունքի օբյեկտիվ հիմքը քրեական գործով ձեռք բերված, բազմակողմանի և օբյեկտիվ հետազոտված ապացույցների բավարար համակցությունն է: Այս առումով անհրաժեշտ է վերլուծել ապացույցների թույլատրելիության, վերաբերելիության և արժանահավատության հատկանիշները, որոնց տեսանկյունից ապացույցները ենթակա են գնահատման: Ապացույցների թույլատրելիության հատկանիշը վերաբերում է դրանց ձևական կողմին: Դրա էությունը կազմում է ապացույցները ձեռք բերելիս օրենքով նախատեսված դատավարական պահանջների պահպանվածությունը և ենթադրում է.
աղբյուրի օրինականություն` ապացույցը պետք է ձեռք բերվի միայն օրենքով սահմանված աղբյուրներից (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 2-րդ մաս),
ձեռքբերման միջոցների օրինականություն` պետք է պահպանված լինեն ապացույցների ձեռքբերմանն ուղղված գործողություններ կատարելուն օրենքով առաջադրված պահանջները,
դատավարական ձևակերպում` ապացույցը, դրա ձեռքբերման գործընթացը պետք է օրենքով սահմանված կարգով ենթարկվեն դատավարական ձևակերպման,
լիազորված սուբյեկտ՝ այն պետք է ստացված լինի ապացույց ձեռք բերելու լիազորությամբ օժտված սուբյեկտի կողմից:
Ապացույցն անթույլատրելի ճանաչելու հիմքերը հստակ սահմանված են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածով:
Վերաբերելիությունն ապացույցի կարողությունն է իր բովանդակությամբ ծառայելու ապացուցման առարկայի մեջ մտնող հանգամանքները, գործի քննության և լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ տվյալները բացահայտելուն և հաստատելուն: Այլ խոսքով` ապացույցի վերաբերելիության հատկանիշն արտացոլում է ապացույցի և գործի քննության ու լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքների միջև կապը: Ապացույցը կհամարվի վերաբերելի, եթե տեղեկություններ պարունակի գործի համար որևէ նշանակություն ունեցող փաստի մասին:
Ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը նույնպես վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը: Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում: Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները.
ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ` փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա),
բ) ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ` վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն),
գ) ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը,
դ) ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը,
ե) նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից:
Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ` բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը: Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում: Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները:
Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ դատարանի եզրահանգումները պետք է հիմնվեն գործում առկա փաստական տվյալների վրա:
Ապացույցների գնահատման արդյունքում ձևավորված ներքին համոզմունքն իրավական նշանակություն է ստանում և օբյեկտիվացվում ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս` դատավարական որոշումների հիմնավորման և պատճառաբանման չափանիշի միջոցով (սույն չափանիշի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումների մասին տե՛ս նաև Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 18-րդ կետը): Ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը ենթադրում է ապացույցները բարեխիղճ վերլուծության ենթարկելու պարտականություն:
Վերջին դիրքորոշումը բխում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի 4-րդ մասի պահանջից, որի համաձայն` «Դատարանի դատավճիռը պետք է լինի պատճառաբանված: Պատճառաբանման ենթակա են դատարանի կողմից դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները»:
(...) Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ գործի լուծման համար ապացույցների բավարարությունը որոշելու չափանիշները սերտորեն փոխկապակցված են և փոխադարձաբար պայմանավորում են միմյանց: Գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում:
Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանը նաև արձանագրել է. «Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով (...):
Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում:» (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 17-րդ կետը):
Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով` մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած:» (տե՛ս Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 30-33-րդ կետերը):
Վերաքննիչ դատարանը, հիմք ընդունելով մեջբերված իրավանորմերը, դատողությունները և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումները, հարկ է համարում առավել հանգամանորեն անդրադառնալ «չփարատված կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելու» կանոնի էության պարզաբանմանը: Այս կանոնն իր ամրագրումն է ստացել ինչպես մարդու իրավունքների վերաբերյալ միջազգային իրավական փաստաթղթերում, այնպես էլ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի մեջ և հանդիսանում է մեղադրյալի անմեղության կանխավարկածի իրավունքի գործնական երաշխիք քրեական դատավարության և մասնավորապես, դատական քննության ընթացքում:
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի կարծիքով, անմեղության կանխավարկածը, պահանջում է, որ իրենց պարտականությունները կատարելիս դատարանի անդամները չունենան կանխակալ կարծիք առ այն, որ մեղադրյալը կատարել է մեղսագրվող արարքը, իսկ ապացուցման պարտականությունը պետք է կրի մեղադրանքի կողմը, և ցանկացած կասկած պետք է մեկնաբանվի հօգուտ մեղադրյալի:
Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ «չփարատված կասկածները» հասկացությունը վերաբերում է ինչպես մեղադրանքի ողջ ծավալին, այնպես էլ մեղադրանքի առանձին դրվագներին, մեղքի ձևին, հանցագործությանն անձի մասնակցության աստիճանին և բնույթին, պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներին, առանձին վերցրած ապացույցներին:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ իրավական հետևանք կարող է ունենալ ոչ թե յուրաքանչյուր կասկած, այլ միայն չփարատված կասկածները:
Կասկածները համարվում են չփարատված, եթե դրանք շարունակում են մնալ, երբ քրեական գործի բոլոր հանգամանքները հետազոտվում են լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի, քրեադատավարական ապացուցման բոլոր միջոցներով: Կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելը նշանակում է, որ հանցագործության դեպքի, դրանում մեղադրյալի մասնակցության, մեղադրյալին մերկացնող, նրա պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքներն ապացուցող փաստերը ճանաչվում են գոյություն չունեցող և հակառակը` մեղադրյալի մեղավորությունը կասկածի տակ դնող, նրան արդարացնող կամ մեղմացնող հանգամանքները ճանաչվում են հաստատված, եթե դրանց գոյությունն արժանահավատորեն հերքված չէ:
Չփարատված կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելու կանոնը ենթադրում է հանցագործության դեպքի, դրանում մեղադրյալի մասնակցության աստիճանի, բնույթի, մեղավորության և այլ հարցերի հաստատված լինելու վերաբերյալ դատարանի մոտ անվստահության վիճակ, որը հիմնված է հիմնավորված և պատճառաբանված դատական ակտ կայացնելու համար անհրաժեշտ ապացուցողական տեղեկատվության պակասի վրա:
Այսպիսով` անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը ենթադրում է ապացույցների այնպիսի ամբողջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմնավոր) կասկածից վեր ապացուցված համարելու և ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անելու համար: Անմեղության կանխավարկածն այս տեսանկյունից կարելի է համարել հաղթահարված, եթե ապացուցման առարկան կազմող հանգամանքներն ապացուցված են անկասկած, այսինքն` այնպես են ապացուցված, որ դրանց ճշտությունը` առկա բավարար ապացույցներով հաստատված ճանաչելու դեպքում չի կարող կասկածներ առաջացնել: Հակառակ դեպքում, եթե այդ հանգամանքներն ապացուցված չեն անկասկած, անվերապահորեն, ապա չփարատված կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելու կանոնի կիրառմամբ պետք է ապացուցված համարել հակառակը:
Ընդհանրացնելով վերոգրյալը` հարկ է նկատել, որ հանցագործության համար դատապարտումը չի կարող պայմանավորված լինել անձի հավանական մեղավորության վերաբերյալ հետևություններով կամ ենթադրություններով, այլ պետք է բխի նրա կողմից տվյալ արարքը կատարելու հարցում դատարանի համոզմունքից: Միաժամանակ դատարանի համոզմունքը չի կարող կամայական և սուբյեկտիվ լինել. այն պետք է ձևավորվի պատշաճ ընթացակարգի շրջանակներում ապացույցների բազմակողմանի, լրիվ, օբյեկտիվ հետազոտման և գնահատման արդյունքում:
Վերաքննիչ դատարանը նախ հարկ է համարում նկատել, որ սույն քրեական գործով նախաքննական մարմնի կողմից Հակոբ Նազարի-Դեխնավիին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 149-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով` այն արարքի համար, որ նա Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության փոփոխությունների 2015 թվականի դեկտեմբերի 6-ի հանրաքվեի օրը Երևան քաղաքի Արաբկիր վարչական տարածքում Քանաքեռ ՀԷԿ Բանավան 14-րդ հասցեում գտնվող թիվ 4/01 ընտրական տեղամասում գրանցվելով որպես զանգվածային լրատվության միջոցի ներկայացուցիչ և ներկա գտնվելով հանրաքվեի ընթացքին, ժամը 17:00-ի սահմաններում բռնություն գործադրելով խոչընդոտել է հանրաքվեի հանձնաժողովի աշխատանքին:
Վերը նշված մեղադրանքի սահմաններում քննելով քրեական գործը` Առաջին ատյանի դատարանը եկել է այն եզրահանգման, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 149-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքը, այն է` հանրաքվեի հանձնաժողովի աշխատանքին խոչընդոտելը, որը զուգորդվել է բռնություն գործադրելով, դատարանում չի ապացուցվել և սպառվել են նոր ապացույցներ ձեռք բերելու բոլոր հնարավորությունները, հետևաբար` նման պայմաններում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 149-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքում պետք է ճանաչել Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի անմեղությունը և նրա նկատմամբ կայացնել արդարացման դատավճիռ` հանցակազմի բացակայության հիմքով:
Անդրադառնալով սույն քրեական գործին և վերոգրյալ չափանիշների լույսի ներքո գնահատելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշով հնարավոր չէ հետևություն անել Հակոբ Նազարի-Դեխնավիին առաջադրված մեղադրանքի հիմնավորվածության և օրինականության վերաբերյալ:
Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ սույն գործով չի ձևավորվել վերաբերելի, թույլատրելի և հավաստի ապացույցների այնպիսի բավարար համակցություն, որպեսզի դրանք ապահովեն սույն գործի ճիշտ լուծման համար առանցքային նշանակություն ունեցող հանգամանքները, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 149-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցանքի կատարմանն ամբաստանալ Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի մասնակցության վերաբերյալ դատարանի հետևությունների արժանահավատությունը, այլ ոչ թե ենթադրությունը, ինչպես ներկայացված է մեղադրական եզրակացությունում:
Այլ կերպ ասած` սույն գործով ապացույցների անհրաժեշտ և բավարար համակցություն ձեռք չի բերվել, որպեսզի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 149-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցանքին ամբաստանալ Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի մասնակցության վերաբերյալ յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք դատարանը հաստատված համարի այն խորությամբ և աստիճանի, որ կասկած չմնա դրանց ապացուցվածության վերաբերյալ և հերքի Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի կողմից ի պաշտպանություն բերվող փաստարկները, իսկ ներկայացված ապացույցներով այդ հանգամանքների ապացուցվածությունը խիստ կասկած է հարուցում:
Վերաքննիչ դատարանի վերոգրյալ եզրահանգումը պայմանավորված է մասնավորապես այն հանգամանքով, որ սույն քրեական գործով կազմված և հաստատված մեղադրական եզրակացության համաձայն` որպես Հակոբ Նազարի- Դեխնավիին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 149-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորող ապացույցներ, նշվել են տուժող Արմեն Ազոյանի, վկաներ Մարզպետ Դալլաքյանի, Անդրանիկ Հովհաննիսյանի, Նորայր Գևորգյանի, Արեն Մանուկյանի, Վահրամ Շահինյանի, Աստղիկ Գևորգյանի, Վարդան Հակոբյանի, Ռոմիկ Դանիալի, Տիգրան Ազատյանի, Ռոբերտ Բաժանյանի, Կարեն Մելքոնյանի, Կարեն Մանուկյանի, Սաթիկ Օսյանի ցուցմունքները, տուժող Արմեն Ազոյանի և վկաներ Նորայր Գևորգյանի, Կարեն Մանուկյանի, ինչպես նաև մեղադրյալ Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի առերես հարցաքննությունները, դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 3532 եզրակացությունը, որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված հանրաքվեի թիվ 4/01 տեղամասային հանձնաժողովի գրանցամատյանը, Հայաստանի Հանրապետական կուսակցության 2015 թվականի նոյեմբերի 25-ի հայտը, հանրաքվեի թիվ 4/01 տեղամասյին հանձնաժողովի նախկին նախագահ Նիկոլայ Մուսինյանի 2016 թվականի նոյեմբերի 20-ի դիմումը, հանրաքվեի թիվ 4 ընտրատարածքային հանձնաժողովային 2015 թվականի նոյեմբերի 23-ի արձանագրությունը, հանրաքվեի թիվ 4 ընտրատարածքային հանձնաժողովի 2015 թվականի նոյեմբերի 25-ի թիվ 2/3-Ա որոշումը, հանրաքվեի թիվ 4 ընտրատարածքային հանձնաժողովի 2015 թվականի նոյեմբերի 12-ի թիվ 2-Ա որոշումը, ՀՀ ոստիկանության պետի 2013 թվականի մարտի 22-ի թիվ 848-Ա հրամանով հաստատված, թիվ 4/01 ընտրական տեղամասում ծառայություն կատարող ոստիկանության վերակարգի ծառայողական գրքույկը, սակայն վերը նշված ապացույցների բովանդակային վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ դրանք ինչպես առանձին, այնպես էլ համակցությամբ չեն հաստատում կոնկրետ գործով ապացուցման առարկան կազմող այնպիսի հանգամանք, ինչպիսին է Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի առնչությունը բռնություն գործադրելով հանրաքվեի հանձնաժողովի աշխատանքին խոչընդոտելու դեպքին և նրա մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված և նրան մեղսագրված արարքը կատարելու մեջ: Վերոգրյալից հետևում է, որ Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցների շարքում առկա չէ որևէ փաստական տվյալ, որով կհիմնավորվեր, որ Հակոբ Նազարի-Դեխնավին ցանկացել է բռնություն գործադրելով խոչընդոտել հանրաքվեի հանձնաժողովի աշխատանքին:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ, 361.1, 385-387-րդ, 390-րդ, 393-394-րդ և 412-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը
ՈՐՈՇԵՑ
ՀՀ գլխավոր դատախազության ՀԿԳ քննության նկատմամբ հսկողության վարչության ավագ դատախազ Ա.Շահբազյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել` Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի նոյեմբերի 19-ի դատավճիռը թողնելով օրինական ուժի մեջ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Մ.ՊԱՊՈՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Ա.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ
Կ.ՄԱՐԴԱՆՅԱՆ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
ՈՐՈՇՈւՄ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆՈւՆԻՑ
«17» հունիսի 2019թ. ք.Երևան
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան)
Նախագահող դատավոր
դատավորներ
դատական նիստերի քարտուղար
դատախազ
պաշտպան
ամբաստանյալ
Մ.Պապոյան
Ա.Վարդանյան
Կ.Մարդանյան
Ա.Ավդալյան
Ա.Շահբազյան
Տ.Եգորյան
Հ.Նազարի-Դեխնավի
դռնբաց դատական նիստում, ՀՀ վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով քննության առնելով ամբաստանյալ Հակոբ Հրանտի Նազարի-Դեխնավիի (ծնված` 1948 թվականի մարտի 15-ին Իրանի Իսլամական Հանրապետությունում, ազգությամբ` հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, ամուսնացած, նախկինում` չդատապարտված, հաշվառված է Սյունիքի մարզի Ագարակ քաղաքի Այգեստան փողոցի 1-ին տանը, բնակվում է Երևան քաղաքի Աճառյան 1-ին փողոցի 2-րդ փակուղու 20-րդ տանը) վերաբերյալ Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի (այսուհետ` Առաջին ատյանի դատարան) 2018 թվականի նոյեմբերի 19-ի դատավճռի դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազության ՀԿԳ քննության նկատմամբ հսկողության վարչության ավագ դատախազ Ա.Շահբազյանի վերաքննիչ բողոքը`
ՊԱՐԶԵՑ
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2015 թվականի դեկտեմբերի 7-ին ՀՀ հատուկ քննչական ծառայության պետին առընթեր ՀԿԳ ավագ քննիչ Ա.Մինասյանի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 149-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով հարուցվել և վարույթ է ընդունվել թիվ 62232715 քրեական գործը:
2015 թվականի դեկտեմբերի 17-ին ՀՀ հատուկ քննչական ծառայության պետին առընթեր ՀԿԳ ավագ քննիչ Ա.Մինասյանի որոշմամբ թիվ 62232715 քրեական գործով Հակոբ Նազարի-Դեխնավիին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 149-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով` այն արարքի համար, որ նա Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության փոփոխությունների 2015 թվականի դեկտեմբերի 6-ի հանրաքվեի օրը Երևան քաղաքի Արաբկիր վարչական տարածքում Քանաքեռ ՀԷԿ Բանավան 14-րդ հասցեում գտնվող թիվ 4/01 ընտրական տեղամասում գրանցվելով որպես զանգվածային լրատվության միջոցի ներկայացուցիչ և ներկա գտնվելով հանրաքվեի ընթացքին, ժամը 17:00-ի սահմաններում բռնություն գործադրելով խոչընդոտել է հանրաքվեի հանձնաժողովի աշխատանքին, որպիսի գործողություններն արտահայտվել են նրանում, որ ընտրողների լրացուցիչ ցուցակներում ընդգրկված անձանց վերաբերող տեղեկանքների ժամկետի հետ կապված անհիմն վիճաբանության մեջ է մտել տեղամասային ընտրական հանձնաժողովի նախագահ Արմեն Ռազմիկի Ազոյանի հետ և բռնություն գործադրել նրա նկատմամբ` ձեռքերով բազմաթիվ հարվածներ հասցնելով Արմեն Ազոյանին և պատճառելով նրան առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չպարունակող մարմնական վնասվածքներ` ձախ այտային և ձախ ստորին կոպի քերծվածքների ձևով: Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի վերը նշված գործողությունների հետևանքով տվյալ տեղամասում շուրջ 5 րոպեով խաթարվել է հանրաքվեի ընթացքը և հանձնաժողովի աշխատանքը:
2016 թվականի մարտի 9-ին Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի վերաբերյալ թիվ 62232715 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան, որտեղ քրեական գործին շնորհվել է ԵԱՔԴ/0037/01/16 համարը:
Առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի նոյեմբերի 19-ի թիվ ԵԱՔԴ/0037/01/16 դատավճռի համաձայն` ճանաչվել և հռչակվել է ամբաստանյալ Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 149-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և նա արդարացվել է` արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով:
Վերը նշված դատավճռի օրինակը ՀՀ գլխավոր դատախազություն է ստացվել 2019 թվականի փետրվարի 12-ին:
2019 թվականի մարտի 11-ին Վերաքննիչ դատարան է ստացվել ՀՀ գլխավոր դատախազության ՀԿԳ քննության նկատմամբ հսկողության վարչության ավագ դատախազ Ա.Շահբազյանի վերաքննիչ բողոքը` Առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի նոյեմբերի 19-ի թիվ ԵԱՔԴ/0037/01/16 դատավճռի դեմ:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
ՀՀ գլխավոր դատախազության ՀԿԳ քննության նկատմամբ հսկողության վարչության ավագ դատախազ Ա.Շահբազյանը խնդրել է Առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի նոյեմբերի 19-ի թիվ ԵԱՔԴ/0037/01/16 դատավճիռը բեկանել և փոփոխել` Հակոբ Նազարի-Դեխնավիին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 149-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ նշանակել համաչափ պատիժ:
Ներկայացված վերաքննիչ բողոքում մասնավորապես նշված է, որ Առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի նոյեմբերի 19-ի դատավճռով թույլ է տրվել դատական սխալ` նյութական և քրեադատավարական օրենքի էական խախտում, որն ազդել է գործի ելքի վրա: Սույն քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցները բավարար են Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 149-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով մեղադրական դատավճիռ կայացնելու համար, քանի որ ամբաստանյալի դրսևորած վարքագծից, նրա կատարած գործողություններից ակնհայտ է, որ վերջինը գիտակցել է իր գործողության հանրության համար վտանգավոր բնույթը, նախատեսել է հանրության համար դրա վտանգավոր հետևանքները և ցանկացել է դրանց վրա հասնելը: Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս սույն քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցները դրանում ներկայացված, վերլուծված և քննարկված են մասնակի: Նշված փաստական հանգամանքների վերլուծությունից և դրան Առաջին ատյանի դատարանի կողմից տրված իրավական գնահատականի համադրումից ստացվում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի մեղքի ձևը որոշելիս հատկապես շեշտադրել է վերջինի ցուցմունքը, որ գործողություններն ուղղված չեն եղել հանրաքվեի հանձնաժողովի աշխատանքները խոչընդոտելուն, այլ տեսնելով ընտրատեղամասում կատարվող խախտումները, ցանկացել է կանխել դրանք, ինչի վերաբերյալ կատարել է համապատասխան հայտարարություններ, Արմեն Ազոյանին չի հարվածել, այլ նա է իրեն հարվածել: Առաջին ատյանի դատարանն այդպիսով ակնհայտ անհիմն նեղացրել է դիտավորության գիտակցական հատկանիշը` հիմք համարելով միայն անձի կողմից այդ երևույթների ընկալման վերաբերյալ ցուցմունքը: Առաջին ատյանի դատարանն անտեսել է այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալը գիտակցել է, որ ընթանում է հանրաքվե, հանձնաժողովի անդամները, այդ թվում նաև` հանձնաժողովի նախագահ Արմեն Ազոյանը կատարում են իրենց պարտականությունները և վերջինի նկատմամբ իր պարտականությունների հետ կապված բռնության գործադրումը վկայում է այն մասին, որ ամբաստանյալը, անհիմն դժգոհելով հանձնաժողովի անդամների աշխատանքից, ցանկացել և խոչընդոտել է հանձնաժողովի աշխատանքները: Առաջին ատյանի դատարանը միջադեպի շարժառիթը, այն է` ենթադրյալ խախտումների շուրջ տեղի ունեցած վիճաբանությունը, գնահատել է որպես ուղղակի դիտավորության բացակայություն, ինչն անընդունելի է: Բացի այդ, Առաջին ատյանի դատարանը չի պատճառաբանել, թե ինչից ելնելով է հավաստի համարել գործի ելքով շահագրգռված անձի` ամբաստանյալ Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի ցուցմունքը` անտեսելով գործի ելքով չշահագրգռված բազմաթիվ վկաների ցուցմունքները: Միաժամանակ, հարկ է նկատել նաև, որ անտեղի և ձևական է Առաջին ատյանի դատարանի այն եզրահանգումը, որ ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքը չի պարունակում հանցակազմի հատկանիշների դատավարական արտահայտություն, մասնավորապես` ուղղակի դիտավորություն ձևակերպումը, քանի որ Հակոբ Նազարի-Դեխնավիին առաջադրված մեղադրանքի բովանդակությունն ինքստինքյան նկարագրում է ամբաստանյալի բոլոր գործողությունները, որը համապատասխանում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 149-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին: Բացի այդ, թե նախաքննության և թե դատաքննության ընթացքում ամբաստանյալին պարզաբանվել է մեղադրանքի էությունը, այն հասկանալի է եղել ամբաստանյալին, վերջինն ունեցել է պաշտպան, հետևաբար` ամբաստանյալը գիտակցել է, թե ինչի մեջ է մեղադրվում և պատշաճ ձևով իրականացրել է իր պաշտպանությունը: Հարկ է նաև նկատել, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 149-րդ հոդվածի դիսպոզիցիայի նկարագրությունը չի պարունակում ուղղակի դիտավորություն արտահայտությունը, հետևաբար` մեղադրանքի որոշումը համապատասխանում է օրենքով նախատեսված չափանիշներին և չի կարող համարվել ամբաստանյալի իրավունքների խախտում: Այսպիսով` Առաջին ատյանի դատարանը եկել է սխալ եզրահանգման, ինչի արդյունքում կայացրել է չհիմնավորված և բավարար չափով չպատճառաբանված դատավճիռ, որը հակասում է ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներին, քանի որ գործով հավաքված ապացույցները բավարար են եղել հաստատված համարելու ամբաստանյալ Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 149-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցագործություն կատարելու հանգամանքը և վերջինին արդարացնելով` Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել քրեական օրենքի սխալ կիրառում, որը դատական ակտը բեկանելու հիմք է: Բացի այդ, Առաջին ատյանի դատարանը հաստատված չի համարել Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի արարքում հանցակազմի առկայությունը` ապացույցների ազատ գնահատման քրեադատավարական սկզբունքի խախտման արդյունքում, որն արտահայտվել է գործում առկա ապացույցներն անտեսելու, դրանք սխալ գնահատելու մեջ: Քրեադատավարական օրենքի նշված էական խախտումն ինքնուրույն հիմք է դատական ակտը բեկանելու համար:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
Վերաքննիչ դատարանը, բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, լսելով դատախազի հիմնավորումները` վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ, պաշտպանի և ամբաստանյալի պատասխանները` վերաքննիչ բողոքի դեմ, ինչպես նաև ուսումնասիրելով ներկայացված վերաքննիչ բողոքը և Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտված ապացույցները, գտնում է, որ ՀՀ գլխավոր դատախազության ՀԿԳ քննության նկատմամբ հսկողության վարչության ավագ դատախազ Ա.Շահբազյանի վերաքննիչ բողոքը ենթակա է մերժման հետևյալ պատճառաբանությամբ.
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի համաձայն`
1. յուրաքանչյուր ոք, երբ որոշվում են նրա քաղաքացիական իրավունքներն ու պարտականությունները կամ նրան ներկայացված ցանկացած քրեական մեղադրանքի առնչությամբ, ունի օրենքի հիման վրա ստեղծված անկախ ու անաչառ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում արդարացի և հրապարակային դատաքննության իրավունք (...):
2. յուրաքանչյուր ոք, ով մեղադրվում է քրեական հանցագործության մեջ, համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ օրենքին համապատասխան (...):
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 7-րդ հոդվածի համաձայն` ոչ ոք չպետք է մեղավոր ճանաչվի որևէ գործողության կամ անգործության համար, որը կատարման պահին գործող ներպետական կամ միջազգային իրավունքի համաձայն, հանցագործություն չի համարվել (...):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի համաձայն` քրեական պատասխանատվության միակ հիմքը հանցանք, այսինքն` այնպիսի արարք կատարելն է, որն իր մեջ պարունակում է քրեական օրենքով նախատեսված հանցակազմի բոլոր հատկանիշները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի համաձայն`
1. արարքի հանցավորությունը, դրա պատժելիությունը և քրեաիրավական այլ հետևանքները որոշվում են միայն քրեական օրենքով:
2. քրեական օրենքն անալոգիայով կիրառելն արգելվում է:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցագործություն է համարվում մեղավորությամբ կատարված` հանրության համար վտանգավոր այն արարքը, որը նախատեսված է սույն օրենսգրքով, իսկ նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` հանցագործություն չի համարվում այն գործողությունը կամ անգործությունը, որը թեև ձևականորեն պարունակում է սույն օրենսգրքով նախատեսված որևէ արարքի հատկանիշներ, սակայն իր նվազ կարևորության պատճառով հասարակական վտանգավորություն չի ներկայացնում, այսինքն` ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձին, հասարակությանը կամ պետությանը էական վնաս չի պատճառել և չէր կարող պատճառել:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր 2007 թվականի հուլիսի 13-ի թիվ ՎԲ-107/07 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը` «(...) Արարքը հանցավոր է ճանաչվում միայն այն դեպքում, երբ առկա են քրեական օրենքով նախատեված բոլոր հատկանիշները: Հանցագործությունն իրենից ներկայացնում է չորս պարտադիր տարրերի միասնություն, այն է` օբյեկտ, օբյեկտիվ կողմ, սուբյեկտ, սուբյեկտիվ կողմ: Նշվածներից թեկուզ մեկի բացակայությունն անձի արարքում վկայում է հանցակազմի բացակայության մասին (...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ: Նույն հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն` միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում`
1) դեպքը և հանգամանքները (կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ.
5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները.
6) այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրենքով:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն`
1. յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից:
2. հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 365-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` մեղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում, երբ հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատական քննության ընթացքում: Հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված, եթե դատարանը, ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթացքում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքների վրա, դատաքննության ժամանակ հետազոտված հավաստի ապացույցների հիման վրա, ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, սույն օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին տալիս է հաստատող պատասխաններ:
«Ապացույցների բավարարություն» հասկացության էությունը, ապացույցների բավարարությունը որոշելու ընդհանուր չափանիշները, դրանցից յուրաքանչյուրի բնութագիրը ՀՀ վճռաբեկ դատարանը քննարկել և վերլուծել է Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշման շրջանակներում: Մասնավորապես` վկայակոչված որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, համեմատական վերլուծության ենթարկելով «ապացուցման առարկա» և «ապացույցների բավարարություն» հասկացությունները, նշել է. «(...) եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության: Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ինչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ինչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար:
Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը:
Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև երբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած: Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե երբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգային վերլուծության հիման վրա արձանագրում է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները`
1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք,
2) դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն,
3) անմեղության կանխավարկած» (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 14-15-րդ կետերը, իսկ վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքի, դատավարական որոշումների հիմնավորվածության և պատճառաբանվածության, անմեղության կանխավարկածի մասին տե՛ս նույն որոշման 16-19-րդ կետերը):
Վերահաստատելով և զարգացնելով վերոհիշյալ որոշմամբ մեջբերված իրավական դիրքորոշումները` ՀՀ վճռաբեկ դատարանն Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ որոշման մեջ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(...) «ապացույցների բավարարությունը» որոշելու չափանիշներն են.
«1) անմեղության կանխավարկածը,
2) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքը,
3) դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունը և պատճառաբանվածությունը:
Անդրադառնալով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին` ՀՀ վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ քրեական դատավարությունում կանխավարկածը օրենքով կամ նախադեպային իրավունքով հաստատված այն կանոնն է, որի համաձայն` որոշակի հանգամանք համարվում է հաստատված, քանի դեռ օրենքով սահմանված կարգով չի ապացուցվել հակառակը: Մարդու անմեղությունը քրեական դատավարության կարևորագույն կանխավարկածներից է, որն ամրագրված է ինչպես ՀՀ Սահմանադրությամբ, միջազգային պայմանագրերով և օրենքներով, այնպես էլ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքով: Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատված համարելը ոչ այլ ինչ է, քան անմեղության կանխավարկածի հաղթահարում: Միևնույն ժամանակ, անձին դատապարտելու համար համարժեք ապացույցների բավարար համակցության բացակայությունը նշանակում է, որ անձի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարված չէ: Այլ խոսքով` քրեական դատավարության ընթացքում չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղության:
Հարկ է նշել նաև, որ անմեղության կանխավարկածն ամրագրող նորմերը, ինչպես նաև նախադեպային իրավունքը սահմանում են ոչ միայն այդ սկզբունքի բուն էությունը, այլև` դրա հաղթահարման, նույնն է, թե անձի մեղավորության հաստատման համար անհրաժեշտ դատավարական չափորոշիչները: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը Մ.Հակոբյանի գործով որոշման մեջ շեշտել է. «(...) ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում թվարկված` ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում` կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով: Այլ խոսքով` հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի: Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը (...)» (տե՛ս Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշման 13-րդ կետը): Անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել և իրավական դիրքորոշում է արտահայտել նաև Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով որոշման մեջ (տե՛ս Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշման 14-րդ կետը):
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի ուսումնասիրությունը ևս ցույց է տալիս, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 2-րդ կետով երաշխավորված անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը, ի թիվս այլոց, ենթադրում է մեղադրանքի կողմի պարտականությունը ներկայացնելու անձին դատապարտելու համար բավարար ապացույցներ (տե՛ս, ի թիվս այլոց, Barbera Messegue and Jabardo v. Spain, գանգատ թիվ 10590/83, 1988 թվականի դեկտեմբերի 6-ի վճիռ, 77-րդ կետ, Janosevic v. Sweden, գանգատ թիվ 34619/97, 2002 թվականի հուլիսի 23-ի վճիռ, 97-րդ կետ):
Այսպիսով, անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը ենթադրում է ապացույցների այնպիսի ամբողջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմնավոր) կասկածից վեր ապացուցված համարելու, այլ ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անելու համար:
Ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս չափանիշին` ներքին համոզմունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ և դիրքորոշում ձևավորել այն մասին, որ.
«(...) Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ:
Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում: Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական: Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունը: (...)» (տե՛ս Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշման 14-րդ կետը):
Այսպիսով, «ներքին համոզմունքը» սուբյեկտիվ-օբյեկտիվ կատեգորիա է: Այն ապացույցների գնահատումն իրականացնող սուբյեկտի գիտակցված և ողջամիտ համոզվածությունն է իր իսկ կողմից կայացված որոշման հիմնավորվածության մեջ (սուբյեկտիվ բնույթ): Այդպիսի համոզվածությունը պետք է ձևավորված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննության արդյունքում և հիմնվի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստերի վրա, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ ողջամտորեն կձևավորեն նույն համոզվածությունը (օբյեկտիվ բնույթ):
Ելնելով այն հանգամանքից, որ ներքին համոզմունքն ունի օբյեկտիվ հիմքեր, անհրաժեշտ է այն տարբերակել ինտուիցիայից, ենթադրություններից և այլ անհաշվետու զգացմունքներից: Ի տարբերություն դրանց, ներքին համոզմունքը չի կարող ձևավորվել առանց օբյեկտիվ հիմքի և հիմնվել անթույլատրելի, ոչ վերաբերելի, անարժանահավատ ապացույցների վրա: Այլ խոսքով, ներքին համոզմունքը հիմնվում է ողջամիտ կարծիքի, գիտելիքի վրա, այլ ոչ թե ենթադրությունների, երևակայության, համակրանքի, հակակրանքի կամ կանխակալ կարծիքի վրա:
Ներքին համոզմունքի` որպես ապացույցների գնահատման արդյունքի օբյեկտիվ հիմքը քրեական գործով ձեռք բերված, բազմակողմանի և օբյեկտիվ հետազոտված ապացույցների բավարար համակցությունն է: Այս առումով անհրաժեշտ է վերլուծել ապացույցների թույլատրելիության, վերաբերելիության և արժանահավատության հատկանիշները, որոնց տեսանկյունից ապացույցները ենթակա են գնահատման: Ապացույցների թույլատրելիության հատկանիշը վերաբերում է դրանց ձևական կողմին: Դրա էությունը կազմում է ապացույցները ձեռք բերելիս օրենքով նախատեսված դատավարական պահանջների պահպանվածությունը և ենթադրում է.
աղբյուրի օրինականություն` ապացույցը պետք է ձեռք բերվի միայն օրենքով սահմանված աղբյուրներից (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 2-րդ մաս),
ձեռքբերման միջոցների օրինականություն` պետք է պահպանված լինեն ապացույցների ձեռքբերմանն ուղղված գործողություններ կատարելուն օրենքով առաջադրված պահանջները,
դատավարական ձևակերպում` ապացույցը, դրա ձեռքբերման գործընթացը պետք է օրենքով սահմանված կարգով ենթարկվեն դատավարական ձևակերպման,
լիազորված սուբյեկտ՝ այն պետք է ստացված լինի ապացույց ձեռք բերելու լիազորությամբ օժտված սուբյեկտի կողմից:
Ապացույցն անթույլատրելի ճանաչելու հիմքերը հստակ սահմանված են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածով:
Վերաբերելիությունն ապացույցի կարողությունն է իր բովանդակությամբ ծառայելու ապացուցման առարկայի մեջ մտնող հանգամանքները, գործի քննության և լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ տվյալները բացահայտելուն և հաստատելուն: Այլ խոսքով` ապացույցի վերաբերելիության հատկանիշն արտացոլում է ապացույցի և գործի քննության ու լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքների միջև կապը: Ապացույցը կհամարվի վերաբերելի, եթե տեղեկություններ պարունակի գործի համար որևէ նշանակություն ունեցող փաստի մասին:
Ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը նույնպես վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը: Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում: Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները.
ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ` փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա),
բ) ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ` վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն),
գ) ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը,
դ) ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը,
ե) նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից:
Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ` բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը: Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում: Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները:
Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ դատարանի եզրահանգումները պետք է հիմնվեն գործում առկա փաստական տվյալների վրա:
Ապացույցների գնահատման արդյունքում ձևավորված ներքին համոզմունքն իրավական նշանակություն է ստանում և օբյեկտիվացվում ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս` դատավարական որոշումների հիմնավորման և պատճառաբանման չափանիշի միջոցով (սույն չափանիշի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումների մասին տե՛ս նաև Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 18-րդ կետը): Ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը ենթադրում է ապացույցները բարեխիղճ վերլուծության ենթարկելու պարտականություն:
Վերջին դիրքորոշումը բխում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի 4-րդ մասի պահանջից, որի համաձայն` «Դատարանի դատավճիռը պետք է լինի պատճառաբանված: Պատճառաբանման ենթակա են դատարանի կողմից դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները»:
(...) Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ գործի լուծման համար ապացույցների բավարարությունը որոշելու չափանիշները սերտորեն փոխկապակցված են և փոխադարձաբար պայմանավորում են միմյանց: Գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում:
Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանը նաև արձանագրել է. «Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով (...):
Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում:» (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 17-րդ կետը):
Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով` մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած:» (տե՛ս Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 30-33-րդ կետերը):
Վերաքննիչ դատարանը, հիմք ընդունելով մեջբերված իրավանորմերը, դատողությունները և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումները, հարկ է համարում առավել հանգամանորեն անդրադառնալ «չփարատված կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելու» կանոնի էության պարզաբանմանը: Այս կանոնն իր ամրագրումն է ստացել ինչպես մարդու իրավունքների վերաբերյալ միջազգային իրավական փաստաթղթերում, այնպես էլ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի մեջ և հանդիսանում է մեղադրյալի անմեղության կանխավարկածի իրավունքի գործնական երաշխիք քրեական դատավարության և մասնավորապես, դատական քննության ընթացքում:
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի կարծիքով, անմեղության կանխավարկածը, պահանջում է, որ իրենց պարտականությունները կատարելիս դատարանի անդամները չունենան կանխակալ կարծիք առ այն, որ մեղադրյալը կատարել է մեղսագրվող արարքը, իսկ ապացուցման պարտականությունը պետք է կրի մեղադրանքի կողմը, և ցանկացած կասկած պետք է մեկնաբանվի հօգուտ մեղադրյալի:
Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ «չփարատված կասկածները» հասկացությունը վերաբերում է ինչպես մեղադրանքի ողջ ծավալին, այնպես էլ մեղադրանքի առանձին դրվագներին, մեղքի ձևին, հանցագործությանն անձի մասնակցության աստիճանին և բնույթին, պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներին, առանձին վերցրած ապացույցներին:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ իրավական հետևանք կարող է ունենալ ոչ թե յուրաքանչյուր կասկած, այլ միայն չփարատված կասկածները:
Կասկածները համարվում են չփարատված, եթե դրանք շարունակում են մնալ, երբ քրեական գործի բոլոր հանգամանքները հետազոտվում են լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի, քրեադատավարական ապացուցման բոլոր միջոցներով: Կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելը նշանակում է, որ հանցագործության դեպքի, դրանում մեղադրյալի մասնակցության, մեղադրյալին մերկացնող, նրա պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքներն ապացուցող փաստերը ճանաչվում են գոյություն չունեցող և հակառակը` մեղադրյալի մեղավորությունը կասկածի տակ դնող, նրան արդարացնող կամ մեղմացնող հանգամանքները ճանաչվում են հաստատված, եթե դրանց գոյությունն արժանահավատորեն հերքված չէ:
Չփարատված կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելու կանոնը ենթադրում է հանցագործության դեպքի, դրանում մեղադրյալի մասնակցության աստիճանի, բնույթի, մեղավորության և այլ հարցերի հաստատված լինելու վերաբերյալ դատարանի մոտ անվստահության վիճակ, որը հիմնված է հիմնավորված և պատճառաբանված դատական ակտ կայացնելու համար անհրաժեշտ ապացուցողական տեղեկատվության պակասի վրա:
Այսպիսով` անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը ենթադրում է ապացույցների այնպիսի ամբողջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմնավոր) կասկածից վեր ապացուցված համարելու և ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անելու համար: Անմեղության կանխավարկածն այս տեսանկյունից կարելի է համարել հաղթահարված, եթե ապացուցման առարկան կազմող հանգամանքներն ապացուցված են անկասկած, այսինքն` այնպես են ապացուցված, որ դրանց ճշտությունը` առկա բավարար ապացույցներով հաստատված ճանաչելու դեպքում չի կարող կասկածներ առաջացնել: Հակառակ դեպքում, եթե այդ հանգամանքներն ապացուցված չեն անկասկած, անվերապահորեն, ապա չփարատված կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելու կանոնի կիրառմամբ պետք է ապացուցված համարել հակառակը:
Ընդհանրացնելով վերոգրյալը` հարկ է նկատել, որ հանցագործության համար դատապարտումը չի կարող պայմանավորված լինել անձի հավանական մեղավորության վերաբերյալ հետևություններով կամ ենթադրություններով, այլ պետք է բխի նրա կողմից տվյալ արարքը կատարելու հարցում դատարանի համոզմունքից: Միաժամանակ դատարանի համոզմունքը չի կարող կամայական և սուբյեկտիվ լինել. այն պետք է ձևավորվի պատշաճ ընթացակարգի շրջանակներում ապացույցների բազմակողմանի, լրիվ, օբյեկտիվ հետազոտման և գնահատման արդյունքում:
Վերաքննիչ դատարանը նախ հարկ է համարում նկատել, որ սույն քրեական գործով նախաքննական մարմնի կողմից Հակոբ Նազարի-Դեխնավիին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 149-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով` այն արարքի համար, որ նա Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության փոփոխությունների 2015 թվականի դեկտեմբերի 6-ի հանրաքվեի օրը Երևան քաղաքի Արաբկիր վարչական տարածքում Քանաքեռ ՀԷԿ Բանավան 14-րդ հասցեում գտնվող թիվ 4/01 ընտրական տեղամասում գրանցվելով որպես զանգվածային լրատվության միջոցի ներկայացուցիչ և ներկա գտնվելով հանրաքվեի ընթացքին, ժամը 17:00-ի սահմաններում բռնություն գործադրելով խոչընդոտել է հանրաքվեի հանձնաժողովի աշխատանքին:
Վերը նշված մեղադրանքի սահմաններում քննելով քրեական գործը` Առաջին ատյանի դատարանը եկել է այն եզրահանգման, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 149-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքը, այն է` հանրաքվեի հանձնաժողովի աշխատանքին խոչընդոտելը, որը զուգորդվել է բռնություն գործադրելով, դատարանում չի ապացուցվել և սպառվել են նոր ապացույցներ ձեռք բերելու բոլոր հնարավորությունները, հետևաբար` նման պայմաններում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 149-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքում պետք է ճանաչել Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի անմեղությունը և նրա նկատմամբ կայացնել արդարացման դատավճիռ` հանցակազմի բացակայության հիմքով:
Անդրադառնալով սույն քրեական գործին և վերոգրյալ չափանիշների լույսի ներքո գնահատելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշով հնարավոր չէ հետևություն անել Հակոբ Նազարի-Դեխնավիին առաջադրված մեղադրանքի հիմնավորվածության և օրինականության վերաբերյալ:
Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ սույն գործով չի ձևավորվել վերաբերելի, թույլատրելի և հավաստի ապացույցների այնպիսի բավարար համակցություն, որպեսզի դրանք ապահովեն սույն գործի ճիշտ լուծման համար առանցքային նշանակություն ունեցող հանգամանքները, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 149-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցանքի կատարմանն ամբաստանալ Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի մասնակցության վերաբերյալ դատարանի հետևությունների արժանահավատությունը, այլ ոչ թե ենթադրությունը, ինչպես ներկայացված է մեղադրական եզրակացությունում:
Այլ կերպ ասած` սույն գործով ապացույցների անհրաժեշտ և բավարար համակցություն ձեռք չի բերվել, որպեսզի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 149-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցանքին ամբաստանալ Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի մասնակցության վերաբերյալ յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք դատարանը հաստատված համարի այն խորությամբ և աստիճանի, որ կասկած չմնա դրանց ապացուցվածության վերաբերյալ և հերքի Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի կողմից ի պաշտպանություն բերվող փաստարկները, իսկ ներկայացված ապացույցներով այդ հանգամանքների ապացուցվածությունը խիստ կասկած է հարուցում:
Վերաքննիչ դատարանի վերոգրյալ եզրահանգումը պայմանավորված է մասնավորապես այն հանգամանքով, որ սույն քրեական գործով կազմված և հաստատված մեղադրական եզրակացության համաձայն` որպես Հակոբ Նազարի- Դեխնավիին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 149-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորող ապացույցներ, նշվել են տուժող Արմեն Ազոյանի, վկաներ Մարզպետ Դալլաքյանի, Անդրանիկ Հովհաննիսյանի, Նորայր Գևորգյանի, Արեն Մանուկյանի, Վահրամ Շահինյանի, Աստղիկ Գևորգյանի, Վարդան Հակոբյանի, Ռոմիկ Դանիալի, Տիգրան Ազատյանի, Ռոբերտ Բաժանյանի, Կարեն Մելքոնյանի, Կարեն Մանուկյանի, Սաթիկ Օսյանի ցուցմունքները, տուժող Արմեն Ազոյանի և վկաներ Նորայր Գևորգյանի, Կարեն Մանուկյանի, ինչպես նաև մեղադրյալ Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի առերես հարցաքննությունները, դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 3532 եզրակացությունը, որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված հանրաքվեի թիվ 4/01 տեղամասային հանձնաժողովի գրանցամատյանը, Հայաստանի Հանրապետական կուսակցության 2015 թվականի նոյեմբերի 25-ի հայտը, հանրաքվեի թիվ 4/01 տեղամասյին հանձնաժողովի նախկին նախագահ Նիկոլայ Մուսինյանի 2016 թվականի նոյեմբերի 20-ի դիմումը, հանրաքվեի թիվ 4 ընտրատարածքային հանձնաժողովային 2015 թվականի նոյեմբերի 23-ի արձանագրությունը, հանրաքվեի թիվ 4 ընտրատարածքային հանձնաժողովի 2015 թվականի նոյեմբերի 25-ի թիվ 2/3-Ա որոշումը, հանրաքվեի թիվ 4 ընտրատարածքային հանձնաժողովի 2015 թվականի նոյեմբերի 12-ի թիվ 2-Ա որոշումը, ՀՀ ոստիկանության պետի 2013 թվականի մարտի 22-ի թիվ 848-Ա հրամանով հաստատված, թիվ 4/01 ընտրական տեղամասում ծառայություն կատարող ոստիկանության վերակարգի ծառայողական գրքույկը, սակայն վերը նշված ապացույցների բովանդակային վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ դրանք ինչպես առանձին, այնպես էլ համակցությամբ չեն հաստատում կոնկրետ գործով ապացուցման առարկան կազմող այնպիսի հանգամանք, ինչպիսին է Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի առնչությունը բռնություն գործադրելով հանրաքվեի հանձնաժողովի աշխատանքին խոչընդոտելու դեպքին և նրա մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված և նրան մեղսագրված արարքը կատարելու մեջ: Վերոգրյալից հետևում է, որ Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցների շարքում առկա չէ որևէ փաստական տվյալ, որով կհիմնավորվեր, որ Հակոբ Նազարի-Դեխնավին ցանկացել է բռնություն գործադրելով խոչընդոտել հանրաքվեի հանձնաժողովի աշխատանքին:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ, 361.1, 385-387-րդ, 390-րդ, 393-394-րդ և 412-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը
ՈՐՈՇԵՑ
ՀՀ գլխավոր դատախազության ՀԿԳ քննության նկատմամբ հսկողության վարչության ավագ դատախազ Ա.Շահբազյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել` Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի նոյեմբերի 19-ի դատավճիռը թողնելով օրինական ուժի մեջ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Մ.ՊԱՊՈՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Ա.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ
Կ.ՄԱՐԴԱՆՅԱՆ
N - ԵԱՔԴ/0037/01/16
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
»19« նոյեմբերի 2018թ. ք.Երևան
ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ
ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ՝ Լ.ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ՝
ՄԵՂԱԴՐՈՂ Ա.ՇԱՀԲԱԶՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ Հ.ՆԱԶԱՐԻ-ԴԵԽՆԱՎԻԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ Դ.ԳՅՈՒՐՋՅԱՆԻ
Դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Հակոբ Հրանտի Նազարի-Դեխնավիի` ծնված15.03.1948թվականին,Իրանի Իսլամական Հանրա-
պետությունում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, ամուսնացած, նախկինում չդատված, հանդիսանում է անհատ ձեռնարկատեր, ֆիզիկապես առողջ, հաշվառված է Սյունիքի մարզ, քաղաք Ագարակ, Այգեստան փողոց 1-ին տուն հասցեում, բնակվում է քաղաք Երևան, Աճառյան 1-ին փողոց, 2-րդ փակուղի 20տուն հասցեում,սույն քրեական գործով ամբաստանյալի նկատ-
մամբ խափանման միջոց չի ընտրվել:
Մեղադրվում է ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 149հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով:
Դատաքննությամբ և գործի տվյալներով դատարանը
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
Գործով ամբաստանյալ Հակոբ Հրանտի Նազարի-Դեխնավին մեղադրվում է այն բանում, որ նա Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության փոփոխությունների 2015թվականի դեկտեմբերի 6-ի հանրաքվեի օրը Երևան քաղաքի Արաբկիրի վարչական տարածքում Քանաքեռ ՀԷԿ Բանավան 14հասցեում գտնվող թիվ »4/01« ընտրական տեղամասում գրանցվելով որպես զանգվածային լրատվության միջոցի ներկայացուցիչ և ներկա գտնվելով հանրաքվեի ընթացքին, ժամը 17-ի սահմաններում բռնություն գործադրելով խոչընդոտել է հանրաքվեի հանձնաժողովի աշխատանքին, որպիսի գործողություններն արտահայտվել են նրանում, որ ընտրողների լրացուցիչ ցուցակներում ընդգրկված անձանց վերաբերող տեղեկանքների ժամկետի հետ կապված անհիմն վիճաբանության մեջ է մտել տեղամասային ընտրական հանձնաժողովի նախագահ Արմեն Ռազմիկի Ազոյանի հետ և բռնություն գործադրել նրա նկատմամբ՝ ձեռքերով բազմաթիվ հարվածներ հասցնելով Ա.Ազոյանին և պատճառելով նրան առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չպարունակող մարմնական վնասվածքներ ձախ այտային և ձախ ստորին կոպի քերծվածքների ձևով: Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի վերը նշված գործողությունների հետևանքով տվյալ տեղամասում շուրջ 5րոպեով խաթարվել է հանրաքվեի ընթացքը և հանձնաժողովի աշխատանքը:
Վերը նշված հանցավոր արարքը կատարելու համար նախաքննական մարմինը Հակոբ Հրանտի Նազարի-Դեխնավիին մեղադրանք է առաջադրել ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 149հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և թիվ 62232715քրեական գործը 12.03.2016թվականին մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է ՀՀ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան, որին շնորհվել է թիվ ԵԱՔԴ/0037/01/16հերթական համարը:
2.Գործի փաստական հանգամանքները.
Ինչպես նախաքննության ընթացքում, այնպես էլ դատաքննությամբ Հակոբ Հրանտի Նազարի-Դեխնավին առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչել և ցուցմունքներ է տվել այն մասին, որ 2015թվականի դեկտեմբերի 06-ին հանրաքվեից առաջ վկայական է ստացել որպես »Ասպարեզ« թերթի ներկայացուցիչ մասնակցելու հանրաքվեի ընթացքին: Հանրաքվեի օրը 6.45-ին գնացել է Քանաքեռ ՀԷԿ-ի տարածքում գտնվող »4/1« ընտրատեղամաս՝ վկայականը դոշից կախված և քվեարկության ընթացքում գտնվել է տեղամասում մինչև 19.10-ը: Այդ օրը ընտրախախտումներ են կատարել Արմեն Ազոյանը և Նորայր Գևորգյանը, բոյով և կարճ հասակներով դիտորդներ, որոնց անունները չգիտի: Այդ ընտրախախտումները ղեկավարել է Արմեն Ազոյանը, իր կարծիքով նա նախկինում ոստիկանության աշխատակից է եղել կամ թաղային հեղինակություն: Նշված հանձնախմբի անդամներից ճիշտ էին աշխատում քարտուղար Գևորգյան Աստղիկը, Հովհաննիսյան Անդրանիկը և Մանուկյան Արենը: Ժամը 8-ին ընտրատարածքի դուռը բացվելուն պես Ազոյանը բոյով և կարճահասակ երիտասարդների հետ միասին դրսից մարդիկ էին ուղեկցում, ընտրատեղամաս նրանց ուղղորդում, մինչև քվեախցիկի հետև, այնտեղ նրանց օգնում էին նրանց ընտրություններ կատարել: Նույն բանը հինգ անգամ կատարելուց հետո ինքն արդեն արձագանքել է և ասել, որ դա խախտում է, որից հետո Ազոյանն իրեն գոռալով պատասխանել է. »դու պետք է ասես ինձ օրենքները, այս ժողովուրդը մեզ է ճանաչում և մեզնից է պահանջում օգնենք ընտրության ընթացքում«: Այդ պահին ինքը խնդրել է քարտուղարին օրենսգրքի տվյալ հոդվածը կարդալ Ազոյանի համար, նա չհրկիզվող պահարանից հանել և կարդացել է համապատասխան հոդվածը, որտեղ նշված էր, որ ոչ հանձնաժողովի անդամները, ոչ լրագրողները և ոչ էլ դիտորդները իրավունք չունեն օգնելու և մտնելու քվեախցիկներ: Այդ աշխատանքների ժամանակ անընդհատ իր տեսախցիկով նկարահանել է Ռոմիկ Դանիալը, իսկ Ազոյանը նրա վրա գոռացել է »այ տղա ինչն ես նկարահանում, դու ով ես, դու որտեղից ես եկել, դու թուրք ես«: Այդ բոլորը քարտուղարը գրանցում էր գրանցամատյանում: Այդ ընթացքում տարբեր քաղաքացի ընտրողներ մոտեցել են Ազոյանին և ասել, որ իրենց ընտանիքի անդամները տարիներ առաջ բացակայում են երկրից, սակայն նրանց անվան դիմաց այժմ տեսնում են ստորագրություններ: Նրանցից երկուսին ինքը խնդրել է գրավոր գրեն և թողնեն իրենց տվյալները և համապատասխան թղթի վրա ստորագրել են իրենց պահանջները, իսկ Ազոյանն ասել է, որ դա իր գործը չէ և այդ մարդկանց ասել է, որ դիմեն պատկան մարմիններին, իսկ նրանք ասել են, որ դիմել են, սակայն ընթացք չի տրվել: Նույնականացման քարտերով եկողները ստորագրել են ուրիշների անունների դիմաց և Նորայր Գևորգյանը համապատասխան աղյուսակում նշում բառերը չէր դնում, երբ նրան զգուշացրել է, նա բղավելով ասում էր, թե մոռացել է աղյուսակում նշել: Ժամը 7-ի սահմաններում, երբ ընդհանուր քվեարկել էին մոտ 750 հոգի, Ազոյանը դրսից ներս է ուղեկցել հինգ երիտասարդների, նրանք կարճ և բոյով դիտորդի օգնությամբ հարձակվել են Ռոմիկ Դանիալի վրա, նրան ծեծելով տապալել են գետնին և բոյով դիտորդը տեսանկարահանող սարքը Ռոմիկի ձեռքից վերցնելով դուրս է գնացել տեղամասից և մինչև երեկոյան ժամը 7.30-ը չի վերադարձել ընտրատարածք: Այդ պահին իրեն են մոտեցել ոստիկաններ, որոնք դրսից են եկել տաս հոգով և պահանջել են իրեն ոստիկանություն տանել, շեշտելով, որ բողոք են ստացել, որ իբր ինքը ծեծել է Ազոյանին և նա հաղորդում է տվել դրա վերաբերյալ: Ինքը բացատրել է, որ Ազոյանը դրսից ներս է բերել հինգ երիտասարդների և ծեծկռտուք է կազմակերպել Դանիալի վրա և նրանից խլել է տեսանկարահանող սարքը, ներսում գտնվող ոստիկանները անտարբերությամբ ականատես էին այդ բոլորին և Ռոմիկի օգնության կանչերին չէին արձագանքում: Ժամը 19.10-ին իրեն տարել են Արաբկիրի ոստիկանության բաժին և այնտեղ պահել են մինչև գիշերվա ժամը 1.30-ը: Այնտեղ չի ընդունել իրեն ներկայացված մեղադրանքը, ավելին, ասել է, որ ոչ թե ինքն է հարվածել Ազոյանին, այլ ներկաների աչքի առաջ նա է իրեն հարվածել, ինչի վերաբերյալ տվել է հաղորդում: Ազոյանն իրեն է մոտեցել, երբ նրա կազմակերպչական ծեծկռտուքից Ռոմիկի ձեռքից բոյով դիտորդը տարել է տեսանկարահանող սարքը, գոռալով, թե »ես նոր եմ իմացել, որ դու ես ղեկավարում այս բոլորը«, իրեն հարվածելով դուրս է նետվել քվեարկության սրահից, մտել է վիճակահանության սենյակ և հինգ րոպե անց դուրս է եկել այնտեղից՝ այտի վրա արյան կաթիլով և այդ պահին էլ դրսից ներս են մտել ոստիկանները և իրեն ասել են, որ հաղորդում կա և իր կողմից հանցագործություն կատարելու կապակցությամբ ուղեկցել են ոստիկանության Արաբկիրի բաժին /հատոր 1 գ.թ. 93-96, 128-132, 133-136, 137-140, դատական նիստի արձանագրություն/:
Գործով տուժող Արմեն Ազոյանը նախաքննության և դատաքննության ընթացքում նույնաբովանդակ ցուցմունքներ տվեց այն մասին, որ 2015թվականի դեկտեմբերի 6-ի ՀՀ սահմանադրական փոփոխությունների հանրաքվեի ժամանակ հանդիսացել է Արաբկիր վարչական շրջանի թիվ 4/01տեղամասի հանրաքվեի հանձնաժողովի նախագահ: Բացի իրենից հանձնաժողովի կազմում ընդգրկված են եղել 7հոգի, այդ թվում նաև հանձնաժողովի քարտուղարը: Հանձնաժողովի անդամները և քարտուղարը տարբեր կուսակցություններից են եղել: Տեղամասը տեղակայված է եղել Երևան քաղաքի Քանաքեռ ՀԷԿ 14հասցեում: Օրենքով սահմանված կարգով հանրաքվեի օրը՝ 2015թվականի դեկտեմբերի 06-ին տեղամասը բացվել է առավոտյան ժամը 7-ին և փակվել է 20.00-ին: Քվեարկությունն անցել է օրենքով սահմանված կարգով՝ առանց խախտումների: Տեղամասը բացվելուց անմիջապես հետո այնտեղ են եկել ԶԼՄ-ի ներկայացուցիչ Հակոբ Հրանտի Նազարի-Դեխնավին և որպես դիտորդ Ռոմիկ Դանիալը, ովքեր ներկայացրել են համապատասխան թղթեր և գրանցվել են տեղամասի տեղամատյանում: Թեև նշեց, որ ընտրությունները նորմալ են ընթացել, սակայն այդ երկու անձինք ամբողջ ընթացքում անհիմն միջամտում էին գործընթացին և փորձել են ներկայացնել, թե իբրև խախտումներ են կատարվում, սակայն որևէ հիմնավոր բան չեն նշել, օրինակ՝ 3-4անգամ, երբ ընտրողը տարեց է եղել և դժվարացել է միայնակ գնալ քվեարկության, նրա հետ ուղեկցող է եղել՝ օտար մարդ և այդ դեպքերը սահմանված կարգով գրանցվել են մատյանում, սակայն Հակոբն ու Ռոմիկը պնդել են, որ դա խախտում է, որին ինքը մի քանի անգամ հակադարձել է և պարզաբանել, որ որևէ խախտում չկա: Ռոմիկ Դանիալի մոտ տեսախցիկ է եղել և նա ամեն րոպե տեսախցիկը պահել է ինչպես հանձնաժողովի անդամների, այնպես էլ ընտրողների վրա՝ իբրև խախտումներ է արձանագրում: Նրանք տեսնելով, որ որևէ խախտում չեն կարողանում հայտնաբերել, սկսել են վիճարկել լրացուցիչ ցուցակները, նշելով, որ դրանք անօրինական են: Նշում է, որ որոշ ընտրողներ դիմելով անձնագրային բաժին տեղեկանքներ էին ներկայացրել քվեարկության օրը՝ Արաբկիրում լինելու մասին, իսկ Հակոբը և Ռոմիկը պնդել են, թե տեղեկանքները և ցուցակներն անօրինական են: Ի վերջո, նրանից մեկն իր առաջարկով զանգահարել է կենտրոնական հանձնաժողով և այնտեղից իրենց պատասխանել են, որ այդ ցուցակներում որևէ անօրինական բան չկա: Չնայած դրան, Հակոբը անընդհատ պնդել է, որ հանձնաժողովը խախտումներ է թույլ տալիս և հանցագործներ է անվանել: Ժամը 17-ի սահմաններում մոտեցել է Հակոբին և ասել, որ դադարեցնի իր անհիմն մեղադրանքները, չվիրավորի իրեն և հանձնաժողովի անդամներին, չխանգարի ընտրությունների բնական ընթացքին, նա իր դիտողությունից վրդովվել է և սկսել է քաշքշել իրեն, ապա ձեռքով մի քանի անգամ հարվածել է դեմքին և մարմնի տարբեր հատվածներին: Հարվածները հիմնականում դեմքին են եղել և ուսերին, այդ հարվածներից վնասվածք է ստացել ձախ այտի շրջանում: Տեսնելով այդ ամենը, հանձնաժողովի մի քանի անդամներ և այդ պահին տեղամասում գտնվող քաղաքացիներ, միջամտել են և հանդարտեցրել են Հակոբ Դեխնավիին, որից հետո միջադեպն ավարտվել է: Նշում է, որ բուն միջադեպը՝ հարվածների և քաշքշուկի պահը տևել է 3-5րոպե: Թեև այդ ընթացքում ընտրությունը՝ քվեարկությունը չի դադարել, սակայն խանգարվել է, քաղաքացիների մոտ վատ տպավորություն է թողնվել որպես քվեարկության ընթացքի վրա ստվեր գցող տհաճ միջադեպ: Դրա հետևանքով քաղաքացիները մի պահ խմբվել էին և ընտրողների մոտ վատ, բացասական տպավորություն թողեց այդ ամենը: Քաշքշուկը և հարվածները կարճ ժամանակ են տևել, սակայն Հակոբի անհիմն մեղադրանքները և վիրավորանքները դեռևս առավոտվանից էին սկսվել: Հակոբին չի հարվածել: Միջադեպին պետք է, որ ականատես եղած լինեն հանձնաժողովի անդամները, վստահաբար կարող է պնդել, որ նրանից Մարզպետ Դալլաքյանը հաստատ տեսել է, որովհետև մոտ է եղել կանգնած և միջամտել է: Ռոմիկ Դանիալի ձեռքից որևէ մեկը տեսանկարահանող սարք չի խլել: Միջադեպի ժամանակ բացի Հակոբից և Ռոմիկից ուրիշ այլ դիտորդներ կամ ԶԼՄ-ների ներկայացուցիչներ չեն եղել: Տեղամասում տեսախցիկներ չեն եղել /հատոր 1 գ.թ. 32-34, 133-136, դատական նիստի արձանագրություն/:
Գործով վկա Անդրանիկ Հովհաննիսյանը նախաքննության և դատաքննության ընթացքում նույնաբովանդակ ցուցմունքներ տվեց այն մասին, որ ՀՀ Սահմանադրության փոփոխությունների 06.12.2015թվականի հանրաքվեի ժամանակ հանդիսացել է Երևան քաղաքի Արաբկիրի տարածքում գտնվող 4/01ընտրատեղամասի հանձնաժաղովի անդամ՝ ՀՅԴ կուսակցության կողմից: Տեղամասում քվեարկության օրը բացվել է 07.00-ին, և քվեարկության ամբողջ ընթացքում ինքն ու հանձնաժողովի մյուս անդամներն այնտեղ են եղել: Իրենց տեղամասում քվեարկությունն անցել է օրենքով սահմանված կարգով և որևէ խախտում չի եղել և չի արձանագրել, նույնը վերաբերվում է նաև քվեների հաշվարկին: Ինչ վերաբերվում է միջադեպին, որը տեղի է ունեցել հանձնաժողողի նախագահի և Հակոբ անունով մի տարեց մարդու միջև, ով ԶԼՄ-ի ներկայացուցիչ էր և առավոտվանից գտնվում էր տեղամասում, ապա ինքն այդ միջադեպը չի նկատել, քանի որ այդ ժամանակ՝ 17.00-18.00-ի սահմաններում գտնվել է քվեատուփի մոտ, իսկ միջադեպը տեղի է ունեցել իր թիկունքում, մուտքի մոտ և իր տեսադաշտում չի եղել: Բղավոցները և քաշքշուկները մի քանի րոպե է տևել և չի տեսել, թե այդ քաշքշուկի ժամանակ հանձնաժողովի նախագահը և Հակոբն իրար հարվածել են, թե ոչ: Կրկին անգամ պնդում է, որ իրենց տեղամասում խախտումներ չեն եղել և այդ առումով Հակոբի հայտարարությունները հիմք չեն ունեցել: Կարող է միայն ասել, որ Հակոբից հայտարարություն է լսել ընտրողների լրացուցիչ ցուցակների հետ կապված խախտումների և կասկածների վերաբերյալ, սակայն այդ հարցը զանգով ճշտել են, որ ժամկետի հետ կապված այդ հարցով խնդիր չկա, իսկ հարվածելու պահն ինչպես արդեն նշեց՝ չի տեսել: Այդ պահին գործով է զբաղված եղել և միայն աղմուկ է լսել, հետո ոստիկանության աշխատակիցները մտել են և Հակոբին դուրս են հանել: Չի կարծում, որ միջադեպի հետևանքով հանձնաժողովի աշխատանքը խախտված լինի և քվեարկության ընթացքը խոչընդոտված, քանի որ քվեարկությունը շարունակվել է և չի ընդհատվել և քաղաքացիներն ովքեր գնացած են եղել տեղամաս բոլորն էլ քվեարկել են և դուրս եկել, իսկ այդ միջադեպը կարճ ժամանակ է տևել: Ամեն դեպքում տհաճ է եղել, որ առանց որևէ հիմնավոր պատճառի միջադեպ է եղել և աղմուկ, որը ընդհանուր տպավորությունը փչացրել է /հատոր 1 գ.թ.48-49, դատական նիստի արձանագրություն/:
Գործով վկա Վահրամ Շահինյանը դատաքննությամբ ցուցմունք տվեց այն մասին, որ ճանաչում է ամբաստանյալին` դեպքի հետ կապված, նրա հետ բարեկամություն կամ թշնամություն չունի: Դեպքի վերաբերյալ կարող է հայտնել, որ դեպքի օրը եղել է հանձնաժողովի անդամ և դեպքը սկսվել է իր հիշելով 9-րդ ձևի ժամկետների հետ կապված: Վիճաբանություն է տեղի ունեցել` ամբաստանյալի և հանձնաժողովի նախագահի միջև, ապա վիճող կողմերը դուրս են եկել մուտքի կողմ: Վիճաբանության ժամանակ Անդրանիկ Հովհաննիսյանն ասել է, որ սա պրովոկացիա է և որևէ մեկը տեղից չվերկենա: Միջադեպը չի հիշում, թե ինչքան է տևել, չի տեսել նաև այլ մարդիկ այդ վիճաբանությանը մասնակցել են, թե ոչ: Վիճաբանությունը 9-րդ ձևի ժամկետների հետ է կապված եղել, ինքը եղել է հանձնաժողովի անդամ, սակայն չի հետաքրքրվել օրենքի կամ կարգի խախտում եղել է այնտեղ, թե ոչ: Հետո միջադեպի մասնակիցները գնացել են մուտքի մոտ, վերադարձել են մոտ 10րոպե հետո, իսկ վերադարձողների մեջ տեսել է հանձնաժողովի նախագահին, ում դեմքի վրա քերծվածք է եղել: Միջադեպի ընթացքում ժողովրդի հոսքը մոտ երկու րոպե դադարել է, ժողովուրդը վախեցել էր, նրանց հանգստացրել են, հետո շարունակել են ընտրությունները: Երբ միջադեպը սկսվել է ներսում արդեն մի քանի հոգի եղել են, նրանց հանգստացրել են, իր հիշելով նրանք քվեարկել են և դուրս են եկել: Քաշքշուկը սկսվել է Դեխնավիի և նախագահի միջև` քվեարկության սենյակից դուրս իր հիշելով, դեպի մուտքի կողմը, իր համար տեսանելի չի եղել այդ տարածքը, միայն ձայներն է լսելի եղել, սակայն չի հիշում, թե կոնկրետ ում ձայներն են եղել: Քաշքշուկը չի տեսել, միայն ձայներից է եզրակացրել դրա մասին, իսկ Անդրանիկն էլ ասել է, որ պրովոկացիա է և տեղերից վեր չկենան: Իր հիշելով տեղեկանքի 9-րդ ձևի հետ կապված խոսակցությունը հանձնաժողովի նախագահի և Դեխնավիի միջև է առաջացել, որը տեղի է ունեցել ընտրատեղամասում, այդ խոսակցությունը իր կարծիքով վեճի է վերածվել, հստակ չի կարող ասել, քանի որ ինքը չի տեսել, նրանք գնացել են դեպի միջանցք: Դեպի միջանցք իր հիշելով վիճաբանելով գնացել են Ազոյանը և Դեխնավին, ապա ոստիկանների սենյակից մոտեցել են ոստիկանները, նրանք հեռացել էին դեպի մուտքի դռան մոտ, սակայն դուրս չեն եկել, իր մոտից այդ տարածքը տեսանելի չի եղել: Միջադեպի ժամանակ հայհոյանքներ կամ սպառնալիքներ չի լսել: Երբ ոստիկանները մոտեցել են մտածել է, որ քաշքշուկ է առաջացել: Չի հիշում, որ հանձնաժողովի անդամներից, քաղաքացիներից կամ տեղամասում գտնվող ինչ-որ անձ գնացած լինի դեպի միջադեպը՝ բաժանելու համար: Այդ հավաքված անձանցից բացի Ազոյանից չի հիշում, թե ով է հետ եկել: Ազոյանի դեմքին քերծվածք է եղել՝ արյուն է եղել նրա դեմքին, քվեաթերթիկները ստուգելու ժամանակ նրան հարցրել է, թե ինչ է պատահել, իսկ նա ասել է, որ միջադեպի ժամանակ է եղել: Ներսում գտնվող քվեարկողները իրենց քվեարկությունը կատարել են և դուրս են եկել: Անդրանիկ Հովահաննիսյանն ասել է, որ տեղերից չշարժվեն, շրջել է քվեատուփի արկղը և նստել է վրան, իսկ այդ ընթացքում իրենց ընտրացուցակների մոտ աշխատանքը շարունակվել է և այդ ընթացքում արկղը դեռևս շրջված չի եղել, այդ ժամանակ մարդիկ դեռևս ցուցակների մոտ են եղել, հնարավոր է ըստ պահանջի է նա հետ շրջել, որ կարողանան շարունակեն: Իր և հանձնաժողովի անդամների աշխատանքն այդ մի քանի րոպեները չեն ընդհատվել: Հանձնաժողովի նախագահը իրավիճակից ելնելով է դուրս եկել, որ ընտրատեղամասում միջադեպ տեղի չունենա: Վկայի նախաքննական ցուցմունքը հրապարակելուց հետո, վերջինս նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքների հակասությունների մասով հայտնեց, որ ցուցմունքներն իր պատմածով է գրված, իր ձեռքով, ճիշտ է: Մեկ տարի ժամանակ է անցել ցուցմունքը տալուց հետո, չի հիշում, եթե նախաքննական ցուցմունքում գրել է, որ քաշքշոցը տեսել է, ուրեմն այդպես էլ եղել է, հնարավոր է այնտեղ բաներ գրված լինեն, որը չհիշի, իր նախաքննական ցուցմունքներն են ճիշտ: Հանձնաժողովի անդամների աշխատանքը տեղի ունեցած միջադեպով է խանգարվել, կոնկրետ իրենը այդ ժամանակ չի խանգարվել, մյուսներինը չգիտի խանգարվել է, թե ոչ, իսկ եթե Անդրանիկը արկղը շրջել էր, իր կարծիքով նրանը խանգարվել էր, եթե չխանգարվեր ապա նա արկղը չէր շրջի: Հստակ հիշում է, որ Ազոյանն այդ միջադեպի ժամանակ գնացել է դեպի մուտքի դուռը, չի տեսել, որ որևէ մեկը նրան ֆիզիկապես հրելով տանի կամ այլ կերպ: Միջադեպի ժամանակ չի հիշում, որ տեսախցիկի հետ կապված ինչ-որ խոսակցություն եղած լինի: Նախաքննական ցուցմունքները տվել է միջադեպից մի քանի օր հետո, ամեն ինչ ճիշտ է գրված և ինքը ճիշտն է հայտնել, եթե ցուցմունքում նշված է, որ քաշքշոցը տեսել է, ուրեմն այդպես էլ եղել է, այն ժամանակ ավելի լավ կհիշեր: Երբ նրանք գնացել են դեպի միջանցք՝ մուտքի դռան մոտ, այդ հատվածն իրեն տեսանելի չի եղել: Միջադեպի ժամանակ ինքն իր տեղից վեր չի կացել, Անդրանիկը եղել է քվեատուփի մոտ, իսկ մնացածին չի հիշում: Այն, որ նախաքննական ցուցմունքում նշել է՝ »ընդհատվեց և վերսկսվեց«, նկատի է ունեցել, որ այդ մարդկանց հանգստացրել են, քանի որ նրանք վախեցել էին և ապա շարունակել: Այդ ընթացքում չի տեսել նոր մարդիկ ներս մտել են, թե ոչ /դատական նիստի արձանագրություն/:
Գործով վկա Վահրամ Շահինյանը նախաքննությամբ ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ՀՀ Սահմանադրության փոփոխությունների հետ կապված 06.12.2015թվականի հանրաքվեի ժամանակ հանդիսացել է Երևանի Արաբկիրի տարածքում գտնվող տեղամասային ընտրական հանձնաժողովի անդամ առաջադրված ընտրատարածքային հանձնաժողովի կողմից: Քվեարկության օրը վաղ առավոտից՝ տեղամասը բացվելուց եղել է տվյալ տեղամասում հանձնաժողովի մյուս անդամների հետ: Տեղամասում քվեարկությունը և ձայների հաշվարկը անցել է օրենքով սահմանված կարգով՝ առանց խախտումների, որևէ խախտում չի եղել և չի արձանագրվել: Տեղամասում եղել են նաև իրավապաշտպան կազմակերպությունից դիտորդ Ռոմիկ Դանիալը և ԶԼՄ-ի՝ »Ասպարեզ« օրաթերթի ներկայացուցիչ Հակոբ Դեխնավին, ովքեր հետևել են ընտրությունների ընթացքին, իսկ Ռոմիկը նաև տեսախցիկ է ունեցել, որով նկարել է: Ժամանակ առ ժամանակ նրանք հայտարարել են, իբրև տեղամասում խախտումներով է ընթանում քվեարկությունը, սակայն ինքն այժմ նրանց բոլոր ասածները չի հիշում, ամեն մի չնչին առիթով խոսել են, սակայն իրականում խախտում չի եղել: Ժամը 17-ի սահմաններում նրանք հարց են բարձրացրել, թե քվեարկողների լրացուցիչ ցուցակները խախտումով են կազմված, որովհետև դրանք պետք է լինեին դեռևս ընտրություններից մեկ շաբաթ առաջվա ամսաթվով, այսինքն նոյեմբերի 29-ով, բայց կազմված էին դեկտեմբերի 02-ով, ինչը նրանց կարծիքով խախտում էր, սակայն ինչ-որ մեկը զանգել է ընտրատարածքային հանձնաժողով և այնտեղից էլ պարզաբանել են, որ տվյալ դեպքում որևէ խախտում չկա: Քանի որ Հակոբը դրանով չի բավարարվել և շարունակել է վիճաբանել ու մեղադրել հանձնաժողովի նախագահին խախտումների մեջ, նրանց միջև բանավեճ է սկսվել, որը տեղի է ունեցել ոչ թե տեղամասի կենտրոնում, որտեղ գտնվում էին իրենց հանձնաժողովի անդամներով, այլ մուտքի մոտ՝ ֆոյեում: Այդ ժամանակ ինքը գտնվել է 1-ին ցուցակի մոտ, իսկ իր աջ կողմից եղել է հանձնաժողովի անդամներից Նորայր Գևորգյանը, իսկ մյուս կողմից հանձնաժողովի նախագահի սեղանն էր, բայց ինչպես արդեն նշեց նա ֆոյեում էր՝ Հակոբի հետ: Հանձնաժողովի մյուս անդամների գտնվելու տեղերը, թե ով որ սեղանի մոտ էր՝ այժմ չի հիշում: Ինքն իր նստած տեղից քաշքշոց է նկատել՝ հանձնաժողովի նախագահի և տվյալ Հակոբի միջև, ինքը դա հեռվից է տեսել և չի նկատել այդ ընթացքում իրար հարվածել են, թե ոչ, նաև նրանք բարձր բանավիճել են, բայց հայհոյանք չի եղել: Հանձնաժողովի անդամների մի մասը՝ ոչ բոլորը, տեղերից վեր կացան, որպեսզի նրանց բաժանեն, օրինակ՝ ինքը չի վեր կացել, քանի որ այդ պահին իր մոտ ընտրողներ են եղել: Իր հիշելով Նորայր Գևորգյանը մոտեցել է նրանց, իսկ վերջում իրենց սենյակից եկել և միջամտել են նաև տեղամասում եղած ոստիկանները և դրանով միջադեպն ավարտվել է: Միջադեպը տևել է մոտ 2-3րոպե և այդ ընթացքում քվեարկությունը դադարել է, և վերսկսվել է, երբ հանձնաժողովի անդամները նստել են իրենց տեղերում, այլ միջադեպ չի եղել: Չի տեսել, որ տեղամասում որևէ մեկը ծեծի Ռոմիկ Դանիալին կամ նրանից տեսախցիկ խլի, իր հիշելով ինչ-որ մեկի հետ բանավիճել է, սակայն թե կոնկրետ ում հետ չի կարող ասել: Միջադեպի ժամանակ տեղամասում եղել են մի քանի ընտրողներ, բայց նրանք իրեն անծանոթ են եղել և անուն, ազգանունով որևէ մեկին չի հիշում և չի կարող նկարագրել, ավելացնելու այլ բան չունի /հատոր 1 գ.թ.59-60, դատական նիստի արձանագրություն/:
Գործով վկա Նորայր Գևորգյանը դատաքննությամբ ցուցմունք տվեց այն մասին, որ ճանաչում է ամբաստանյալին, տուժողին, նրանց հետ թշնամություն կամ բարեկամություն չունի: Դեպքի վերաբերյալ մանրամասներ չի հիշում, սակայն կարող է ասել, որ այդ օրը երեկոյան, ընտրությունների ժամանակ, Արմեն Ազոյանի և Հակոբ Դեխնավիի միջև վիճաբանություն է տեղի ունեցել, ինչի արդյունքում Արմեն Ազոյանի դեմքի վրա վնասվածք է եղել: Ինքը եղել է հանձնաժողովի անդամ: Ա.Ազոյանն ու Հ.Դեխնավին ընտրությունների հետ կապված են վիճել, Հ.Դեխնավին Ա.Ազոյանին ասել է, որ նա ընտրակեղծիք է անում, որը իրականում տեղի չի ունեցել, ինչի հետ կապված վիճաբանել են, ընտրությունը շարունակվել և ավարտվել է: Վիճաբանությանն ինքը չի միջամտել, այդ ժամանակ ինքը նստած ընտրությունների գրանցման մատյանն է լրացրել, հարվածները նկատել է, թե ինչպես է Հակոբ Դեխնավին հարվածել Արմեն Ազոյանին, որից հետո էլ երևացել է արյան հետքը: Չի տեսել, թե ով է միջամտել վիճաբանությանը, քանի որ աշխատելիս է եղել, աշխատանքը դադարեցրել է գոռոցների ժամանակ և վերջում գնացել է նրանց բաժանելու, իրենք բոլորն էլ փորձել են բաժանել, չի կարող ասել, թե վիճաբանության որ հատվածում է գնացել, սակայն հստակ հիշում է, որ Դեխնավիի հարվածելուց հետո է գնացել: Դեխնավին ձեռքով է հարվածել Ազոյանին, սակայն չի կարող ասել ափով է հարվածել, թե ոչ, տեսել է, որ հարվածել է դեմքին: Դա Դեխնավիի ձեռքն է եղել, քանի որ հարվածելու ժամանակ նրանք երկուսով են եղել, չի կարող ասել նա մեկ անգամ է հարվածել, թե մի քանի անգամ: Իր հիշելով ինքը ներկա է եղել վիճաբանության սկզբից մինչև վերջ: Վիճաբանության սկզբում ինքը նստած է եղել սեղանի դիմաց, իսկ Ազոյանի և Դեխնավիի վիճաբանությունը եղել է իր տեսադաշտում՝ մոտ 10մ հեռավորության վրա: Վիճաբանության ընթացքում չի հիշում նրանց կողմից միմյանց հասցեին հայհոյանքներ, սպառնալիքներ եղել են, թե ոչ, չի նկատել Դեխնավիի դեմքին հարված եղել է, թե ոչ: Դեխնավիին և Ազոյանին բաժանել են ընտրության մասնակիցները և հանձնաժողովի անդամները, հանձնաժողովի անդամներից հիշում է Ա.Մանուկյանին, մնացածին չի հիշում: Նրանք իրենից շուտ էին սկսել նրանց բաժանել: Բաժանելու ընթացքում բաժանողների, Ազոյանի կամ Դեխնավիի կողմից անկանոն շարժումներ չի նկատել: Ինքը աշխատելիս է եղել և չի իմացել, թե վիճաբանությունն ինչից է ծագել, սակայն վիճաբանության ընթացքում Դեխնավին ասել է, որ խախտում մի արեք, մի խախտեք, սակայն այնտեղ խախտում չի եղել և ընտրությունները բնականոն կերպով ընթացել են, բուլետենի պակաս չի եղել կամ այլ բան: Արմենի դեմքին արյունը նկատել է հարվածից անմիջապես հետո: Չի կարող ասել, թե ինչքան ժամանակ է տևել: Ինքը սկզբում չի գնացել, քանի որ քաղաքացիներ են եղել իր դիմաց կանգնած և չէր կարող նրանց թողնել այնտեղ և գնար, իր աշխատանքը վերջացրել է, հետո է գնացել, ապա վերադարձել է, որը մի քանի րոպե է տևել: Բաժանելուց հետո Ազոյանը տեղ չի գնացել, տեղում է մնացել: Վկայի նախաքննական ցուցմունքը հրապարակելուց հետո վերջինս հայտնեց, որ ինքը հարվածի պահն անձամբ տեսել է: Հանձնաժողովի աշխատանքը միջադեպի արդյունքում խանգարվել է, քանի որ աշխատանքը պարալիզացվել էր, մարդիկ հավաքվել էին և ընտրությունները չէր ընթանում, բոլորը շոկի մեջ են եղել նման իրավիճակից, իսկ աշխատողների աշխատանքն այնքանով էր խոչընդոտվել, որ բոլորը տեղերից վեր էին կացել և ցանկանում էին հասկանել, թե ինչ է կատարվում, այդ մի քանի րոպեն պարալիզացվել է, բոլորին հետաքրքիր է եղել: Հարվածը տեսել է և այդ տեսնելով մոտեցել է վիճաբանությանը, սակայն երբ ինքը մոտեցել է նրանց, արդեն բաժանել էին: Ինքը վիճաբանությանը մոտեցել է այն կանխելու համար, երկրորդն էլ հասկանալու՝ թե ինչն է եղել պատճառը: Միջադեպը, որը տեղի է ունեցել, մի քանի րոպեով հանձնաժողովի աշխատանքը խոչընդոտել է, քանի որ աղմուկ է եղել, քաշքշոց, քաղաքացիներն էլ շոկի մեջ կանգնած նայել են, քվեաթուփը չի շրջվել, ինքը չի տեսել, որ որևէ մեկն այն շրջի և նստի վրան /դատական նիստի արձանագրություն/:
Գործով վկա Նորայր Գևորգյանը նախաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ՀՀ Սահմանադրության փոխոխման հետ կապված 06.12.2015թվականի հանրաքվեի ժամանակ հանդիսացել է Արաբկիր վարչական տարածքում գտնվող 4/01տեղամասային հանձնաժողովի անդամ ընտրատարածքային հանձնաժողովի կողմից: Տվյալ օրը տեղամասը բացվելուց՝ քվեարկության սկզբից մինչև վերջ և քվեների հաշվարկի ժամանակ հանձնաժողովի կազմում ներկա է եղել հիշյալ տեղամասում: Քվեարկության ողջ ընթացքը և քվեների հաշվարկը տեղի է ունեցել առանց որևէ խախտումների, այդպիսի բան չի եղել և չի էլ արձանագրվել: Առավոտվանից ներկա են եղել »Ասպարեզ« օրաթերթի ներկայացուցիչ Հակոբը, ում ազգանունն ինքը չի հիշում, ինչպես նաև դիտորդ Ռոմիկ Դանիալը: Նրանք երկուսն էլ գրանցվել են տեղամասի գրանցամատյանում: Թեև ինչպես վերը նշեց ընտրությունները ընթանում էին առանց որևէ խախտման, սակայն Ռոմիկն ու Հակոբը գտնվելով տեղամասում, անտեղի խանգարում էին հանձնաժողովի աշխատանքները և անհիմն հայտարարություններ են արել՝ իբր տեղամասում խախտումներ են կատարվում, երկուսն էլ նման հայտարարություններ են կատարել, ի դեպ, նրանցից Ռոմիկի մոտ տեսանկարահանող սարք է եղել, որով նա տեսանկարահանումներ է կատարել: Նշում է, որ տեսանկարահանումները թույլատրվում են և որևէ մեկը, այդ թվում նաև ինքը նրան չեն արգելել այն կատարելու, սակայն նա փորձել է նկարահանել նաև ցուցակները, ինչը չի թույլատրվում և ինքն անձամբ նրան ասել է, որ ցուցակները չնկարի: Նրանց կողմից նշված անհիմն խախտման հայտարարություններից մեկը վերաբերվել է նրան, թե ինչու է քաղաքացին քվեարկության եկել և գրանցվում է ոչ թե անձնագրով այլ նույնականացման քարտով, իսկ ինքն էլ բացատրել է, որ դա թույլատրելի է, կամ էլ ասել է, որ թույլ չտան տեղամասում 15հոգուց ավել ընտրող լինի, այն դեպքում երբ իրականում այդ քանակի մարդ, նկատի ունի ընտրող միաժամանակ տեղամասում չեն եղել, եղել է, որ 1 կամ 2հոգի սպասել են ֆոյեում, որն առանձնացված էր տեղամասից և իրենք էլ չէին կարող մարդկանց այնտեղից դուրս հանել: Ժամը 17.00-ի սահմաններում, երբ գտնվել է քվեարկողների ցուցակի սեղաններից մեկի մոտ և սպասելիս է եղել տեղամաս եկած քաղաքացիներից մեկին, ում չի հիշում ոչ դեմքով և ոչ էլ անուն, ազգանունով, աղմուկ է լսել ֆոյեից, նայել է այդ կողմ և տեսել է, որ Հակոբը վիճաբանում է հանձնաժողովի նախագահ Արմեն Ազոյանի հետ: Ինքը տեղից վեր է կացել, մոտեցել է նրանց բաժանելու: Ցանկանում է նշել, որ բացի իրենից, հանձնաժողովի այլ անդամներ էլ են վերկացել իրենց տեղից, որ բաժանեն նրանց: Բաժանողներից հիշում է հանձնաժողովի անդամ Արեն Մանուկյանին, մյուսներին չի հիշում, բայց կարող է ասել, որ քվեարկության եկած և իրեն անծանոթ քաղաքացիներ էլ են եղել: Տեսել է նաև, որ Արմեն Ազոյանի դեմքը՝ այտի և աչքի շրջանում արյունոտված է: Նաև նշում է, որ միջամտել են ոստիկանության աշխատակիցներ, ովքեր մինչ այդ իրենց համար առանձնացված սենյակում են եղել, հնարավոր է ձայներ են լսել և եկել միջամտել են: Դրանով միջադեպն ավարտվել է, որը տևել է մոտ 5րոպե: Այդ ընթացքում քվեարկությունը մի պահ կանգ է առել, քանի որ հանձնաժողովի անդամները իրենց տեղերից վեր են կացել, իսկ ընտրողներն էլ կանգնած նայում էին: Դրանից հետո քվեարկությունը շարունակվել է բնականոն կարգով և միջադեպ չի եղել: Միջադեպի ժամանակ հայհոյանք չի լսել: Երբ մոտեցել է, տեսել է, որ հանձնաժողովի նախագահի դեմքն արյունոտված է և վերջինս ասել է, որ Հակոբն է իրեն վնասվածք պատճառել: Ներկայումս հիշեց, որ միջադեպը սկսել է այն բանից հետո, երբ հանձնաժողովի նախագահը Հակոբին դիտողություն է արել և ասել, որ դադարեցնի խախտումների մեջ անհիմն մեղադրանքներ տալը և հանձնաժողովի աշխատանքը խանգարելը, որից հետո Հակոբը քաշքշել և հարվածներ է հասցրել Արմեն Ազոյանին, դրա համար էլ մոտեցել է և բաժանել, իսկ Արմեն Ազոյանի կողմից Հակոբին ուղղված հարված չի տեսել: Չի տեսել, որ ինչ-որ մեկը Ռոմիկի ձեռքից վերցնի տեսանկարահանող սարքը /հատոր 1 գ.թ. 51-54, 128-132, դատական նիստի արձանագրություն/:
Գործով վկա Տիգրան Ազատյանը նախաքննության և դատաքննության ընթացքում նույնաբովանդակ ցուցմունքներ տվեց այն մասին, որ ՀՀ Ոստիկանության համակարգում աշխատում է 1996թվականից մինչ օրս: 2006թվականի մարտից աշխատում է ՀՀ Ոստիկանության շտաբում որպես հերթապահ ծառայության վարչության կրտսեր տեսուչ, ոստիկանության ավագ ենթասպա է: Սահմանադրության փոփոխությունների 2015թվականի դեկտեմբերի 6-ի հանրաքվեի ժամանակ, համաձայն ղեկավարության կողմից հաստատված գրաֆիկի, ծառայություն է կատարել Արաբկիրի վարչական տարածքում գտնվող թիվ 4/01տեղամասում, որը գտնվում էր Քանաքեռ ՀԷԿ-ի դպրոցներից մեկի շենքում: Իր հետ նույն տեղամասում ծառայություն են կատարել ոստիկանության փոխգնդապետ Կարեն Մելքոնյանը (խմբի ավագ) և ոստիկանության կրտսեր սերժանտ Ռոբերտ Բեժանյանը: Սահմանված կարգի համաձայն՝ քվեարկության ընթացքում գտնվել են իրենց հատկացված սենյակում, որը դպրոցի առաջին հարկում էր: Իրենք իրավունք չեն ունեցել լինել քվեարկության սրահում և կարող էին դուրս գալ միայն հանձնաժողովի նախագահի կանչով: Ընդհանրապես տեղամասում ծառայություն կատարող ոստիկանները ենթարկվում են հանձնաժողովի նախագահի օրինական ցուցումներին ու կարգադրություններին: Ժամը 17-ի սահմաններում, երբ երեքով գտնվել են իրենց հատկացված սենյակում, քվեարկության սրահից աղմուկ է լսվել և բղավոցներ, սակայն սկզբից դուրս չեն եկել, քանի դեռ հանձնաժողովի նախագահը իրենց չէր կանչել: Րոպեներ անց լսվել է հանձնաժողովի նախագահի ձայնը, ով բղավում էր. »ոստիկաններ, եկեք«: Երեքով էլ դուրս են եկել իրենց սենյակից ու տեսել են, որ սրահում քաշքշուկ է տեղի ունենում հանձնաժողովի նախագահի և մի տարեց տղամարդու միջև, ով, ինչպես հետո իմացել են՝ դիտորդ էր կամ ինչ-որ թերթի ներկայացուցիչ: Իրենք միջամտել են, այդ մարդուն հեռու են տարել հանձնաժողովի նախագահից: Նկատել է, որ հանձնաժողովի նախագահի դեմքին՝ այտի վրա, արյան հետքեր կան: Զանգահարել են ոստիկանության Արաբկիրի բաժին, որտեղից օպերատիվ խումբ է եկել տեղամաս, որից հետո իրենք նորից վերադարձել են իրենց հատկացված սենյակ: Այդ ամենը տևել է մոտ 5րոպե: Այդ ընթացքում միջադեպի մասնակիցներից հայհոյանքներ չի լսել, եղել է միայն աղմուկ, իրարանցում և բղավոցներ: Թե ինչն է հանդիսացել միջադեպի պատճառը, իրեն հայտնի չէ: Միջադեպի մասնակիցներն իր ներկայությամբ իրար հարվածներ չեն հասցրել, ինքը միայն քաշքշուկ է տեսել, իսկ մինչև իրենց դուրս գալը հարվածներ եղել են, թե ոչ, չի կարող ասել /հատոր 1 գ.թ.107-108, դատական նիստի արձանագրություն/:
Գործով վկա Կարեն Մելքոնյանը նախաքննության և դատաքննության ընթացքում նույնաբովանդակ ցուցմունքներ է տվել այն մասին, որ 1996թվականից աշխատում է ՀՀ Ոստիկանության համակարգում՝ տարբեր ստորաբաժանումներում: 2012թվականի օգոստոսից աշխատում է ՀՀ Ոստիկանության քրեական հետախուզության գլխավոր վարչության 1-ին վարչության 1-ին բաժնում որպես ՀԿԳ ավագ օպերլիազոր: Ոստիկանության փոխգնդապետ է: ՀՀ Սահմանադրության փոփոխությունների 2015թվականի դեկտեմբերի 6-ի հանրաքվեի ժամանակ, համաձայն ղեկավարության կողմից հաստատված գրաֆիկի, ծառայություն է կատարել Արաբկիր վարչական տարածքում գտնվող թիվ 4/01տեղամասում, որը գտնվում էր Քանաքեռ ՀԷԿ բանավանում՝ դպրոցի շենքում: Հիշյալ ծառայությանը ներգրավված էին նաև ոստիկանության այլ ծառայողներ: Որպես ոստիկանության սպա նշանակված էր խմբի ավագ և իր հետ նույն խմբում էին ոստիկանության ավագ ենթասպա Տիգրան Ազատյանը և ՀՀ ոստիկանության կրթահամալիրի կուրսանտ, ոստիկանության կրտսեր սերժանտ Ռոբերտ Բեժանյանը: Տեղամասում իրենց համար հատկացված էր առանձին սենյակ, որը գտնվում էր դպրոցի շենքի առաջին հարկում, մուտքից աջ, իսկ մուտքից ձախ գտնվում էր այն սրահը, որտեղ ընթանում էր հանրաքվեն: Սահմանված կարգի համաձայն՝ հանրաքվեի կամ ընտրությունների ընթացքում ոստիկանության ծառայողները պարտավոր են գտնվել իրենց հատկացված սենյակում և ընտրատեղամաս մտնել միայն հանձնաժողովի նախագահի կանչով, ինչպես նաև դրսում տեղամասի մոտ կուտակումների և հասարակական կարգի այլ խախտումների դեպքում միջամտել: Այդ օրն իրենց ծառայության ընթացքում որևէ միջադեպ չի եղել, բացի ժամը 17-ի սահմաններում տեղի ունեցած միջադեպից: Այդ ժամանակ գտնվել են իրենց հատկացված սենյակում: Սրահից աղմուկ է լսվել ու գրեթե դրանից անմիջապես հետո՝ հանձնաժողովի նախագահի ձայնը, ով կանչում էր ոստիկաններին: Լսելով այդ կանչը, անմիջապես դուրս են եկել սենյակից և ընտրությունների սրահում տեսել են իրարանցում և վեճ, որի մեջ ներգրավված էր տարեց մի տղամարդ, ում կարգավիճակը ստույգ չգիտի կամ դիտորդ էր, կամ ինչ-որ կուսակցության կամ կազմակերպության ներկայացուցիչ: Նա վիճում էր հանձնաժողովի նախագահի հետ, սակայն վեճի ստույգ պատճառը չգիտի: Նա բղավում էր, իսկ հայհոյանքներ չի լսել: Ինքն ու մյուս ոստիկանները այդ տարեց մարդուն և հանձնաժողովի նախագահին հեռացրել են իրարից: Հանձնաժողովի նախագահի դեմքին քերծվածք և արյան հետքեր է տեսել: Հարվածներ չի տեսել, միայն քաշքշուկ և իրարանցում է տեսել: Հավանաբար միչև սրահ մտնելն է եղել հարվածը: Բացի այդ, հանձնաժողովի նախագահն իրեն ասել է, որ հատկապես այդ տղամարդն է իրեն հարվածել: Ինքը զանգահարել է ոստիկանության Արաբկիրի բաժին, որտեղից օպերատիվ խումբ է ժամանել, իսկ իրենք իրադրությունը հանդարտվելուց և հանրաքվեի ընթացքը նորից իր բնականոն հունի մեջ մտնելուց հետո վերադարձել են իրենց սենյակ: Միջադեպը տևել է մոտ 4-5րոպե: Այդ ընթացքում հանրաքվեի գործընթացը ընդհատվեց, քանի որ միջադեպի ժամանակ հանձնաժողովի անդամներն էլ էին վեր կացել իրենց տեղերից /հատոր 1 գ.թ. 111-112, դատական նիստի արձանագրություն/:
Գործով վկա Աստղիկ Գևորգյանը նախաքննության և դատաքննության ընթացքում նույնաբովանդակ ցուցմունքներ է տվել այն մասին, որ ՀՀ Սահմանադրության փոփոխությունների 2015թվականի դեկտեմբերի 06-ի հանրաքվեի օրը հանդիսացել է Արաբկիր վարչական տարածքում գտնվող թիվ 4/01տեղամասի ընտրական հանձնաժողովի քարտուղարը: Հանրաքվեի օրը տեղամասը բացվելուն պես մինչև քվեների հաշվարկի ավարտը գտնվել է տեղամասում և կատարել իր պարտականությունները հանձնաժողովի մյուս անդամների հետ: Տեղամասը բացվելուն պես այնտեղ են եկել դիտորդ Ռոմիկ Դանիալը և ԶԼՄ-ի ներկայացուցիչ »Ասպարեզ« օրաթերթից Հակոբ Նազարի-Դեխնավին: Օրենքով սահմանված կարգով, որպեսզի դիտորդը ներկա գտնվի տեղամասում, պետք է ներկայացնի փաստաթուղթ՝ իր դիտորդական կազմակերպությունից, համապատասխան ստուգարքը հանձնած լինելու մասին փաստաթուղթ և անձը հաստատող փաստաթուղթ, իսկ ԶԼՄ-ների ներկայացուցիչը պետք է ներկայացնի համապատասխան փաստաթղթերը և ինքը դրանք ստուգելուց հետո գրանցել է տեղամասի գրանցամատյանում, որտեղ նշել է նաև տեղամաս նրանց մուտքի և ելքի ժամերը: Դիտորդը ներկա է եղել ողջ գործընթացին, իսկ ԶԼՄ-ի ներկայացուցիչը տեղամասում է եղել մինչև այն պահը, երբ քննվող միջադեպից հետո ոստիկանների հետ դուրս է եկել տեղամասից: Դա ժամը 17.00-18.00-ի սահմաններում էր: Դուրս գալու ժամը նշել է գրանցամատյանի մեջ: Կարող է ասել, որ քվեարկությունը ընթացել է առանց այնպիսի էական խախտումների, որոնք կարող էին ազդել քվեարկության արդյունքների վրա, այդ իսկ պատճառով էլ որևէ խախտում չի արձանագրվել: Ինչ վերաբերում է քննվող միջադեպին, ապա կարող է ասել, որ այն տեղի է ունեցել ժամը 17.00-ի սահմաններում և ամեն ինչ սկսվել է նրանից, որ հանձնաժողովի »ՀԱԿ« խմբակցությունը ներկայացնող անդամը բոլորի ուշադրությունն է հրավիրել այն հանգամանքի վրա, որ ընտրողների լրացուցիչ ցուցակներում ընդգրկված քաղաքացիների բերած տեղեկանքները տրված էին նոյեմբերի 30-ից մինչև դեկտեմբերի 2-ն ընկած ժամանակահատվածում, իսկ ըստ ՀԱԿ-ի հանձնաժողովի անդամի դրանք պետք է տրված լինեին ոչ ուշ քան նոյեմբերի 30-ը: Դա գրավել է, թե հանձնաժողովի անդամի, թե դիտորդի և, թե ԶԼՄ-ի ներկայացուցչի ուշադրությունը, ովքեր սկսել են վիճարկել այդ հանգամանքը: Առաջարկություն է եղել ժամանակավորապես չգրանցել այդ ցուցակներով գրանցված և ներկայացող քաղաքացիներին՝ մինչև հարցը պարզաբանվի, սակայն հանձնաժողովի այն անդամն ով այդ պահին նշված ցուցակի մոտ էր, շարունակել է գրանցել տեղեկանքներով եկած ընտրողներին, ինչի իրավունքն ունեցել է: Բանը հասել է նրան, որ ինչ-որ մեկը, սակայն ներկայումս ստույգ չի կարող ասել, թե ով, զանգահարել և ճշտել է, որ տվյալ դեպքում խախտում չկա, քանի որ տեղեկանքում նշվում է ոչ թե քաղաքացու կողմից անձնագրային բաժին դիմելու օրը, այլ տեղեկանքի տրման օրը, որը լինում է երեք աշխատանքային օրվա ընթացքում: Այսինքն քաղաքացին ժամանակին է դիմել անձնագրային բաժին և պետք է նրան հնարավորություն տրվեր ընտրելու: Այդ իմանալով, հանձնաժողովի նախագահ Արմեն Ազոյանը բարձր տոնով դիմել է ԶԼՄ-ի ներկայացուցչին, ասելով. »տեսնում եք, որ խախտում չկա, ինչու եք անհիմն հայտարարություններ անում«, որին Հակոբը հակադրել է և ասել, որ բարձր չխոսա, արդյունքում ԶԼՄ-ի ներկայացուցչի և հանձնաժողովի նախագահի միջև վիճաբանություն է եղել, որը տեղի է ունեցել այն սեղանի մոտ, որի վրա դրված է եղել ընտրողներին առաջին ցուցակը և լրացուցիչ ցուցակը, իսկ ինքն այդ պահին գտնվել է քվեատուփի մոտ: Երբ սկսվել է քաշքշուկը, ինքը անմիջապես գնացել է քվեատուփի մոտ, որպեսզի նման խառը իրադրությունում որևէ լցոնում չկատարվի: Քաշքշուկին միջամտել են հանձնաժողովի անդամները, որպեսզի նրանց բաժանեն: Ընթացքում քաշքշուկը տեղափոխվել է մուտքի մոտ, որտեղ ոստիկանները միջամտել են և դրանով միջադեպն ավարտվել է: Միջադեպը տևել է մոտ 5րոպե, այդ ընթացքում մի պահ քվեարկությունը կանգ է առել, որովհետև հանձնաժողովի որոշ անդամներ տեղերից վեր էին կացել և միջամտում էին, իսկ տեղամաս եկած ընտրողները կանգնած նայել են: Հետո ամեն ինչ շարունակվել է սովորական հունով: Հանձնաժողովի նախագահի և Հակոբ Դեխնավիի միջև քաշքշուկը տեսել է, սակայն հարվածները չի նկատել, քանի որ ուշադրությունը սևեռել էր քվեատուփի վրա, որպեսզի խառնաշփոթի մեջ լցոնում չլինի /հատոր 1 գ.թ.61-65. դատական նիստի արձանագրություն/:
Գործով վկա Ռոբերտ Բեժանյանը նախաքննության և դատաքննության ընթացքում նույնաբովանդակ ցուցմունքներ է տվել այն մասին, որ 2015թվականի սեպտեմբերին ընդունվել է և ներկայումս սովորում եմ ՀՀ Ոստիկանության կրթահամալիրի ուսումնական կենտրոնում: Ունի ոստիկանության կրտսեր սերժանտի կոչում: Ոստիկանության կրթահամալիրի սովորողները ոստիկանության ծառայողներ են և նույնպես ներգրավվում են համապատասխան առաջադրանքների կատարմանը: ՀՀ Սահմանադրության փոփոխությունների 2015թվականի դեկտեմբերի 6-ի հանրաքվեի ժամանակ, համաձայն ոստիկանության ղեկավարության կողմից հաստատված գրաֆիկի, ծառայություն է կատարել Արաբկիրի վարչական տարածքում գտնվող թիվ 4/01տեղամասում, որը գտնվում է Քանաքեռ ՀԷԿ-ի տարածքում՝ դպրոցի շենքում: Այդ ծառայությանը ներգրավված էին նաև ոստիկանության այլ ծառայողներ: Մասնավորապես, տվյալ տեղամասում իրենց խմբի ավագն է հանդիսացել ոստիկանության փոխգնդապես Կարեն Մելքոնյանը: Բացի այդ, իրենց խմբում էր նաև ոստիկանության ավագ ենթասպա Տիգրան Ազատյանը: Տեղամասում ոստիկանության ծառայողների համար հատկացված էր առանձին սենյակ, որը գտնվում էր դպրոցի շենքի առաջին հարկում: Մուտքից ձախ գտնվում էր այն սրահը, որտեղ ընթանում էր հանրաքվեն, իսկ մուտքից աջ՝ իրենց հատկացված սենյակն էր, որի դուռը փակ էին պահում: Իրենք հրահանգավորված էին, որ սենյակից կարող են դուրս գալ միայն հանձնաժողովի նախագահի կանչով, երբ տեղի են ունենում հասարակական կարգի ակնհայտ խախտումներ, տեղամասի մոտ մարդկանց և ավտոմեքենաների կուտակումներ և այլ ակնհայտ խախտումներ: Ժամը 17-ի սահմաններում, երբ իրենք երեքով գտնվել են իրենց հատկացված սենյակում, քվեարկության սրահից աղմուկ է լսվել: Քիչ անց լսվել է հանձնաժողովի նախագահի ձայնը, ով իրենց է կանչել: Լսելով այդ կանչը, խմբի ավագի հրամանով դուրս են եկել սենյակից, ինքը տեսել է, որ քվեարկությունների սրահում, մոտավորապես այդ սրահի կենտրոնական հատվածում իրարանցում և քաշքշուկ է, որի կենտրոնում էր տարեց մի տղամարդ, ով, ինչպես հետո իմացել է, դիտորդ էր: Նա վիճաբանել է հանձնաժողովի նախագահի հետ, իրենք միջամտել են և այդ մարդուն հեռացրել են հանձնաժողովի նախագահից, նրանց հեռացրել են իրարից: Իրենցից մեկը, իր կարծիքով՝ խմբի ավագը, զանգել է ոստիկանության Արաբկիրի բաժին, որտեղից օպերատիվ խումբ է ժամանել: Այդ խմբի գալու ժամանակ արդեն ամեն ինչ հանդարտվել էր և իրենք վերադարձել էին իրենց հատկացված սենյակ, մինչ այդ խնդրելով, որ արդեն քվեարկած քաղաքացիները դուրս գան տեղամասից: Հետագա իրադարձություններից տեղյակ չի: Ամբողջ միջադեպը տևել է մոտ 4-5րոպե: Այդ ընթացքում աղմուկ է եղել, իսկ հայհոյանքներ չի լսել: Միջադեպի մասնակիցներն իր ներկայությամբ իրար հարվածներ չեն հասցրել, իսկ մինչև իրենց դուրս գալը հարվածներ եղել են թե ոչ, չի կարող ասել: Կարող է միայն ասել, որ հանձնաժողովի նախագահի այտին քերծվածք և արյան հետքեր է տեսել, իսկ նշված տարեց մարդու դեմքին որևէ վնասվածք չի տեսել /հատոր 1 գ.թ. 109-110, դատական նիստի արձանագրություն/:
Գործով վկա Մարզպետ Դալլաքյանը դատաքննությամբ ցուցմունք տվեց այն մասին, որ ճանաչում է Հակոբ Դեխնավիին, նրա հետ բարեկամություն կամ թշնամություն չունի: Դեպքի վերաբերյալ կարող է հայտնել, որ երբ դեպքը տեղի է ունեցել, ինքն այդ ժամանակ եղել է բուֆետում, որը կարող է հաստատել նաև բուֆետի աշխատողը: Ինքը այդ օրը եղել է »Օրինաց երկիր« կուսակցության վստահված անձը: Դուրս է ելել բուֆետից այն ժամանակ, երբ ինչ-որ մեկի դեմքից արյուն է եկել և խառը վիճակ է եղել: Չի տեսել, որ մեկը մյուսին հարվածի, ուղղակի գոռացել են, որ խփեց և այլն: Դեպքը տևել է մոտ 5րոպե, այդ ընթացքում միմյանց քաշքշել են, ինչ-որ մեկը գոռացել է »կամեռաս տվեք«, սակայն դա մեղադրվողը չի եղել, այնտեղ մենակ նա չէր, շատ մարդ կար, եղել են նաև ընտրողներ: Միմյանց քաշքշել են իրենց հանձնաժողովի նախագահը և մեղադրվողը: Այնտեղ ընդդիմությունից էլի մարդիկ են եղել, որոնք նույնպես եղել են այդ քաշքշոցի մեջ, սակայն կոնկրետ չի հիշում, թե ով է ում քաշքշել: Երբ ինքը դուրս է եկել արդեն շատացել էին ոստիկանության աշխատակիցները՝ զանգ էր գնացել նրանց, ցանկացել են բերման ենթարկել մեղադրվողին ու հիշում է, որ հանձնաժողովի նախագահի դեմքից արյուն է եկել: Այնտեղ եղել են նաև ընտրողները, որոնց չի ճանաչում, իսկ միջադեպը տեղի է ունեցել հենց դպրոցի մուտքի մոտ: Հանձնաժողովի անդամները, այնտեղ ներկա բոլոր մարդիկ էլ խառնվել են այդ քաշքշուկին, որ բաժանեն: Քվեարկությունն այդ ժամանակ մոտ 5րոպեով է կասեցվել, քանի որ աղմուկը շատ էր, մարդիկ չէին գնում ընտրելու: Պատճառը խոսակցություններից է իմացել, ասել են, որ ինչ-որ մեկի կամեռան է կորել, սակայն ամբաստանյալինը չի եղել, իսկ նա ասել է, որ արկղերը լցոնում են: Երբ ինքը դեպքի վայր է գնացել այնտեղ մեկը մյուսին արդեն չի հարվածել, ուղղակի քաշքշել են միմյանց և գոռացել, չի տեսել, թե ով է ում հարվածել: Չի հիշում, թե ընդդիմությունից որ կուսակցությունների ներկայացուցիչներն են եղել: Ինքը հայհոյանքներ չի լսել: Բուֆետում եղել է բուֆետի աշխատողի՝ Սիրուշի հետ, որի անունը հստակ չի հիշում և եթե չի սխալվում տեղամասի ոստիկանության աշխատակիցներ են եղել: Բուֆետից դուրս է եկել ձայներից, միմյանց վրա գոռացել են, չի հիշում, թե ով էր գոռում, հայհոյանք չի լսել: Մի անգամ է լսել, որ մի մարդ ոստիկաններին ասել է »կամեռան հետ տուր«, իսկ ավելի հստակ ինքը մնացածը տեսաերիզով է տեսել: Ոստիկաններն այդ պահին բաժանել են քաշքշողներին, պահել են, որ իրար մոտիկ չգնան: Հանձնաժողովի նախագահի դեմքին արյունը չգիտի, թե ինչից էր առաջացել, հետագայում խոսակցություններից նույնպես չի իմացել: Այնտեղ բոլորն էլ հանդարտեցրել են վիճողներին, հանձնաժողովի անդամներն էլ են խառնված եղել, որպեսզի բաժանեն, չի հիշում, թե ովքեր են եղել: Հանձնաժողովի անդամներին անուններով չգիտի, սակայն իմացել է, որ հենց նրանք են հանձնաժողովի անդամները, առավոտից այնտեղ նստած են եղել: Հանձնաժողովի անդամ ասածն ի նկատի ունի այնտեղ ներկա բոլորին, օրինակ՝ մեկը »Դաշնակցության« կուսակցության վստահված անձն էր կամ այլ, սակայն ի վերջո այդ մարդիկ էին, նրանց որևէ մեկին չի հիշում: Ինքը հանձնաժողովի նախագահին հարվածելու պահը չի տեսել, նա երբ սկսել են գոռգոռալ այդ պահից է տեսել: Նախաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել, սակայն չի հիշում, թե ինչ ցուցմունք է տվել: Վկայի նախաքննական ցուցմունքները հրապարակելուց հետո վերջինս հայտնեց, որ նախաքննական ցուցմունքն իր ձեռքով է գրել, իր ներկա և նախկին ցուցմունքները տարբերվում են միմյանցից, երկար ժամանակ է անցել և լավ չի հիշում: Պատճառը չէր հիշում, թե ինչից էր եղել, բայց ցուցմունքը հրապարակելուց հետո արդեն հիշեց, իսկ դեմքին հարվածներ հասցնելու վերաբերյալ կարող է հայտնել, որ երբ տեսել է դեմքի արյունը, ենթադրել է, որ դա մեկ անգամ խփելու արդյունք չէ, իր նախաքննական ցուցմունքում հնարավոր է միտքն է սխալ ձևակերպել: Դեպքի ժամանակ ոստիկանության աշխատակիցներ եղել են ընտրատարածքում, իսկ դեպքի ժամանակ էլ կապ են տվել լրացուցիչ եկել են: Չի տեսել Հակոբ Դեխնավիի կողմից հասցված որևէ հարված, ուղղակի ինքը երբ դուրս է եկել բուֆետից, տեսել է, որ արյուն է գալիս և մարդիկ գոռացել են »խփեց-խփեց« ու Դեխնավին է եղել նրա դիմաց և նա ասել է, որ ինքն է խփել և զուտ ենթադրությամբ ասել է, որ դա խփած է, և եթե դա տեսնեիք իրականում դա մեկ անգամ խփելու արդյունք չէր կարող լինել, վիճաբանությունը եղել է ամբաստանյալի հետ, Ռոմիկի հետ կապված /դատական նիստի արձանագրություն/:
Գործով վկա Մարզպետ Դալլաքյանը նախաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ՀՀ Սահմանադրության փոփոխումների 06.12.2015թվականի հանրաքվեի ժամանակ հանդիսացել է »Օրինաց Երկիր« կուսակցության վստահված անձը՝ Արաբկիրի տարածքում գտնվող թիվ 4/01տեղամասում: Քվեարկության օրը՝ դեկտեմբերի 6-ին, վաղ առավոտյան գնացել է նշված տեղամաս և ներկա է եղել քվեարկության ողջ ընթացքին: Այդ օրը առավոտվանից, բացի հանձնաժողովի անդամներից տեղամասում ներկա են եղել նաև որպես ԶԼՄ-ի ներկայացուցիչ Հակոբ Հրանտի Նազարին, ինչպես նաև Ռոմիկ անունով մի դիտորդ, որը նկարահանում է կատարել: Նշված Ռոմիկը և Հակոբը, անտեղի և առանց որևէ հիմքի տեղամասում հայտարարում էին, թե իբր քվեարկությունը խախտումներով է ընթանում, չնայած ինքը որպես վստահված անձ ներկա է գտնվել և կարող է ասել, որ որևէ խախտում չի եղել: Ավելի շատ նման հայտարարություն կատարել է Հակոբը, իսկ Ռոմիկը տեսանկարահանում է կատարել: Նույնիսկ մի անգամ էլ փորձել են իրեն իբր խախտում անելու մեջ մեղադրել, քանի որ տեղամաս է եկած եղել 18տարեկան մի պատանի, ով առաջին անգամ էր եկել ընտրության և ձևերը չգիտեր, ինքը բարձր հայտարարել է հնարավոր է որևէ մեկը լինի տղային օգնելու համար, որից հետո ինչ-որ մեկը մոտեցել է և Հակոբը փորձել է իրեն մեղադրել, թե իբր ինքն է գնացել այդ երիտասարդի հետ քվեարկել, ինչը չի համապատասխանել իրականությանը: Այդ երիտասարդի տվյալներն ինքը չգիտի, նա իրեն անծանոթ է եղել: Դրանից հետո Հակոբը սկսել է հայտարարել, թե այն քաղաքացիները, ովքեր անձնագրային բաժնի տեղեկանքով են եկել քվեարկության, սխալ տեղեկանքներ են բերել, որովհետև այդ տեղեկանքները պետք լինեն ոչ թե դեկտեմբերի 2-ով, այլ նոյեմբերի 29-ով: Հանձնաժողովի նախագահն ասել է, որ կարող է զանգել կենտրոնական ընտրական հանձնաժողով և ճշտել, որ դա խախտում չէ: Նրանցից մեկը, չի հիշում, թե ով, զանգել է կենտրոնական ընտրական հանձնաժողով և այնտեղից պարզաբանեցին, որ որևէ խախտում չկա, քանի որ մարդիկ դիմել են անձնագրային բաժին նոյեմբերի 29-ին և երեք աշխատանքային օրվա մեջ, այսինքն՝ դեկտեմբերի 02-ին նրանց տեղեկանք են տվել: Չնայած այդ ամենին, Հակոբը շարունակել է վիրավորել հանձնաժողովի անդամներին և նախագահին, բղավել, որ նրանք խախտումներով են աշխատում և հանցագործներ են: Հանձնաժողովի նախագահն էլ մոտեցել է նրան և դիտողություն է արել, ասելով, որ բավական է մարդկանց անպատվի և վիրավորի, իսկ Հակոբը դրանից վրդովվել է, սկսել են միմյանց քաշքշել, որի ժամանակ ինքը տեսել է, որ Հակոբը ձեռքով հարվածներ է հասցրել հանձնաժողովի նախագահի դեմքին: Չի կարող ասել, թե կոնկրետ քանի անգամ են խփել իրար, բայց կարող է ասել, որ մեկից ավել է եղել: Հանձնաժողովի նախագահը Հակոբին չի հարվածել: Ինքը մոտակայքում է եղել և նրանց բաժանել է, այդ ժամանակ էլ միջամտել են ոստիկանները, ովքեր այլ սենյակից են եկել: Այդ ամենը տևել է մոտ 3-4րոպե, դրա հետևանքով քվեարկությունը չի դադարել, սակայն մի պահ ընթացքը խանգարվել է, քանի որ միջադեպը տեսել են նաև ընտրողները և դա ստվեր է գցել քվեարկության ընթացքի վրա: Միջադեպը տեղի է ունեցել ժամը 17.00-ի սահմաններում, որի ժամանակ հայհոյանքներ չեն եղել /հատոր 1 գ.թ.35-36, դատական նիստի արձանագրություն/:
Գործով վկա Վարդան Հակոբյանը դատաքննությամբ ցուցմունք տվեց այն մասին, որ ճանաչում է Հակոբ Դեխնավիին, նրա հետ բարեկամություն կամ թշնամություն չունի: Դեպքի վերաբերյալ կարող է հայտնել, որ դեպքն անձամբ ինքը չի տեսել, տեղեկացել է այլ մարդուց: Իրենց թաղամասի բնակիչ Կարեն անունով անձից տեղեկացել է, որ տեղամասում քաշքշուկ է տեղի ունեցել, սակայն մարնամասներ չի իմացել, թե ով է ում հարվածել, ինչի համար, դրա մասին իրեն չեն հայտնել: Կարենի հետ շփվում է որպես հարևան, չի հիշում, թե նա իրեն օրվա որ ժամին է ասել, նրան տեսել է տեղամասի դիմաց և նա իրեն ասել է, որ քաշքշուկ է եղել հանձնաժողովի նախագահի և Դեխնավիի միջև, այլ բան չի պատմել: Ինքն անմիջապես դրանից հետո չի մտել տեղամաս, ուշ է գնացել, իսկ երբ մտել է Դեխնավին այնտեղ չի եղել, իսկ Ազոյանը այնտեղ էր, նրա դեմքին որևէ արյան հետք, քերծվածք չի տեսել: Դեխնավիին տանելու պահը նույնպես չի տեսել: Ծավալված իրադարձությունների մասին հենց տեղամասում որևէ բան չի լսել: Վկայի նախաքննական ցուցմունքը հրապարակելուց հետո վերջինս հայտնեց, որ ներկայումս շատ բաներ չի հիշում, այն ժամանակ մոտ է եղել դեպքը և ավելի լավ է հիշել: Ինքը տեղամասից բացակայել է մոտ 2ժամ: Ինքը Ազոյանի և Դեխնավիի միջադեպին ականատես չի եղել և չի տեսել: Ռոմիկ Դանիալի միջադեպից հետո՝ կամեռայի հետ կապված, ինքն անմիջապես դուրս է եկել տեղամասից, իսկ Դեխնավիի հետ կապված միջադեպն ինքը չի տեսել, հնարավոր է այնտեղ է եղել, սակայն չի տեսել, այդ տարածքը շատ մեծ է, հնարավոր է բուֆետում է եղել՝ մի քանի անգամ, այնտեղ մտել է ծխելու, թեյելու, սրճելու, ճաշելու համար /դատական նիստի արձանագրություն/:
Գործով վկա Վարդան Հակոբյանը նախաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ՀՀ Սահմանադրության փոփոխությունների 06.12.2015թվականի հանրաքվեի ժամանակ հանդիսացել է »ՀՀԿ« կուսակցության վստահված անձը՝ Երևանի Արաբկիր վարչական տարածքում գտնվող թիվ 4/01տեղամասում: Սահմանված կարգի համաձայն՝ ներկայացնելով համապատասխան փաստաթղթերը գրանցվել է տվյալ տեղամասում: Հանարաքվեի օրը տեղամաս է գնացել առավոտյան ժամը 08.00-ի սահմաններում և ներկա է եղել մի քանի ժամ՝ հետևելով գործընթացին: Կարող է ասել, որ հանրաքվեի գործընթացը տեղամասում անցել է օրենքով սահմանված կարգով՝ առանց խախտումների: Նաև նշում է, որ իր ներկայությամբ որևէ միջադեպեր չեն եղել: Առավոտվանից տեղամասում ներկա են եղել ԶԼՄ-ի ներկայացուցիչ Հակոբ անունով տարիքով տղամարդ, ինչպես նաև մի դիտորդ, ում անունը Ռոմիկ է եղել: Վերջինիս մոտ ֆոտոխցիկ է եղել, որով նա նկարահանումներ էր կատարում: Չնայած նրան, որ տեղամասում քվեարկությունը նորմալ է ընթացել, սակայն Հակոբն ու Ռոմիկը անընդհատ փորձել են ինչ-որ պատճառ նշել և հայտարարել, թե իբրև խախտումներ են տեղի ունենում կամ իրենց կարծիքով խախտումներ են տեղի ունենում և մատնանշում, օրինակ՝ եթե տեսնում էին, որ քվեարկության եկած քաղաքացիներից որևէ մեկը ջերմ բարևում է տեղամասում գտնվող որևէ մեկին, ապա նրանք դրա մեջ ինչ-որ բան էին տեսնում և ասում էին, որ ուղղորդում է տեղի ունենում, սակայն իրականում որևէ ուղղորդում տեղի չի ունեցել, ամեն դեպքում ինքը նման դեպքի կամ այլ խախտման ներկա չի եղել: Ժամը 16.00-ից մինչև 17.00-ի սահմաններում, երբ տվյալ Ռոմիկն ու Հակոբը գտնվել են այն հատվածում, որտեղ նստած է եղել հանձնաժողովի անդամ »ՀԱԿ«-ի ներկայացուցիչ Արմեն Մանուկյանը, իսկ ինքը նրանից մի քիչ հեռու է եղել, լսել է, որ խոսակցություն է գնում լրացուցիչ ցուցակներով ընտրության եկած քաղաքացիների մասին, մոտեցել է և տեսել, որ խոսքը գնում է այն մասին, թե ինչու է այդ քաղաքացիների ներկայացրած տեղեկանքներում դրված դեկտեմբերի 2-ի ամսաթիվը: Իր կարծիքով այնտեղ խախտում չի եղել, որովհետև չի կարծել, որ անձնագրային բաժինը ժամկետների խախտում թույլ տար, բացի այդ, իր կարծիքով քաղաքացիներն ավելի շուտ էին դիմել անձնագրային՝ սահմանված ժամկետի մեջ, իսկ անձնագրայինը 2-3օրվա մեջ է այդ տեղեկանքները տալիս: Քանի որ այդ հարցը հանձնաժողովի անդամների մեջ բանավեճի առիթ է դարձել, իսկ Հակոբն ու Ռոմիկը անընդհատ պնդել են, որ դա խախտում է, չգիտի ում կողմից առաջարկ է եղել զանգահարել ընտրատարածքային հանձնաժողովին կամ ինչ-որ այլ տեղ և ճշտել: Այդ ժամանակ ինքը դուրս է եկել տեղամասից, քանի որ տանը անձնական գործեր է ունեցել, մտել է տուն և վերադարձել է ժամը 18.30-ից 19.45-ի սահմաններում: Երբ վերադարձել է, տեղեկացել է, որ իր դուրս գալուց հետո տեղամասում միջադեպ է տեղի ունեցել Հակոբի և հանձնաժողովի նախագահի միջև: Այդ մասին իրեն պատմել է տեղամասի մոտ կանգնած Քանաքեռ ՀԷԿ 8շենքի բնակիչ Կարենը, ում ազգանունը չի հիշում: Նա իրեն պատմել է, որ ինքը գնացել է քվեարկության և տեսել է, թե ինչպես է Հակոբը քաշքշել և ձեռքով հարվածել հանձնաժողովի նախագահին: Ինչպես արդեն նշեց ինքը միջադեպի ժամանակ տեղամասում չի եղել և չի տեսել, թե դեպքն ինչպես է տեղի ունեցել: Դրանից հետո մնացել է տեղամասում մինչև գիշերը ժամը 01-ից 02-ի սահմանները և այդ ընթացքում որևէ միջադեպ տեղի չի ունեցել: Պնդում է, որ միջադեպի ժամանակ տեղամասում չի եղել և ցանկանում է նշել, որ տեղամասից դուրս գալուց առաջ մոռացել է քարտուղարին զգուշացնի, որ երկու ժամով դուրս է գալիս և հավանաբար քարտուղարը տեսնելով, որ ժամը 18-ի սահմաններում ինքը տեղամասում չէ, այդ ժամն է նշել մատյանում՝ որպես իր դուրս գալու ժամ, սակայն իրականում ինքն ավելի շուտ է դուրս եկած եղել /հատոր 1 գ.թ.66-68, դատական նիստի արձանագրություն/:
Գործով վկա Սաթիկ Օսյանը դատաքննության ընթացքում ցուցմունք տվեց այն մասին, որ ճանաչում է Դեխնավիին, նրա հետ բարեկամություն կամ թշնամություն չունի: Տվյալ տարածքի դպրոցի բուֆետում է աշխատում: Բուֆետի դուռը բացվելու ժամանակ է լսում, թե դրսում ինչ է կատարվում և դեպքի ժամանակ բուֆետում է եղել, ձայներ լսելուց հետո դուրս է եկել բուֆետից, տեսել է, որ քաշքշուկ է և այդ ժամանակ արդեն ամեն ինչ վերջացել էր և հանդարտվել: Դեպքը եղել է մոտավոր ժամը 6-ի սահմաններում, իսկ այդ ժամանակ բուֆետում մի քանի հոգի մարդ է եղել, ինքը նրանց է սպասարկել: Չի հասկացել, թե միջադեպն ինչի համար էր տեղի ունեցել, իմացել է, որ խոսակցությունը տեղի է ունեցել հանձնաժողովի նախագահի և Դեխնավիի միջև: Բուֆետից դուրս գալուց հետո տեսել է նախագահին, իր հիշելով նրա դեմքն է վնասված եղել: Վիճաբանության ժամանակ ընտրությունները դադարեցվել էին, իսկ երբ ինքը ներս է գնացել այդ ժամանակ արդեն նորից վերսկսել էին և կատարում էին իրենց աշխատանքը: Ինքը դուրս է եկել այն ժամանակ, երբ նախագահին մի կողմ են տարել՝ դեպի դուրս մուտքից, իսկ Դեխնավիին մյուս կողմ, այդ ժամանակ բոլորը եղել են կանգնած, իսկ հանձնաժողովի անդամները, դիտորդներն այդ ժամանակ իրենց գործը չեն արել, չի կարող հիշել և չի էլ ճանաչում, թե ով է տարել նրանց մի կողմ, չի կարող հստակ պնդել, որ դրանք հանձնաժողովի անդամներն են եղել կամ դիտորդները: Թե մինչ բուֆետից իր դուրս գալն այնտեղ ինչ է կատարվել ինքը տեղյակ չէ, դուռը փակ է եղել և ինքը չի լսել: Լրագրողներն իրեն դեպքի հաջորդ օրն են հարցեր տվել, նրանց ասել է այն նույն բաներն ինչ-որ հիմա ասեց: Ինքը հանձնաժողովի նախագահի դեմքին վնասվածք է տեսել, իրեն թվացել է, որ դա արյուն է: Դեպքի օրն իր աշխատանքային ժամն ավարտելուց հետո գնացել է տուն և այլ բան չի եղել: Մարզպետ Դալլաքյան վկային չի հիշում, նման անուն, ազգանունով մարդ չի ճանաչում, եթե տեսնի հնարավոր է ճանաչի դեմքով: Այդ օրը բուֆետից օգտվել են հաճախակի: Միջադեպի ընթացքում, երբ բոլորը մի պահ ոտքի վրա են եղել, քվեարկությունը դադարել է, հետո շարունակվել է: Ինքը տեսել է, որ մի պահ բոլոր աշխատողներն աշխատանքը դադարեցրել են, համոզել են, որ վիճաբանությունը դադարեցնեն, իսկ դրանից հետո այդ կանգնած մարդիկ բոլորը նստել են և շարունակել են իրենց գործերը, ամենքն իր տեղը, օրինակ՝ քարտուղարն իր տեղը: Երբ ինքը բուֆետից դուրս է եկել, բոլոր աշխատողները կանգնած են եղել, հետո Ազոյանի հանդարտվելուց հետո բոլորը նստել են: Ազոյանն ասել է, որ »ես ոչ մի բան չեմ անում, ինչի ես դու անընդհատ ինձ կասկածում, որ ես լցոնում եմ« և նման բաներ է խոսացել, այդ թեմայի շուրջ է եղել վիճաբանությունը, նա ասել է, որ նման բան չի անում, չի հիշում, թե Դեխնավին ինչ է ասել: Չի լսել, որ Դեխնավին կամ Ազոյանն ինչ-որ մեկին հարված են հասցրել, չի լսել նաև, որ տեղամասում նաև այլ դեպք է եղել: Դրանից հետո մտել է բուֆետ, հավաքել է սեղանները և ժամը 7.15-ի սահմաններում տուն է գնացել: Վարդան Հակոբյանին ճանաչում է՝ իրենց կողքի շենքից, նա նույնպես մտել է բուֆետ, բոլորն են մտել: 4-ից 6-ն ընկած ժամանակահատվածում նա մտել է բուֆետ և իր հիշելով հենց այդ ժամանակահատվածում նրանք են նստած սուրճ խմել: Միջադեպի ժամանակ երիտասարդներ եղել են նստած, սակայն չի հիշում, թե ովքեր են եղել, կոնկրետ Վարդանը չի հիշում այնտեղ է եղել, թե ոչ, չի կարող ասել նա ընդհանրապես տեղամասում եղել է, թե ոչ: Երբ ինքը միջադեպից հետո դուրս է եկել, Վարդան Հակոբյանին տեսել է, նա դիտորդ է եղել, նա եղել է տեղամասում, որտեղ քվեարկությունն է եղել և երբ ինքը դուրս է եկել այնտեղ է եղել: Միջադեպի ժամանակ Վարդան Հակոբյանին կոնկրետ չի նկատել, ուշադիր չի եղել, դա իր ենթադրությունն է, որ նա դիտորդ է և պետք է այնտեղ լիներ միջադեպի ժամանակ: Միջադեպի խառնաշփոթի ժամանակ չի եղել քաղաքացի, որ պնդեր իրեն այդ ժամանակ գրանցեն ինքը շուտ ընտրություն անի և գնա: Վկայի նախաքնական ցուցմունքը հրապարակելուց հետո վերջինս հայտնեց, որ իր նախաքննական ցուցմունքում այն նախադասությունը որտեղ ասվում է որ. »…ես լրագրողներին չեմ ասել, որ հանձնաժողովի նախագահն է հարվածել այդ մարդուն, այլ միայն ասել եմ, որ իրեն են հարվածել, բայց ով, ես չեմ տեսել…« ինքը միգուցե նկատի է ունեցել նախագահին /դատական նիստի արձանագրություն/:
Գործով վկա Սաթիկ Օսյանը նախաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ աշխատում է »Համեղ պատառ« ՍՊԸ-ում որպես բուֆետապան-վաճառող: Նշված ՍՊԸ-ն սպասարկում է տարբեր հաստատությունների, այդ թվում նաև թիվ 37 հիմնական դպրոցին, որտեղ աշխատում է ինքը: ՀՀ Սահմանադրության փոփոխության հանրաքվեի օրը՝ 06.12.2015 թվականին տվյալ դպրոցի տարածքում տեղակայված էր թիվ 4/01ընտրական տեղամասը: Հանրաքվեի օրը տվյալ տեղամասի նախագահը խնդրել էր դպրոցի տնօրինությանը, իսկ նրանք էլ իրեն էին խնդրել, որ ինքն այդ օրը գնա դպրոց, բացի բուֆետը և հանրաքվեի ընթացքում հանձնաժողովի անդամներին թեյ կամ սուրճ տա: Ինքը հանդիսանում է Քանաքեռ ՀԷԿ-ի բնակիչ, մոտ է բնակվում և այդ օրը առավոտյան ժամը 10-ից գնացել է դպրոց, բացել է բուֆետը և այնտեղ է մնացել մինչև երեկոյան ժամը 19.30-ի սահմանները: Ընտրությունները ընթանում էին դպրոցի միջանցքում, որտեղ ձևավորված էր տեղամասը՝ քվեախցիկները, հանձնաժողովի անդամների սեղանները և քվեատուփը, իսկ բուֆետի դուռը հենց այդ միջանցքից է բացվում, որտեղից իրեն տեսանելի է եղել տեղամասի մի հատվածը, մասնավորապես հանձաժողովի նախագահի սեղանն էր երևում, իսկ ձախից պատի տակ դրված էր քվեատուփը և եթե տեսներ այն, պետք է առաջանար դռան մոտ, իսկ բուֆետի ներսից այն տեսանելի չի եղել: Հիմնականում եղել է բուֆետում, ընթացքում հանձնաժողովի անդամներին թեյ կամ սուրճ է դրել: Որքանով որ իրեն տեսանալի էր, կարող է ասել, որ քվեարկությունը ընթացել է խաղաղ և առանց միջադեպի: Միակ միջադեպը, որը տեղի է ունեցել եղել է երեկոյան, ժամը 17-ից 18-ի սահմաններում: Այդ ժամանակ գտնվել է ներսում՝ խորքում և այնտեղից դուրս է եկել, քանի որ աղմուկ և վիճաբանության ձայներ է լսել տեղամասից: Քանի որ վիճաբանությունը տեսադաշտում չի եղել, դուրս է եկել և տեսել է, որ իրարանցում է, քաշքշուկ՝ հանձնաժողովի նախագահի ու մի տարիքով մարդու միջև, որն իր կարծիքով դիտորդ է եղել կամ ինչ-որ կազմակերպության ներկայացուցիչ: Իր դուրս գալու ժամանակ արդեն քաշքշուկին միջամտել էին տեղամասում գտնվողները, շատ մարդիկ էր խառնվել և խառնաշփոթ վիճակ էր: Այդ ժամանակ միջամտել են նաև տեղամասում գտնվող ոստիկանները և քիչ անց վեճը հանդարտվել է: Եկել են նաև այլ ոստիկաններ և հանձնաժողովի նախագահի հետ վիճող այդ տարեց մարդուն տարել են: Բացի դրանից այլ միջադեպ չի եղել: Ինչպես արդեն վերը նշեց, երբ ինքը բուֆետից դուրս է եկել տեսել է, որ քաշքշուկ է և չի տեսել, որ այդ տարեց մարդը հարվածի հանձնաժողովի նախագահին, նաև չի տեսել, որ հանձնաժողովի նախագահը նրան հարվածի: Դպրոցի բուֆետը աշխատակազմ չունի և միակ աշխատողն ինքն է և հանրաքվեի օրը միայն ինքն է եղել բուֆետում: Հանրաքվեից մոտ 10օր անց այդ տարեց մարդը մի լրագրող աղջկա և օպերատորի հետ եկել են դպրոց և դեպքից են հարցեր տվել մարդկանց, ինքը մի պահ խանութ է մտել և արդեն վերադառնալու ժամանակ դպրոցի բակում նրանք իրեն հարցրել են, թե ինչ է տեսել դեպքի օրը, տեսել է արդյոք, որ այդ տարիքով մարդը որևէ մեկին հարվածի, այդ թվում նաև հանձնաժողովի նախագահին: Հայտնում է, որ ինքը լրագրողներին չի ասել, որ հանձնաժողովի նախագահն է հարվածել այդ մարդուն, այլ միայն ասել է, որ նրան հարվածել են, սակայն չի տեսել, թե ով: Իրականում քաշքշոցի մեջ ձեռքը դիպել է նրան, բայց խառնաշփոթի մեջ չի տեսել, թե դա ում ձեռքն է եղել: Ինքն այդ հարցազրույցի ձայնագրությունը չի տեսել, չգիտի որտեղ է այն տեղադրված: Դեպքից հետո Արմեն Ազոյանի դեմքին վնասվածք և արյան հետքեր է նկատել, իր կարծիքով դա քաշքշուկի ժամանակ է եղել, սակայն ինքը կոնկրետ այդ վնասվածքի պահը չի նկատել /հատոր 1 գ.թ.141-144, դատական նիստի արձանագրություն/:
Գործով վկա Արեն Մանուկյանը նախաքննության և դատաքննության ընթացքում նույնաբովանդակ ցուցմունքներ է տվել այն մասին, որ ՀՀ-ում սահմանադրության փոփոխման հետ կապված 06.12.2015թվականի հանրաքվեի ժամանակ հանդիսացել է Երևան քաղաքի Արաբկիր համայնքում տեղակայված 4/01 տեղամասային հանձնաժողովի անդամ՝ »Հայ Ազգային Կոնկգրես« կուսակցության կողմից: Որպես հանձնաժողովի անդամ, տեղամասը բացվելուց մինչև քվեների հաշվարկի ավարտը ներկա է գտնվել տեղամասում և վերջում ստորագրել է համապատասխան փաստաթղթերը: Կարող է հայտնել, որ այդ տեղամասում էական խախտումներ չեն եղել: Ինչ վերաբերվում է միջադեպին, ապա կարող է հայտնել, որ հանձնաժողովի նախագահ Արմեն Ազոյանը և Հակոբ Նազարի-Դեխնավին եղել են իր տեսադաշտում և նրանց կողմից փոխադարձ հարվածներ ինքը չի նկատել: Կարող է նշել, որ այդ ամբողջ ընթացքում Հակոբ Նազարի-Դեխնավին իրեն պահել է շատ պարկեշտ և իրականացրել է օրենքով իրեն վերապահված գործողությունները, չի դրսևորել ագրեսիվ պահվածք և չի հարվածել որևէ մեկին: Միջադեպի մասին դիտորդը զանգահարել է ոստիկանություն և մարդու իրավունքների պաշտպանի գրասենյակ, որից հետո ոստիկանությունը գալով տեղամասային հանձնաժողով, առանց ճշտելու իրողությունը և չփորձելով ինչ-որ գործողություններ իրականացնել՝ հայտնաբերելու գողացված նկարահանող սարքը, բռնի ուժող տեղամասից բերման է ենթարկել լրագրող Հակոբ Դեխնավիին, ով փաստորեն տվյալ միջադեպի ժամանակ տուժողն էր և խոչընդոտվել էր լրագրողի մասնագիտական գործունեությունը: Դիտորդ Ռոմիկ Դանիալը և Հակոբ Դեխնավին կատարել են օրենքով իրենց վերապահված գործողություններ և որևէ կերպ չեն խոչընդոտել հանձնաժողովի աշխատանքներին: Ինչպես արդեն նշեց միջադեպի ողջ ընթացքում փորձել է միջամտել՝ թույլ չտալով դիտորդի և լրագրողի նկատմամբ ծեծը և չի նկատել լրագրողի կողմից որևէ հարված՝ ոչ երիտասարդների և ոչ էլ հանձնաժողովի նախագահի նկատմամբ: Արմեն Ազոյանի դեմքին վնասվածք տեսել է, սակայն այդ վնասվածքը տեսել է այդ միջադեպից շատ ավելի ուշ և տեղյակ չէ ով և ինչ պայմաններում է հասցրել այդ վնասվածքը: Միջադեպի ողջ ընթացքում նա եղել է իր կողքը կամ իր տեսադաշտում և որևէ հարված նրա ուղղությամբ չի նկատել: Նրան հարցրել է, թե դա ինչ վնասվածք է, իսկ նա պատասխանել է, որ իրեն լրագրող Հակոբ Դեխնավին է հարվածել միջադեպի ժամանակ, ինչն իր համար տարօրինակ է, քանի որ այդ ժամանակ Արմեն Ազոյանը եղել է իր դիմաց, իսկ լրագրողը հետևում կանգնած և հարվածելու դեպքում պետք է լիներ իր վրայով, որը տեղի չի ունեցել, իսկ մինչ մոտենալը Արմեն Ազոյանը եղել է իր հետ և իրենք եղել են Դեխնավիից հեռու: Միջադեպից հետո էլ ոստիկանները եղել են այնտեղ և այլ միջադեպ չի եղել: Արմեն Ազոյանի և Հակոբ Դեխնավիի միջև վիճաբանություն, վիրավորանք եղել է, ինչից ելնելով էլ ինքը թողել է այն երիտասարդին, ով փորձում էր այդ ամենը նկարահանել, վազել է Արմեն Ազոյանի և Հակոբ Դեխնավիի մոտ, ովքեր գտնվել են իրենից 5-6մետր հեռավորության վրա և մտնելով նրանց արանքը պահել է Արմեն Ազոյանին, որպեսզի դեպքը ֆիզիկական կոնտակտի և բռնության չհասնի: Ինքը եղել է նրանց մեջտեղում և որևէ բռնություն ոչ մեկի կողմից չի տեսել: Մինչ Արմեն Ազոյանի և Հակոբ Դեխնավիի միջև վիճաբանությունը, Հակոբ Դեխնավին փորձել է միջամտել և չթողնել Ռոմիկ Դանիալի նկատմամբ բռնություն գործադրվի, իսկ թե այդ պահին Արմեն Ազոյանի և Հակոբ Դեխնավիի վիճաբանությունն ինչից է սկսվել՝ չի կարող պատասխանել, քանի որ իր մոտ դա չի ֆիքսվել /հատոր 1 գ.թ.55-58, դատական նիստի արձանագրություն/:
Գործով վկա Ռոմիկ Դանիալը նախաքննության և դատաքննության ընթացքում նույնաբովանդակ ցուցմունքներ է տվել այն մասին, որ ճանաչում է ամբաստանյալին, վերջինիս հետ թշնամություն կամ բարեկամություն չունի: Դեպքի վերաբերյալ կարող է հայտնել, որ 2015թվականի դեկտեմբերի 06-ին եղել է դիտորդ տվյալ հանրաքվեի ժամանակ և կատարաել է իր դիտորդական պարտականությունները՝ պարոն Դեխնավիի հետ: Առաջին պահից, երբ ներս են մտել ընտրատեղամաս, սկզբում ոչ ոք չի եղել դռան մոտ սպասել են: Ներս մտնելուց հետո նախագահն է եկել: Հենց սկզբից էլ նկատել է, որ նախագահը »դիրք« բռնած է եղել, թեկուզ և իր բարևի պատասխանը չի տվել որպես նախագահ, ով եկել է նիստ վարի և ընտրությունները սկսվի, հենց այդ պահից լարված իրավիճակ է սկսվել, ասելով թե դուք որտեղից եք, փողոցային ժառգոնով փորձել է խոսել իր և Դեխնավիի հետ: Իրենք փորձել են ուղղակի կատարել իրենց պարտականությունները, որը նախապես իրենց տեղեկացրել են, եթե կարիք է եղել կատարել են նկարահանում կամ հարցեր տվել, խորհուրդներ տվել, սակայն նա անընդհատ փորձել է լարված պահել իրավիճակը, փորձել են ցածր ձայնով խոսել նրա հետ, սակայն նա անընդհատ բարձր ձայնով նկատողություն անելով ասել է, թե եկել են նիստը խանգարելու և փորձել է, թեկուզ լարված իրավիճակ ստեղծել ընտրատեղամասում, բայց իրենք չեն պատասխանել նրա սադրանքներին, եթե թեկուզ կոպտել է չեն պատասխանել՝ արել են միայն իրենց գործունեությունը: Հետո մի երկու անգամ Դեխնավիի կողմից է զգուշացվել, որ ինչ-որ խախտումներ է լինում, Ազոյանը կոնֆլիկտների մեջ է ընկել և հետո տեղի է ունեցել այդ կռիվը, ինքը ֆիքսել է, թե ոնց է Ազոյանը ապտակել Դեխնավիի երեսին և այդ ժամանակ մարդիկ նրանց հետ են քաշել, բայց տեսնելով այդ իրավիճակը, ինքը չի մոտեցել նրանց, որ բաժանի՝ այլ հետ է կանգնել և փորձել տեսախցիկով նկարահանել այն ինչ տեղի է ունեցել, քանի որ ցանկացել է փաստ արձանագրել: Տեղի ունեցավ այդ ամբողջ բաժանումը, Արենը մոտեցել է Ազոյանին հետ քաշել, քաշել են Դեխնավիին միջանցք են հասցրել, բայց միևնույն ժամանակ մարդիկ փորձել են հարթել այդ իրավիճակը, սակայն Ազոյանը գոռացել, հայհոյել է և ցանկացել իրավիճակը լարված պահել: Ազոյանն այդ պահին, այդ խառնաշփոթին, երբ նկատել է, որ ինքը հանգիստ կանգնած նկարում է, հենց այդ պահին հրահանգ է տվել ասելով, թե »կամեռան վերցրեք ձեռքից« և այդ պահին մարդիկ են հարձակվել իր վրա, փորձելով ծեծելով տեսախցիկը վերցնել, ուժ գործադրելով տեսախցիկը վերցրել են իր ձեռքից: Մի քանի ժամով անհետացել են, հետո վերադարձրել են ներսից չիպը հանած և եթե նրանք վերադարձնեն չիպը ամեն ինչ կբացահայտվի: Միջադեպը տևել է 3-4րոպեից քիչ, կոնկրետ ժամ չի կարող ասել: Միջադեպի ժամանակ բաժանել են Արենը և էլի մի քանի մարդիկ, որոնց թվում եղել են նաև հանձնաժողովի անդամներից և քվեարկության մասնակիցներից: Ապտակը տեղի է ունեցել հենց քվեարկության վայրում, հետո Դեխնավիին հեռացրել են միջանցք, բայց Ազոյանը մնացել է հենց այնտեղ: Միջադեպը սկսվել է, քանի որ եղել են խախտումներ և Դեխնավին փորձել է զգուշացնել Ազոյանին, բայց այդ վերջին ժամերին Ազոյանը եղել է շատ լարված՝ երևի ինչ-որ բան այնպես չէր գնում, հունից դուրս է եկել, դրանից էլ սկսվել է: Միջադեպից առաջ կամ հետո Ազոյանի մարմնի վրա որևէ արտառոց բան չի նկատել, քանի որ տեսախցիկի նկարահանմանն է հետևել և այդ ընթացքում Ազոյանին ոչ ոք չի մոտեցել և նրան հարված չի հասցվել, քանի որ Ազոյանի հարվածից անմիջապես հետո իրարից հեռացրել են: Հետո, երբ այդ ամենն ավարտվեց, Ազոյանը դուրս է գնացել, երբ վերադարձել է, նրա դեմքին ինչ-որ վերք են տեսել: Չի կարող ասել ինչից է առաջացել՝ նա ինքն է իրեն հարվածել, գրիմ են արել, թող մասնագետները պատասխանեն: Այլ անձի հետ Ազոյանը չի վիճաբանել, բայց անընդհատ վիճաբանել է, նաև իր հետ է վիճաբանել, գոռգռալով ասել, թե այս ինչ վիճակ է ստեղծվել, խախտում են իրենց աշխատանքը և այլն, այսինքն հենց ինքն է սադրել և ստեղծել այդ վիճակը: Եթե ինքը կամ Դեխնավին չլինեին, իրենց փոխարեն այլ մարդ լիներ, ինչ-որ բան հարցներ Ազոյանին, վերջինս նույն ձև կպատասխաներ, սակայն նա էր նախագահը և պետք է լիներ հավասարակշռված անձնավորություն, զսպվածություն ցուցաբերեր: Տուժողի այն հայտարարությանը, թե ինքը չի հարվածել Դեխնավիին, այլ Դեխնավին է իրեն հարվածել, ապա կարող է հայտնել, որ չի զարմանում, որ նա նման բան է ասել, նա չէր ասի, որ »այո ես եմ ծեծել և լավ եմ արել, ես եմ խոչընդոտը ստեղծել«: Ազոյանն է նման քայլի գնացել և միակ մեղավորը նա է, միակ անձնավորությունն է եղել, որ ագրեսիվ վերաբերմունք է ստեղծել հենց առավոտվանից: Դեպքը երբ տեղի է ունեցել՝ ընտրությունը կանգ չի առել, մարդիկ շարքի մեջ կանգնած են եղել, սպասել են իրենց հերթին: Հիշում է նաև, որ վեճը երբ սկսվել է, իրենք երկու ցուցակների սեղան են ունեցել, ինքը որտեղ կանգնած է եղել, այնտեղից մարդիկ են վերկացել, փորձել են Ազոյանին հեռացնել, բայց երկրորդ սեղանին մեկ հոգի նստած է եղել ցուցակների վրա և ինքը զարմացել է, թե ինչու նա ոչ մի »ռեակցիա« չի ցուցաբերել այդ կռվին, այլ ընդհակառակը նստած շարունակել է ցուցակներում մարդ ման գալ և քվեատուփի մոտ էլ ամբողջ ընթացքում մարդ է եղել նստած: Չի հիշում վերջինիս անունը, նա եղել միակ սպիտակ մազերով անձը հանձնաժողովի մեջ: Երբ Դեխնավիին անկյուն են տարել, որտեղ ցուցակներն են փակցված եղել՝ այդ հատվածում քաշքշուկ էր և հենց այդ ժամանակ են իր տեսախցիկը վերցրել իր ձեռքին, Ազոյանի դուրս գալիս չի տեսել, քանի որ ինքն այդ ժամանակ բռնության մեջ է եղել: 5-10րոպե հետո է Ազոյանը վերադարձել, նրան լրագրողներ էին մոտեցել և փորձում էին պարզել, թե երեսի վրայի վերքը երբ է առաջացել, սակայն Ազոյանը մտել է հաշվարկման սենյակ: Ազոյանին և Դեխնավիին հետ քաշելուց հետո, հնարավոր չէր որևէ մեկը որևէ մեկին հարված հասցներ, քանի որ Ազոյանի ապտակից հետո նրանց արագ հեռացրել են և շատ հեռու են եղել: Քվեատուփի մոտ ամբողջ ընթացքում կանգնած է եղել քարտուղարը և ինքը հստակ տեսել է, որ այդ խառնաշփոթի ժամանակ քվեատուփը տեղից չի շարժվել, որևէ մեկը այն չի շրջել և վրան չի նստել: Այդ պահին քվեարկողները կանգնած են եղել հերթի մեջ, բայց այդ պահին քվեարկող չի տեսել /հատոր 1 գ.թ.81-83, դատական նիստիարձանագրություն/:
Գործով վկա Կարեն Մանուկյանը նախաքննության և դատաքննության ընթացքում նույնաբովանդակ ցուցմունքներ է տվել այն մասին, որ հանրաքվեի օրը ժամը 17-ի սահմաններում միայնակ գնացել է Քանաքեռ ՀԷԿ-ի թիվ 37դպրոցի շենքում գտնվող ընտրատեղամաս քվեարկելու համար: Տեղամաս հասնելուց անմիջապես հհետո մտել է տեղամաս, որպեսզի սահմանված կարգով ստորագրի ցուցակում, ստանա քվեաթերթիկ և քվեարկի: Քվեարկությունների սրահը գտնվել է մուտքից ձախ: Մտնելով այնտեղ, տեսել է, որ հենց այդ քվեարկությունների համարյա կենտրոնական մասում, սակայն ավելի մոտիկ մուտքին՝ իրարանցում է՝ մի տարիքով տղամարդ, ով չի կարող ասել, թե այնտեղ ինչ կարգավիճակ է ունեցել, բայց ամեն դեպքում ընտրող չէր, հնարավոր է դիտորդ էր կամ ինչ-որ կազմակերպության ներկայացուցիչ, քանի որ կրծքին ամրացված վկայական է եղել, խոսում էր ակցենտով, կարծես պարսկահայ լիներ, բարձր գոռգոռացել է, հանձնաժողովի նախագահին և անդամներին հանցագործներ է անվանել և իր ներս մտնելու պահին գոռգոռալով հարձակվել է հանձնաժողովի նախագահի վրա և ձեռքով խփել է նրա դեմքին, որից հետո քաշքշուկ է եղել և ներկա գտնվող հանձնաժողովի անդամները միջամտել են, չի կարող ասել քաշքշուկի ժամանակ այլ հարվածներ եղել են, թե ոչ: Հանձնաժողովի նախագահի կողմից պատասխան հարված չի նկատել: Քանի որ այդ ժամանակ իրարանցում է եղել, ինքն այդ պահին չի կարողացել քվեարկել և դուրս է եկել տեղամասից: Քիչ անց տեղամաս են եկել ոստիկանության աշխատակիցներ, որոնք հանդարտեցրել են իրավիճակը և այդ տարեց տղամարդուն, ով հարձակվել էր հանձնաժողովի նախագահի վրա, տարել են իրենց հետ: Դրանից հետո է ինքը մտել տեղամաս քվեարկության, ապա գնացել է այնտեղից: Վեճի պատճառն իրեն հայտնի չէ, երբ ինքը մտել է տեղամաս այդ մարդն արդեն գոռգոռում էր: Հանձնաժողովի նախագահը հանդիսանում է Քանաքեռ ՀԷԿ-ի բնակիչ և նրան այդպես է ճանաչում, նրա հետ մտերմություն չունի: Երբ տեղամասից դուրս է եկել, տեսել է, որ մի քանի հոգի մտնում են, նրանցից հիշում է »ՀՀԿ«-ի վստահված անձ Վարդանին, ում պատմել է, որ այդ տարեց մարդը հարձակվել է հանձնաժողովի նախագահի վրա և հարվածել է նրան: Չի տեսել, որ դիտորդի վրա հարձակվեն և նրա ձեռքից տեսախցիկը վերցնեն, նման դեպքի ականատես չի եղել, այդ մասին ոչինչ չի լսել /հատոր 1 գ.թ.116-118, 137-140, դատական նիստի արձանագրություն/:
Պաշտպանության կողմի միջնորդությամբ հրավիրված վկա Եգոր Հովհաննիսյանը նախաքննության և դատաքննության ընթացքում նույնաբովանդակ ցուցմունքներ է տվել այն մասին, որ ամբաստանյալին չի ճանաչում, նրա հետ թշնամություն կամ բարեկամություն չունի: Դեպքի վերաբերյալ կարող է հայտնել, որ 2015թվականի դեկտեմբերի 06-ին կայացած հանրաքվեի ժամանակ եղել է հանձնաժողովի անդամ՝ ցուցակներն է գրել, շատ բան հիմա չի հիշում, միայն կարող է ասել, որ այդ միջադեպի ժամանակ իր մոտ կանգնած մոտ տասը հոգի մարդ է եղել, միմյանց քաշքշել են, ինքը միայն ձայներն է լսել տեսախցիկի հետ կապված: Չի իմացել, թե դեպքը ում հետ է եղել: Ինքը չգիտի ով ում է քաշքշել և խփել, խփել են չեն խփել: Որպեսզի տեսներ, թե ինչ է տեղի ունենում այնտեղ, անհրաժեշտ էր կանգնել, սակայն ինքը ժամանակ չի ունեցել, աշխատել է ցուցակների հետ և շատ մարդ է եղել գրանցվող: Եվ այդ պահին էլ քվեարկությունը ոչ մի րոպե չի դադարել: Ընտրատարածքում ամբաստանյալին տեսել է, սակայն մինչև միջադեպը նրան վերջին անգամ չի հիշում, թե երբ է տեսել: Հանձնաժողովի նախագահին տեսել է և ծանոթացել է նույն օրը: Նկատել է, որ խոսակցությունը հանձնաժողովի նախագահի և Դեխնավիի միջև է: Միջադեպի ժամանակ եղել են բարձր ձայներ, սակայն հայհոյանք չի լսել: Միջադեպը եղել է մուտքի ֆոյեում, իրենց մոտ չի եղել: Մյուս ցուցակները վարողը չի հիշում ով է եղել: Այդ ամբողջ միջադեպի ժամանակաընթացքում քվեատուփի մոտ մարդ է եղել նստած, սակայն չի հիշում, թե ով է եղել կոնկրետ: Չի տեսել, որ հանձնաժողովի անդամներից որևէ մեկը քվեատուփը շրջի և նստի վրան, եթե նման բան լիներ ինքը կտեսներ: Շատ լուրջ միջադեպ այնտեղ չի եղել, ընդամենը սովորական մարդկային գոռգռոց է եղել: Այսինքն այնքան լուրջ չի եղել, որ ինքը վեր կենար և միջամտեր: Ամբողջ ընթացքը երևի տևել է մոտ 5 րոպե: Միջադեպից հետո քննարկում չի եղել, թե ով ում է ապտակել կամ հարվածել, քանի որ եղել են շատ զբաղված: Հանձնաժողովի նախագահի դեմքին, միջադեպից հետո ասել են, որ ինչ-որ քերծվածք է եղել, խոսակցություն չի լսել, թե ինչից է առաջացել այդ քերծվածքը, իր կարծիքով քաշքշուկից է առաջացել: Դեպքի ժամանակ խուճապի ոչ ոք չի մատնվել, իրենք հանգիստ են եղել, քանի որ ոստիկանները վերահսկել են: Ոստիկանները որևէ մեկին դուրս չեն հրավիրել և ընտրատեղամասը չի փակվել, այդ ընթացքում քվեախցիկներում մարդիկ եղել են: Միջադեպ ասելով նկատի ունի քաշքշոցը, որն ինքը չի տեսել: Այդ ժամանակ իր հիշելով հանձնաժողովի բոլոր անդամները նստած են եղել իրենց տեղերում և յուրաքանչյուրն իր գործառույթն է իրականացրել, ինքն այդպես է հիշում, հնարավոր է լավ չի հիշում, իր մասով կարող է ասել, որ ինքը նստած աշխատել է: Քվեատուփի մոտ հանձնաժողվի անդամ եղել է, ով բացել է քվեատուփի ճեղքը՝ քվեաթերթիկը գցելու համար: Հանձնաժողովի նախագահի երեսի քերծվածքը ինքը չի տեսել, միայն լսել է դրա մասին: Կրկնում է, որ քվեատուփն ինքը չի տեսել, որ շրջեն և նստեն վրան, քվեատուփը մշտական եղել է իր տեսադաշտում, չի բացառում, որ շրջած լինեն և վրան նստած, ինքը նման բան չի տեսել: Միջադեպի ժամանակ նոր ընտրողներ չէին կարող ներս մտնել, քանի որ ոստիկանները դռները փակել էին, քանի որ ներսում բավականին շատ մարդ կար, սակայն ներսի մարդկանց էլ դուրս չեն հրավիրել /հատոր 1 գ.թ.37-39, դատական նիստի արձանագրություն/:
Պաշտպանության կողմի միջնորդությամբ հրավիրված վկա Հրանտ Վարդանյանը դատաքննությամբ ցուցմունք տվեց այն մասին, որ ամբաստանյալին չի ճանաչում: Դեպքի հետ կապված շատ բան չի հիշում, քանի որ երկար ժամանակ է անցել, կարող է ասել, որ ընտրություններին հանդիսացել է հանձնաժողովի անդամ, ինքը միջադեպին ականատես չի եղել, քանի որ երկու ժամ ազատ ժամանակ է ունեցել, գնացել է իր ընտրատեղամաս՝ ընտրելու, մինչև վերադարձել է միջադեպը ավարտված է եղել: Տեղամասից չի հիշում, որ ժամերին է բացակայել, սակայն երկու ժամ է թույլատրվել բացակայել, եթե մատյանները պահպանվում է այնտեղ ֆիքսվում է, թե ինչքան ժամանակով է բացակայել: Ինքը բացակայել է կեսօրից հետո: Վերադառնալուց հետո հանձնաժողովի անդամներից իմացել է, որ միջադեպ է տեղի ունեցել, սակայն չի հիշում ով է ասել, տեղյակ չէ ինչ միջադեպ է եղել և ում միջև: Հանձնաժողովի նախագահին դեմքով է ճանաչում՝ գործի բերումով: Ընտրելուց հետո, երբ վերադարձել է ընտրատեղամաս՝ տեսել է հանձնաժողովի նախագահին, նրա վրա արտառոց բան չի նկատել, չի հիշում: Վկայի նախաքննական ցուցմունքը հրապարակելուց հետո վերջինս հայտնեց, որ հաստատում է, որ նախաքննության ժամանակ տրված ցուցմունքն է ճիշտ և բացակայել է շտաբից ոչ թե երկու ժամ, այլ չորս ժամ: Իր բացակայության ժամանակ այնտեղ ներքին կարգով փոխարինել են միմյանց՝ ինքն ուրիշի տեղն է նստել և նա է գնացել քվեարկության, հետո նա է եկել նստել, չի հիշում ով է իր փոխարեն նստել: Չգիտի, թե գրանցամատյանում ով է գրանցել այդ տվյալները: Պնդում է, որ տեղում չի եղել միջադեպի ժամանակ, սակայն այդ գրանցված տվյալները, որ կեղծ են դրա մասով չի կարող պնդել: Ինքը չի ճանաչում ամբաստանյալին, նրան տեղամասում չի հիշում տեսել է, թե ոչ, քննիչի հարցերին պատասխանել է, քանի որ այն ժամանակ հիշել է, իսկ այժմ չի հիշում ամբաստանյալին: Եթե նախաքննության ընթացքում Դեխնավիի մասին տվյալներ է հայտնել, նշանակում է այն ժամանակ, հիշել է: Իր նախաքննական գրված ցուցմունքները հաստատում է, որ ճիշտ է, այն ժամանակ հիշել է: Նորայր Գևորգյանին, Մարզպետ Դալլաքյանին, Վարդան Հակոբյանին չի ճանաչում, այդ անուններն անծանոթ են, հնարավոր է դեմքով ճանաչի: Նախաքննության ընթացքում քննիչը եթե սխալ բան գրած լիներ չէր ստորագրի այդ ցուցմունքի տակ /դատական նիստի արձանագրություն/:
Գործով վկա Հրանտ Վարդանյանը նախաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ՀՀ Սահմանադրության փոփոխությունների հետ կապված 06.12.2015թվականի հանրաքվեի օրը հանդիսացել է Արաբկիր վարչական շրջանում տեղակայված թիվ 4/01 տեղամասային ընտրական հանձնաժողովի անդամ՝ »Բարգավաճ Հայաստան« կուսակցության կողմից: Հանրաքվեի օրը հանձնաժողովի մյուս անդամների հետ եղել է տվյալ ընտրական տեղամասում՝ բացվելուն պես: Տեղամասում գտնվելու ժամանակ աշխատել է ժամը 8-ից 10-ն ընկած ժամանակահատվածում՝ ցուցակների հետ: Ցանկանում է նաև հայտնել, որ ըստ պայմանավորվածության, ունեցել է նաև ազատ ժամեր, որի ժամանակ իրեն փոխարինել են հանձնաժողովի ազատ անդամները: Մասնավորապես, տեղամասից բացակայել է ժամը 10-ից 12-ը, ապա ժամը 12-ին վերադառնալուց հետո, 12-ից մինչև ժամը 14.00-ն եղել է քվեատուփի մոտ մինչև ժամը 16-ի սահմանները, դրանից հետո դուրս է եկել և վերադարձել է միայն ժամը 20.00-ի սահմաններում: Այդ ընթացքում գնացել է քվեարկության նաև այլ տեղամաս, որտեղ եղել է որպես ընտրող: Քննարկվող միջադեպի ժամանակ տեղամասում չի եղել, միայն տեղամաս վերադառնալուց հետո չի հիշում, թե ումից է լսել, որ իր բացակայության ժամանակ միջադեպ է եղել հանձնաժողովի նախագահի և ԶԼՄ-ի ներկայացուցչի միջև, ով տարիքով տղամարդ է և իր վերադառնալու ժամանակ արդեն այնտեղ չի եղել: Վեճի մասին լսել է, սակայն մանրամասների մասին տեղեկություններ չունի: Իրեն հայտնի չէ, որ Ռոմիկ Դանիալի նկատմամբ բռնություն է գործադրվել, խլել են նրա տեսանկարահանող սարքը, միայն կարող է ասել, որ դիտորդը՝ Ռոմիկ Դանիալը մինչև ուշ գիշեր եղել է տեղամասում, նաև ներկա է եղել քվեների հաշվարկին և այդ ժամանակ տեսել է, որ նրա տեսանկարահանող սարքը նրա ձեռքին է: Կարող է ասել, որ Ռոմիկ Դանիալը և Հակոբ Դեխնավին շատ են խանգարել կամ խոչընդոտել հանձնաժողովի անդամների աշխատանքին, քանի որ ավելորդ լարվածություն են մտցրել, փորձել են ամեն ինչի մեջ խառնվել և խախտում տեսնել հանձնաժողովի աշխատանքներում, այն դեպքում, որ տեղամասում խախտում չի եղել և ամեն ինչ ընթացել է օրենքով սահմանված կարգով: Օրինակ՝ առանց որևէ անհրաժեշտության, մոտեցել են և անձնագրերի համարները գրանցելիս ցուցակները նկարել են, տեսախցիկը պահել են հանձնաժողովի անդամների, եկած ընտրողների և նրանց փաստաթղթերի վրա, ինչով աշխատանքը դանդաղել է, իսկ ընտրողներն էլ դրանից կաշկանդվել են: Կամ օրինակ՝ եթե, ընտրողին ինչ-որ մեկը օգնում էր՝ ոչ հանձնաժողովի կազմից, ինչպես կարգն է, անտեղի միջամտում էին, իբր խախտում է կատարվում: Մի խոսքով կարող է ասել, որ նրանք փորձում էին չեղած տեղը ինչ-որ բան գտնել /հատոր 1 գ.թ.74-76, դատական նիստի արձանագրոթյուն/:
Դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 3532եզրակացության համաձայն Արմեն Ազոյանի մարմնական վնասվածքները ձախ այտային և ձախ ստորին կոպի շրջանների քերծվածքների ձևով, պատճառվել են բութ առարկաներով, իրենց վաղեմությամբ համապատասխանում են դեպքին և կարող էին պատճառվել տուժողի նշած հանգամանքներում /գ.թ. 40-41, դատական նիստի արձանագրություն/:
ՀՀ կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովից ստացվել են Սահմանադրական փոփոխությունների հանրաքվեի թիվ 4/01տեղամասային հանձնաժողովի գրանցամատյանը, ինչպես նաև հանձնաժողովի նախագահի և հանձնաժողովի անդամների լիազորությունները հաստատող փաստաթղթերը: Գրանցամատյանի զննությամբ պարզվել է, որ դրանում արձանագրված են տեղամասային հանձնաժողովի կազմի, նիստերի գումարման, տվյալ տեղամասում քվեարկության ընթացքի և արդյունքների ամփոփման հանգամանքները: Գրանցամատյանի զննությամբ պարզվել է, որ դրանում գրանցված են հանրաքվեի ժամանակ տեղամասում ներկա գտնված անձինք: Մասնավորապես գրանցամատյանի 33-րդ թերթում առկա գրառմամբ հաստատվում է, որ »Ասպարեզ« օրաթերթի ներկայացուցիչ Հակոբ Նազարի Դեխնավին տեղամաս է մտել 06.12.2015թվականին ժամը 06:58-ին և դուրս է եկել տեղամասից ժամը 17:55-ին: Հանրաքեվի տեղամասային հանձնաժողովի նախագահ Արմեն Ազոյանի և հանձնաժողովի անդամների լիազորությունները հաստատվում են զննված հետևյալ փաստաթղթերով. 1. Հայաստանի հանրապետական կուսակցության 25.11.2015թվականի հայտով, որով հանրաքվեի տեղամասային հանձնաժողովների կազմում նշանակված անձանց թվում է Արմեն Ռազմիկի Ազոյանը (որակավորման վկայական 074464): 2. Հանրաքվեի թիվ 4/01 տեղամասային հանձնաժողովի նախկին նախագահ Նիկոլայ Մուսինյանի 20.11.2016թվականի դիմումով, որով նա խնդրել է իրեն ազատել հանձնաժողովի նախագահի պարտականություններից: 3. Հանրաքվեի թիվ 4/01տեղամասային հանձնաժողովի նախագահ Ն.Մուսինյանի լիազորությունները վաղաժամկետ դադարած համարելու մասին հանրաքվեի թիվ 4ընտրատարածքային հանձնաժողովի 23.11.2015թվականի արձանագրությամբ, որով հաստատվել է Ն.Մուսինյանի լիազորությունների վաղաժամկետ դադարեցման փաստը: 4. Հանրաքվեի թիվ 4ընտրատարածքային հանձնաժողովի 25.11.2015թվականի թիվ 2/3-Ա որոշմամբ, որով փոփոխություններ են կատարվել նույն հանձնաժողովի 12.11.2015թվականի թիվ 2-Ա որոշման մեջ, մասնավորապես 1-ին ենթակետի »Մուսինյան Նիկոլայ Յուրայի« բառերը փոխարինվել են »Ազոյան Արմեն Ռազմիկի« բառերով: 5. Հանրաքվեի թիվ 4 ընտրատարածքային հանձնաժողովի 12.11.2015թվականի թիվ 2-Ա որոշմամբ (վերջնական խմբագրությամբ), որով թիվ 4/01տեղամասային ընտրական հանձնաժողովը նշանակված է հետևյալ կազմով 1.Ազոյան Արմեն Ռազմիկի /ՀՀԿ/ հանձնաժողովի նախագահ, 2. Գևորգյան Աստղիկ Խաժակի /»Ժառանգություն«/ հանձնաժողովի քարտուղար, 3. Հովհաննիսյան Եգոր Գեղամի /ՕԵԿ/ հանձնաժողովի անդամ, 4.Վարդանյան Հրանտ Մինասի /ԲՀԿ/ հանձնաժողովի անդամ, 5.Հովհաննիսյան Անդրանիկ Գևորգի /ՀՅԴ/ հանձնաժողովի անդամ, 6. Մանուկյան Արեն Արամի /ՀԱԿ/ հանձնաժողովի անդամ, 7. Շահինյան Վահրամ Արսենի /ԸԸՀ/, 8.Գևորգյան Նորայր Սենիկի /ԸԸՀ/ հանձնաժողովի անդամ /հատոր գ.թ. 174-229, դատական նիստի արձանագրություն/:
ՀՀ Ոստիկանության պետի 22.03.2013թվականի թիվ 848-Ա հրամանով հաստատված՝ թիվ 4/01ընտրական տեղամասում ծառայություն կատարող ոստիկանության վերակարգի ծառայողական գրքույկի զննությամբ պարզվել է, որ հանձնաժողովի նախագահ Արմեն Ազոյանը դրանում գրառում է կատարել հանրաքվեի ժամանակ Հակոբ Դեխնավիի կողմից իր հետ անհիմն վիճաբանության մեջ մտնելու մասին, որի վերաբերյալ դիմել է տեղամասում ծառայություն կատարող վերակարգին և ոստիկանների միջամտությամբ վիճաբանությունը կանխվել է /հատոր 1 գ.թ. 230-232, դատական նիստի արձանագրություն/:
Հանրաքվեի թիվ 4/01տեղամասային հանձնաժողովի գրանցամատյանը, Հայաստանի Հանրապետական կուսակցության 25.11.2015թվականի հայտը, հանրաքվեի թիվ 4/01տեղամասյին հանձնաժողովի նախկին նախագահ Նիկոլայ Մուսինյանի 20.11.2016թվականի դիմումը, հանրաքվեի թիվ 4 ընտրատարածքային հանձնաժողովային 23.11.2015թվականի արձանագրությունը, հանրաքվեի թիվ 4 ընտրատարածքային հանձնաժողովի 25.11.2015թվականի թիվ 2/3-Ա որոշումը, հանրաքվեի թիվ 4 ընտրատարածքային հանձնաժողովի 12.11.2015թվականի թիվ 2-Ա որոշումը, ՀՀ Ոստիկանության պետի 22.03.2013թվականի թիվ 848-Ա հրամանով հաստատված, թիվ 4/01ընտրական տեղամասում ծառայություն կատարող ոստիկանության վերակարգի ծառայողական գրքույկը ճանաչվել են որպես ապացույց և պատճենները քրեական գործին են կցվել /հատոր 1 գ.թ. 233-234, դատական նիստի արձանագրություն/:
Դատաքննությամբ հետազոտվեց նաև պաշտպան Դ.Գյուրջյանի կողմից ներկայացված »Ազատություն« և »Սիվիլնեթ« լրատվամիջոցների կողմից կատարված և հրապարակված թվով երեք տեսանյութերը՝ »4.01_Վիճաբանություն դիտորդի և ոստիկանների միջև«, »Գասպարի.»Փորձում են լռեցնել մեզ«, »Ծեծեցին դիտորդին, տարան ոստիկանները« վերտառությամբ: 1-ին »4.01_Վիճաբանություն դիտորդի և ոստիկանների միջև« տեսանյութում հանձնաժողովի նախագահ Արմեն Ազոյանը հայտնում է. »Ծեծ չի եղել, վիճաբանություն է եղել՝ թեթև«: 2-րդ »Գասպարի.»Փորձում են լռեցնել մեզ« տեսանյութում՝ դպրոցի բուֆետի աշխատող, գործով վկա Սաթիկ Օսյանը հայտնում է. »Դեխնավիին են խփել, ինքը միայն ճիշտն էր պահանջում, միայն ճիշտը, որ ամեն ինչ նորմալ լինի, ոչ թե ինչ-որ կեղծումներ«: 3-րդ »Ծեծեցին դիտորդին, տարան ոստիկանները« տեսանյութում հանձնաժողովի նախագահ Արմեն Ազոյանը հայտնում է. »Ես դրսում եմ եղել, քաշքշուկի չեմ մասնակցել, երկրորդն էլ դիտորդն է հարձակվել ընտրողների վրա, պատմել են ու եկել տեսել եմ, որ ընտրողների հետ կապված խոչընդոտներ է հանդիսացնում, ես հանձնաժողովի նախագահ եմ, ես ինչ իրավունք ունեմ տենց բաների մասնակցելու: Չգիտեմ դեմքիս արյունը որտեղից է, երևի էտ քաշքշուկից, ով մասնակցել է նրանց վրայի արյունը երևի քսվել ա, լուրջ քաշքշուկ չի եղել, ստից-մտից, արյուն չի ես եմ քսել, տոմատա« /հատոր 2 գ.թ. 487, դատական նիստի արձանագրություն/:
3.Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Դատարանը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում վերլուծելով և գնահատելով դատաքննության ընթացքում հետազոտված գործով ձեռք բերված ապացույցները իրենց վերաբերելիության, թույլատրելիության, արժանահավատության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ Հակոբ Հրանտի Նազարի-Դեխնավիին առաջադրված մեղադրանքը հաստատված չի համարում և հանգում է հետևության, որ ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 149հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքը, այն է՝ հանրաքվեի հանձնաժողովի աշխատանքին խոչընդոտելը, որը զուգորդվել է բռնություն գործադրելով, դատարանում չապացուցվեց և սպառվել են նոր ապացույցներ ձեռք բերելու բոլոր հնարավորությունները, հետևաբար նման պայմաններում ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 149հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքում պետք է ճանաչել Հակոբ Հրանտի Նազարի-Դեխնավիի անմեղությունը և նրա նկատմամբ կայացնել արդարացման դատավճիռ՝ հանցակազմի բացակայության հիմքով, հետևյալ պատճառաբանությամբ:
Դատարանի գնահատմամբ սույն գործով չի ձևավորվել վերաբերելի, թույլատրելի և հավաստի ապացույցների այնպիսի բավարար համակցություն, որպեսզի դրանք ապահովեն ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 149հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշների ապացուցվածության վերաբերյալ դատարանի հետևությունների արժանահավատությունը, այլ ոչ թե՝ ենթադրությունը՝ ինչպես ներկայացված է մեղադրական եզրակացությունում, ինչպես նաև անմեղության կանխավարկածը հաղթահարելու և մեղադրական դատավճիռ կայացնելու համար:
Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատելիս ապացույցների բավարարության հարցին անդրադարձել է ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իր 2014թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13որոշմամբ, որում արձանագրել է հետևյալը.
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 18հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ: Նույն հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի:
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 25հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ:
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 107հոդվածի համաձայն` միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում`
1) դեպքը և հանգամանքները (կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ.
5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները.
6) այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրենքով:
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 127հոդվածի համաձայն` 1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից: 2.Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ:
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 365հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ մեղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում, երբ հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատական քննության ընթացքում: Հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված, եթե դատարանը, ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթացքում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքների վրա, դատաքննության ժամանակ հետազոտված հավաստի ապացույցների հիման վրա, ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, սույն օրենսգրքի 360հոդվածի առաջին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին տալիս է հաստատող պատասխաններ:
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 371հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետի համաձայն՝ դատավճռի նկարագրական-պատճառաբանական մասում ցույց է տրվում (...) այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև այս կամ այն ապացույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները:
»Ապացույցների բավարարություն« հասկացության էությունը, ապացույցների բավարարությունը որոշելու ընդհանուր չափանիշները, դրանցից յուրաքանչյուրի բնութագիրը Վճռաբեկ դատարանը քննարկել և վերլուծել է Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ թիվ ԵԷԴ/0058/01/10քրեական գործով 22.12.2011թվականին կայացրած որոշման շրջանակներում: Մասնավորապես, վկայակոչված որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը, համեմատական վերլուծության ենթարկելով »ապացուցման առարկա« և »ապացույցների բավարարություն« հասկացությունները, նշել է. (…) եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության: Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ինչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ինչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար: Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը: Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև երբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած: Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե ե՞րբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը:
Վերահաստատելով և զարգացնելով Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով արտահայտած իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ »ապացույցների բավարարությունը« որոշելու չափանիշներն են.
1. անմեղության կանխավարկածը,
2. վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքը,
3. դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունը և պատճառաբանվածությունը:
Անդրադառնալով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին` Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ քրեական դատավարությունում կանխավարկածը օրենքով կամ նախադեպային իրավունքով հաստատված այն կանոնն է, որի համաձայն՝ որոշակի հանգամանք համարվում է հաստատված, քանի դեռ օրենքով սահմանված կարգով չի ապացուցվել հակառակը: Մարդու անմեղությունը քրեական դատավարության կարևորագույն կանխավարկածներից է, որն ամրագրված է ինչպես ՀՀ Սահմանադրությամբ, միջազգային պայմանագրերով և օրենքներով, այնպես էլ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքով: Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատված համարելը ոչ այլ ինչ է, քան անմեղության կանխավարկածի հաղթահարում: Միևնույն ժամանակ, անձին դատապարտելու համար համարժեք ապացույցների բավարար համակցության բացակայությունը նշանակում է, որ անձի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարված չէ: Այլ խոսքով՝ քրեական դատավարության ընթացքում չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղության:
Հարկ է նշել նաև, որ անմեղության կանխավարկածն ամրագրող նորմերը, ինչպես նաև նախադեպային իրավունքը սահմանում են ոչ միայն այդ սկզբունքի բուն էությունը, այլև՝ դրա հաղթահարման, նույնն է, թե անձի մեղավորության հաստատման համար անհրաժեշտ դատավարական չափորոշիչները: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ 2013թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12որոշման մեջ շեշտել է. »(…) ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 107հոդվածում թվարկված՝ ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում՝ կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով: Այլ խոսքով՝ հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի: Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը: Անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել և իրավական դիրքորոշում է արտահայտել նաև Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով 2011թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշմամբ:
Մարդու իրավունքների Եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի ուսումնասիրությունը ևս ցույց է տալիս, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 2-րդ կետով երաշխավորված անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը, ի թիվս այլոց, ենթադրում է մեղադրանքի կողմի պարտականությունը ներկայացնելու անձին դատապարտելու համար բավարար ապացույցներ / Barbera Messegue and Jabardo v. Spain, գանգատ թիվ 10590/83, 1988 թվականի դեկտեմբերի 6-ի վճիռ, 77-րդ կետ, Janosevic v. Sweden, գանգատ թիվ 34619/97, 2002 թվականի հուլիսի 23-ի վճիռ, 97-րդ կետ/:
Այսպիսով, անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը ենթադրում է ապացույցների այնպիսի ամբողջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմնավոր) կասկածից վեր ապացուցված համարելու, այլ ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անելու համար:
Ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս չափանիշին՝ ներքին համոզմունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ 2010թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08որոշման մեջ և դիրքորոշում ձևավորել այն մասին, որ »(…) Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ: Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում: Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական: Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունը«:
Այսպիսով, »ներքին համոզմունքը« սուբյեկտիվ-օբյեկտիվ կատեգորիա է: Այն ապացույցների գնահատումն իրականացնող սուբյեկտի գիտակցված և ողջամիտ համոզվածությունն է իր իսկ կողմից կայացված որոշման հիմնավորվածության մեջ (սուբյեկտիվ բնույթ): Այդպիսի համոզվածությունը պետք է ձևավորված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննության արդյունքում և հիմնվի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստերի վրա, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ ողջամտորեն կձևավորեն նույն համոզվածությունը (օբյեկտիվ բնույթ): Ելնելով այն հանգամանքից, որ ներքին համոզմունքն ունի օբյեկտիվ հիմքեր, անհրաժեշտ է այն տարբերակել ինտուիցիայից, ենթադրություններից և այլ անհաշվետու զգացմունքներից: Ի տարբերություն դրանց, ներքին համոզմունքը չի կարող ձևավորվել առանց օբյեկտիվ հիմքի և հիմնվել անթույլատրելի, ոչ վերաբերելի, անարժանահավատ ապացույցների վրա: Այլ խոսքով, ներքին համոզմունքը հիմնվում է ողջամիտ կարծիքի, գիտելիքի վրա, այլ ոչ թե ենթադրությունների, երևակայության, համակրանքի, հակակրանքի կամ կանխակալ կարծիքի վրա: Ներքին համոզմունքի՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունքի օբյեկտիվ հիմքը քրեական գործով ձեռք բերված, բազմակողմանի և օբյեկտիվ հետազոտված ապացույցների բավարար համակցությունն է: Այս առումով անհրաժեշտ է վերլուծել ապացույցների թույլատրելիության, վերաբերելիության և արժանահավատության հատկանիշները, որոնց տեսանկյունից ապացույցները ենթակա են գնահատման:
Ապացույցների թույլատրելիության հատկանիշը վերաբերում է դրանց ձևական կողմին: Դրա էությունը կազմում է ապացույցները ձեռք բերելիս օրենքով նախատեսված դատավարական պահանջների պահպանվածությունը և ենթադրում է.
- աղբյուրի օրինականություն՝ ապացույցը պետք է ձեռք բերվի միայն օրենքով սահմանված աղբյուրներից /ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 104հոդվածի 2-րդ մաս/,
- ձեռքբերման միջոցների օրինականություն՝ պետք է պահպանված լինեն ապացույցների ձեռքբերմանն ուղղված գործողություններ կատարելուն օրենքով առաջադրված պահանջները,
- դատավարական ձևակերպում՝ ապացույցը, դրա ձեռքբերման գործընթացը պետք է օրենքով սահմանված կարգով ենթարկվեն դատավարական ձևակերպման,
- լիազորված սուբյեկտ՝ այն պետք է ստացված լինի ապացույց ձեռք բերելու լիազորությամբ օժտված սուբյեկտի կողմից:
Ապացույցն անթույլատրելի ճանաչելու հիմքերը հստակ սահմանված են ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 105հոդվածով:
Վերաբերելիությունն ապացույցի կարողությունն է իր բովանդակությամբ ծառայելու ապացուցման առարկայի մեջ մտնող հանգամանքները, գործի քննության և լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ տվյալները բացահայտելուն և հաստատելուն: Այլ խոսքով՝ ապացույցի վերաբերելիության հատկանիշն արտացոլում է ապացույցի և գործի քննության ու լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքների միջև կապը: Ապացույցը կհամարվի վերաբերելի, եթե տեղեկություններ պարունակի գործի համար որևէ նշանակություն ունեցող փաստի մասին:
Ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը նույնպես վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը: Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում: Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները.
ա. ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ՝ փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա),
բ. ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ՝ վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն),
գ. ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը,
դ. ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը,
ե. նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից:
Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ՝ բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը: Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում: Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները:
Գործի լուծման համար ապացույցների բավարարությունը որոշելու չափանիշները սերտորեն փոխկապակցված են և փոխադարձաբար պայմանավորում են միմյանց: Գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում: Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով: Ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1. գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2. եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3. այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի »հիմնավոր կասկածից վեր« ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, »հիմնավոր կասկածից վեր« ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած:
Նախքան ամբաստանյալ Հակոբ Հրանտի Նազարի-Դեխնավիի արարքում ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 149հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցագործության հանցակազմի առկայության կամ բացակայության հարցին անդրադառնալը` դատարանն անհրաժեշտ է համարում անդրադառնալ նախաքննության մարմնի կողմից նրան ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 149հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքի և որպես մեղավորությունը հաստատող ապացույցներ` մեղադրական եզրակացության մեջ ներկայացված ապացույցների բավարարության հարցին:
Դատարանը վերը շարադրված իրավադրույթները, իրավական վերլուծությունները կիրառելով՝ իրավական վերլուծության ենթարկելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները՝ փաստում է, որ նշված ապացույցները Հակոբ Հրանտի Նազարի-Դեխնավիի՝ իրեն մեղսագրված արարքին առնչության և մեղավորության մասին անմիջական, ուղղակի փաստական տվյալներ չեն բովանդակում, դրանք չեն հիմնավորում ամբաստանյալ Հակոբ Հրանտի Նազարի- Դեխնավիի մեղավորությունը:
Սույն` թիվ 62232715նախաքննական համարով քրեական գործով կազմված և հաստատված մեղադրական եզրակացության համաձայն, որպես Հակոբ Հրանտի Նազարի- Դեխնավիին ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 149հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորող ապացույցներ նշվել են՝ տուժող Արմեն Ազոյանի, վկաներ՝ Մարզպետ Դալլաքյանի, Անդրանիկ Հովհաննիսյանի, Նորայր Գևորգյանի, Արեն Մանուկյանի, Վահրամ Շահինյանի, Աստղիկ Գևորգյանի, Վարդան Հակոբյանի, Ռոմիկ Դանիալի, Տիգրան Ազատյանի, Ռոբերտ Բաժանյանի, Կարեն Մելքոնյանի, Կարեն Մանուկյանի, Սաթիկ Օսյանի ցուցմունքները, տուժող Արմեն Ազոյանի և վկաներ Նորայր Գևորգյանի, Կարեն Մանուկյանի և մեղադրյալ Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի առերես հարցաքննությունները, դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 3532եզրակացությունը, որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված և պատճենները քրեական գործին կցված՝ հանրաքվեի թիվ 4/01տեղամասային հանձնաժողովի գրանցամատյանը, Հայաստանի Հանրապետական կուսակցության 25.11.2015թվականի հայտը, հանրաքվեի թիվ 4/01տեղամասյին հանձնաժողովի նախկին նախագահ Նիկոլայ Մուսինյանի 20.11.2016թվականի դիմումը, հանրաքվեի թիվ 4ընտրատարածքային հանձնաժողովային 23.11.2015թվականի արձանագրությունը, հանրաքվեի թիվ 4ընտրատարածքային հանձնաժողովի 25.11.2015թվականի թիվ 2/3-Ա որոշումը, հանրաքվեի թիվ 4ընտրատարածքային հանձնաժողովի 12.11.2015թվականի թիվ 2-Ա որոշումը, ՀՀ Ոստիկանության պետի 22.03.2013թվականի թիվ 848-Ա հրամանով հաստատված, թիվ 4/01ընտրական տեղամասում ծառայություն կատարող ոստիկանության վերակարգի ծառայողական գրքույկը:
Վերոշարադրյալ ապացույցների բովանդակային վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ դրանք ինչպես առանձին, այնպես էլ համակցությամբ չեն հաստատում կոնկրետ գործով ապացուցման առարկան կազմող այնպիսի հանգամանք,ինչպիսին է` Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի առնչությունը բռնություն գործադրելով հանրաքվեի հանձնաժողովի աշխատանքին խոչընդոտելու դեպքին և նրա մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված և նրան մեղսագրված արարքը կատարելու մեջ, հետևաբար այն ենթադրություն է, վարկած, գնահատողական դատողություն, կարծիք, քանի որ այն չի հաստատվում գործում առկա և դատարանում օբյեկտիվ, լրիվ և բազմակողմանի հետազոտված փոխկապակցված թույլատրելի, վերաբերելի և հավաստի ապացույցների բավարար համակցությամբ: Վերը նշված փաստական հանգամանքները գնահատելով դատարանն արձանագրում է, որ Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցների շարքում առկա չէ որևէ փաստական տվյալ, որով կհիմնավորվեր, որ Հակոբ Նազարի-Դեխնավին գիտակցել և ցանկացել է հանրաքվեի հանձնաժողովի աշխատանքին խոչընդոտել՝ բռնություն գործադրելով:
Դատարանն արձանագրում է, որ այլ ապացույցներ ամբաստանյալ Հակոբ Նազարի-Դեխնավիին ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 149հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքի հիմքում չեն դրվել և մեղադրական եզրակացության մեջ չեն վկայակոչվել:
Դատարանը նաև անհրաժեշտ է համարում անդրադառնալ Հակոբ Նազարի-Դեխնավիին ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 149հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով առաջադրված մեղադրանքի ձևակերպմանը:
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 309հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` գործի քննությունը դատարանում կատարվում է միայն ամբաստանյալի նկատմամբ և միայն այն մեղադրանքի սահմաններում, որով նրան մեղադրանք է առաջադրվել:
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 6հոդվածի 20-րդ կետի համաձայն` մեղադրանքը ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված կարգով ներկայացված հիմնավորումն է` որոշակի անձի կողմից քրեական օրենսգրքով չթույլատրված կոնկրետ արարքի կատարման մասին:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իր 24.08.2012թվականի թիվ ԵՇԴ/0002/01/11 որոշմամբ արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ մեղադրանքը հանդիսանում է քրեադատավարական այն ինստիտուտը, որի միջոցով ապահովվում է հանրային քրեական հետապնդման կառուցակարգի գործունեությունը: Մեղադրանքը հանցակազմը կոնկրետ հանցագործության հանգամանքների և այն կատարած անձի հետ կապող դատավարական միջոցն է և այդ պատճառով էլ մեղադրանքը կարելի է դիտարկել որպես հանցակազմի հատկանիշների դատավարական արտահայտություն, որից ածանցյալ է նաև քրեական արդարադատության իրականացման գործառույթը: Քրեական դատավարությունում մեղադրանքը բնորոշվում է որպես կոնկրետ անձին մեղսագրվող հանցավոր գործողության կամ անգործության նկարագրություն դատավարական փաստաթղթերում: Կառուցվածքային առումով մեղադրանքը բաղկացած է գործով հաստատված՝ հանրության համար վտանգավոր և հակաիրավական արարքի կատարման հանգամանքների ամբողջությունից և քրեական օրենքի կոնկրետ նորմից, որի հատկանիշներին համապատասխանում է նշված փաստական հանգամանքների ամբողջությունը: Այլ խոսքով՝ մեղադրանքի տարրեր են կազմում մեղադրանքի ձևակերպումը և դրա իրավաբանական որակումը: (...)Մրցակցության սկզբունքը և պաշտպանության իրավունքը կոչված են դատավարությունը համապատասխանեցնելու արդարության չափորոշիչներին և ապահովելու իրավունքների արդյունավետ վերականգնում, իսկ քրեական արդարադատության շրջանակներում վերոգրյալն առնվազն ենթադրում է տեղի ունեցած հանցագործության մանրամասների հաստատումը, դրանց ճշգրիտ իրավաբանական գնահատական տալը, հասարակությանը և առանձին անհատներին հասցված վնասի, ինչպես նաև հանցանքի կատարման մեջ մեղադրվող անձի իրական մեղքի ամբողջական բացահայտումը: Մրցակցային դատավարության ընթացքում պաշտպանությունը հանդես է գալիս որպես մեղադրանքի հակադրում` նպատակ ունենալով հերքել այն և պաշտպանել քրեական օրենսգրքով չթույլատրված արարքի կատարման մեջ մեղադրվող անձանց իրավունքներն ու շահերը: Այս կարևորագույն գործառույթի արդյունավետ իրականացման համար պաշտպանության կողմն առնվազն պետք է հնարավորություն ունենա ծանոթանալու առաջադրված մեղադրանքի իրավական և փաստական հիմքերին, դրանց վերաբերյալ ներկայացնելու սեփական դիրքորոշումը և մասնակցելու ապացուցման գործընթացին: Պաշտպանության իրավունքի իրականացումը, ինչպես նաև մրցակցային դատավարության ապահովումն անհնար են, եթե մեղադրյալը տեղյակ չէ, թե ինչ անօրինական արարքի կատարման մեջ է մեղադրվում և ինչ ապացույցների հիման վրա: Մեղադրանքի ձևակերպումը միակ հնարավոր դատավարական միջոցն է, որով հնարավոր է դառնում իրացնել անձի իրավունքը տեղեկանալու իր դեմ առաջադրված մեղադրանքի մասին: Հետևաբար մեղադրանքի ձևակերպումը կարելի է բնորոշել որպես մեղադրյալի իրավունքների և օրինական շահերի ապահովմանն ուղղված երաշխիք, որը հնարավոր է դարձնում առաջադրված մեղադրանքից օրինական միջոցներով պաշտպանվելը և թույլ է տալիս հասնել քրեական վարույթի հիմնական` մեղադրյալի անմեղության կամ մեղավորության հարցի հստակ լուծմանը: Համապատասխան դատավարական փաստաթղթերում (անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշում, մեղադրական եզրակացություն) մեղադրանքի ձևակերպման կարևորումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ դրա առկայությունը հնարավորություն է տալիս քրեական հետապնդման ենթարկվող անձին արդյունավետ կերպով իրականացնել իր պաշտպանության իրավունքը: Ավելին, մեղադրական եզրակացության մեջ շարադրվող առանձին հարցեր, մասնավորապես, արարքի փաստական նկարագրությունը, այդ նկարագրության հիմքում դրված ապացույցների շրջանակը, դրանց տրված գնահատականը, վճռորոշ նշանակություն ունեն անձի պաշտպանության իրավունքի պատշաճ իրականացման համար:(...)Մեղադրանքի ձևակերպման մեջ, բացի հանցավորի մասին տվյալներից, հանցագործության տեղից, ժամանակից և եղանակից, մանրամասնորեն և հստակ պետք է նշվեն արարքի քրեաիրավական որակման հիմքում ընկած փաստերը` հանցագործության դեպքի և դրա հետ կապված հանգամանքների մանրակրկիտ նկարագրությունը: Արդար դատաքննության հիմնարար իրավունքի իրացման առումով անընդունելի է, երբ իրավասու պաշտոնատար անձը համապատասխան դատավարական փաստաթղթերում մեղադրանքը ձևակերպելիս սահմանափակվի միայն քրեական օրենքով արգելված արարքի ընդհանրական նկարագրությամբ: (...)Նշված պահանջների պահպանմամբ մեղադրանքը ձևակերպելու դեպքում միայն առաջադրված մեղադրանքը հնարավորություն կտա մեղադրյալին պատշաճ կերպով իրականացնել իր պաշտպանության իրավունքը, ինչպես նաև կապահովվի կողմերի դատավարական իրավահավասարությունը` սեփական դիրքորոշումը հիմնավորելու և մյուս կողմի փաստարկները հերքելու համար: Նշված սկզբունքներից ցանկացած շեղում կհանգեցնի արդար դատաքննության հիմնարար արժեքի առարկայազրկման:
Սույն գործով որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին քննիչի 17.12.2015թվականի որոշման, ինչպես նաև մեղադրական եզրակացության եզրափակիչ մասում առկա ձևակերպումներից պարզ է դառնում, որ Հակոբ Նազարի-Դեխնավիին ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 149հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության փոփոխությունների 2015թվականի դեկտեմբերի 6-ի հանրաքվեի օրը Երևան քաղաքի Արաբկիրի վարչական տարածքում Քանաքեռ ՀԷԿ Բանավան 14հասցեում գտնվող թիվ »4/01« ընտրական տեղամասում գրանցվելով որպես զանգվածային լրատվության միջոցի ներկայացուցիչ և ներկա գտնվելով հանրաքվեի ընթացքին, ժամը 17-ի սահմաններում բռնություն գործադրելով խոչընդոտել է հանրաքվեի հանձնաժողովի աշխատանքին, որպիսի գործողություններն արտահայտվել են նրանում, որ ընտրողների լրացուցիչ ցուցակներում ընդգրկված անձանց վերաբերող տեղեկանքների ժամկետի հետ կապված անհիմն վիճաբանության մեջ է մտել տեղամասային ընտրական հանձնաժողովի նախագահ Արմեն Ռազմիկի Ազոյանի հետ և բռնություն գործադրել նրա նկատմամբ՝ ձեռքերով բազմաթիվ հարվածներ հասցնելով Ա.Ազոյանին և պատճառելով նրան առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չպարունակող մարմնական վնասվածքներ ձախ այտային և ձախ ստորին կոպի քերծվածքների ձևով: Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի վերը նշված գործողությունների հետևանքով տվյալ տեղամասում շուրջ 5րոպեով խաթարվել է հանրաքվեի ընթացքը և հանձնաժողովի աշխատանքը:
Վերը շարադրված դիրքորոշումների կիրառմամբ ուսումնասիրելով ամբաստանյալ Հակոբ Նազարի-Դեխնավիին ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 149հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքը, Դատարանն արձանագրում է, որ նրանում չի պարունակվում հանցակազմի հատկանիշների դատավարական արտահայտություն, մասնավորապես առկա ձևակերպումներից պարզ չէ, թե Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի գործողությունները գիտակցաբար /ուղղակի դիտավորությամբ/ ուղղվածն են եղել հանրաքվեի հանձնաժողովի աշխատանքին խոչընդոտելուն:
Վերոգրյալի հիման վրա Դատարանը գտնում է, որ մեղադրանքի նման ձևակերպման պայմաններում չի ապահովվել ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 149հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված արարքի կատարման մեջ մեղադրվող Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի իրավունքը տեղեկանալու իր դեմ առաջադրված մեղադրանքի փաստական հիմքերի մասին, հետևաբար չի ապահովվել նաև ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 149հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքից ամբաստանյալ Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի պաշտպանության իրավունքի իրականացումը` որպես արդար դատաքննության հիմնարար իրավունքի իրականացման պահանջները բավարարող երաշխիք:
Անդրադառնալով Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի արարքում ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 149հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցագործության հանցակազմի առկայության կամ բացակայության հարցին` դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 3հոդվածի համաձայն` քրեական պատասխանատվության միակ հիմքը հանցանք, այսինքն` այնպիսի արարք կատարելն է, որն իր մեջ պարունակում է քրեական օրենքով նախատեսված հանցակազմի բոլոր հատկանիշները, իսկ ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 18հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործություն է համարվում մեղավորությամբ կատարված՝ հանրության համար վտանգավոր այն արարքը, որը նախատեսված է ՀՀ Քրեական օրենսգրքով:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իր 13.07.2007թվականի թիվ ՎԲ-107/07 որոշմամբ արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ արարքը ճանաչվում է հանցավոր միայն այն դեպքում, երբ առկա են քրեական օրենքով նախատեսված բոլոր հատկանիշները: Հանցագործությունն իրենից ներկայացնում է չորս պարտադիր տարրերի միասնություն, այն է` օբյեկտ, օբյեկտիվ կողմ, սուբյեկտ, սուբյեկտիվ կողմ: Նշվածներից թեկուզ մեկի բացակայությունը անձի արարքում վկայում է հանցակազմի բացակայության մասին:
ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 149հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետը քրեական պատասխանատվություն է նախատեսում քաղաքացու ընտրական կամ հանրաքվեի իրավունքի ազատ իրականացմանը կամ ընտրական կամ հանրաքվեի հանձնաժողովի աշխատանքին խոչընդոտելու, ինչպես նաև ընտրական կամ հանրաքվեի հանձնաժողովի կամ նախաձեռնող խմբի անդամի, թեկնածուի կամ նրա վստահված անձի, դիտորդի, զանգվածային լրատվության միջոցի ներկայացուցչի, կուսակցության /կուսակցության դաշինքի/ լիազորած անձի անձի լիազորությունների իրականացմանը խոչընդոտելու համար, որը զուգորդվել է բռնություն գործադրելով կամ դա գործադրելու սպառնալիքով:
ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 149հոդվածով նախատեսված հանցագործությունը սուբյեկտիվ կողմից դրսևորվում է միայն ուղղակի դիտավորությամբ, հանցավորը գիտակցում է որ իր գործողություններով խոչընդոտվելու է հանրաքվեի հանձնաժողովի աշխատանքը և ցանկանում է կատարել այդ գործողությունը: Հետևաբար ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 149հոդվածով նախատեսված հանցագործությունները սուբյեկտիվ կողմից կատարվում են միայն ուղղակի դիտավորության մեղքի ձևով՝ հանցավորը պետք է գիտակցի և ցանկանա դա:
Արդեն իսկ վերևում փաստվել է, որ ամբաստանյալ Հակոբ Նազարի-Դեխնավին առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչել և բոլոր ցուցմունքներում փաստացի հերքել է իրեն առաջադրված մեղադրանքը, հայտնելով, որ գործողությունները ուղղված չեն եղել հանրաքվեի հանձնաժողովի աշխատանքները խոչընդոտելուն,այլ տեսնելով ընտրատեղամասում կատարվող խախտումները, ցանկացել է կանխել դրանք, ինչի վերաբերյալ կատարել է համախատասխան հայտարարություններ, Արմեն Ազոյանին չի հարվածել, այդ նա է իրեն հարվածել: Հ.Նազարի-Դեխնավին իր ցուցմունքները պնդել է նաև տուժողին և վկաներին առերես: Վկաների և տուժողի ցուցմունքներով որևէ կերպ չի ապացուցվում այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալը նպատակ է ունեցել խոչընդոտելու հանրաքվեի հանձնաժողվի աշխատանքները:
Սույն գործի փաստերը գնահատելով և վերոնշյալ իրավական դիրքորոշումների կիրառմամբ՝ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործում առկա ապացույցների համակցությունը բավարար չէ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարելու, որ Հակոբ Հրանտի Նազարի-Դեխնավին կատարել է ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 149հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցավոր արարք՝ այն է որ Հակոբ Նազարի-Դեխնավին գիտակցել և ցանկացել է հանրաքվեի հանձնաժողովի աշխատանքին խոչընդոտել՝ բռնություն գործադրելով: Մեղադրական եզրակացության հիմքում դրված ապացույցների համակցությունը բավարար չէ Հակոբ Հրանտի Նազարի-Դեխնավիին մեղսագրվող հանցավոր արարքի փաստական հանգամանքները հաստատված համարելու այն ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած, իսկ հանցագործության համար դատապարտումը չի կարող պայմանավորված լինել անձի հավանական մեղավորության վերաբերյալ հետևություններով կամ ենթադրություններով, այլ պետք է բխի նրա կողմից տվյալ արարքը կատարելու հարցում դատարանի համոզմունքից, որպիսին սույն քրեական գործով ձեռք բերված և պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտված ապացույցների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ գնահատման արդյունքում դատարանի մոտ չի ձևավորվել: Հետևաբար բավարար է փաստելու, որ բացակայում են ապացույցների այնպիսի համակցություն, որը բավարար լինի մեղադրական դատավճիռ կայացնելու համար, այսինքն՝ սույն գործով ապացույցների բավարար համակցություն չի ձևավորվել, որը հիմք կտա հանգելու այն հետևության, որ անձը կատարել է իրեն մեղսագրվող հանցագործությունը: Այլ կերպ՝ սույն գործով ձեռք բերված ապացույցներով հիմնավորված չէ Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի արարքում ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 149հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցագործության հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի առկայությունը: Հետևաբար, դատարանը գտնում է, որ հիմնավոր չեն նախաքննության մարմնի հետևություններն այն մասին, որ Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի արարքում առկա է բռնություն գործադրելով հանրաքվեի հանձնաժողովի աշխատանքին խոչընդոտելու /ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 149հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետ/ հանցակազմի հատկանիշներ, իսկ հանցագործության որակումը կոնկրետ հանրորեն վտանգավոր արարքի մեջ հանցակազմի առկայության հավաստումն է, իսկ հանցակազմի տարրերից նույնիսկ մեկի բացակայությունը, հակառակը, նշանակում է, որ կատարված արարքը հանցագործություն չէ, ուստի և բացակայում է քրեական պատասխանատվության հիմքը: Դատարանն արձանագրում է, որ այդպիսի ապացույց քրեական գործում առկա չէ և մեղադրանքի կողմը այդպիսի ապացույց դատարանին չի ներկայացրել։ Դատարանը գտնում է, որ Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի կողմից բռնություն գործադրելով հանրաքվեի հանձնաժողովի աշխատանքին խոչընդոտելու վերաբերյալ մեղադրանքի կողմի հետևությունը ենթադրություն է, վարկած, գնահատողական դատողություն, կարծիք, քանի որ այն չի հաստատվում գործում առկա և դատարանում օբյեկտիվ, լրիվ և բազմակողմանի հետազոտված փոխկապակցված թույլատրելի, վերաբերելի և հավաստի ապացույցների բավարար համակցությամբ: Այլ կերպ ասած՝ Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի կողմից բռնություն գործադրելով հանրաքվեի հանձնաժողովի աշխատանքին խոչընդոտելու վերաբերյալ դատարանի մոտ առկա է չփարատված կասկած, ուստի ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 18հոդվածի հիման վրա և »չփարատված կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելու« (in dubio pro reo¤ կանոնի կիրառմամբ այն պետք է մեկնաբանվի հօգուտ ամբաստանյալի: Դատարանի վերջին եզրահանգումը մեծապես պայմանավորված է նաև նրանով, որ քրեական գործով ձեռք չի բերվել որևէ թույլատրելի և արժանահավատ ապացույց և նման ապացույց չի ներկայացրել մեղադրանքի կողմը, որը ոչ միայն կհաստատեր Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի մեղքը, այլև կհերքեր նրա կողմից ի պաշտպանություն բերվող փաստարկները: Ինչ վերաբերում է մեղադրական եզրակացության մեջ նշված ապացույցներին, ապա դատարանը կրկին փաստում է, որ հիշյալ ապացույցների բովանդակային վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ դրանք ինչպես առանձին, այնպես էլ համակցությամբ չեն հաստատում կոնկրետ ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 149հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով ապացուցման առարկան կազմող այնպիսի հանգամանքներ, ինչպիսիք են` Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված և նրան մեղսագրված արարքը կատարելու մեջ: Հետևաբար բավարար է փաստելու, որ բացակայում են ապացույցների այնպիսի համակցություն, որը բավարար լինի մեղադրական դատավճիռ կայացնելու համար, այսինքն՝ սույն գործով ապացույցների բավարար համակցություն չի ձևավորվել, որը հիմք կտա հանգելու այն հետևության, որ անձը կատարել է իրեն մեղսագրվող հանցագործությունները: Այսպիսով, դատարանը գտնում է, որ սույն գործով առկա են արդարացման դատավճիռ կայացնելու առնվազն երկու ինքնուրույն հիմքեր, այն է՝ արարքում հանցակազմի բացակայությունը և ապացույցների անբավարարությունը:
ՀՀ Սահմանադրության 63հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ յուրաքանչյուր ոք ունի անկախ և անաչառ դատարանի կողմից իր գործի արդարացի, հրապարակային և ողջամիտ ժամկետում քննության իրավունք:
»Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին« Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին կետի համաձայն՝ յուրաքանչյուր ոք, երբ որոշվում են նրա քաղաքացիական իրավունքներն ու պարտականությունները կամ նրան ներկայացված ցանկացած քրեական մեղադրանքի առնչությամբ, ունի օրենքի հիման վրա ստեղծված անկախ ու անաչառ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում արդարացի և հրապարակային դատաքննության իրավունք:
ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 3հոդվածի համաձայն` քրեական պատասխանատվության միակ հիմքը հանցանք, այսինքն՝ այնպիսի արարք կատարելն է, որն իր մեջ պարունակում է քրեական օրենքով նախատեսված հանցակազմի բոլոր հատկանիշները:
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 17հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` քրեական հետապնդում իրականացնող մարմինը պարտավոր է ձեռնարկել սույն օրենսգրքով նախատեսված բոլոր միջոցառումները` գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման համար, պարզել ինչպես կասկածյալի և մեղադրյալի մեղավորությունը հիմնավորող, այնպես էլ նրանց արդարացնող, ինչպես նաև նրանց պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 18հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցագործություն է համարվում մեղավորությամբ կատարված՝ հանրության համար վտանգավոր այն արարքը, որը նախատեսված է սույն օրենսգրքով:
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 18հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոպկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ, նույն հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի:
Սահմանադրության 21հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` չփարատված կասկածները մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի:
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 23հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` դատարանը հանդես չի գալիս մեղադրանքի կամ պաշտպանության կողմում և արտահայտում է իրավունքի շահերը:
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 35հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետի համաձայն` քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե արարքի մեջ հանցակազմ չկա:
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 358հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` դատարանի դատավճիռը հիմնավորված է, եթե` դրա հետևությունները հիմնված են միայն դատաքննության ժամանակ հետազոտված ապացույցների վրա, այդ ապացույցները բավարար են մեղադրանքը գնահատելու համար, դատարանի կողմից հաստատված ճանաչված հանգամանքները համապատասխանում են դատարանում հետազոտված ապացույցներին:
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 366հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` դատարանը պարտավոր է ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 35հոդվածի 1-ին մասի 1-3-րդ կետերով և 2-րդ մասով նախատեսված հիմքերից որևէ մեկի առկայության դեպքում տվյալ դատական նիստում կայացնել արդարացման դատավճիռ:
Հիմք ընդունելով վերը շարադրված իրավադրույթները, իրավական վերլուծությունները՝ գնահատության ենթարկելով սույն քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցները՝ դրանց վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու միջոցով, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, ամբաստանյալի մեղավորության վերաբերյալ չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով` Դատարանը գտնում է, որ թեև առկա է եղել հիմնավոր կասկած Հակոբ Հրանտի Նազարի-Դեխնավիի կողմից հանրորեն վտանգավոր արարք կատարելու առնչության մասին, սակայն նրա մեղքի հարցը լուծելիս Դատարանն արձանագրում է, որ ապացույցների բավարարության շեմը չի գերազանցում »հիմնավոր կասկածից վեր« ապացուցողական չափանիշը, առկա չեն փաստական տվյալների, ապացույցների այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը, հետևաբար դրանք բավարար չեն Հակոբ Հրանտի Նազարի-Դեխնավիին առաջադրված մեղադրանքը հաստատված և կատարված հանցագործությանը նրա մասնակցությունն ապացուցված համարելու համար, և սպառված են նոր ապացույցներ ձեռք բերելու բոլոր հնարավորությունները, և որպեսզի անձը քրեական պատասխանատվության ենթարկվի նրա արարքը պետք է որակվի հանրորեն վտանգավոր` որում առկա են քրեական օրենսգրքով նախատեսված կոնկրետ արարքի բոլոր հատկանիշները: Հետևաբար Հակոբ Հրանտի Նազարի-Դեխնավիի արարքը չի բնորոշվում որպես քրեական օրենսգրքով նախատեսված հատկանիշներ պարունակող հանրորեն վտանգավոր արարք` հանցագործություն, այսինքն բացակայում են հանցագործության հատկանիշները` հետևաբար նաև հանցակազմը, ինչը հիմք է տալիս ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 149հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքում նրան ճանաչել անպարտ և արդարացնել:
Սույն քրեական գործով Հակոբ Հրանտի Նազարի-Դեխնավի նկատմամբ խափանման միջոց չի ընտրվել:
Գործով քաղաքացիական հայցի պահանջ չկա:
Գույքի վրա կալանք դնելու մասին որոշում չի կայացվել։
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 360հոդվածի 1-ին մասի 14-րդ կետի համաձայն՝ դատավճիռ կայացնելիս դատարանը լուծում է նաև դատական ծախսերի հարցը:
Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ վերը նշված հիմնավորումներով ճանաչվելու և հռչակվելու է ամբաստանյալի անմեղությունը ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 149հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ, դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում դատական ծախսերի հարցը պետք է համարել լուծված, քանի որ ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 168հոդվածով նախատեսված դատական ծախսերն ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքում արդարացնելու պատճառով նրանից ենթակա չեն բռնագանձման:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 35հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետով, 357-360, 366, 369-375հոդվածներով դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Ճանաչել և հռչակել ամբաստանյալ Հակոբ Հրանտի Նազարի-Դեխնավի անմեղությունը ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 149հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքով և արդարացնել՝ արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով:
Գործով քաղաքացիական հայցի պահանջ չկա:
Դատական ծախսերի հարցը համարել լուծված:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարան՝ հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ
Դատավճիռը չի բողոքարկվել, մտել է օրինական ուժի մեջ
«--------» ------------------------- 2019թ.
ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
»19« նոյեմբերի 2018թ. ք.Երևան
ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ
ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ՝ Լ.ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ՝
ՄԵՂԱԴՐՈՂ Ա.ՇԱՀԲԱԶՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ Հ.ՆԱԶԱՐԻ-ԴԵԽՆԱՎԻԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ Դ.ԳՅՈՒՐՋՅԱՆԻ
Դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Հակոբ Հրանտի Նազարի-Դեխնավիի` ծնված15.03.1948թվականին,Իրանի Իսլամական Հանրա-
պետությունում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, ամուսնացած, նախկինում չդատված, հանդիսանում է անհատ ձեռնարկատեր, ֆիզիկապես առողջ, հաշվառված է Սյունիքի մարզ, քաղաք Ագարակ, Այգեստան փողոց 1-ին տուն հասցեում, բնակվում է քաղաք Երևան, Աճառյան 1-ին փողոց, 2-րդ փակուղի 20տուն հասցեում,սույն քրեական գործով ամբաստանյալի նկատ-
մամբ խափանման միջոց չի ընտրվել:
Մեղադրվում է ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 149հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով:
Դատաքննությամբ և գործի տվյալներով դատարանը
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
Գործով ամբաստանյալ Հակոբ Հրանտի Նազարի-Դեխնավին մեղադրվում է այն բանում, որ նա Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության փոփոխությունների 2015թվականի դեկտեմբերի 6-ի հանրաքվեի օրը Երևան քաղաքի Արաբկիրի վարչական տարածքում Քանաքեռ ՀԷԿ Բանավան 14հասցեում գտնվող թիվ »4/01« ընտրական տեղամասում գրանցվելով որպես զանգվածային լրատվության միջոցի ներկայացուցիչ և ներկա գտնվելով հանրաքվեի ընթացքին, ժամը 17-ի սահմաններում բռնություն գործադրելով խոչընդոտել է հանրաքվեի հանձնաժողովի աշխատանքին, որպիսի գործողություններն արտահայտվել են նրանում, որ ընտրողների լրացուցիչ ցուցակներում ընդգրկված անձանց վերաբերող տեղեկանքների ժամկետի հետ կապված անհիմն վիճաբանության մեջ է մտել տեղամասային ընտրական հանձնաժողովի նախագահ Արմեն Ռազմիկի Ազոյանի հետ և բռնություն գործադրել նրա նկատմամբ՝ ձեռքերով բազմաթիվ հարվածներ հասցնելով Ա.Ազոյանին և պատճառելով նրան առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չպարունակող մարմնական վնասվածքներ ձախ այտային և ձախ ստորին կոպի քերծվածքների ձևով: Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի վերը նշված գործողությունների հետևանքով տվյալ տեղամասում շուրջ 5րոպեով խաթարվել է հանրաքվեի ընթացքը և հանձնաժողովի աշխատանքը:
Վերը նշված հանցավոր արարքը կատարելու համար նախաքննական մարմինը Հակոբ Հրանտի Նազարի-Դեխնավիին մեղադրանք է առաջադրել ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 149հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և թիվ 62232715քրեական գործը 12.03.2016թվականին մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է ՀՀ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան, որին շնորհվել է թիվ ԵԱՔԴ/0037/01/16հերթական համարը:
2.Գործի փաստական հանգամանքները.
Ինչպես նախաքննության ընթացքում, այնպես էլ դատաքննությամբ Հակոբ Հրանտի Նազարի-Դեխնավին առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչել և ցուցմունքներ է տվել այն մասին, որ 2015թվականի դեկտեմբերի 06-ին հանրաքվեից առաջ վկայական է ստացել որպես »Ասպարեզ« թերթի ներկայացուցիչ մասնակցելու հանրաքվեի ընթացքին: Հանրաքվեի օրը 6.45-ին գնացել է Քանաքեռ ՀԷԿ-ի տարածքում գտնվող »4/1« ընտրատեղամաս՝ վկայականը դոշից կախված և քվեարկության ընթացքում գտնվել է տեղամասում մինչև 19.10-ը: Այդ օրը ընտրախախտումներ են կատարել Արմեն Ազոյանը և Նորայր Գևորգյանը, բոյով և կարճ հասակներով դիտորդներ, որոնց անունները չգիտի: Այդ ընտրախախտումները ղեկավարել է Արմեն Ազոյանը, իր կարծիքով նա նախկինում ոստիկանության աշխատակից է եղել կամ թաղային հեղինակություն: Նշված հանձնախմբի անդամներից ճիշտ էին աշխատում քարտուղար Գևորգյան Աստղիկը, Հովհաննիսյան Անդրանիկը և Մանուկյան Արենը: Ժամը 8-ին ընտրատարածքի դուռը բացվելուն պես Ազոյանը բոյով և կարճահասակ երիտասարդների հետ միասին դրսից մարդիկ էին ուղեկցում, ընտրատեղամաս նրանց ուղղորդում, մինչև քվեախցիկի հետև, այնտեղ նրանց օգնում էին նրանց ընտրություններ կատարել: Նույն բանը հինգ անգամ կատարելուց հետո ինքն արդեն արձագանքել է և ասել, որ դա խախտում է, որից հետո Ազոյանն իրեն գոռալով պատասխանել է. »դու պետք է ասես ինձ օրենքները, այս ժողովուրդը մեզ է ճանաչում և մեզնից է պահանջում օգնենք ընտրության ընթացքում«: Այդ պահին ինքը խնդրել է քարտուղարին օրենսգրքի տվյալ հոդվածը կարդալ Ազոյանի համար, նա չհրկիզվող պահարանից հանել և կարդացել է համապատասխան հոդվածը, որտեղ նշված էր, որ ոչ հանձնաժողովի անդամները, ոչ լրագրողները և ոչ էլ դիտորդները իրավունք չունեն օգնելու և մտնելու քվեախցիկներ: Այդ աշխատանքների ժամանակ անընդհատ իր տեսախցիկով նկարահանել է Ռոմիկ Դանիալը, իսկ Ազոյանը նրա վրա գոռացել է »այ տղա ինչն ես նկարահանում, դու ով ես, դու որտեղից ես եկել, դու թուրք ես«: Այդ բոլորը քարտուղարը գրանցում էր գրանցամատյանում: Այդ ընթացքում տարբեր քաղաքացի ընտրողներ մոտեցել են Ազոյանին և ասել, որ իրենց ընտանիքի անդամները տարիներ առաջ բացակայում են երկրից, սակայն նրանց անվան դիմաց այժմ տեսնում են ստորագրություններ: Նրանցից երկուսին ինքը խնդրել է գրավոր գրեն և թողնեն իրենց տվյալները և համապատասխան թղթի վրա ստորագրել են իրենց պահանջները, իսկ Ազոյանն ասել է, որ դա իր գործը չէ և այդ մարդկանց ասել է, որ դիմեն պատկան մարմիններին, իսկ նրանք ասել են, որ դիմել են, սակայն ընթացք չի տրվել: Նույնականացման քարտերով եկողները ստորագրել են ուրիշների անունների դիմաց և Նորայր Գևորգյանը համապատասխան աղյուսակում նշում բառերը չէր դնում, երբ նրան զգուշացրել է, նա բղավելով ասում էր, թե մոռացել է աղյուսակում նշել: Ժամը 7-ի սահմաններում, երբ ընդհանուր քվեարկել էին մոտ 750 հոգի, Ազոյանը դրսից ներս է ուղեկցել հինգ երիտասարդների, նրանք կարճ և բոյով դիտորդի օգնությամբ հարձակվել են Ռոմիկ Դանիալի վրա, նրան ծեծելով տապալել են գետնին և բոյով դիտորդը տեսանկարահանող սարքը Ռոմիկի ձեռքից վերցնելով դուրս է գնացել տեղամասից և մինչև երեկոյան ժամը 7.30-ը չի վերադարձել ընտրատարածք: Այդ պահին իրեն են մոտեցել ոստիկաններ, որոնք դրսից են եկել տաս հոգով և պահանջել են իրեն ոստիկանություն տանել, շեշտելով, որ բողոք են ստացել, որ իբր ինքը ծեծել է Ազոյանին և նա հաղորդում է տվել դրա վերաբերյալ: Ինքը բացատրել է, որ Ազոյանը դրսից ներս է բերել հինգ երիտասարդների և ծեծկռտուք է կազմակերպել Դանիալի վրա և նրանից խլել է տեսանկարահանող սարքը, ներսում գտնվող ոստիկանները անտարբերությամբ ականատես էին այդ բոլորին և Ռոմիկի օգնության կանչերին չէին արձագանքում: Ժամը 19.10-ին իրեն տարել են Արաբկիրի ոստիկանության բաժին և այնտեղ պահել են մինչև գիշերվա ժամը 1.30-ը: Այնտեղ չի ընդունել իրեն ներկայացված մեղադրանքը, ավելին, ասել է, որ ոչ թե ինքն է հարվածել Ազոյանին, այլ ներկաների աչքի առաջ նա է իրեն հարվածել, ինչի վերաբերյալ տվել է հաղորդում: Ազոյանն իրեն է մոտեցել, երբ նրա կազմակերպչական ծեծկռտուքից Ռոմիկի ձեռքից բոյով դիտորդը տարել է տեսանկարահանող սարքը, գոռալով, թե »ես նոր եմ իմացել, որ դու ես ղեկավարում այս բոլորը«, իրեն հարվածելով դուրս է նետվել քվեարկության սրահից, մտել է վիճակահանության սենյակ և հինգ րոպե անց դուրս է եկել այնտեղից՝ այտի վրա արյան կաթիլով և այդ պահին էլ դրսից ներս են մտել ոստիկանները և իրեն ասել են, որ հաղորդում կա և իր կողմից հանցագործություն կատարելու կապակցությամբ ուղեկցել են ոստիկանության Արաբկիրի բաժին /հատոր 1 գ.թ. 93-96, 128-132, 133-136, 137-140, դատական նիստի արձանագրություն/:
Գործով տուժող Արմեն Ազոյանը նախաքննության և դատաքննության ընթացքում նույնաբովանդակ ցուցմունքներ տվեց այն մասին, որ 2015թվականի դեկտեմբերի 6-ի ՀՀ սահմանադրական փոփոխությունների հանրաքվեի ժամանակ հանդիսացել է Արաբկիր վարչական շրջանի թիվ 4/01տեղամասի հանրաքվեի հանձնաժողովի նախագահ: Բացի իրենից հանձնաժողովի կազմում ընդգրկված են եղել 7հոգի, այդ թվում նաև հանձնաժողովի քարտուղարը: Հանձնաժողովի անդամները և քարտուղարը տարբեր կուսակցություններից են եղել: Տեղամասը տեղակայված է եղել Երևան քաղաքի Քանաքեռ ՀԷԿ 14հասցեում: Օրենքով սահմանված կարգով հանրաքվեի օրը՝ 2015թվականի դեկտեմբերի 06-ին տեղամասը բացվել է առավոտյան ժամը 7-ին և փակվել է 20.00-ին: Քվեարկությունն անցել է օրենքով սահմանված կարգով՝ առանց խախտումների: Տեղամասը բացվելուց անմիջապես հետո այնտեղ են եկել ԶԼՄ-ի ներկայացուցիչ Հակոբ Հրանտի Նազարի-Դեխնավին և որպես դիտորդ Ռոմիկ Դանիալը, ովքեր ներկայացրել են համապատասխան թղթեր և գրանցվել են տեղամասի տեղամատյանում: Թեև նշեց, որ ընտրությունները նորմալ են ընթացել, սակայն այդ երկու անձինք ամբողջ ընթացքում անհիմն միջամտում էին գործընթացին և փորձել են ներկայացնել, թե իբրև խախտումներ են կատարվում, սակայն որևէ հիմնավոր բան չեն նշել, օրինակ՝ 3-4անգամ, երբ ընտրողը տարեց է եղել և դժվարացել է միայնակ գնալ քվեարկության, նրա հետ ուղեկցող է եղել՝ օտար մարդ և այդ դեպքերը սահմանված կարգով գրանցվել են մատյանում, սակայն Հակոբն ու Ռոմիկը պնդել են, որ դա խախտում է, որին ինքը մի քանի անգամ հակադարձել է և պարզաբանել, որ որևէ խախտում չկա: Ռոմիկ Դանիալի մոտ տեսախցիկ է եղել և նա ամեն րոպե տեսախցիկը պահել է ինչպես հանձնաժողովի անդամների, այնպես էլ ընտրողների վրա՝ իբրև խախտումներ է արձանագրում: Նրանք տեսնելով, որ որևէ խախտում չեն կարողանում հայտնաբերել, սկսել են վիճարկել լրացուցիչ ցուցակները, նշելով, որ դրանք անօրինական են: Նշում է, որ որոշ ընտրողներ դիմելով անձնագրային բաժին տեղեկանքներ էին ներկայացրել քվեարկության օրը՝ Արաբկիրում լինելու մասին, իսկ Հակոբը և Ռոմիկը պնդել են, թե տեղեկանքները և ցուցակներն անօրինական են: Ի վերջո, նրանից մեկն իր առաջարկով զանգահարել է կենտրոնական հանձնաժողով և այնտեղից իրենց պատասխանել են, որ այդ ցուցակներում որևէ անօրինական բան չկա: Չնայած դրան, Հակոբը անընդհատ պնդել է, որ հանձնաժողովը խախտումներ է թույլ տալիս և հանցագործներ է անվանել: Ժամը 17-ի սահմաններում մոտեցել է Հակոբին և ասել, որ դադարեցնի իր անհիմն մեղադրանքները, չվիրավորի իրեն և հանձնաժողովի անդամներին, չխանգարի ընտրությունների բնական ընթացքին, նա իր դիտողությունից վրդովվել է և սկսել է քաշքշել իրեն, ապա ձեռքով մի քանի անգամ հարվածել է դեմքին և մարմնի տարբեր հատվածներին: Հարվածները հիմնականում դեմքին են եղել և ուսերին, այդ հարվածներից վնասվածք է ստացել ձախ այտի շրջանում: Տեսնելով այդ ամենը, հանձնաժողովի մի քանի անդամներ և այդ պահին տեղամասում գտնվող քաղաքացիներ, միջամտել են և հանդարտեցրել են Հակոբ Դեխնավիին, որից հետո միջադեպն ավարտվել է: Նշում է, որ բուն միջադեպը՝ հարվածների և քաշքշուկի պահը տևել է 3-5րոպե: Թեև այդ ընթացքում ընտրությունը՝ քվեարկությունը չի դադարել, սակայն խանգարվել է, քաղաքացիների մոտ վատ տպավորություն է թողնվել որպես քվեարկության ընթացքի վրա ստվեր գցող տհաճ միջադեպ: Դրա հետևանքով քաղաքացիները մի պահ խմբվել էին և ընտրողների մոտ վատ, բացասական տպավորություն թողեց այդ ամենը: Քաշքշուկը և հարվածները կարճ ժամանակ են տևել, սակայն Հակոբի անհիմն մեղադրանքները և վիրավորանքները դեռևս առավոտվանից էին սկսվել: Հակոբին չի հարվածել: Միջադեպին պետք է, որ ականատես եղած լինեն հանձնաժողովի անդամները, վստահաբար կարող է պնդել, որ նրանից Մարզպետ Դալլաքյանը հաստատ տեսել է, որովհետև մոտ է եղել կանգնած և միջամտել է: Ռոմիկ Դանիալի ձեռքից որևէ մեկը տեսանկարահանող սարք չի խլել: Միջադեպի ժամանակ բացի Հակոբից և Ռոմիկից ուրիշ այլ դիտորդներ կամ ԶԼՄ-ների ներկայացուցիչներ չեն եղել: Տեղամասում տեսախցիկներ չեն եղել /հատոր 1 գ.թ. 32-34, 133-136, դատական նիստի արձանագրություն/:
Գործով վկա Անդրանիկ Հովհաննիսյանը նախաքննության և դատաքննության ընթացքում նույնաբովանդակ ցուցմունքներ տվեց այն մասին, որ ՀՀ Սահմանադրության փոփոխությունների 06.12.2015թվականի հանրաքվեի ժամանակ հանդիսացել է Երևան քաղաքի Արաբկիրի տարածքում գտնվող 4/01ընտրատեղամասի հանձնաժաղովի անդամ՝ ՀՅԴ կուսակցության կողմից: Տեղամասում քվեարկության օրը բացվել է 07.00-ին, և քվեարկության ամբողջ ընթացքում ինքն ու հանձնաժողովի մյուս անդամներն այնտեղ են եղել: Իրենց տեղամասում քվեարկությունն անցել է օրենքով սահմանված կարգով և որևէ խախտում չի եղել և չի արձանագրել, նույնը վերաբերվում է նաև քվեների հաշվարկին: Ինչ վերաբերվում է միջադեպին, որը տեղի է ունեցել հանձնաժողողի նախագահի և Հակոբ անունով մի տարեց մարդու միջև, ով ԶԼՄ-ի ներկայացուցիչ էր և առավոտվանից գտնվում էր տեղամասում, ապա ինքն այդ միջադեպը չի նկատել, քանի որ այդ ժամանակ՝ 17.00-18.00-ի սահմաններում գտնվել է քվեատուփի մոտ, իսկ միջադեպը տեղի է ունեցել իր թիկունքում, մուտքի մոտ և իր տեսադաշտում չի եղել: Բղավոցները և քաշքշուկները մի քանի րոպե է տևել և չի տեսել, թե այդ քաշքշուկի ժամանակ հանձնաժողովի նախագահը և Հակոբն իրար հարվածել են, թե ոչ: Կրկին անգամ պնդում է, որ իրենց տեղամասում խախտումներ չեն եղել և այդ առումով Հակոբի հայտարարությունները հիմք չեն ունեցել: Կարող է միայն ասել, որ Հակոբից հայտարարություն է լսել ընտրողների լրացուցիչ ցուցակների հետ կապված խախտումների և կասկածների վերաբերյալ, սակայն այդ հարցը զանգով ճշտել են, որ ժամկետի հետ կապված այդ հարցով խնդիր չկա, իսկ հարվածելու պահն ինչպես արդեն նշեց՝ չի տեսել: Այդ պահին գործով է զբաղված եղել և միայն աղմուկ է լսել, հետո ոստիկանության աշխատակիցները մտել են և Հակոբին դուրս են հանել: Չի կարծում, որ միջադեպի հետևանքով հանձնաժողովի աշխատանքը խախտված լինի և քվեարկության ընթացքը խոչընդոտված, քանի որ քվեարկությունը շարունակվել է և չի ընդհատվել և քաղաքացիներն ովքեր գնացած են եղել տեղամաս բոլորն էլ քվեարկել են և դուրս եկել, իսկ այդ միջադեպը կարճ ժամանակ է տևել: Ամեն դեպքում տհաճ է եղել, որ առանց որևէ հիմնավոր պատճառի միջադեպ է եղել և աղմուկ, որը ընդհանուր տպավորությունը փչացրել է /հատոր 1 գ.թ.48-49, դատական նիստի արձանագրություն/:
Գործով վկա Վահրամ Շահինյանը դատաքննությամբ ցուցմունք տվեց այն մասին, որ ճանաչում է ամբաստանյալին` դեպքի հետ կապված, նրա հետ բարեկամություն կամ թշնամություն չունի: Դեպքի վերաբերյալ կարող է հայտնել, որ դեպքի օրը եղել է հանձնաժողովի անդամ և դեպքը սկսվել է իր հիշելով 9-րդ ձևի ժամկետների հետ կապված: Վիճաբանություն է տեղի ունեցել` ամբաստանյալի և հանձնաժողովի նախագահի միջև, ապա վիճող կողմերը դուրս են եկել մուտքի կողմ: Վիճաբանության ժամանակ Անդրանիկ Հովհաննիսյանն ասել է, որ սա պրովոկացիա է և որևէ մեկը տեղից չվերկենա: Միջադեպը չի հիշում, թե ինչքան է տևել, չի տեսել նաև այլ մարդիկ այդ վիճաբանությանը մասնակցել են, թե ոչ: Վիճաբանությունը 9-րդ ձևի ժամկետների հետ է կապված եղել, ինքը եղել է հանձնաժողովի անդամ, սակայն չի հետաքրքրվել օրենքի կամ կարգի խախտում եղել է այնտեղ, թե ոչ: Հետո միջադեպի մասնակիցները գնացել են մուտքի մոտ, վերադարձել են մոտ 10րոպե հետո, իսկ վերադարձողների մեջ տեսել է հանձնաժողովի նախագահին, ում դեմքի վրա քերծվածք է եղել: Միջադեպի ընթացքում ժողովրդի հոսքը մոտ երկու րոպե դադարել է, ժողովուրդը վախեցել էր, նրանց հանգստացրել են, հետո շարունակել են ընտրությունները: Երբ միջադեպը սկսվել է ներսում արդեն մի քանի հոգի եղել են, նրանց հանգստացրել են, իր հիշելով նրանք քվեարկել են և դուրս են եկել: Քաշքշուկը սկսվել է Դեխնավիի և նախագահի միջև` քվեարկության սենյակից դուրս իր հիշելով, դեպի մուտքի կողմը, իր համար տեսանելի չի եղել այդ տարածքը, միայն ձայներն է լսելի եղել, սակայն չի հիշում, թե կոնկրետ ում ձայներն են եղել: Քաշքշուկը չի տեսել, միայն ձայներից է եզրակացրել դրա մասին, իսկ Անդրանիկն էլ ասել է, որ պրովոկացիա է և տեղերից վեր չկենան: Իր հիշելով տեղեկանքի 9-րդ ձևի հետ կապված խոսակցությունը հանձնաժողովի նախագահի և Դեխնավիի միջև է առաջացել, որը տեղի է ունեցել ընտրատեղամասում, այդ խոսակցությունը իր կարծիքով վեճի է վերածվել, հստակ չի կարող ասել, քանի որ ինքը չի տեսել, նրանք գնացել են դեպի միջանցք: Դեպի միջանցք իր հիշելով վիճաբանելով գնացել են Ազոյանը և Դեխնավին, ապա ոստիկանների սենյակից մոտեցել են ոստիկանները, նրանք հեռացել էին դեպի մուտքի դռան մոտ, սակայն դուրս չեն եկել, իր մոտից այդ տարածքը տեսանելի չի եղել: Միջադեպի ժամանակ հայհոյանքներ կամ սպառնալիքներ չի լսել: Երբ ոստիկանները մոտեցել են մտածել է, որ քաշքշուկ է առաջացել: Չի հիշում, որ հանձնաժողովի անդամներից, քաղաքացիներից կամ տեղամասում գտնվող ինչ-որ անձ գնացած լինի դեպի միջադեպը՝ բաժանելու համար: Այդ հավաքված անձանցից բացի Ազոյանից չի հիշում, թե ով է հետ եկել: Ազոյանի դեմքին քերծվածք է եղել՝ արյուն է եղել նրա դեմքին, քվեաթերթիկները ստուգելու ժամանակ նրան հարցրել է, թե ինչ է պատահել, իսկ նա ասել է, որ միջադեպի ժամանակ է եղել: Ներսում գտնվող քվեարկողները իրենց քվեարկությունը կատարել են և դուրս են եկել: Անդրանիկ Հովահաննիսյանն ասել է, որ տեղերից չշարժվեն, շրջել է քվեատուփի արկղը և նստել է վրան, իսկ այդ ընթացքում իրենց ընտրացուցակների մոտ աշխատանքը շարունակվել է և այդ ընթացքում արկղը դեռևս շրջված չի եղել, այդ ժամանակ մարդիկ դեռևս ցուցակների մոտ են եղել, հնարավոր է ըստ պահանջի է նա հետ շրջել, որ կարողանան շարունակեն: Իր և հանձնաժողովի անդամների աշխատանքն այդ մի քանի րոպեները չեն ընդհատվել: Հանձնաժողովի նախագահը իրավիճակից ելնելով է դուրս եկել, որ ընտրատեղամասում միջադեպ տեղի չունենա: Վկայի նախաքննական ցուցմունքը հրապարակելուց հետո, վերջինս նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքների հակասությունների մասով հայտնեց, որ ցուցմունքներն իր պատմածով է գրված, իր ձեռքով, ճիշտ է: Մեկ տարի ժամանակ է անցել ցուցմունքը տալուց հետո, չի հիշում, եթե նախաքննական ցուցմունքում գրել է, որ քաշքշոցը տեսել է, ուրեմն այդպես էլ եղել է, հնարավոր է այնտեղ բաներ գրված լինեն, որը չհիշի, իր նախաքննական ցուցմունքներն են ճիշտ: Հանձնաժողովի անդամների աշխատանքը տեղի ունեցած միջադեպով է խանգարվել, կոնկրետ իրենը այդ ժամանակ չի խանգարվել, մյուսներինը չգիտի խանգարվել է, թե ոչ, իսկ եթե Անդրանիկը արկղը շրջել էր, իր կարծիքով նրանը խանգարվել էր, եթե չխանգարվեր ապա նա արկղը չէր շրջի: Հստակ հիշում է, որ Ազոյանն այդ միջադեպի ժամանակ գնացել է դեպի մուտքի դուռը, չի տեսել, որ որևէ մեկը նրան ֆիզիկապես հրելով տանի կամ այլ կերպ: Միջադեպի ժամանակ չի հիշում, որ տեսախցիկի հետ կապված ինչ-որ խոսակցություն եղած լինի: Նախաքննական ցուցմունքները տվել է միջադեպից մի քանի օր հետո, ամեն ինչ ճիշտ է գրված և ինքը ճիշտն է հայտնել, եթե ցուցմունքում նշված է, որ քաշքշոցը տեսել է, ուրեմն այդպես էլ եղել է, այն ժամանակ ավելի լավ կհիշեր: Երբ նրանք գնացել են դեպի միջանցք՝ մուտքի դռան մոտ, այդ հատվածն իրեն տեսանելի չի եղել: Միջադեպի ժամանակ ինքն իր տեղից վեր չի կացել, Անդրանիկը եղել է քվեատուփի մոտ, իսկ մնացածին չի հիշում: Այն, որ նախաքննական ցուցմունքում նշել է՝ »ընդհատվեց և վերսկսվեց«, նկատի է ունեցել, որ այդ մարդկանց հանգստացրել են, քանի որ նրանք վախեցել էին և ապա շարունակել: Այդ ընթացքում չի տեսել նոր մարդիկ ներս մտել են, թե ոչ /դատական նիստի արձանագրություն/:
Գործով վկա Վահրամ Շահինյանը նախաքննությամբ ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ՀՀ Սահմանադրության փոփոխությունների հետ կապված 06.12.2015թվականի հանրաքվեի ժամանակ հանդիսացել է Երևանի Արաբկիրի տարածքում գտնվող տեղամասային ընտրական հանձնաժողովի անդամ առաջադրված ընտրատարածքային հանձնաժողովի կողմից: Քվեարկության օրը վաղ առավոտից՝ տեղամասը բացվելուց եղել է տվյալ տեղամասում հանձնաժողովի մյուս անդամների հետ: Տեղամասում քվեարկությունը և ձայների հաշվարկը անցել է օրենքով սահմանված կարգով՝ առանց խախտումների, որևէ խախտում չի եղել և չի արձանագրվել: Տեղամասում եղել են նաև իրավապաշտպան կազմակերպությունից դիտորդ Ռոմիկ Դանիալը և ԶԼՄ-ի՝ »Ասպարեզ« օրաթերթի ներկայացուցիչ Հակոբ Դեխնավին, ովքեր հետևել են ընտրությունների ընթացքին, իսկ Ռոմիկը նաև տեսախցիկ է ունեցել, որով նկարել է: Ժամանակ առ ժամանակ նրանք հայտարարել են, իբրև տեղամասում խախտումներով է ընթանում քվեարկությունը, սակայն ինքն այժմ նրանց բոլոր ասածները չի հիշում, ամեն մի չնչին առիթով խոսել են, սակայն իրականում խախտում չի եղել: Ժամը 17-ի սահմաններում նրանք հարց են բարձրացրել, թե քվեարկողների լրացուցիչ ցուցակները խախտումով են կազմված, որովհետև դրանք պետք է լինեին դեռևս ընտրություններից մեկ շաբաթ առաջվա ամսաթվով, այսինքն նոյեմբերի 29-ով, բայց կազմված էին դեկտեմբերի 02-ով, ինչը նրանց կարծիքով խախտում էր, սակայն ինչ-որ մեկը զանգել է ընտրատարածքային հանձնաժողով և այնտեղից էլ պարզաբանել են, որ տվյալ դեպքում որևէ խախտում չկա: Քանի որ Հակոբը դրանով չի բավարարվել և շարունակել է վիճաբանել ու մեղադրել հանձնաժողովի նախագահին խախտումների մեջ, նրանց միջև բանավեճ է սկսվել, որը տեղի է ունեցել ոչ թե տեղամասի կենտրոնում, որտեղ գտնվում էին իրենց հանձնաժողովի անդամներով, այլ մուտքի մոտ՝ ֆոյեում: Այդ ժամանակ ինքը գտնվել է 1-ին ցուցակի մոտ, իսկ իր աջ կողմից եղել է հանձնաժողովի անդամներից Նորայր Գևորգյանը, իսկ մյուս կողմից հանձնաժողովի նախագահի սեղանն էր, բայց ինչպես արդեն նշեց նա ֆոյեում էր՝ Հակոբի հետ: Հանձնաժողովի մյուս անդամների գտնվելու տեղերը, թե ով որ սեղանի մոտ էր՝ այժմ չի հիշում: Ինքն իր նստած տեղից քաշքշոց է նկատել՝ հանձնաժողովի նախագահի և տվյալ Հակոբի միջև, ինքը դա հեռվից է տեսել և չի նկատել այդ ընթացքում իրար հարվածել են, թե ոչ, նաև նրանք բարձր բանավիճել են, բայց հայհոյանք չի եղել: Հանձնաժողովի անդամների մի մասը՝ ոչ բոլորը, տեղերից վեր կացան, որպեսզի նրանց բաժանեն, օրինակ՝ ինքը չի վեր կացել, քանի որ այդ պահին իր մոտ ընտրողներ են եղել: Իր հիշելով Նորայր Գևորգյանը մոտեցել է նրանց, իսկ վերջում իրենց սենյակից եկել և միջամտել են նաև տեղամասում եղած ոստիկանները և դրանով միջադեպն ավարտվել է: Միջադեպը տևել է մոտ 2-3րոպե և այդ ընթացքում քվեարկությունը դադարել է, և վերսկսվել է, երբ հանձնաժողովի անդամները նստել են իրենց տեղերում, այլ միջադեպ չի եղել: Չի տեսել, որ տեղամասում որևէ մեկը ծեծի Ռոմիկ Դանիալին կամ նրանից տեսախցիկ խլի, իր հիշելով ինչ-որ մեկի հետ բանավիճել է, սակայն թե կոնկրետ ում հետ չի կարող ասել: Միջադեպի ժամանակ տեղամասում եղել են մի քանի ընտրողներ, բայց նրանք իրեն անծանոթ են եղել և անուն, ազգանունով որևէ մեկին չի հիշում և չի կարող նկարագրել, ավելացնելու այլ բան չունի /հատոր 1 գ.թ.59-60, դատական նիստի արձանագրություն/:
Գործով վկա Նորայր Գևորգյանը դատաքննությամբ ցուցմունք տվեց այն մասին, որ ճանաչում է ամբաստանյալին, տուժողին, նրանց հետ թշնամություն կամ բարեկամություն չունի: Դեպքի վերաբերյալ մանրամասներ չի հիշում, սակայն կարող է ասել, որ այդ օրը երեկոյան, ընտրությունների ժամանակ, Արմեն Ազոյանի և Հակոբ Դեխնավիի միջև վիճաբանություն է տեղի ունեցել, ինչի արդյունքում Արմեն Ազոյանի դեմքի վրա վնասվածք է եղել: Ինքը եղել է հանձնաժողովի անդամ: Ա.Ազոյանն ու Հ.Դեխնավին ընտրությունների հետ կապված են վիճել, Հ.Դեխնավին Ա.Ազոյանին ասել է, որ նա ընտրակեղծիք է անում, որը իրականում տեղի չի ունեցել, ինչի հետ կապված վիճաբանել են, ընտրությունը շարունակվել և ավարտվել է: Վիճաբանությանն ինքը չի միջամտել, այդ ժամանակ ինքը նստած ընտրությունների գրանցման մատյանն է լրացրել, հարվածները նկատել է, թե ինչպես է Հակոբ Դեխնավին հարվածել Արմեն Ազոյանին, որից հետո էլ երևացել է արյան հետքը: Չի տեսել, թե ով է միջամտել վիճաբանությանը, քանի որ աշխատելիս է եղել, աշխատանքը դադարեցրել է գոռոցների ժամանակ և վերջում գնացել է նրանց բաժանելու, իրենք բոլորն էլ փորձել են բաժանել, չի կարող ասել, թե վիճաբանության որ հատվածում է գնացել, սակայն հստակ հիշում է, որ Դեխնավիի հարվածելուց հետո է գնացել: Դեխնավին ձեռքով է հարվածել Ազոյանին, սակայն չի կարող ասել ափով է հարվածել, թե ոչ, տեսել է, որ հարվածել է դեմքին: Դա Դեխնավիի ձեռքն է եղել, քանի որ հարվածելու ժամանակ նրանք երկուսով են եղել, չի կարող ասել նա մեկ անգամ է հարվածել, թե մի քանի անգամ: Իր հիշելով ինքը ներկա է եղել վիճաբանության սկզբից մինչև վերջ: Վիճաբանության սկզբում ինքը նստած է եղել սեղանի դիմաց, իսկ Ազոյանի և Դեխնավիի վիճաբանությունը եղել է իր տեսադաշտում՝ մոտ 10մ հեռավորության վրա: Վիճաբանության ընթացքում չի հիշում նրանց կողմից միմյանց հասցեին հայհոյանքներ, սպառնալիքներ եղել են, թե ոչ, չի նկատել Դեխնավիի դեմքին հարված եղել է, թե ոչ: Դեխնավիին և Ազոյանին բաժանել են ընտրության մասնակիցները և հանձնաժողովի անդամները, հանձնաժողովի անդամներից հիշում է Ա.Մանուկյանին, մնացածին չի հիշում: Նրանք իրենից շուտ էին սկսել նրանց բաժանել: Բաժանելու ընթացքում բաժանողների, Ազոյանի կամ Դեխնավիի կողմից անկանոն շարժումներ չի նկատել: Ինքը աշխատելիս է եղել և չի իմացել, թե վիճաբանությունն ինչից է ծագել, սակայն վիճաբանության ընթացքում Դեխնավին ասել է, որ խախտում մի արեք, մի խախտեք, սակայն այնտեղ խախտում չի եղել և ընտրությունները բնականոն կերպով ընթացել են, բուլետենի պակաս չի եղել կամ այլ բան: Արմենի դեմքին արյունը նկատել է հարվածից անմիջապես հետո: Չի կարող ասել, թե ինչքան ժամանակ է տևել: Ինքը սկզբում չի գնացել, քանի որ քաղաքացիներ են եղել իր դիմաց կանգնած և չէր կարող նրանց թողնել այնտեղ և գնար, իր աշխատանքը վերջացրել է, հետո է գնացել, ապա վերադարձել է, որը մի քանի րոպե է տևել: Բաժանելուց հետո Ազոյանը տեղ չի գնացել, տեղում է մնացել: Վկայի նախաքննական ցուցմունքը հրապարակելուց հետո վերջինս հայտնեց, որ ինքը հարվածի պահն անձամբ տեսել է: Հանձնաժողովի աշխատանքը միջադեպի արդյունքում խանգարվել է, քանի որ աշխատանքը պարալիզացվել էր, մարդիկ հավաքվել էին և ընտրությունները չէր ընթանում, բոլորը շոկի մեջ են եղել նման իրավիճակից, իսկ աշխատողների աշխատանքն այնքանով էր խոչընդոտվել, որ բոլորը տեղերից վեր էին կացել և ցանկանում էին հասկանել, թե ինչ է կատարվում, այդ մի քանի րոպեն պարալիզացվել է, բոլորին հետաքրքիր է եղել: Հարվածը տեսել է և այդ տեսնելով մոտեցել է վիճաբանությանը, սակայն երբ ինքը մոտեցել է նրանց, արդեն բաժանել էին: Ինքը վիճաբանությանը մոտեցել է այն կանխելու համար, երկրորդն էլ հասկանալու՝ թե ինչն է եղել պատճառը: Միջադեպը, որը տեղի է ունեցել, մի քանի րոպեով հանձնաժողովի աշխատանքը խոչընդոտել է, քանի որ աղմուկ է եղել, քաշքշոց, քաղաքացիներն էլ շոկի մեջ կանգնած նայել են, քվեաթուփը չի շրջվել, ինքը չի տեսել, որ որևէ մեկն այն շրջի և նստի վրան /դատական նիստի արձանագրություն/:
Գործով վկա Նորայր Գևորգյանը նախաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ՀՀ Սահմանադրության փոխոխման հետ կապված 06.12.2015թվականի հանրաքվեի ժամանակ հանդիսացել է Արաբկիր վարչական տարածքում գտնվող 4/01տեղամասային հանձնաժողովի անդամ ընտրատարածքային հանձնաժողովի կողմից: Տվյալ օրը տեղամասը բացվելուց՝ քվեարկության սկզբից մինչև վերջ և քվեների հաշվարկի ժամանակ հանձնաժողովի կազմում ներկա է եղել հիշյալ տեղամասում: Քվեարկության ողջ ընթացքը և քվեների հաշվարկը տեղի է ունեցել առանց որևէ խախտումների, այդպիսի բան չի եղել և չի էլ արձանագրվել: Առավոտվանից ներկա են եղել »Ասպարեզ« օրաթերթի ներկայացուցիչ Հակոբը, ում ազգանունն ինքը չի հիշում, ինչպես նաև դիտորդ Ռոմիկ Դանիալը: Նրանք երկուսն էլ գրանցվել են տեղամասի գրանցամատյանում: Թեև ինչպես վերը նշեց ընտրությունները ընթանում էին առանց որևէ խախտման, սակայն Ռոմիկն ու Հակոբը գտնվելով տեղամասում, անտեղի խանգարում էին հանձնաժողովի աշխատանքները և անհիմն հայտարարություններ են արել՝ իբր տեղամասում խախտումներ են կատարվում, երկուսն էլ նման հայտարարություններ են կատարել, ի դեպ, նրանցից Ռոմիկի մոտ տեսանկարահանող սարք է եղել, որով նա տեսանկարահանումներ է կատարել: Նշում է, որ տեսանկարահանումները թույլատրվում են և որևէ մեկը, այդ թվում նաև ինքը նրան չեն արգելել այն կատարելու, սակայն նա փորձել է նկարահանել նաև ցուցակները, ինչը չի թույլատրվում և ինքն անձամբ նրան ասել է, որ ցուցակները չնկարի: Նրանց կողմից նշված անհիմն խախտման հայտարարություններից մեկը վերաբերվել է նրան, թե ինչու է քաղաքացին քվեարկության եկել և գրանցվում է ոչ թե անձնագրով այլ նույնականացման քարտով, իսկ ինքն էլ բացատրել է, որ դա թույլատրելի է, կամ էլ ասել է, որ թույլ չտան տեղամասում 15հոգուց ավել ընտրող լինի, այն դեպքում երբ իրականում այդ քանակի մարդ, նկատի ունի ընտրող միաժամանակ տեղամասում չեն եղել, եղել է, որ 1 կամ 2հոգի սպասել են ֆոյեում, որն առանձնացված էր տեղամասից և իրենք էլ չէին կարող մարդկանց այնտեղից դուրս հանել: Ժամը 17.00-ի սահմաններում, երբ գտնվել է քվեարկողների ցուցակի սեղաններից մեկի մոտ և սպասելիս է եղել տեղամաս եկած քաղաքացիներից մեկին, ում չի հիշում ոչ դեմքով և ոչ էլ անուն, ազգանունով, աղմուկ է լսել ֆոյեից, նայել է այդ կողմ և տեսել է, որ Հակոբը վիճաբանում է հանձնաժողովի նախագահ Արմեն Ազոյանի հետ: Ինքը տեղից վեր է կացել, մոտեցել է նրանց բաժանելու: Ցանկանում է նշել, որ բացի իրենից, հանձնաժողովի այլ անդամներ էլ են վերկացել իրենց տեղից, որ բաժանեն նրանց: Բաժանողներից հիշում է հանձնաժողովի անդամ Արեն Մանուկյանին, մյուսներին չի հիշում, բայց կարող է ասել, որ քվեարկության եկած և իրեն անծանոթ քաղաքացիներ էլ են եղել: Տեսել է նաև, որ Արմեն Ազոյանի դեմքը՝ այտի և աչքի շրջանում արյունոտված է: Նաև նշում է, որ միջամտել են ոստիկանության աշխատակիցներ, ովքեր մինչ այդ իրենց համար առանձնացված սենյակում են եղել, հնարավոր է ձայներ են լսել և եկել միջամտել են: Դրանով միջադեպն ավարտվել է, որը տևել է մոտ 5րոպե: Այդ ընթացքում քվեարկությունը մի պահ կանգ է առել, քանի որ հանձնաժողովի անդամները իրենց տեղերից վեր են կացել, իսկ ընտրողներն էլ կանգնած նայում էին: Դրանից հետո քվեարկությունը շարունակվել է բնականոն կարգով և միջադեպ չի եղել: Միջադեպի ժամանակ հայհոյանք չի լսել: Երբ մոտեցել է, տեսել է, որ հանձնաժողովի նախագահի դեմքն արյունոտված է և վերջինս ասել է, որ Հակոբն է իրեն վնասվածք պատճառել: Ներկայումս հիշեց, որ միջադեպը սկսել է այն բանից հետո, երբ հանձնաժողովի նախագահը Հակոբին դիտողություն է արել և ասել, որ դադարեցնի խախտումների մեջ անհիմն մեղադրանքներ տալը և հանձնաժողովի աշխատանքը խանգարելը, որից հետո Հակոբը քաշքշել և հարվածներ է հասցրել Արմեն Ազոյանին, դրա համար էլ մոտեցել է և բաժանել, իսկ Արմեն Ազոյանի կողմից Հակոբին ուղղված հարված չի տեսել: Չի տեսել, որ ինչ-որ մեկը Ռոմիկի ձեռքից վերցնի տեսանկարահանող սարքը /հատոր 1 գ.թ. 51-54, 128-132, դատական նիստի արձանագրություն/:
Գործով վկա Տիգրան Ազատյանը նախաքննության և դատաքննության ընթացքում նույնաբովանդակ ցուցմունքներ տվեց այն մասին, որ ՀՀ Ոստիկանության համակարգում աշխատում է 1996թվականից մինչ օրս: 2006թվականի մարտից աշխատում է ՀՀ Ոստիկանության շտաբում որպես հերթապահ ծառայության վարչության կրտսեր տեսուչ, ոստիկանության ավագ ենթասպա է: Սահմանադրության փոփոխությունների 2015թվականի դեկտեմբերի 6-ի հանրաքվեի ժամանակ, համաձայն ղեկավարության կողմից հաստատված գրաֆիկի, ծառայություն է կատարել Արաբկիրի վարչական տարածքում գտնվող թիվ 4/01տեղամասում, որը գտնվում էր Քանաքեռ ՀԷԿ-ի դպրոցներից մեկի շենքում: Իր հետ նույն տեղամասում ծառայություն են կատարել ոստիկանության փոխգնդապետ Կարեն Մելքոնյանը (խմբի ավագ) և ոստիկանության կրտսեր սերժանտ Ռոբերտ Բեժանյանը: Սահմանված կարգի համաձայն՝ քվեարկության ընթացքում գտնվել են իրենց հատկացված սենյակում, որը դպրոցի առաջին հարկում էր: Իրենք իրավունք չեն ունեցել լինել քվեարկության սրահում և կարող էին դուրս գալ միայն հանձնաժողովի նախագահի կանչով: Ընդհանրապես տեղամասում ծառայություն կատարող ոստիկանները ենթարկվում են հանձնաժողովի նախագահի օրինական ցուցումներին ու կարգադրություններին: Ժամը 17-ի սահմաններում, երբ երեքով գտնվել են իրենց հատկացված սենյակում, քվեարկության սրահից աղմուկ է լսվել և բղավոցներ, սակայն սկզբից դուրս չեն եկել, քանի դեռ հանձնաժողովի նախագահը իրենց չէր կանչել: Րոպեներ անց լսվել է հանձնաժողովի նախագահի ձայնը, ով բղավում էր. »ոստիկաններ, եկեք«: Երեքով էլ դուրս են եկել իրենց սենյակից ու տեսել են, որ սրահում քաշքշուկ է տեղի ունենում հանձնաժողովի նախագահի և մի տարեց տղամարդու միջև, ով, ինչպես հետո իմացել են՝ դիտորդ էր կամ ինչ-որ թերթի ներկայացուցիչ: Իրենք միջամտել են, այդ մարդուն հեռու են տարել հանձնաժողովի նախագահից: Նկատել է, որ հանձնաժողովի նախագահի դեմքին՝ այտի վրա, արյան հետքեր կան: Զանգահարել են ոստիկանության Արաբկիրի բաժին, որտեղից օպերատիվ խումբ է եկել տեղամաս, որից հետո իրենք նորից վերադարձել են իրենց հատկացված սենյակ: Այդ ամենը տևել է մոտ 5րոպե: Այդ ընթացքում միջադեպի մասնակիցներից հայհոյանքներ չի լսել, եղել է միայն աղմուկ, իրարանցում և բղավոցներ: Թե ինչն է հանդիսացել միջադեպի պատճառը, իրեն հայտնի չէ: Միջադեպի մասնակիցներն իր ներկայությամբ իրար հարվածներ չեն հասցրել, ինքը միայն քաշքշուկ է տեսել, իսկ մինչև իրենց դուրս գալը հարվածներ եղել են, թե ոչ, չի կարող ասել /հատոր 1 գ.թ.107-108, դատական նիստի արձանագրություն/:
Գործով վկա Կարեն Մելքոնյանը նախաքննության և դատաքննության ընթացքում նույնաբովանդակ ցուցմունքներ է տվել այն մասին, որ 1996թվականից աշխատում է ՀՀ Ոստիկանության համակարգում՝ տարբեր ստորաբաժանումներում: 2012թվականի օգոստոսից աշխատում է ՀՀ Ոստիկանության քրեական հետախուզության գլխավոր վարչության 1-ին վարչության 1-ին բաժնում որպես ՀԿԳ ավագ օպերլիազոր: Ոստիկանության փոխգնդապետ է: ՀՀ Սահմանադրության փոփոխությունների 2015թվականի դեկտեմբերի 6-ի հանրաքվեի ժամանակ, համաձայն ղեկավարության կողմից հաստատված գրաֆիկի, ծառայություն է կատարել Արաբկիր վարչական տարածքում գտնվող թիվ 4/01տեղամասում, որը գտնվում էր Քանաքեռ ՀԷԿ բանավանում՝ դպրոցի շենքում: Հիշյալ ծառայությանը ներգրավված էին նաև ոստիկանության այլ ծառայողներ: Որպես ոստիկանության սպա նշանակված էր խմբի ավագ և իր հետ նույն խմբում էին ոստիկանության ավագ ենթասպա Տիգրան Ազատյանը և ՀՀ ոստիկանության կրթահամալիրի կուրսանտ, ոստիկանության կրտսեր սերժանտ Ռոբերտ Բեժանյանը: Տեղամասում իրենց համար հատկացված էր առանձին սենյակ, որը գտնվում էր դպրոցի շենքի առաջին հարկում, մուտքից աջ, իսկ մուտքից ձախ գտնվում էր այն սրահը, որտեղ ընթանում էր հանրաքվեն: Սահմանված կարգի համաձայն՝ հանրաքվեի կամ ընտրությունների ընթացքում ոստիկանության ծառայողները պարտավոր են գտնվել իրենց հատկացված սենյակում և ընտրատեղամաս մտնել միայն հանձնաժողովի նախագահի կանչով, ինչպես նաև դրսում տեղամասի մոտ կուտակումների և հասարակական կարգի այլ խախտումների դեպքում միջամտել: Այդ օրն իրենց ծառայության ընթացքում որևէ միջադեպ չի եղել, բացի ժամը 17-ի սահմաններում տեղի ունեցած միջադեպից: Այդ ժամանակ գտնվել են իրենց հատկացված սենյակում: Սրահից աղմուկ է լսվել ու գրեթե դրանից անմիջապես հետո՝ հանձնաժողովի նախագահի ձայնը, ով կանչում էր ոստիկաններին: Լսելով այդ կանչը, անմիջապես դուրս են եկել սենյակից և ընտրությունների սրահում տեսել են իրարանցում և վեճ, որի մեջ ներգրավված էր տարեց մի տղամարդ, ում կարգավիճակը ստույգ չգիտի կամ դիտորդ էր, կամ ինչ-որ կուսակցության կամ կազմակերպության ներկայացուցիչ: Նա վիճում էր հանձնաժողովի նախագահի հետ, սակայն վեճի ստույգ պատճառը չգիտի: Նա բղավում էր, իսկ հայհոյանքներ չի լսել: Ինքն ու մյուս ոստիկանները այդ տարեց մարդուն և հանձնաժողովի նախագահին հեռացրել են իրարից: Հանձնաժողովի նախագահի դեմքին քերծվածք և արյան հետքեր է տեսել: Հարվածներ չի տեսել, միայն քաշքշուկ և իրարանցում է տեսել: Հավանաբար միչև սրահ մտնելն է եղել հարվածը: Բացի այդ, հանձնաժողովի նախագահն իրեն ասել է, որ հատկապես այդ տղամարդն է իրեն հարվածել: Ինքը զանգահարել է ոստիկանության Արաբկիրի բաժին, որտեղից օպերատիվ խումբ է ժամանել, իսկ իրենք իրադրությունը հանդարտվելուց և հանրաքվեի ընթացքը նորից իր բնականոն հունի մեջ մտնելուց հետո վերադարձել են իրենց սենյակ: Միջադեպը տևել է մոտ 4-5րոպե: Այդ ընթացքում հանրաքվեի գործընթացը ընդհատվեց, քանի որ միջադեպի ժամանակ հանձնաժողովի անդամներն էլ էին վեր կացել իրենց տեղերից /հատոր 1 գ.թ. 111-112, դատական նիստի արձանագրություն/:
Գործով վկա Աստղիկ Գևորգյանը նախաքննության և դատաքննության ընթացքում նույնաբովանդակ ցուցմունքներ է տվել այն մասին, որ ՀՀ Սահմանադրության փոփոխությունների 2015թվականի դեկտեմբերի 06-ի հանրաքվեի օրը հանդիսացել է Արաբկիր վարչական տարածքում գտնվող թիվ 4/01տեղամասի ընտրական հանձնաժողովի քարտուղարը: Հանրաքվեի օրը տեղամասը բացվելուն պես մինչև քվեների հաշվարկի ավարտը գտնվել է տեղամասում և կատարել իր պարտականությունները հանձնաժողովի մյուս անդամների հետ: Տեղամասը բացվելուն պես այնտեղ են եկել դիտորդ Ռոմիկ Դանիալը և ԶԼՄ-ի ներկայացուցիչ »Ասպարեզ« օրաթերթից Հակոբ Նազարի-Դեխնավին: Օրենքով սահմանված կարգով, որպեսզի դիտորդը ներկա գտնվի տեղամասում, պետք է ներկայացնի փաստաթուղթ՝ իր դիտորդական կազմակերպությունից, համապատասխան ստուգարքը հանձնած լինելու մասին փաստաթուղթ և անձը հաստատող փաստաթուղթ, իսկ ԶԼՄ-ների ներկայացուցիչը պետք է ներկայացնի համապատասխան փաստաթղթերը և ինքը դրանք ստուգելուց հետո գրանցել է տեղամասի գրանցամատյանում, որտեղ նշել է նաև տեղամաս նրանց մուտքի և ելքի ժամերը: Դիտորդը ներկա է եղել ողջ գործընթացին, իսկ ԶԼՄ-ի ներկայացուցիչը տեղամասում է եղել մինչև այն պահը, երբ քննվող միջադեպից հետո ոստիկանների հետ դուրս է եկել տեղամասից: Դա ժամը 17.00-18.00-ի սահմաններում էր: Դուրս գալու ժամը նշել է գրանցամատյանի մեջ: Կարող է ասել, որ քվեարկությունը ընթացել է առանց այնպիսի էական խախտումների, որոնք կարող էին ազդել քվեարկության արդյունքների վրա, այդ իսկ պատճառով էլ որևէ խախտում չի արձանագրվել: Ինչ վերաբերում է քննվող միջադեպին, ապա կարող է ասել, որ այն տեղի է ունեցել ժամը 17.00-ի սահմաններում և ամեն ինչ սկսվել է նրանից, որ հանձնաժողովի »ՀԱԿ« խմբակցությունը ներկայացնող անդամը բոլորի ուշադրությունն է հրավիրել այն հանգամանքի վրա, որ ընտրողների լրացուցիչ ցուցակներում ընդգրկված քաղաքացիների բերած տեղեկանքները տրված էին նոյեմբերի 30-ից մինչև դեկտեմբերի 2-ն ընկած ժամանակահատվածում, իսկ ըստ ՀԱԿ-ի հանձնաժողովի անդամի դրանք պետք է տրված լինեին ոչ ուշ քան նոյեմբերի 30-ը: Դա գրավել է, թե հանձնաժողովի անդամի, թե դիտորդի և, թե ԶԼՄ-ի ներկայացուցչի ուշադրությունը, ովքեր սկսել են վիճարկել այդ հանգամանքը: Առաջարկություն է եղել ժամանակավորապես չգրանցել այդ ցուցակներով գրանցված և ներկայացող քաղաքացիներին՝ մինչև հարցը պարզաբանվի, սակայն հանձնաժողովի այն անդամն ով այդ պահին նշված ցուցակի մոտ էր, շարունակել է գրանցել տեղեկանքներով եկած ընտրողներին, ինչի իրավունքն ունեցել է: Բանը հասել է նրան, որ ինչ-որ մեկը, սակայն ներկայումս ստույգ չի կարող ասել, թե ով, զանգահարել և ճշտել է, որ տվյալ դեպքում խախտում չկա, քանի որ տեղեկանքում նշվում է ոչ թե քաղաքացու կողմից անձնագրային բաժին դիմելու օրը, այլ տեղեկանքի տրման օրը, որը լինում է երեք աշխատանքային օրվա ընթացքում: Այսինքն քաղաքացին ժամանակին է դիմել անձնագրային բաժին և պետք է նրան հնարավորություն տրվեր ընտրելու: Այդ իմանալով, հանձնաժողովի նախագահ Արմեն Ազոյանը բարձր տոնով դիմել է ԶԼՄ-ի ներկայացուցչին, ասելով. »տեսնում եք, որ խախտում չկա, ինչու եք անհիմն հայտարարություններ անում«, որին Հակոբը հակադրել է և ասել, որ բարձր չխոսա, արդյունքում ԶԼՄ-ի ներկայացուցչի և հանձնաժողովի նախագահի միջև վիճաբանություն է եղել, որը տեղի է ունեցել այն սեղանի մոտ, որի վրա դրված է եղել ընտրողներին առաջին ցուցակը և լրացուցիչ ցուցակը, իսկ ինքն այդ պահին գտնվել է քվեատուփի մոտ: Երբ սկսվել է քաշքշուկը, ինքը անմիջապես գնացել է քվեատուփի մոտ, որպեսզի նման խառը իրադրությունում որևէ լցոնում չկատարվի: Քաշքշուկին միջամտել են հանձնաժողովի անդամները, որպեսզի նրանց բաժանեն: Ընթացքում քաշքշուկը տեղափոխվել է մուտքի մոտ, որտեղ ոստիկանները միջամտել են և դրանով միջադեպն ավարտվել է: Միջադեպը տևել է մոտ 5րոպե, այդ ընթացքում մի պահ քվեարկությունը կանգ է առել, որովհետև հանձնաժողովի որոշ անդամներ տեղերից վեր էին կացել և միջամտում էին, իսկ տեղամաս եկած ընտրողները կանգնած նայել են: Հետո ամեն ինչ շարունակվել է սովորական հունով: Հանձնաժողովի նախագահի և Հակոբ Դեխնավիի միջև քաշքշուկը տեսել է, սակայն հարվածները չի նկատել, քանի որ ուշադրությունը սևեռել էր քվեատուփի վրա, որպեսզի խառնաշփոթի մեջ լցոնում չլինի /հատոր 1 գ.թ.61-65. դատական նիստի արձանագրություն/:
Գործով վկա Ռոբերտ Բեժանյանը նախաքննության և դատաքննության ընթացքում նույնաբովանդակ ցուցմունքներ է տվել այն մասին, որ 2015թվականի սեպտեմբերին ընդունվել է և ներկայումս սովորում եմ ՀՀ Ոստիկանության կրթահամալիրի ուսումնական կենտրոնում: Ունի ոստիկանության կրտսեր սերժանտի կոչում: Ոստիկանության կրթահամալիրի սովորողները ոստիկանության ծառայողներ են և նույնպես ներգրավվում են համապատասխան առաջադրանքների կատարմանը: ՀՀ Սահմանադրության փոփոխությունների 2015թվականի դեկտեմբերի 6-ի հանրաքվեի ժամանակ, համաձայն ոստիկանության ղեկավարության կողմից հաստատված գրաֆիկի, ծառայություն է կատարել Արաբկիրի վարչական տարածքում գտնվող թիվ 4/01տեղամասում, որը գտնվում է Քանաքեռ ՀԷԿ-ի տարածքում՝ դպրոցի շենքում: Այդ ծառայությանը ներգրավված էին նաև ոստիկանության այլ ծառայողներ: Մասնավորապես, տվյալ տեղամասում իրենց խմբի ավագն է հանդիսացել ոստիկանության փոխգնդապես Կարեն Մելքոնյանը: Բացի այդ, իրենց խմբում էր նաև ոստիկանության ավագ ենթասպա Տիգրան Ազատյանը: Տեղամասում ոստիկանության ծառայողների համար հատկացված էր առանձին սենյակ, որը գտնվում էր դպրոցի շենքի առաջին հարկում: Մուտքից ձախ գտնվում էր այն սրահը, որտեղ ընթանում էր հանրաքվեն, իսկ մուտքից աջ՝ իրենց հատկացված սենյակն էր, որի դուռը փակ էին պահում: Իրենք հրահանգավորված էին, որ սենյակից կարող են դուրս գալ միայն հանձնաժողովի նախագահի կանչով, երբ տեղի են ունենում հասարակական կարգի ակնհայտ խախտումներ, տեղամասի մոտ մարդկանց և ավտոմեքենաների կուտակումներ և այլ ակնհայտ խախտումներ: Ժամը 17-ի սահմաններում, երբ իրենք երեքով գտնվել են իրենց հատկացված սենյակում, քվեարկության սրահից աղմուկ է լսվել: Քիչ անց լսվել է հանձնաժողովի նախագահի ձայնը, ով իրենց է կանչել: Լսելով այդ կանչը, խմբի ավագի հրամանով դուրս են եկել սենյակից, ինքը տեսել է, որ քվեարկությունների սրահում, մոտավորապես այդ սրահի կենտրոնական հատվածում իրարանցում և քաշքշուկ է, որի կենտրոնում էր տարեց մի տղամարդ, ով, ինչպես հետո իմացել է, դիտորդ էր: Նա վիճաբանել է հանձնաժողովի նախագահի հետ, իրենք միջամտել են և այդ մարդուն հեռացրել են հանձնաժողովի նախագահից, նրանց հեռացրել են իրարից: Իրենցից մեկը, իր կարծիքով՝ խմբի ավագը, զանգել է ոստիկանության Արաբկիրի բաժին, որտեղից օպերատիվ խումբ է ժամանել: Այդ խմբի գալու ժամանակ արդեն ամեն ինչ հանդարտվել էր և իրենք վերադարձել էին իրենց հատկացված սենյակ, մինչ այդ խնդրելով, որ արդեն քվեարկած քաղաքացիները դուրս գան տեղամասից: Հետագա իրադարձություններից տեղյակ չի: Ամբողջ միջադեպը տևել է մոտ 4-5րոպե: Այդ ընթացքում աղմուկ է եղել, իսկ հայհոյանքներ չի լսել: Միջադեպի մասնակիցներն իր ներկայությամբ իրար հարվածներ չեն հասցրել, իսկ մինչև իրենց դուրս գալը հարվածներ եղել են թե ոչ, չի կարող ասել: Կարող է միայն ասել, որ հանձնաժողովի նախագահի այտին քերծվածք և արյան հետքեր է տեսել, իսկ նշված տարեց մարդու դեմքին որևէ վնասվածք չի տեսել /հատոր 1 գ.թ. 109-110, դատական նիստի արձանագրություն/:
Գործով վկա Մարզպետ Դալլաքյանը դատաքննությամբ ցուցմունք տվեց այն մասին, որ ճանաչում է Հակոբ Դեխնավիին, նրա հետ բարեկամություն կամ թշնամություն չունի: Դեպքի վերաբերյալ կարող է հայտնել, որ երբ դեպքը տեղի է ունեցել, ինքն այդ ժամանակ եղել է բուֆետում, որը կարող է հաստատել նաև բուֆետի աշխատողը: Ինքը այդ օրը եղել է »Օրինաց երկիր« կուսակցության վստահված անձը: Դուրս է ելել բուֆետից այն ժամանակ, երբ ինչ-որ մեկի դեմքից արյուն է եկել և խառը վիճակ է եղել: Չի տեսել, որ մեկը մյուսին հարվածի, ուղղակի գոռացել են, որ խփեց և այլն: Դեպքը տևել է մոտ 5րոպե, այդ ընթացքում միմյանց քաշքշել են, ինչ-որ մեկը գոռացել է »կամեռաս տվեք«, սակայն դա մեղադրվողը չի եղել, այնտեղ մենակ նա չէր, շատ մարդ կար, եղել են նաև ընտրողներ: Միմյանց քաշքշել են իրենց հանձնաժողովի նախագահը և մեղադրվողը: Այնտեղ ընդդիմությունից էլի մարդիկ են եղել, որոնք նույնպես եղել են այդ քաշքշոցի մեջ, սակայն կոնկրետ չի հիշում, թե ով է ում քաշքշել: Երբ ինքը դուրս է եկել արդեն շատացել էին ոստիկանության աշխատակիցները՝ զանգ էր գնացել նրանց, ցանկացել են բերման ենթարկել մեղադրվողին ու հիշում է, որ հանձնաժողովի նախագահի դեմքից արյուն է եկել: Այնտեղ եղել են նաև ընտրողները, որոնց չի ճանաչում, իսկ միջադեպը տեղի է ունեցել հենց դպրոցի մուտքի մոտ: Հանձնաժողովի անդամները, այնտեղ ներկա բոլոր մարդիկ էլ խառնվել են այդ քաշքշուկին, որ բաժանեն: Քվեարկությունն այդ ժամանակ մոտ 5րոպեով է կասեցվել, քանի որ աղմուկը շատ էր, մարդիկ չէին գնում ընտրելու: Պատճառը խոսակցություններից է իմացել, ասել են, որ ինչ-որ մեկի կամեռան է կորել, սակայն ամբաստանյալինը չի եղել, իսկ նա ասել է, որ արկղերը լցոնում են: Երբ ինքը դեպքի վայր է գնացել այնտեղ մեկը մյուսին արդեն չի հարվածել, ուղղակի քաշքշել են միմյանց և գոռացել, չի տեսել, թե ով է ում հարվածել: Չի հիշում, թե ընդդիմությունից որ կուսակցությունների ներկայացուցիչներն են եղել: Ինքը հայհոյանքներ չի լսել: Բուֆետում եղել է բուֆետի աշխատողի՝ Սիրուշի հետ, որի անունը հստակ չի հիշում և եթե չի սխալվում տեղամասի ոստիկանության աշխատակիցներ են եղել: Բուֆետից դուրս է եկել ձայներից, միմյանց վրա գոռացել են, չի հիշում, թե ով էր գոռում, հայհոյանք չի լսել: Մի անգամ է լսել, որ մի մարդ ոստիկաններին ասել է »կամեռան հետ տուր«, իսկ ավելի հստակ ինքը մնացածը տեսաերիզով է տեսել: Ոստիկաններն այդ պահին բաժանել են քաշքշողներին, պահել են, որ իրար մոտիկ չգնան: Հանձնաժողովի նախագահի դեմքին արյունը չգիտի, թե ինչից էր առաջացել, հետագայում խոսակցություններից նույնպես չի իմացել: Այնտեղ բոլորն էլ հանդարտեցրել են վիճողներին, հանձնաժողովի անդամներն էլ են խառնված եղել, որպեսզի բաժանեն, չի հիշում, թե ովքեր են եղել: Հանձնաժողովի անդամներին անուններով չգիտի, սակայն իմացել է, որ հենց նրանք են հանձնաժողովի անդամները, առավոտից այնտեղ նստած են եղել: Հանձնաժողովի անդամ ասածն ի նկատի ունի այնտեղ ներկա բոլորին, օրինակ՝ մեկը »Դաշնակցության« կուսակցության վստահված անձն էր կամ այլ, սակայն ի վերջո այդ մարդիկ էին, նրանց որևէ մեկին չի հիշում: Ինքը հանձնաժողովի նախագահին հարվածելու պահը չի տեսել, նա երբ սկսել են գոռգոռալ այդ պահից է տեսել: Նախաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել, սակայն չի հիշում, թե ինչ ցուցմունք է տվել: Վկայի նախաքննական ցուցմունքները հրապարակելուց հետո վերջինս հայտնեց, որ նախաքննական ցուցմունքն իր ձեռքով է գրել, իր ներկա և նախկին ցուցմունքները տարբերվում են միմյանցից, երկար ժամանակ է անցել և լավ չի հիշում: Պատճառը չէր հիշում, թե ինչից էր եղել, բայց ցուցմունքը հրապարակելուց հետո արդեն հիշեց, իսկ դեմքին հարվածներ հասցնելու վերաբերյալ կարող է հայտնել, որ երբ տեսել է դեմքի արյունը, ենթադրել է, որ դա մեկ անգամ խփելու արդյունք չէ, իր նախաքննական ցուցմունքում հնարավոր է միտքն է սխալ ձևակերպել: Դեպքի ժամանակ ոստիկանության աշխատակիցներ եղել են ընտրատարածքում, իսկ դեպքի ժամանակ էլ կապ են տվել լրացուցիչ եկել են: Չի տեսել Հակոբ Դեխնավիի կողմից հասցված որևէ հարված, ուղղակի ինքը երբ դուրս է եկել բուֆետից, տեսել է, որ արյուն է գալիս և մարդիկ գոռացել են »խփեց-խփեց« ու Դեխնավին է եղել նրա դիմաց և նա ասել է, որ ինքն է խփել և զուտ ենթադրությամբ ասել է, որ դա խփած է, և եթե դա տեսնեիք իրականում դա մեկ անգամ խփելու արդյունք չէր կարող լինել, վիճաբանությունը եղել է ամբաստանյալի հետ, Ռոմիկի հետ կապված /դատական նիստի արձանագրություն/:
Գործով վկա Մարզպետ Դալլաքյանը նախաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ՀՀ Սահմանադրության փոփոխումների 06.12.2015թվականի հանրաքվեի ժամանակ հանդիսացել է »Օրինաց Երկիր« կուսակցության վստահված անձը՝ Արաբկիրի տարածքում գտնվող թիվ 4/01տեղամասում: Քվեարկության օրը՝ դեկտեմբերի 6-ին, վաղ առավոտյան գնացել է նշված տեղամաս և ներկա է եղել քվեարկության ողջ ընթացքին: Այդ օրը առավոտվանից, բացի հանձնաժողովի անդամներից տեղամասում ներկա են եղել նաև որպես ԶԼՄ-ի ներկայացուցիչ Հակոբ Հրանտի Նազարին, ինչպես նաև Ռոմիկ անունով մի դիտորդ, որը նկարահանում է կատարել: Նշված Ռոմիկը և Հակոբը, անտեղի և առանց որևէ հիմքի տեղամասում հայտարարում էին, թե իբր քվեարկությունը խախտումներով է ընթանում, չնայած ինքը որպես վստահված անձ ներկա է գտնվել և կարող է ասել, որ որևէ խախտում չի եղել: Ավելի շատ նման հայտարարություն կատարել է Հակոբը, իսկ Ռոմիկը տեսանկարահանում է կատարել: Նույնիսկ մի անգամ էլ փորձել են իրեն իբր խախտում անելու մեջ մեղադրել, քանի որ տեղամաս է եկած եղել 18տարեկան մի պատանի, ով առաջին անգամ էր եկել ընտրության և ձևերը չգիտեր, ինքը բարձր հայտարարել է հնարավոր է որևէ մեկը լինի տղային օգնելու համար, որից հետո ինչ-որ մեկը մոտեցել է և Հակոբը փորձել է իրեն մեղադրել, թե իբր ինքն է գնացել այդ երիտասարդի հետ քվեարկել, ինչը չի համապատասխանել իրականությանը: Այդ երիտասարդի տվյալներն ինքը չգիտի, նա իրեն անծանոթ է եղել: Դրանից հետո Հակոբը սկսել է հայտարարել, թե այն քաղաքացիները, ովքեր անձնագրային բաժնի տեղեկանքով են եկել քվեարկության, սխալ տեղեկանքներ են բերել, որովհետև այդ տեղեկանքները պետք լինեն ոչ թե դեկտեմբերի 2-ով, այլ նոյեմբերի 29-ով: Հանձնաժողովի նախագահն ասել է, որ կարող է զանգել կենտրոնական ընտրական հանձնաժողով և ճշտել, որ դա խախտում չէ: Նրանցից մեկը, չի հիշում, թե ով, զանգել է կենտրոնական ընտրական հանձնաժողով և այնտեղից պարզաբանեցին, որ որևէ խախտում չկա, քանի որ մարդիկ դիմել են անձնագրային բաժին նոյեմբերի 29-ին և երեք աշխատանքային օրվա մեջ, այսինքն՝ դեկտեմբերի 02-ին նրանց տեղեկանք են տվել: Չնայած այդ ամենին, Հակոբը շարունակել է վիրավորել հանձնաժողովի անդամներին և նախագահին, բղավել, որ նրանք խախտումներով են աշխատում և հանցագործներ են: Հանձնաժողովի նախագահն էլ մոտեցել է նրան և դիտողություն է արել, ասելով, որ բավական է մարդկանց անպատվի և վիրավորի, իսկ Հակոբը դրանից վրդովվել է, սկսել են միմյանց քաշքշել, որի ժամանակ ինքը տեսել է, որ Հակոբը ձեռքով հարվածներ է հասցրել հանձնաժողովի նախագահի դեմքին: Չի կարող ասել, թե կոնկրետ քանի անգամ են խփել իրար, բայց կարող է ասել, որ մեկից ավել է եղել: Հանձնաժողովի նախագահը Հակոբին չի հարվածել: Ինքը մոտակայքում է եղել և նրանց բաժանել է, այդ ժամանակ էլ միջամտել են ոստիկանները, ովքեր այլ սենյակից են եկել: Այդ ամենը տևել է մոտ 3-4րոպե, դրա հետևանքով քվեարկությունը չի դադարել, սակայն մի պահ ընթացքը խանգարվել է, քանի որ միջադեպը տեսել են նաև ընտրողները և դա ստվեր է գցել քվեարկության ընթացքի վրա: Միջադեպը տեղի է ունեցել ժամը 17.00-ի սահմաններում, որի ժամանակ հայհոյանքներ չեն եղել /հատոր 1 գ.թ.35-36, դատական նիստի արձանագրություն/:
Գործով վկա Վարդան Հակոբյանը դատաքննությամբ ցուցմունք տվեց այն մասին, որ ճանաչում է Հակոբ Դեխնավիին, նրա հետ բարեկամություն կամ թշնամություն չունի: Դեպքի վերաբերյալ կարող է հայտնել, որ դեպքն անձամբ ինքը չի տեսել, տեղեկացել է այլ մարդուց: Իրենց թաղամասի բնակիչ Կարեն անունով անձից տեղեկացել է, որ տեղամասում քաշքշուկ է տեղի ունեցել, սակայն մարնամասներ չի իմացել, թե ով է ում հարվածել, ինչի համար, դրա մասին իրեն չեն հայտնել: Կարենի հետ շփվում է որպես հարևան, չի հիշում, թե նա իրեն օրվա որ ժամին է ասել, նրան տեսել է տեղամասի դիմաց և նա իրեն ասել է, որ քաշքշուկ է եղել հանձնաժողովի նախագահի և Դեխնավիի միջև, այլ բան չի պատմել: Ինքն անմիջապես դրանից հետո չի մտել տեղամաս, ուշ է գնացել, իսկ երբ մտել է Դեխնավին այնտեղ չի եղել, իսկ Ազոյանը այնտեղ էր, նրա դեմքին որևէ արյան հետք, քերծվածք չի տեսել: Դեխնավիին տանելու պահը նույնպես չի տեսել: Ծավալված իրադարձությունների մասին հենց տեղամասում որևէ բան չի լսել: Վկայի նախաքննական ցուցմունքը հրապարակելուց հետո վերջինս հայտնեց, որ ներկայումս շատ բաներ չի հիշում, այն ժամանակ մոտ է եղել դեպքը և ավելի լավ է հիշել: Ինքը տեղամասից բացակայել է մոտ 2ժամ: Ինքը Ազոյանի և Դեխնավիի միջադեպին ականատես չի եղել և չի տեսել: Ռոմիկ Դանիալի միջադեպից հետո՝ կամեռայի հետ կապված, ինքն անմիջապես դուրս է եկել տեղամասից, իսկ Դեխնավիի հետ կապված միջադեպն ինքը չի տեսել, հնարավոր է այնտեղ է եղել, սակայն չի տեսել, այդ տարածքը շատ մեծ է, հնարավոր է բուֆետում է եղել՝ մի քանի անգամ, այնտեղ մտել է ծխելու, թեյելու, սրճելու, ճաշելու համար /դատական նիստի արձանագրություն/:
Գործով վկա Վարդան Հակոբյանը նախաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ՀՀ Սահմանադրության փոփոխությունների 06.12.2015թվականի հանրաքվեի ժամանակ հանդիսացել է »ՀՀԿ« կուսակցության վստահված անձը՝ Երևանի Արաբկիր վարչական տարածքում գտնվող թիվ 4/01տեղամասում: Սահմանված կարգի համաձայն՝ ներկայացնելով համապատասխան փաստաթղթերը գրանցվել է տվյալ տեղամասում: Հանարաքվեի օրը տեղամաս է գնացել առավոտյան ժամը 08.00-ի սահմաններում և ներկա է եղել մի քանի ժամ՝ հետևելով գործընթացին: Կարող է ասել, որ հանրաքվեի գործընթացը տեղամասում անցել է օրենքով սահմանված կարգով՝ առանց խախտումների: Նաև նշում է, որ իր ներկայությամբ որևէ միջադեպեր չեն եղել: Առավոտվանից տեղամասում ներկա են եղել ԶԼՄ-ի ներկայացուցիչ Հակոբ անունով տարիքով տղամարդ, ինչպես նաև մի դիտորդ, ում անունը Ռոմիկ է եղել: Վերջինիս մոտ ֆոտոխցիկ է եղել, որով նա նկարահանումներ էր կատարում: Չնայած նրան, որ տեղամասում քվեարկությունը նորմալ է ընթացել, սակայն Հակոբն ու Ռոմիկը անընդհատ փորձել են ինչ-որ պատճառ նշել և հայտարարել, թե իբրև խախտումներ են տեղի ունենում կամ իրենց կարծիքով խախտումներ են տեղի ունենում և մատնանշում, օրինակ՝ եթե տեսնում էին, որ քվեարկության եկած քաղաքացիներից որևէ մեկը ջերմ բարևում է տեղամասում գտնվող որևէ մեկին, ապա նրանք դրա մեջ ինչ-որ բան էին տեսնում և ասում էին, որ ուղղորդում է տեղի ունենում, սակայն իրականում որևէ ուղղորդում տեղի չի ունեցել, ամեն դեպքում ինքը նման դեպքի կամ այլ խախտման ներկա չի եղել: Ժամը 16.00-ից մինչև 17.00-ի սահմաններում, երբ տվյալ Ռոմիկն ու Հակոբը գտնվել են այն հատվածում, որտեղ նստած է եղել հանձնաժողովի անդամ »ՀԱԿ«-ի ներկայացուցիչ Արմեն Մանուկյանը, իսկ ինքը նրանից մի քիչ հեռու է եղել, լսել է, որ խոսակցություն է գնում լրացուցիչ ցուցակներով ընտրության եկած քաղաքացիների մասին, մոտեցել է և տեսել, որ խոսքը գնում է այն մասին, թե ինչու է այդ քաղաքացիների ներկայացրած տեղեկանքներում դրված դեկտեմբերի 2-ի ամսաթիվը: Իր կարծիքով այնտեղ խախտում չի եղել, որովհետև չի կարծել, որ անձնագրային բաժինը ժամկետների խախտում թույլ տար, բացի այդ, իր կարծիքով քաղաքացիներն ավելի շուտ էին դիմել անձնագրային՝ սահմանված ժամկետի մեջ, իսկ անձնագրայինը 2-3օրվա մեջ է այդ տեղեկանքները տալիս: Քանի որ այդ հարցը հանձնաժողովի անդամների մեջ բանավեճի առիթ է դարձել, իսկ Հակոբն ու Ռոմիկը անընդհատ պնդել են, որ դա խախտում է, չգիտի ում կողմից առաջարկ է եղել զանգահարել ընտրատարածքային հանձնաժողովին կամ ինչ-որ այլ տեղ և ճշտել: Այդ ժամանակ ինքը դուրս է եկել տեղամասից, քանի որ տանը անձնական գործեր է ունեցել, մտել է տուն և վերադարձել է ժամը 18.30-ից 19.45-ի սահմաններում: Երբ վերադարձել է, տեղեկացել է, որ իր դուրս գալուց հետո տեղամասում միջադեպ է տեղի ունեցել Հակոբի և հանձնաժողովի նախագահի միջև: Այդ մասին իրեն պատմել է տեղամասի մոտ կանգնած Քանաքեռ ՀԷԿ 8շենքի բնակիչ Կարենը, ում ազգանունը չի հիշում: Նա իրեն պատմել է, որ ինքը գնացել է քվեարկության և տեսել է, թե ինչպես է Հակոբը քաշքշել և ձեռքով հարվածել հանձնաժողովի նախագահին: Ինչպես արդեն նշեց ինքը միջադեպի ժամանակ տեղամասում չի եղել և չի տեսել, թե դեպքն ինչպես է տեղի ունեցել: Դրանից հետո մնացել է տեղամասում մինչև գիշերը ժամը 01-ից 02-ի սահմանները և այդ ընթացքում որևէ միջադեպ տեղի չի ունեցել: Պնդում է, որ միջադեպի ժամանակ տեղամասում չի եղել և ցանկանում է նշել, որ տեղամասից դուրս գալուց առաջ մոռացել է քարտուղարին զգուշացնի, որ երկու ժամով դուրս է գալիս և հավանաբար քարտուղարը տեսնելով, որ ժամը 18-ի սահմաններում ինքը տեղամասում չէ, այդ ժամն է նշել մատյանում՝ որպես իր դուրս գալու ժամ, սակայն իրականում ինքն ավելի շուտ է դուրս եկած եղել /հատոր 1 գ.թ.66-68, դատական նիստի արձանագրություն/:
Գործով վկա Սաթիկ Օսյանը դատաքննության ընթացքում ցուցմունք տվեց այն մասին, որ ճանաչում է Դեխնավիին, նրա հետ բարեկամություն կամ թշնամություն չունի: Տվյալ տարածքի դպրոցի բուֆետում է աշխատում: Բուֆետի դուռը բացվելու ժամանակ է լսում, թե դրսում ինչ է կատարվում և դեպքի ժամանակ բուֆետում է եղել, ձայներ լսելուց հետո դուրս է եկել բուֆետից, տեսել է, որ քաշքշուկ է և այդ ժամանակ արդեն ամեն ինչ վերջացել էր և հանդարտվել: Դեպքը եղել է մոտավոր ժամը 6-ի սահմաններում, իսկ այդ ժամանակ բուֆետում մի քանի հոգի մարդ է եղել, ինքը նրանց է սպասարկել: Չի հասկացել, թե միջադեպն ինչի համար էր տեղի ունեցել, իմացել է, որ խոսակցությունը տեղի է ունեցել հանձնաժողովի նախագահի և Դեխնավիի միջև: Բուֆետից դուրս գալուց հետո տեսել է նախագահին, իր հիշելով նրա դեմքն է վնասված եղել: Վիճաբանության ժամանակ ընտրությունները դադարեցվել էին, իսկ երբ ինքը ներս է գնացել այդ ժամանակ արդեն նորից վերսկսել էին և կատարում էին իրենց աշխատանքը: Ինքը դուրս է եկել այն ժամանակ, երբ նախագահին մի կողմ են տարել՝ դեպի դուրս մուտքից, իսկ Դեխնավիին մյուս կողմ, այդ ժամանակ բոլորը եղել են կանգնած, իսկ հանձնաժողովի անդամները, դիտորդներն այդ ժամանակ իրենց գործը չեն արել, չի կարող հիշել և չի էլ ճանաչում, թե ով է տարել նրանց մի կողմ, չի կարող հստակ պնդել, որ դրանք հանձնաժողովի անդամներն են եղել կամ դիտորդները: Թե մինչ բուֆետից իր դուրս գալն այնտեղ ինչ է կատարվել ինքը տեղյակ չէ, դուռը փակ է եղել և ինքը չի լսել: Լրագրողներն իրեն դեպքի հաջորդ օրն են հարցեր տվել, նրանց ասել է այն նույն բաներն ինչ-որ հիմա ասեց: Ինքը հանձնաժողովի նախագահի դեմքին վնասվածք է տեսել, իրեն թվացել է, որ դա արյուն է: Դեպքի օրն իր աշխատանքային ժամն ավարտելուց հետո գնացել է տուն և այլ բան չի եղել: Մարզպետ Դալլաքյան վկային չի հիշում, նման անուն, ազգանունով մարդ չի ճանաչում, եթե տեսնի հնարավոր է ճանաչի դեմքով: Այդ օրը բուֆետից օգտվել են հաճախակի: Միջադեպի ընթացքում, երբ բոլորը մի պահ ոտքի վրա են եղել, քվեարկությունը դադարել է, հետո շարունակվել է: Ինքը տեսել է, որ մի պահ բոլոր աշխատողներն աշխատանքը դադարեցրել են, համոզել են, որ վիճաբանությունը դադարեցնեն, իսկ դրանից հետո այդ կանգնած մարդիկ բոլորը նստել են և շարունակել են իրենց գործերը, ամենքն իր տեղը, օրինակ՝ քարտուղարն իր տեղը: Երբ ինքը բուֆետից դուրս է եկել, բոլոր աշխատողները կանգնած են եղել, հետո Ազոյանի հանդարտվելուց հետո բոլորը նստել են: Ազոյանն ասել է, որ »ես ոչ մի բան չեմ անում, ինչի ես դու անընդհատ ինձ կասկածում, որ ես լցոնում եմ« և նման բաներ է խոսացել, այդ թեմայի շուրջ է եղել վիճաբանությունը, նա ասել է, որ նման բան չի անում, չի հիշում, թե Դեխնավին ինչ է ասել: Չի լսել, որ Դեխնավին կամ Ազոյանն ինչ-որ մեկին հարված են հասցրել, չի լսել նաև, որ տեղամասում նաև այլ դեպք է եղել: Դրանից հետո մտել է բուֆետ, հավաքել է սեղանները և ժամը 7.15-ի սահմաններում տուն է գնացել: Վարդան Հակոբյանին ճանաչում է՝ իրենց կողքի շենքից, նա նույնպես մտել է բուֆետ, բոլորն են մտել: 4-ից 6-ն ընկած ժամանակահատվածում նա մտել է բուֆետ և իր հիշելով հենց այդ ժամանակահատվածում նրանք են նստած սուրճ խմել: Միջադեպի ժամանակ երիտասարդներ եղել են նստած, սակայն չի հիշում, թե ովքեր են եղել, կոնկրետ Վարդանը չի հիշում այնտեղ է եղել, թե ոչ, չի կարող ասել նա ընդհանրապես տեղամասում եղել է, թե ոչ: Երբ ինքը միջադեպից հետո դուրս է եկել, Վարդան Հակոբյանին տեսել է, նա դիտորդ է եղել, նա եղել է տեղամասում, որտեղ քվեարկությունն է եղել և երբ ինքը դուրս է եկել այնտեղ է եղել: Միջադեպի ժամանակ Վարդան Հակոբյանին կոնկրետ չի նկատել, ուշադիր չի եղել, դա իր ենթադրությունն է, որ նա դիտորդ է և պետք է այնտեղ լիներ միջադեպի ժամանակ: Միջադեպի խառնաշփոթի ժամանակ չի եղել քաղաքացի, որ պնդեր իրեն այդ ժամանակ գրանցեն ինքը շուտ ընտրություն անի և գնա: Վկայի նախաքնական ցուցմունքը հրապարակելուց հետո վերջինս հայտնեց, որ իր նախաքննական ցուցմունքում այն նախադասությունը որտեղ ասվում է որ. »…ես լրագրողներին չեմ ասել, որ հանձնաժողովի նախագահն է հարվածել այդ մարդուն, այլ միայն ասել եմ, որ իրեն են հարվածել, բայց ով, ես չեմ տեսել…« ինքը միգուցե նկատի է ունեցել նախագահին /դատական նիստի արձանագրություն/:
Գործով վկա Սաթիկ Օսյանը նախաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ աշխատում է »Համեղ պատառ« ՍՊԸ-ում որպես բուֆետապան-վաճառող: Նշված ՍՊԸ-ն սպասարկում է տարբեր հաստատությունների, այդ թվում նաև թիվ 37 հիմնական դպրոցին, որտեղ աշխատում է ինքը: ՀՀ Սահմանադրության փոփոխության հանրաքվեի օրը՝ 06.12.2015 թվականին տվյալ դպրոցի տարածքում տեղակայված էր թիվ 4/01ընտրական տեղամասը: Հանրաքվեի օրը տվյալ տեղամասի նախագահը խնդրել էր դպրոցի տնօրինությանը, իսկ նրանք էլ իրեն էին խնդրել, որ ինքն այդ օրը գնա դպրոց, բացի բուֆետը և հանրաքվեի ընթացքում հանձնաժողովի անդամներին թեյ կամ սուրճ տա: Ինքը հանդիսանում է Քանաքեռ ՀԷԿ-ի բնակիչ, մոտ է բնակվում և այդ օրը առավոտյան ժամը 10-ից գնացել է դպրոց, բացել է բուֆետը և այնտեղ է մնացել մինչև երեկոյան ժամը 19.30-ի սահմանները: Ընտրությունները ընթանում էին դպրոցի միջանցքում, որտեղ ձևավորված էր տեղամասը՝ քվեախցիկները, հանձնաժողովի անդամների սեղանները և քվեատուփը, իսկ բուֆետի դուռը հենց այդ միջանցքից է բացվում, որտեղից իրեն տեսանելի է եղել տեղամասի մի հատվածը, մասնավորապես հանձաժողովի նախագահի սեղանն էր երևում, իսկ ձախից պատի տակ դրված էր քվեատուփը և եթե տեսներ այն, պետք է առաջանար դռան մոտ, իսկ բուֆետի ներսից այն տեսանելի չի եղել: Հիմնականում եղել է բուֆետում, ընթացքում հանձնաժողովի անդամներին թեյ կամ սուրճ է դրել: Որքանով որ իրեն տեսանալի էր, կարող է ասել, որ քվեարկությունը ընթացել է խաղաղ և առանց միջադեպի: Միակ միջադեպը, որը տեղի է ունեցել եղել է երեկոյան, ժամը 17-ից 18-ի սահմաններում: Այդ ժամանակ գտնվել է ներսում՝ խորքում և այնտեղից դուրս է եկել, քանի որ աղմուկ և վիճաբանության ձայներ է լսել տեղամասից: Քանի որ վիճաբանությունը տեսադաշտում չի եղել, դուրս է եկել և տեսել է, որ իրարանցում է, քաշքշուկ՝ հանձնաժողովի նախագահի ու մի տարիքով մարդու միջև, որն իր կարծիքով դիտորդ է եղել կամ ինչ-որ կազմակերպության ներկայացուցիչ: Իր դուրս գալու ժամանակ արդեն քաշքշուկին միջամտել էին տեղամասում գտնվողները, շատ մարդիկ էր խառնվել և խառնաշփոթ վիճակ էր: Այդ ժամանակ միջամտել են նաև տեղամասում գտնվող ոստիկանները և քիչ անց վեճը հանդարտվել է: Եկել են նաև այլ ոստիկաններ և հանձնաժողովի նախագահի հետ վիճող այդ տարեց մարդուն տարել են: Բացի դրանից այլ միջադեպ չի եղել: Ինչպես արդեն վերը նշեց, երբ ինքը բուֆետից դուրս է եկել տեսել է, որ քաշքշուկ է և չի տեսել, որ այդ տարեց մարդը հարվածի հանձնաժողովի նախագահին, նաև չի տեսել, որ հանձնաժողովի նախագահը նրան հարվածի: Դպրոցի բուֆետը աշխատակազմ չունի և միակ աշխատողն ինքն է և հանրաքվեի օրը միայն ինքն է եղել բուֆետում: Հանրաքվեից մոտ 10օր անց այդ տարեց մարդը մի լրագրող աղջկա և օպերատորի հետ եկել են դպրոց և դեպքից են հարցեր տվել մարդկանց, ինքը մի պահ խանութ է մտել և արդեն վերադառնալու ժամանակ դպրոցի բակում նրանք իրեն հարցրել են, թե ինչ է տեսել դեպքի օրը, տեսել է արդյոք, որ այդ տարիքով մարդը որևէ մեկին հարվածի, այդ թվում նաև հանձնաժողովի նախագահին: Հայտնում է, որ ինքը լրագրողներին չի ասել, որ հանձնաժողովի նախագահն է հարվածել այդ մարդուն, այլ միայն ասել է, որ նրան հարվածել են, սակայն չի տեսել, թե ով: Իրականում քաշքշոցի մեջ ձեռքը դիպել է նրան, բայց խառնաշփոթի մեջ չի տեսել, թե դա ում ձեռքն է եղել: Ինքն այդ հարցազրույցի ձայնագրությունը չի տեսել, չգիտի որտեղ է այն տեղադրված: Դեպքից հետո Արմեն Ազոյանի դեմքին վնասվածք և արյան հետքեր է նկատել, իր կարծիքով դա քաշքշուկի ժամանակ է եղել, սակայն ինքը կոնկրետ այդ վնասվածքի պահը չի նկատել /հատոր 1 գ.թ.141-144, դատական նիստի արձանագրություն/:
Գործով վկա Արեն Մանուկյանը նախաքննության և դատաքննության ընթացքում նույնաբովանդակ ցուցմունքներ է տվել այն մասին, որ ՀՀ-ում սահմանադրության փոփոխման հետ կապված 06.12.2015թվականի հանրաքվեի ժամանակ հանդիսացել է Երևան քաղաքի Արաբկիր համայնքում տեղակայված 4/01 տեղամասային հանձնաժողովի անդամ՝ »Հայ Ազգային Կոնկգրես« կուսակցության կողմից: Որպես հանձնաժողովի անդամ, տեղամասը բացվելուց մինչև քվեների հաշվարկի ավարտը ներկա է գտնվել տեղամասում և վերջում ստորագրել է համապատասխան փաստաթղթերը: Կարող է հայտնել, որ այդ տեղամասում էական խախտումներ չեն եղել: Ինչ վերաբերվում է միջադեպին, ապա կարող է հայտնել, որ հանձնաժողովի նախագահ Արմեն Ազոյանը և Հակոբ Նազարի-Դեխնավին եղել են իր տեսադաշտում և նրանց կողմից փոխադարձ հարվածներ ինքը չի նկատել: Կարող է նշել, որ այդ ամբողջ ընթացքում Հակոբ Նազարի-Դեխնավին իրեն պահել է շատ պարկեշտ և իրականացրել է օրենքով իրեն վերապահված գործողությունները, չի դրսևորել ագրեսիվ պահվածք և չի հարվածել որևէ մեկին: Միջադեպի մասին դիտորդը զանգահարել է ոստիկանություն և մարդու իրավունքների պաշտպանի գրասենյակ, որից հետո ոստիկանությունը գալով տեղամասային հանձնաժողով, առանց ճշտելու իրողությունը և չփորձելով ինչ-որ գործողություններ իրականացնել՝ հայտնաբերելու գողացված նկարահանող սարքը, բռնի ուժող տեղամասից բերման է ենթարկել լրագրող Հակոբ Դեխնավիին, ով փաստորեն տվյալ միջադեպի ժամանակ տուժողն էր և խոչընդոտվել էր լրագրողի մասնագիտական գործունեությունը: Դիտորդ Ռոմիկ Դանիալը և Հակոբ Դեխնավին կատարել են օրենքով իրենց վերապահված գործողություններ և որևէ կերպ չեն խոչընդոտել հանձնաժողովի աշխատանքներին: Ինչպես արդեն նշեց միջադեպի ողջ ընթացքում փորձել է միջամտել՝ թույլ չտալով դիտորդի և լրագրողի նկատմամբ ծեծը և չի նկատել լրագրողի կողմից որևէ հարված՝ ոչ երիտասարդների և ոչ էլ հանձնաժողովի նախագահի նկատմամբ: Արմեն Ազոյանի դեմքին վնասվածք տեսել է, սակայն այդ վնասվածքը տեսել է այդ միջադեպից շատ ավելի ուշ և տեղյակ չէ ով և ինչ պայմաններում է հասցրել այդ վնասվածքը: Միջադեպի ողջ ընթացքում նա եղել է իր կողքը կամ իր տեսադաշտում և որևէ հարված նրա ուղղությամբ չի նկատել: Նրան հարցրել է, թե դա ինչ վնասվածք է, իսկ նա պատասխանել է, որ իրեն լրագրող Հակոբ Դեխնավին է հարվածել միջադեպի ժամանակ, ինչն իր համար տարօրինակ է, քանի որ այդ ժամանակ Արմեն Ազոյանը եղել է իր դիմաց, իսկ լրագրողը հետևում կանգնած և հարվածելու դեպքում պետք է լիներ իր վրայով, որը տեղի չի ունեցել, իսկ մինչ մոտենալը Արմեն Ազոյանը եղել է իր հետ և իրենք եղել են Դեխնավիից հեռու: Միջադեպից հետո էլ ոստիկանները եղել են այնտեղ և այլ միջադեպ չի եղել: Արմեն Ազոյանի և Հակոբ Դեխնավիի միջև վիճաբանություն, վիրավորանք եղել է, ինչից ելնելով էլ ինքը թողել է այն երիտասարդին, ով փորձում էր այդ ամենը նկարահանել, վազել է Արմեն Ազոյանի և Հակոբ Դեխնավիի մոտ, ովքեր գտնվել են իրենից 5-6մետր հեռավորության վրա և մտնելով նրանց արանքը պահել է Արմեն Ազոյանին, որպեսզի դեպքը ֆիզիկական կոնտակտի և բռնության չհասնի: Ինքը եղել է նրանց մեջտեղում և որևէ բռնություն ոչ մեկի կողմից չի տեսել: Մինչ Արմեն Ազոյանի և Հակոբ Դեխնավիի միջև վիճաբանությունը, Հակոբ Դեխնավին փորձել է միջամտել և չթողնել Ռոմիկ Դանիալի նկատմամբ բռնություն գործադրվի, իսկ թե այդ պահին Արմեն Ազոյանի և Հակոբ Դեխնավիի վիճաբանությունն ինչից է սկսվել՝ չի կարող պատասխանել, քանի որ իր մոտ դա չի ֆիքսվել /հատոր 1 գ.թ.55-58, դատական նիստի արձանագրություն/:
Գործով վկա Ռոմիկ Դանիալը նախաքննության և դատաքննության ընթացքում նույնաբովանդակ ցուցմունքներ է տվել այն մասին, որ ճանաչում է ամբաստանյալին, վերջինիս հետ թշնամություն կամ բարեկամություն չունի: Դեպքի վերաբերյալ կարող է հայտնել, որ 2015թվականի դեկտեմբերի 06-ին եղել է դիտորդ տվյալ հանրաքվեի ժամանակ և կատարաել է իր դիտորդական պարտականությունները՝ պարոն Դեխնավիի հետ: Առաջին պահից, երբ ներս են մտել ընտրատեղամաս, սկզբում ոչ ոք չի եղել դռան մոտ սպասել են: Ներս մտնելուց հետո նախագահն է եկել: Հենց սկզբից էլ նկատել է, որ նախագահը »դիրք« բռնած է եղել, թեկուզ և իր բարևի պատասխանը չի տվել որպես նախագահ, ով եկել է նիստ վարի և ընտրությունները սկսվի, հենց այդ պահից լարված իրավիճակ է սկսվել, ասելով թե դուք որտեղից եք, փողոցային ժառգոնով փորձել է խոսել իր և Դեխնավիի հետ: Իրենք փորձել են ուղղակի կատարել իրենց պարտականությունները, որը նախապես իրենց տեղեկացրել են, եթե կարիք է եղել կատարել են նկարահանում կամ հարցեր տվել, խորհուրդներ տվել, սակայն նա անընդհատ փորձել է լարված պահել իրավիճակը, փորձել են ցածր ձայնով խոսել նրա հետ, սակայն նա անընդհատ բարձր ձայնով նկատողություն անելով ասել է, թե եկել են նիստը խանգարելու և փորձել է, թեկուզ լարված իրավիճակ ստեղծել ընտրատեղամասում, բայց իրենք չեն պատասխանել նրա սադրանքներին, եթե թեկուզ կոպտել է չեն պատասխանել՝ արել են միայն իրենց գործունեությունը: Հետո մի երկու անգամ Դեխնավիի կողմից է զգուշացվել, որ ինչ-որ խախտումներ է լինում, Ազոյանը կոնֆլիկտների մեջ է ընկել և հետո տեղի է ունեցել այդ կռիվը, ինքը ֆիքսել է, թե ոնց է Ազոյանը ապտակել Դեխնավիի երեսին և այդ ժամանակ մարդիկ նրանց հետ են քաշել, բայց տեսնելով այդ իրավիճակը, ինքը չի մոտեցել նրանց, որ բաժանի՝ այլ հետ է կանգնել և փորձել տեսախցիկով նկարահանել այն ինչ տեղի է ունեցել, քանի որ ցանկացել է փաստ արձանագրել: Տեղի ունեցավ այդ ամբողջ բաժանումը, Արենը մոտեցել է Ազոյանին հետ քաշել, քաշել են Դեխնավիին միջանցք են հասցրել, բայց միևնույն ժամանակ մարդիկ փորձել են հարթել այդ իրավիճակը, սակայն Ազոյանը գոռացել, հայհոյել է և ցանկացել իրավիճակը լարված պահել: Ազոյանն այդ պահին, այդ խառնաշփոթին, երբ նկատել է, որ ինքը հանգիստ կանգնած նկարում է, հենց այդ պահին հրահանգ է տվել ասելով, թե »կամեռան վերցրեք ձեռքից« և այդ պահին մարդիկ են հարձակվել իր վրա, փորձելով ծեծելով տեսախցիկը վերցնել, ուժ գործադրելով տեսախցիկը վերցրել են իր ձեռքից: Մի քանի ժամով անհետացել են, հետո վերադարձրել են ներսից չիպը հանած և եթե նրանք վերադարձնեն չիպը ամեն ինչ կբացահայտվի: Միջադեպը տևել է 3-4րոպեից քիչ, կոնկրետ ժամ չի կարող ասել: Միջադեպի ժամանակ բաժանել են Արենը և էլի մի քանի մարդիկ, որոնց թվում եղել են նաև հանձնաժողովի անդամներից և քվեարկության մասնակիցներից: Ապտակը տեղի է ունեցել հենց քվեարկության վայրում, հետո Դեխնավիին հեռացրել են միջանցք, բայց Ազոյանը մնացել է հենց այնտեղ: Միջադեպը սկսվել է, քանի որ եղել են խախտումներ և Դեխնավին փորձել է զգուշացնել Ազոյանին, բայց այդ վերջին ժամերին Ազոյանը եղել է շատ լարված՝ երևի ինչ-որ բան այնպես չէր գնում, հունից դուրս է եկել, դրանից էլ սկսվել է: Միջադեպից առաջ կամ հետո Ազոյանի մարմնի վրա որևէ արտառոց բան չի նկատել, քանի որ տեսախցիկի նկարահանմանն է հետևել և այդ ընթացքում Ազոյանին ոչ ոք չի մոտեցել և նրան հարված չի հասցվել, քանի որ Ազոյանի հարվածից անմիջապես հետո իրարից հեռացրել են: Հետո, երբ այդ ամենն ավարտվեց, Ազոյանը դուրս է գնացել, երբ վերադարձել է, նրա դեմքին ինչ-որ վերք են տեսել: Չի կարող ասել ինչից է առաջացել՝ նա ինքն է իրեն հարվածել, գրիմ են արել, թող մասնագետները պատասխանեն: Այլ անձի հետ Ազոյանը չի վիճաբանել, բայց անընդհատ վիճաբանել է, նաև իր հետ է վիճաբանել, գոռգռալով ասել, թե այս ինչ վիճակ է ստեղծվել, խախտում են իրենց աշխատանքը և այլն, այսինքն հենց ինքն է սադրել և ստեղծել այդ վիճակը: Եթե ինքը կամ Դեխնավին չլինեին, իրենց փոխարեն այլ մարդ լիներ, ինչ-որ բան հարցներ Ազոյանին, վերջինս նույն ձև կպատասխաներ, սակայն նա էր նախագահը և պետք է լիներ հավասարակշռված անձնավորություն, զսպվածություն ցուցաբերեր: Տուժողի այն հայտարարությանը, թե ինքը չի հարվածել Դեխնավիին, այլ Դեխնավին է իրեն հարվածել, ապա կարող է հայտնել, որ չի զարմանում, որ նա նման բան է ասել, նա չէր ասի, որ »այո ես եմ ծեծել և լավ եմ արել, ես եմ խոչընդոտը ստեղծել«: Ազոյանն է նման քայլի գնացել և միակ մեղավորը նա է, միակ անձնավորությունն է եղել, որ ագրեսիվ վերաբերմունք է ստեղծել հենց առավոտվանից: Դեպքը երբ տեղի է ունեցել՝ ընտրությունը կանգ չի առել, մարդիկ շարքի մեջ կանգնած են եղել, սպասել են իրենց հերթին: Հիշում է նաև, որ վեճը երբ սկսվել է, իրենք երկու ցուցակների սեղան են ունեցել, ինքը որտեղ կանգնած է եղել, այնտեղից մարդիկ են վերկացել, փորձել են Ազոյանին հեռացնել, բայց երկրորդ սեղանին մեկ հոգի նստած է եղել ցուցակների վրա և ինքը զարմացել է, թե ինչու նա ոչ մի »ռեակցիա« չի ցուցաբերել այդ կռվին, այլ ընդհակառակը նստած շարունակել է ցուցակներում մարդ ման գալ և քվեատուփի մոտ էլ ամբողջ ընթացքում մարդ է եղել նստած: Չի հիշում վերջինիս անունը, նա եղել միակ սպիտակ մազերով անձը հանձնաժողովի մեջ: Երբ Դեխնավիին անկյուն են տարել, որտեղ ցուցակներն են փակցված եղել՝ այդ հատվածում քաշքշուկ էր և հենց այդ ժամանակ են իր տեսախցիկը վերցրել իր ձեռքին, Ազոյանի դուրս գալիս չի տեսել, քանի որ ինքն այդ ժամանակ բռնության մեջ է եղել: 5-10րոպե հետո է Ազոյանը վերադարձել, նրան լրագրողներ էին մոտեցել և փորձում էին պարզել, թե երեսի վրայի վերքը երբ է առաջացել, սակայն Ազոյանը մտել է հաշվարկման սենյակ: Ազոյանին և Դեխնավիին հետ քաշելուց հետո, հնարավոր չէր որևէ մեկը որևէ մեկին հարված հասցներ, քանի որ Ազոյանի ապտակից հետո նրանց արագ հեռացրել են և շատ հեռու են եղել: Քվեատուփի մոտ ամբողջ ընթացքում կանգնած է եղել քարտուղարը և ինքը հստակ տեսել է, որ այդ խառնաշփոթի ժամանակ քվեատուփը տեղից չի շարժվել, որևէ մեկը այն չի շրջել և վրան չի նստել: Այդ պահին քվեարկողները կանգնած են եղել հերթի մեջ, բայց այդ պահին քվեարկող չի տեսել /հատոր 1 գ.թ.81-83, դատական նիստիարձանագրություն/:
Գործով վկա Կարեն Մանուկյանը նախաքննության և դատաքննության ընթացքում նույնաբովանդակ ցուցմունքներ է տվել այն մասին, որ հանրաքվեի օրը ժամը 17-ի սահմաններում միայնակ գնացել է Քանաքեռ ՀԷԿ-ի թիվ 37դպրոցի շենքում գտնվող ընտրատեղամաս քվեարկելու համար: Տեղամաս հասնելուց անմիջապես հհետո մտել է տեղամաս, որպեսզի սահմանված կարգով ստորագրի ցուցակում, ստանա քվեաթերթիկ և քվեարկի: Քվեարկությունների սրահը գտնվել է մուտքից ձախ: Մտնելով այնտեղ, տեսել է, որ հենց այդ քվեարկությունների համարյա կենտրոնական մասում, սակայն ավելի մոտիկ մուտքին՝ իրարանցում է՝ մի տարիքով տղամարդ, ով չի կարող ասել, թե այնտեղ ինչ կարգավիճակ է ունեցել, բայց ամեն դեպքում ընտրող չէր, հնարավոր է դիտորդ էր կամ ինչ-որ կազմակերպության ներկայացուցիչ, քանի որ կրծքին ամրացված վկայական է եղել, խոսում էր ակցենտով, կարծես պարսկահայ լիներ, բարձր գոռգոռացել է, հանձնաժողովի նախագահին և անդամներին հանցագործներ է անվանել և իր ներս մտնելու պահին գոռգոռալով հարձակվել է հանձնաժողովի նախագահի վրա և ձեռքով խփել է նրա դեմքին, որից հետո քաշքշուկ է եղել և ներկա գտնվող հանձնաժողովի անդամները միջամտել են, չի կարող ասել քաշքշուկի ժամանակ այլ հարվածներ եղել են, թե ոչ: Հանձնաժողովի նախագահի կողմից պատասխան հարված չի նկատել: Քանի որ այդ ժամանակ իրարանցում է եղել, ինքն այդ պահին չի կարողացել քվեարկել և դուրս է եկել տեղամասից: Քիչ անց տեղամաս են եկել ոստիկանության աշխատակիցներ, որոնք հանդարտեցրել են իրավիճակը և այդ տարեց տղամարդուն, ով հարձակվել էր հանձնաժողովի նախագահի վրա, տարել են իրենց հետ: Դրանից հետո է ինքը մտել տեղամաս քվեարկության, ապա գնացել է այնտեղից: Վեճի պատճառն իրեն հայտնի չէ, երբ ինքը մտել է տեղամաս այդ մարդն արդեն գոռգոռում էր: Հանձնաժողովի նախագահը հանդիսանում է Քանաքեռ ՀԷԿ-ի բնակիչ և նրան այդպես է ճանաչում, նրա հետ մտերմություն չունի: Երբ տեղամասից դուրս է եկել, տեսել է, որ մի քանի հոգի մտնում են, նրանցից հիշում է »ՀՀԿ«-ի վստահված անձ Վարդանին, ում պատմել է, որ այդ տարեց մարդը հարձակվել է հանձնաժողովի նախագահի վրա և հարվածել է նրան: Չի տեսել, որ դիտորդի վրա հարձակվեն և նրա ձեռքից տեսախցիկը վերցնեն, նման դեպքի ականատես չի եղել, այդ մասին ոչինչ չի լսել /հատոր 1 գ.թ.116-118, 137-140, դատական նիստի արձանագրություն/:
Պաշտպանության կողմի միջնորդությամբ հրավիրված վկա Եգոր Հովհաննիսյանը նախաքննության և դատաքննության ընթացքում նույնաբովանդակ ցուցմունքներ է տվել այն մասին, որ ամբաստանյալին չի ճանաչում, նրա հետ թշնամություն կամ բարեկամություն չունի: Դեպքի վերաբերյալ կարող է հայտնել, որ 2015թվականի դեկտեմբերի 06-ին կայացած հանրաքվեի ժամանակ եղել է հանձնաժողովի անդամ՝ ցուցակներն է գրել, շատ բան հիմա չի հիշում, միայն կարող է ասել, որ այդ միջադեպի ժամանակ իր մոտ կանգնած մոտ տասը հոգի մարդ է եղել, միմյանց քաշքշել են, ինքը միայն ձայներն է լսել տեսախցիկի հետ կապված: Չի իմացել, թե դեպքը ում հետ է եղել: Ինքը չգիտի ով ում է քաշքշել և խփել, խփել են չեն խփել: Որպեսզի տեսներ, թե ինչ է տեղի ունենում այնտեղ, անհրաժեշտ էր կանգնել, սակայն ինքը ժամանակ չի ունեցել, աշխատել է ցուցակների հետ և շատ մարդ է եղել գրանցվող: Եվ այդ պահին էլ քվեարկությունը ոչ մի րոպե չի դադարել: Ընտրատարածքում ամբաստանյալին տեսել է, սակայն մինչև միջադեպը նրան վերջին անգամ չի հիշում, թե երբ է տեսել: Հանձնաժողովի նախագահին տեսել է և ծանոթացել է նույն օրը: Նկատել է, որ խոսակցությունը հանձնաժողովի նախագահի և Դեխնավիի միջև է: Միջադեպի ժամանակ եղել են բարձր ձայներ, սակայն հայհոյանք չի լսել: Միջադեպը եղել է մուտքի ֆոյեում, իրենց մոտ չի եղել: Մյուս ցուցակները վարողը չի հիշում ով է եղել: Այդ ամբողջ միջադեպի ժամանակաընթացքում քվեատուփի մոտ մարդ է եղել նստած, սակայն չի հիշում, թե ով է եղել կոնկրետ: Չի տեսել, որ հանձնաժողովի անդամներից որևէ մեկը քվեատուփը շրջի և նստի վրան, եթե նման բան լիներ ինքը կտեսներ: Շատ լուրջ միջադեպ այնտեղ չի եղել, ընդամենը սովորական մարդկային գոռգռոց է եղել: Այսինքն այնքան լուրջ չի եղել, որ ինքը վեր կենար և միջամտեր: Ամբողջ ընթացքը երևի տևել է մոտ 5 րոպե: Միջադեպից հետո քննարկում չի եղել, թե ով ում է ապտակել կամ հարվածել, քանի որ եղել են շատ զբաղված: Հանձնաժողովի նախագահի դեմքին, միջադեպից հետո ասել են, որ ինչ-որ քերծվածք է եղել, խոսակցություն չի լսել, թե ինչից է առաջացել այդ քերծվածքը, իր կարծիքով քաշքշուկից է առաջացել: Դեպքի ժամանակ խուճապի ոչ ոք չի մատնվել, իրենք հանգիստ են եղել, քանի որ ոստիկանները վերահսկել են: Ոստիկանները որևէ մեկին դուրս չեն հրավիրել և ընտրատեղամասը չի փակվել, այդ ընթացքում քվեախցիկներում մարդիկ եղել են: Միջադեպ ասելով նկատի ունի քաշքշոցը, որն ինքը չի տեսել: Այդ ժամանակ իր հիշելով հանձնաժողովի բոլոր անդամները նստած են եղել իրենց տեղերում և յուրաքանչյուրն իր գործառույթն է իրականացրել, ինքն այդպես է հիշում, հնարավոր է լավ չի հիշում, իր մասով կարող է ասել, որ ինքը նստած աշխատել է: Քվեատուփի մոտ հանձնաժողվի անդամ եղել է, ով բացել է քվեատուփի ճեղքը՝ քվեաթերթիկը գցելու համար: Հանձնաժողովի նախագահի երեսի քերծվածքը ինքը չի տեսել, միայն լսել է դրա մասին: Կրկնում է, որ քվեատուփն ինքը չի տեսել, որ շրջեն և նստեն վրան, քվեատուփը մշտական եղել է իր տեսադաշտում, չի բացառում, որ շրջած լինեն և վրան նստած, ինքը նման բան չի տեսել: Միջադեպի ժամանակ նոր ընտրողներ չէին կարող ներս մտնել, քանի որ ոստիկանները դռները փակել էին, քանի որ ներսում բավականին շատ մարդ կար, սակայն ներսի մարդկանց էլ դուրս չեն հրավիրել /հատոր 1 գ.թ.37-39, դատական նիստի արձանագրություն/:
Պաշտպանության կողմի միջնորդությամբ հրավիրված վկա Հրանտ Վարդանյանը դատաքննությամբ ցուցմունք տվեց այն մասին, որ ամբաստանյալին չի ճանաչում: Դեպքի հետ կապված շատ բան չի հիշում, քանի որ երկար ժամանակ է անցել, կարող է ասել, որ ընտրություններին հանդիսացել է հանձնաժողովի անդամ, ինքը միջադեպին ականատես չի եղել, քանի որ երկու ժամ ազատ ժամանակ է ունեցել, գնացել է իր ընտրատեղամաս՝ ընտրելու, մինչև վերադարձել է միջադեպը ավարտված է եղել: Տեղամասից չի հիշում, որ ժամերին է բացակայել, սակայն երկու ժամ է թույլատրվել բացակայել, եթե մատյանները պահպանվում է այնտեղ ֆիքսվում է, թե ինչքան ժամանակով է բացակայել: Ինքը բացակայել է կեսօրից հետո: Վերադառնալուց հետո հանձնաժողովի անդամներից իմացել է, որ միջադեպ է տեղի ունեցել, սակայն չի հիշում ով է ասել, տեղյակ չէ ինչ միջադեպ է եղել և ում միջև: Հանձնաժողովի նախագահին դեմքով է ճանաչում՝ գործի բերումով: Ընտրելուց հետո, երբ վերադարձել է ընտրատեղամաս՝ տեսել է հանձնաժողովի նախագահին, նրա վրա արտառոց բան չի նկատել, չի հիշում: Վկայի նախաքննական ցուցմունքը հրապարակելուց հետո վերջինս հայտնեց, որ հաստատում է, որ նախաքննության ժամանակ տրված ցուցմունքն է ճիշտ և բացակայել է շտաբից ոչ թե երկու ժամ, այլ չորս ժամ: Իր բացակայության ժամանակ այնտեղ ներքին կարգով փոխարինել են միմյանց՝ ինքն ուրիշի տեղն է նստել և նա է գնացել քվեարկության, հետո նա է եկել նստել, չի հիշում ով է իր փոխարեն նստել: Չգիտի, թե գրանցամատյանում ով է գրանցել այդ տվյալները: Պնդում է, որ տեղում չի եղել միջադեպի ժամանակ, սակայն այդ գրանցված տվյալները, որ կեղծ են դրա մասով չի կարող պնդել: Ինքը չի ճանաչում ամբաստանյալին, նրան տեղամասում չի հիշում տեսել է, թե ոչ, քննիչի հարցերին պատասխանել է, քանի որ այն ժամանակ հիշել է, իսկ այժմ չի հիշում ամբաստանյալին: Եթե նախաքննության ընթացքում Դեխնավիի մասին տվյալներ է հայտնել, նշանակում է այն ժամանակ, հիշել է: Իր նախաքննական գրված ցուցմունքները հաստատում է, որ ճիշտ է, այն ժամանակ հիշել է: Նորայր Գևորգյանին, Մարզպետ Դալլաքյանին, Վարդան Հակոբյանին չի ճանաչում, այդ անուններն անծանոթ են, հնարավոր է դեմքով ճանաչի: Նախաքննության ընթացքում քննիչը եթե սխալ բան գրած լիներ չէր ստորագրի այդ ցուցմունքի տակ /դատական նիստի արձանագրություն/:
Գործով վկա Հրանտ Վարդանյանը նախաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ՀՀ Սահմանադրության փոփոխությունների հետ կապված 06.12.2015թվականի հանրաքվեի օրը հանդիսացել է Արաբկիր վարչական շրջանում տեղակայված թիվ 4/01 տեղամասային ընտրական հանձնաժողովի անդամ՝ »Բարգավաճ Հայաստան« կուսակցության կողմից: Հանրաքվեի օրը հանձնաժողովի մյուս անդամների հետ եղել է տվյալ ընտրական տեղամասում՝ բացվելուն պես: Տեղամասում գտնվելու ժամանակ աշխատել է ժամը 8-ից 10-ն ընկած ժամանակահատվածում՝ ցուցակների հետ: Ցանկանում է նաև հայտնել, որ ըստ պայմանավորվածության, ունեցել է նաև ազատ ժամեր, որի ժամանակ իրեն փոխարինել են հանձնաժողովի ազատ անդամները: Մասնավորապես, տեղամասից բացակայել է ժամը 10-ից 12-ը, ապա ժամը 12-ին վերադառնալուց հետո, 12-ից մինչև ժամը 14.00-ն եղել է քվեատուփի մոտ մինչև ժամը 16-ի սահմանները, դրանից հետո դուրս է եկել և վերադարձել է միայն ժամը 20.00-ի սահմաններում: Այդ ընթացքում գնացել է քվեարկության նաև այլ տեղամաս, որտեղ եղել է որպես ընտրող: Քննարկվող միջադեպի ժամանակ տեղամասում չի եղել, միայն տեղամաս վերադառնալուց հետո չի հիշում, թե ումից է լսել, որ իր բացակայության ժամանակ միջադեպ է եղել հանձնաժողովի նախագահի և ԶԼՄ-ի ներկայացուցչի միջև, ով տարիքով տղամարդ է և իր վերադառնալու ժամանակ արդեն այնտեղ չի եղել: Վեճի մասին լսել է, սակայն մանրամասների մասին տեղեկություններ չունի: Իրեն հայտնի չէ, որ Ռոմիկ Դանիալի նկատմամբ բռնություն է գործադրվել, խլել են նրա տեսանկարահանող սարքը, միայն կարող է ասել, որ դիտորդը՝ Ռոմիկ Դանիալը մինչև ուշ գիշեր եղել է տեղամասում, նաև ներկա է եղել քվեների հաշվարկին և այդ ժամանակ տեսել է, որ նրա տեսանկարահանող սարքը նրա ձեռքին է: Կարող է ասել, որ Ռոմիկ Դանիալը և Հակոբ Դեխնավին շատ են խանգարել կամ խոչընդոտել հանձնաժողովի անդամների աշխատանքին, քանի որ ավելորդ լարվածություն են մտցրել, փորձել են ամեն ինչի մեջ խառնվել և խախտում տեսնել հանձնաժողովի աշխատանքներում, այն դեպքում, որ տեղամասում խախտում չի եղել և ամեն ինչ ընթացել է օրենքով սահմանված կարգով: Օրինակ՝ առանց որևէ անհրաժեշտության, մոտեցել են և անձնագրերի համարները գրանցելիս ցուցակները նկարել են, տեսախցիկը պահել են հանձնաժողովի անդամների, եկած ընտրողների և նրանց փաստաթղթերի վրա, ինչով աշխատանքը դանդաղել է, իսկ ընտրողներն էլ դրանից կաշկանդվել են: Կամ օրինակ՝ եթե, ընտրողին ինչ-որ մեկը օգնում էր՝ ոչ հանձնաժողովի կազմից, ինչպես կարգն է, անտեղի միջամտում էին, իբր խախտում է կատարվում: Մի խոսքով կարող է ասել, որ նրանք փորձում էին չեղած տեղը ինչ-որ բան գտնել /հատոր 1 գ.թ.74-76, դատական նիստի արձանագրոթյուն/:
Դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 3532եզրակացության համաձայն Արմեն Ազոյանի մարմնական վնասվածքները ձախ այտային և ձախ ստորին կոպի շրջանների քերծվածքների ձևով, պատճառվել են բութ առարկաներով, իրենց վաղեմությամբ համապատասխանում են դեպքին և կարող էին պատճառվել տուժողի նշած հանգամանքներում /գ.թ. 40-41, դատական նիստի արձանագրություն/:
ՀՀ կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովից ստացվել են Սահմանադրական փոփոխությունների հանրաքվեի թիվ 4/01տեղամասային հանձնաժողովի գրանցամատյանը, ինչպես նաև հանձնաժողովի նախագահի և հանձնաժողովի անդամների լիազորությունները հաստատող փաստաթղթերը: Գրանցամատյանի զննությամբ պարզվել է, որ դրանում արձանագրված են տեղամասային հանձնաժողովի կազմի, նիստերի գումարման, տվյալ տեղամասում քվեարկության ընթացքի և արդյունքների ամփոփման հանգամանքները: Գրանցամատյանի զննությամբ պարզվել է, որ դրանում գրանցված են հանրաքվեի ժամանակ տեղամասում ներկա գտնված անձինք: Մասնավորապես գրանցամատյանի 33-րդ թերթում առկա գրառմամբ հաստատվում է, որ »Ասպարեզ« օրաթերթի ներկայացուցիչ Հակոբ Նազարի Դեխնավին տեղամաս է մտել 06.12.2015թվականին ժամը 06:58-ին և դուրս է եկել տեղամասից ժամը 17:55-ին: Հանրաքեվի տեղամասային հանձնաժողովի նախագահ Արմեն Ազոյանի և հանձնաժողովի անդամների լիազորությունները հաստատվում են զննված հետևյալ փաստաթղթերով. 1. Հայաստանի հանրապետական կուսակցության 25.11.2015թվականի հայտով, որով հանրաքվեի տեղամասային հանձնաժողովների կազմում նշանակված անձանց թվում է Արմեն Ռազմիկի Ազոյանը (որակավորման վկայական 074464): 2. Հանրաքվեի թիվ 4/01 տեղամասային հանձնաժողովի նախկին նախագահ Նիկոլայ Մուսինյանի 20.11.2016թվականի դիմումով, որով նա խնդրել է իրեն ազատել հանձնաժողովի նախագահի պարտականություններից: 3. Հանրաքվեի թիվ 4/01տեղամասային հանձնաժողովի նախագահ Ն.Մուսինյանի լիազորությունները վաղաժամկետ դադարած համարելու մասին հանրաքվեի թիվ 4ընտրատարածքային հանձնաժողովի 23.11.2015թվականի արձանագրությամբ, որով հաստատվել է Ն.Մուսինյանի լիազորությունների վաղաժամկետ դադարեցման փաստը: 4. Հանրաքվեի թիվ 4ընտրատարածքային հանձնաժողովի 25.11.2015թվականի թիվ 2/3-Ա որոշմամբ, որով փոփոխություններ են կատարվել նույն հանձնաժողովի 12.11.2015թվականի թիվ 2-Ա որոշման մեջ, մասնավորապես 1-ին ենթակետի »Մուսինյան Նիկոլայ Յուրայի« բառերը փոխարինվել են »Ազոյան Արմեն Ռազմիկի« բառերով: 5. Հանրաքվեի թիվ 4 ընտրատարածքային հանձնաժողովի 12.11.2015թվականի թիվ 2-Ա որոշմամբ (վերջնական խմբագրությամբ), որով թիվ 4/01տեղամասային ընտրական հանձնաժողովը նշանակված է հետևյալ կազմով 1.Ազոյան Արմեն Ռազմիկի /ՀՀԿ/ հանձնաժողովի նախագահ, 2. Գևորգյան Աստղիկ Խաժակի /»Ժառանգություն«/ հանձնաժողովի քարտուղար, 3. Հովհաննիսյան Եգոր Գեղամի /ՕԵԿ/ հանձնաժողովի անդամ, 4.Վարդանյան Հրանտ Մինասի /ԲՀԿ/ հանձնաժողովի անդամ, 5.Հովհաննիսյան Անդրանիկ Գևորգի /ՀՅԴ/ հանձնաժողովի անդամ, 6. Մանուկյան Արեն Արամի /ՀԱԿ/ հանձնաժողովի անդամ, 7. Շահինյան Վահրամ Արսենի /ԸԸՀ/, 8.Գևորգյան Նորայր Սենիկի /ԸԸՀ/ հանձնաժողովի անդամ /հատոր գ.թ. 174-229, դատական նիստի արձանագրություն/:
ՀՀ Ոստիկանության պետի 22.03.2013թվականի թիվ 848-Ա հրամանով հաստատված՝ թիվ 4/01ընտրական տեղամասում ծառայություն կատարող ոստիկանության վերակարգի ծառայողական գրքույկի զննությամբ պարզվել է, որ հանձնաժողովի նախագահ Արմեն Ազոյանը դրանում գրառում է կատարել հանրաքվեի ժամանակ Հակոբ Դեխնավիի կողմից իր հետ անհիմն վիճաբանության մեջ մտնելու մասին, որի վերաբերյալ դիմել է տեղամասում ծառայություն կատարող վերակարգին և ոստիկանների միջամտությամբ վիճաբանությունը կանխվել է /հատոր 1 գ.թ. 230-232, դատական նիստի արձանագրություն/:
Հանրաքվեի թիվ 4/01տեղամասային հանձնաժողովի գրանցամատյանը, Հայաստանի Հանրապետական կուսակցության 25.11.2015թվականի հայտը, հանրաքվեի թիվ 4/01տեղամասյին հանձնաժողովի նախկին նախագահ Նիկոլայ Մուսինյանի 20.11.2016թվականի դիմումը, հանրաքվեի թիվ 4 ընտրատարածքային հանձնաժողովային 23.11.2015թվականի արձանագրությունը, հանրաքվեի թիվ 4 ընտրատարածքային հանձնաժողովի 25.11.2015թվականի թիվ 2/3-Ա որոշումը, հանրաքվեի թիվ 4 ընտրատարածքային հանձնաժողովի 12.11.2015թվականի թիվ 2-Ա որոշումը, ՀՀ Ոստիկանության պետի 22.03.2013թվականի թիվ 848-Ա հրամանով հաստատված, թիվ 4/01ընտրական տեղամասում ծառայություն կատարող ոստիկանության վերակարգի ծառայողական գրքույկը ճանաչվել են որպես ապացույց և պատճենները քրեական գործին են կցվել /հատոր 1 գ.թ. 233-234, դատական նիստի արձանագրություն/:
Դատաքննությամբ հետազոտվեց նաև պաշտպան Դ.Գյուրջյանի կողմից ներկայացված »Ազատություն« և »Սիվիլնեթ« լրատվամիջոցների կողմից կատարված և հրապարակված թվով երեք տեսանյութերը՝ »4.01_Վիճաբանություն դիտորդի և ոստիկանների միջև«, »Գասպարի.»Փորձում են լռեցնել մեզ«, »Ծեծեցին դիտորդին, տարան ոստիկանները« վերտառությամբ: 1-ին »4.01_Վիճաբանություն դիտորդի և ոստիկանների միջև« տեսանյութում հանձնաժողովի նախագահ Արմեն Ազոյանը հայտնում է. »Ծեծ չի եղել, վիճաբանություն է եղել՝ թեթև«: 2-րդ »Գասպարի.»Փորձում են լռեցնել մեզ« տեսանյութում՝ դպրոցի բուֆետի աշխատող, գործով վկա Սաթիկ Օսյանը հայտնում է. »Դեխնավիին են խփել, ինքը միայն ճիշտն էր պահանջում, միայն ճիշտը, որ ամեն ինչ նորմալ լինի, ոչ թե ինչ-որ կեղծումներ«: 3-րդ »Ծեծեցին դիտորդին, տարան ոստիկանները« տեսանյութում հանձնաժողովի նախագահ Արմեն Ազոյանը հայտնում է. »Ես դրսում եմ եղել, քաշքշուկի չեմ մասնակցել, երկրորդն էլ դիտորդն է հարձակվել ընտրողների վրա, պատմել են ու եկել տեսել եմ, որ ընտրողների հետ կապված խոչընդոտներ է հանդիսացնում, ես հանձնաժողովի նախագահ եմ, ես ինչ իրավունք ունեմ տենց բաների մասնակցելու: Չգիտեմ դեմքիս արյունը որտեղից է, երևի էտ քաշքշուկից, ով մասնակցել է նրանց վրայի արյունը երևի քսվել ա, լուրջ քաշքշուկ չի եղել, ստից-մտից, արյուն չի ես եմ քսել, տոմատա« /հատոր 2 գ.թ. 487, դատական նիստի արձանագրություն/:
3.Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Դատարանը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում վերլուծելով և գնահատելով դատաքննության ընթացքում հետազոտված գործով ձեռք բերված ապացույցները իրենց վերաբերելիության, թույլատրելիության, արժանահավատության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ Հակոբ Հրանտի Նազարի-Դեխնավիին առաջադրված մեղադրանքը հաստատված չի համարում և հանգում է հետևության, որ ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 149հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքը, այն է՝ հանրաքվեի հանձնաժողովի աշխատանքին խոչընդոտելը, որը զուգորդվել է բռնություն գործադրելով, դատարանում չապացուցվեց և սպառվել են նոր ապացույցներ ձեռք բերելու բոլոր հնարավորությունները, հետևաբար նման պայմաններում ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 149հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքում պետք է ճանաչել Հակոբ Հրանտի Նազարի-Դեխնավիի անմեղությունը և նրա նկատմամբ կայացնել արդարացման դատավճիռ՝ հանցակազմի բացակայության հիմքով, հետևյալ պատճառաբանությամբ:
Դատարանի գնահատմամբ սույն գործով չի ձևավորվել վերաբերելի, թույլատրելի և հավաստի ապացույցների այնպիսի բավարար համակցություն, որպեսզի դրանք ապահովեն ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 149հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշների ապացուցվածության վերաբերյալ դատարանի հետևությունների արժանահավատությունը, այլ ոչ թե՝ ենթադրությունը՝ ինչպես ներկայացված է մեղադրական եզրակացությունում, ինչպես նաև անմեղության կանխավարկածը հաղթահարելու և մեղադրական դատավճիռ կայացնելու համար:
Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատելիս ապացույցների բավարարության հարցին անդրադարձել է ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իր 2014թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13որոշմամբ, որում արձանագրել է հետևյալը.
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 18հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ: Նույն հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի:
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 25հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ:
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 107հոդվածի համաձայն` միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում`
1) դեպքը և հանգամանքները (կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ.
5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները.
6) այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրենքով:
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 127հոդվածի համաձայն` 1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից: 2.Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ:
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 365հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ մեղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում, երբ հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատական քննության ընթացքում: Հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված, եթե դատարանը, ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթացքում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքների վրա, դատաքննության ժամանակ հետազոտված հավաստի ապացույցների հիման վրա, ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, սույն օրենսգրքի 360հոդվածի առաջին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին տալիս է հաստատող պատասխաններ:
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 371հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետի համաձայն՝ դատավճռի նկարագրական-պատճառաբանական մասում ցույց է տրվում (...) այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև այս կամ այն ապացույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները:
»Ապացույցների բավարարություն« հասկացության էությունը, ապացույցների բավարարությունը որոշելու ընդհանուր չափանիշները, դրանցից յուրաքանչյուրի բնութագիրը Վճռաբեկ դատարանը քննարկել և վերլուծել է Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ թիվ ԵԷԴ/0058/01/10քրեական գործով 22.12.2011թվականին կայացրած որոշման շրջանակներում: Մասնավորապես, վկայակոչված որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը, համեմատական վերլուծության ենթարկելով »ապացուցման առարկա« և »ապացույցների բավարարություն« հասկացությունները, նշել է. (…) եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության: Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ինչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ինչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար: Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը: Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև երբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած: Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե ե՞րբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը:
Վերահաստատելով և զարգացնելով Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով արտահայտած իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ »ապացույցների բավարարությունը« որոշելու չափանիշներն են.
1. անմեղության կանխավարկածը,
2. վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքը,
3. դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունը և պատճառաբանվածությունը:
Անդրադառնալով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին` Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ քրեական դատավարությունում կանխավարկածը օրենքով կամ նախադեպային իրավունքով հաստատված այն կանոնն է, որի համաձայն՝ որոշակի հանգամանք համարվում է հաստատված, քանի դեռ օրենքով սահմանված կարգով չի ապացուցվել հակառակը: Մարդու անմեղությունը քրեական դատավարության կարևորագույն կանխավարկածներից է, որն ամրագրված է ինչպես ՀՀ Սահմանադրությամբ, միջազգային պայմանագրերով և օրենքներով, այնպես էլ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքով: Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատված համարելը ոչ այլ ինչ է, քան անմեղության կանխավարկածի հաղթահարում: Միևնույն ժամանակ, անձին դատապարտելու համար համարժեք ապացույցների բավարար համակցության բացակայությունը նշանակում է, որ անձի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարված չէ: Այլ խոսքով՝ քրեական դատավարության ընթացքում չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղության:
Հարկ է նշել նաև, որ անմեղության կանխավարկածն ամրագրող նորմերը, ինչպես նաև նախադեպային իրավունքը սահմանում են ոչ միայն այդ սկզբունքի բուն էությունը, այլև՝ դրա հաղթահարման, նույնն է, թե անձի մեղավորության հաստատման համար անհրաժեշտ դատավարական չափորոշիչները: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ 2013թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12որոշման մեջ շեշտել է. »(…) ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 107հոդվածում թվարկված՝ ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում՝ կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով: Այլ խոսքով՝ հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի: Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը: Անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել և իրավական դիրքորոշում է արտահայտել նաև Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով 2011թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշմամբ:
Մարդու իրավունքների Եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի ուսումնասիրությունը ևս ցույց է տալիս, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 2-րդ կետով երաշխավորված անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը, ի թիվս այլոց, ենթադրում է մեղադրանքի կողմի պարտականությունը ներկայացնելու անձին դատապարտելու համար բավարար ապացույցներ / Barbera Messegue and Jabardo v. Spain, գանգատ թիվ 10590/83, 1988 թվականի դեկտեմբերի 6-ի վճիռ, 77-րդ կետ, Janosevic v. Sweden, գանգատ թիվ 34619/97, 2002 թվականի հուլիսի 23-ի վճիռ, 97-րդ կետ/:
Այսպիսով, անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը ենթադրում է ապացույցների այնպիսի ամբողջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմնավոր) կասկածից վեր ապացուցված համարելու, այլ ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անելու համար:
Ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս չափանիշին՝ ներքին համոզմունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ 2010թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08որոշման մեջ և դիրքորոշում ձևավորել այն մասին, որ »(…) Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ: Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում: Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական: Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունը«:
Այսպիսով, »ներքին համոզմունքը« սուբյեկտիվ-օբյեկտիվ կատեգորիա է: Այն ապացույցների գնահատումն իրականացնող սուբյեկտի գիտակցված և ողջամիտ համոզվածությունն է իր իսկ կողմից կայացված որոշման հիմնավորվածության մեջ (սուբյեկտիվ բնույթ): Այդպիսի համոզվածությունը պետք է ձևավորված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննության արդյունքում և հիմնվի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստերի վրա, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ ողջամտորեն կձևավորեն նույն համոզվածությունը (օբյեկտիվ բնույթ): Ելնելով այն հանգամանքից, որ ներքին համոզմունքն ունի օբյեկտիվ հիմքեր, անհրաժեշտ է այն տարբերակել ինտուիցիայից, ենթադրություններից և այլ անհաշվետու զգացմունքներից: Ի տարբերություն դրանց, ներքին համոզմունքը չի կարող ձևավորվել առանց օբյեկտիվ հիմքի և հիմնվել անթույլատրելի, ոչ վերաբերելի, անարժանահավատ ապացույցների վրա: Այլ խոսքով, ներքին համոզմունքը հիմնվում է ողջամիտ կարծիքի, գիտելիքի վրա, այլ ոչ թե ենթադրությունների, երևակայության, համակրանքի, հակակրանքի կամ կանխակալ կարծիքի վրա: Ներքին համոզմունքի՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունքի օբյեկտիվ հիմքը քրեական գործով ձեռք բերված, բազմակողմանի և օբյեկտիվ հետազոտված ապացույցների բավարար համակցությունն է: Այս առումով անհրաժեշտ է վերլուծել ապացույցների թույլատրելիության, վերաբերելիության և արժանահավատության հատկանիշները, որոնց տեսանկյունից ապացույցները ենթակա են գնահատման:
Ապացույցների թույլատրելիության հատկանիշը վերաբերում է դրանց ձևական կողմին: Դրա էությունը կազմում է ապացույցները ձեռք բերելիս օրենքով նախատեսված դատավարական պահանջների պահպանվածությունը և ենթադրում է.
- աղբյուրի օրինականություն՝ ապացույցը պետք է ձեռք բերվի միայն օրենքով սահմանված աղբյուրներից /ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 104հոդվածի 2-րդ մաս/,
- ձեռքբերման միջոցների օրինականություն՝ պետք է պահպանված լինեն ապացույցների ձեռքբերմանն ուղղված գործողություններ կատարելուն օրենքով առաջադրված պահանջները,
- դատավարական ձևակերպում՝ ապացույցը, դրա ձեռքբերման գործընթացը պետք է օրենքով սահմանված կարգով ենթարկվեն դատավարական ձևակերպման,
- լիազորված սուբյեկտ՝ այն պետք է ստացված լինի ապացույց ձեռք բերելու լիազորությամբ օժտված սուբյեկտի կողմից:
Ապացույցն անթույլատրելի ճանաչելու հիմքերը հստակ սահմանված են ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 105հոդվածով:
Վերաբերելիությունն ապացույցի կարողությունն է իր բովանդակությամբ ծառայելու ապացուցման առարկայի մեջ մտնող հանգամանքները, գործի քննության և լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ տվյալները բացահայտելուն և հաստատելուն: Այլ խոսքով՝ ապացույցի վերաբերելիության հատկանիշն արտացոլում է ապացույցի և գործի քննության ու լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքների միջև կապը: Ապացույցը կհամարվի վերաբերելի, եթե տեղեկություններ պարունակի գործի համար որևէ նշանակություն ունեցող փաստի մասին:
Ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը նույնպես վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը: Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում: Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները.
ա. ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ՝ փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա),
բ. ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ՝ վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն),
գ. ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը,
դ. ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը,
ե. նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից:
Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ՝ բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը: Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում: Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները:
Գործի լուծման համար ապացույցների բավարարությունը որոշելու չափանիշները սերտորեն փոխկապակցված են և փոխադարձաբար պայմանավորում են միմյանց: Գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում: Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով: Ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1. գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2. եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3. այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի »հիմնավոր կասկածից վեր« ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, »հիմնավոր կասկածից վեր« ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած:
Նախքան ամբաստանյալ Հակոբ Հրանտի Նազարի-Դեխնավիի արարքում ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 149հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցագործության հանցակազմի առկայության կամ բացակայության հարցին անդրադառնալը` դատարանն անհրաժեշտ է համարում անդրադառնալ նախաքննության մարմնի կողմից նրան ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 149հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքի և որպես մեղավորությունը հաստատող ապացույցներ` մեղադրական եզրակացության մեջ ներկայացված ապացույցների բավարարության հարցին:
Դատարանը վերը շարադրված իրավադրույթները, իրավական վերլուծությունները կիրառելով՝ իրավական վերլուծության ենթարկելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները՝ փաստում է, որ նշված ապացույցները Հակոբ Հրանտի Նազարի-Դեխնավիի՝ իրեն մեղսագրված արարքին առնչության և մեղավորության մասին անմիջական, ուղղակի փաստական տվյալներ չեն բովանդակում, դրանք չեն հիմնավորում ամբաստանյալ Հակոբ Հրանտի Նազարի- Դեխնավիի մեղավորությունը:
Սույն` թիվ 62232715նախաքննական համարով քրեական գործով կազմված և հաստատված մեղադրական եզրակացության համաձայն, որպես Հակոբ Հրանտի Նազարի- Դեխնավիին ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 149հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորող ապացույցներ նշվել են՝ տուժող Արմեն Ազոյանի, վկաներ՝ Մարզպետ Դալլաքյանի, Անդրանիկ Հովհաննիսյանի, Նորայր Գևորգյանի, Արեն Մանուկյանի, Վահրամ Շահինյանի, Աստղիկ Գևորգյանի, Վարդան Հակոբյանի, Ռոմիկ Դանիալի, Տիգրան Ազատյանի, Ռոբերտ Բաժանյանի, Կարեն Մելքոնյանի, Կարեն Մանուկյանի, Սաթիկ Օսյանի ցուցմունքները, տուժող Արմեն Ազոյանի և վկաներ Նորայր Գևորգյանի, Կարեն Մանուկյանի և մեղադրյալ Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի առերես հարցաքննությունները, դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 3532եզրակացությունը, որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված և պատճենները քրեական գործին կցված՝ հանրաքվեի թիվ 4/01տեղամասային հանձնաժողովի գրանցամատյանը, Հայաստանի Հանրապետական կուսակցության 25.11.2015թվականի հայտը, հանրաքվեի թիվ 4/01տեղամասյին հանձնաժողովի նախկին նախագահ Նիկոլայ Մուսինյանի 20.11.2016թվականի դիմումը, հանրաքվեի թիվ 4ընտրատարածքային հանձնաժողովային 23.11.2015թվականի արձանագրությունը, հանրաքվեի թիվ 4ընտրատարածքային հանձնաժողովի 25.11.2015թվականի թիվ 2/3-Ա որոշումը, հանրաքվեի թիվ 4ընտրատարածքային հանձնաժողովի 12.11.2015թվականի թիվ 2-Ա որոշումը, ՀՀ Ոստիկանության պետի 22.03.2013թվականի թիվ 848-Ա հրամանով հաստատված, թիվ 4/01ընտրական տեղամասում ծառայություն կատարող ոստիկանության վերակարգի ծառայողական գրքույկը:
Վերոշարադրյալ ապացույցների բովանդակային վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ դրանք ինչպես առանձին, այնպես էլ համակցությամբ չեն հաստատում կոնկրետ գործով ապացուցման առարկան կազմող այնպիսի հանգամանք,ինչպիսին է` Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի առնչությունը բռնություն գործադրելով հանրաքվեի հանձնաժողովի աշխատանքին խոչընդոտելու դեպքին և նրա մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված և նրան մեղսագրված արարքը կատարելու մեջ, հետևաբար այն ենթադրություն է, վարկած, գնահատողական դատողություն, կարծիք, քանի որ այն չի հաստատվում գործում առկա և դատարանում օբյեկտիվ, լրիվ և բազմակողմանի հետազոտված փոխկապակցված թույլատրելի, վերաբերելի և հավաստի ապացույցների բավարար համակցությամբ: Վերը նշված փաստական հանգամանքները գնահատելով դատարանն արձանագրում է, որ Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցների շարքում առկա չէ որևէ փաստական տվյալ, որով կհիմնավորվեր, որ Հակոբ Նազարի-Դեխնավին գիտակցել և ցանկացել է հանրաքվեի հանձնաժողովի աշխատանքին խոչընդոտել՝ բռնություն գործադրելով:
Դատարանն արձանագրում է, որ այլ ապացույցներ ամբաստանյալ Հակոբ Նազարի-Դեխնավիին ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 149հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքի հիմքում չեն դրվել և մեղադրական եզրակացության մեջ չեն վկայակոչվել:
Դատարանը նաև անհրաժեշտ է համարում անդրադառնալ Հակոբ Նազարի-Դեխնավիին ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 149հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով առաջադրված մեղադրանքի ձևակերպմանը:
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 309հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` գործի քննությունը դատարանում կատարվում է միայն ամբաստանյալի նկատմամբ և միայն այն մեղադրանքի սահմաններում, որով նրան մեղադրանք է առաջադրվել:
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 6հոդվածի 20-րդ կետի համաձայն` մեղադրանքը ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված կարգով ներկայացված հիմնավորումն է` որոշակի անձի կողմից քրեական օրենսգրքով չթույլատրված կոնկրետ արարքի կատարման մասին:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իր 24.08.2012թվականի թիվ ԵՇԴ/0002/01/11 որոշմամբ արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ մեղադրանքը հանդիսանում է քրեադատավարական այն ինստիտուտը, որի միջոցով ապահովվում է հանրային քրեական հետապնդման կառուցակարգի գործունեությունը: Մեղադրանքը հանցակազմը կոնկրետ հանցագործության հանգամանքների և այն կատարած անձի հետ կապող դատավարական միջոցն է և այդ պատճառով էլ մեղադրանքը կարելի է դիտարկել որպես հանցակազմի հատկանիշների դատավարական արտահայտություն, որից ածանցյալ է նաև քրեական արդարադատության իրականացման գործառույթը: Քրեական դատավարությունում մեղադրանքը բնորոշվում է որպես կոնկրետ անձին մեղսագրվող հանցավոր գործողության կամ անգործության նկարագրություն դատավարական փաստաթղթերում: Կառուցվածքային առումով մեղադրանքը բաղկացած է գործով հաստատված՝ հանրության համար վտանգավոր և հակաիրավական արարքի կատարման հանգամանքների ամբողջությունից և քրեական օրենքի կոնկրետ նորմից, որի հատկանիշներին համապատասխանում է նշված փաստական հանգամանքների ամբողջությունը: Այլ խոսքով՝ մեղադրանքի տարրեր են կազմում մեղադրանքի ձևակերպումը և դրա իրավաբանական որակումը: (...)Մրցակցության սկզբունքը և պաշտպանության իրավունքը կոչված են դատավարությունը համապատասխանեցնելու արդարության չափորոշիչներին և ապահովելու իրավունքների արդյունավետ վերականգնում, իսկ քրեական արդարադատության շրջանակներում վերոգրյալն առնվազն ենթադրում է տեղի ունեցած հանցագործության մանրամասների հաստատումը, դրանց ճշգրիտ իրավաբանական գնահատական տալը, հասարակությանը և առանձին անհատներին հասցված վնասի, ինչպես նաև հանցանքի կատարման մեջ մեղադրվող անձի իրական մեղքի ամբողջական բացահայտումը: Մրցակցային դատավարության ընթացքում պաշտպանությունը հանդես է գալիս որպես մեղադրանքի հակադրում` նպատակ ունենալով հերքել այն և պաշտպանել քրեական օրենսգրքով չթույլատրված արարքի կատարման մեջ մեղադրվող անձանց իրավունքներն ու շահերը: Այս կարևորագույն գործառույթի արդյունավետ իրականացման համար պաշտպանության կողմն առնվազն պետք է հնարավորություն ունենա ծանոթանալու առաջադրված մեղադրանքի իրավական և փաստական հիմքերին, դրանց վերաբերյալ ներկայացնելու սեփական դիրքորոշումը և մասնակցելու ապացուցման գործընթացին: Պաշտպանության իրավունքի իրականացումը, ինչպես նաև մրցակցային դատավարության ապահովումն անհնար են, եթե մեղադրյալը տեղյակ չէ, թե ինչ անօրինական արարքի կատարման մեջ է մեղադրվում և ինչ ապացույցների հիման վրա: Մեղադրանքի ձևակերպումը միակ հնարավոր դատավարական միջոցն է, որով հնարավոր է դառնում իրացնել անձի իրավունքը տեղեկանալու իր դեմ առաջադրված մեղադրանքի մասին: Հետևաբար մեղադրանքի ձևակերպումը կարելի է բնորոշել որպես մեղադրյալի իրավունքների և օրինական շահերի ապահովմանն ուղղված երաշխիք, որը հնարավոր է դարձնում առաջադրված մեղադրանքից օրինական միջոցներով պաշտպանվելը և թույլ է տալիս հասնել քրեական վարույթի հիմնական` մեղադրյալի անմեղության կամ մեղավորության հարցի հստակ լուծմանը: Համապատասխան դատավարական փաստաթղթերում (անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշում, մեղադրական եզրակացություն) մեղադրանքի ձևակերպման կարևորումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ դրա առկայությունը հնարավորություն է տալիս քրեական հետապնդման ենթարկվող անձին արդյունավետ կերպով իրականացնել իր պաշտպանության իրավունքը: Ավելին, մեղադրական եզրակացության մեջ շարադրվող առանձին հարցեր, մասնավորապես, արարքի փաստական նկարագրությունը, այդ նկարագրության հիմքում դրված ապացույցների շրջանակը, դրանց տրված գնահատականը, վճռորոշ նշանակություն ունեն անձի պաշտպանության իրավունքի պատշաճ իրականացման համար:(...)Մեղադրանքի ձևակերպման մեջ, բացի հանցավորի մասին տվյալներից, հանցագործության տեղից, ժամանակից և եղանակից, մանրամասնորեն և հստակ պետք է նշվեն արարքի քրեաիրավական որակման հիմքում ընկած փաստերը` հանցագործության դեպքի և դրա հետ կապված հանգամանքների մանրակրկիտ նկարագրությունը: Արդար դատաքննության հիմնարար իրավունքի իրացման առումով անընդունելի է, երբ իրավասու պաշտոնատար անձը համապատասխան դատավարական փաստաթղթերում մեղադրանքը ձևակերպելիս սահմանափակվի միայն քրեական օրենքով արգելված արարքի ընդհանրական նկարագրությամբ: (...)Նշված պահանջների պահպանմամբ մեղադրանքը ձևակերպելու դեպքում միայն առաջադրված մեղադրանքը հնարավորություն կտա մեղադրյալին պատշաճ կերպով իրականացնել իր պաշտպանության իրավունքը, ինչպես նաև կապահովվի կողմերի դատավարական իրավահավասարությունը` սեփական դիրքորոշումը հիմնավորելու և մյուս կողմի փաստարկները հերքելու համար: Նշված սկզբունքներից ցանկացած շեղում կհանգեցնի արդար դատաքննության հիմնարար արժեքի առարկայազրկման:
Սույն գործով որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին քննիչի 17.12.2015թվականի որոշման, ինչպես նաև մեղադրական եզրակացության եզրափակիչ մասում առկա ձևակերպումներից պարզ է դառնում, որ Հակոբ Նազարի-Դեխնավիին ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 149հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության փոփոխությունների 2015թվականի դեկտեմբերի 6-ի հանրաքվեի օրը Երևան քաղաքի Արաբկիրի վարչական տարածքում Քանաքեռ ՀԷԿ Բանավան 14հասցեում գտնվող թիվ »4/01« ընտրական տեղամասում գրանցվելով որպես զանգվածային լրատվության միջոցի ներկայացուցիչ և ներկա գտնվելով հանրաքվեի ընթացքին, ժամը 17-ի սահմաններում բռնություն գործադրելով խոչընդոտել է հանրաքվեի հանձնաժողովի աշխատանքին, որպիսի գործողություններն արտահայտվել են նրանում, որ ընտրողների լրացուցիչ ցուցակներում ընդգրկված անձանց վերաբերող տեղեկանքների ժամկետի հետ կապված անհիմն վիճաբանության մեջ է մտել տեղամասային ընտրական հանձնաժողովի նախագահ Արմեն Ռազմիկի Ազոյանի հետ և բռնություն գործադրել նրա նկատմամբ՝ ձեռքերով բազմաթիվ հարվածներ հասցնելով Ա.Ազոյանին և պատճառելով նրան առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չպարունակող մարմնական վնասվածքներ ձախ այտային և ձախ ստորին կոպի քերծվածքների ձևով: Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի վերը նշված գործողությունների հետևանքով տվյալ տեղամասում շուրջ 5րոպեով խաթարվել է հանրաքվեի ընթացքը և հանձնաժողովի աշխատանքը:
Վերը շարադրված դիրքորոշումների կիրառմամբ ուսումնասիրելով ամբաստանյալ Հակոբ Նազարի-Դեխնավիին ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 149հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքը, Դատարանն արձանագրում է, որ նրանում չի պարունակվում հանցակազմի հատկանիշների դատավարական արտահայտություն, մասնավորապես առկա ձևակերպումներից պարզ չէ, թե Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի գործողությունները գիտակցաբար /ուղղակի դիտավորությամբ/ ուղղվածն են եղել հանրաքվեի հանձնաժողովի աշխատանքին խոչընդոտելուն:
Վերոգրյալի հիման վրա Դատարանը գտնում է, որ մեղադրանքի նման ձևակերպման պայմաններում չի ապահովվել ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 149հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված արարքի կատարման մեջ մեղադրվող Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի իրավունքը տեղեկանալու իր դեմ առաջադրված մեղադրանքի փաստական հիմքերի մասին, հետևաբար չի ապահովվել նաև ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 149հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքից ամբաստանյալ Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի պաշտպանության իրավունքի իրականացումը` որպես արդար դատաքննության հիմնարար իրավունքի իրականացման պահանջները բավարարող երաշխիք:
Անդրադառնալով Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի արարքում ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 149հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցագործության հանցակազմի առկայության կամ բացակայության հարցին` դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 3հոդվածի համաձայն` քրեական պատասխանատվության միակ հիմքը հանցանք, այսինքն` այնպիսի արարք կատարելն է, որն իր մեջ պարունակում է քրեական օրենքով նախատեսված հանցակազմի բոլոր հատկանիշները, իսկ ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 18հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործություն է համարվում մեղավորությամբ կատարված՝ հանրության համար վտանգավոր այն արարքը, որը նախատեսված է ՀՀ Քրեական օրենսգրքով:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իր 13.07.2007թվականի թիվ ՎԲ-107/07 որոշմամբ արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ արարքը ճանաչվում է հանցավոր միայն այն դեպքում, երբ առկա են քրեական օրենքով նախատեսված բոլոր հատկանիշները: Հանցագործությունն իրենից ներկայացնում է չորս պարտադիր տարրերի միասնություն, այն է` օբյեկտ, օբյեկտիվ կողմ, սուբյեկտ, սուբյեկտիվ կողմ: Նշվածներից թեկուզ մեկի բացակայությունը անձի արարքում վկայում է հանցակազմի բացակայության մասին:
ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 149հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետը քրեական պատասխանատվություն է նախատեսում քաղաքացու ընտրական կամ հանրաքվեի իրավունքի ազատ իրականացմանը կամ ընտրական կամ հանրաքվեի հանձնաժողովի աշխատանքին խոչընդոտելու, ինչպես նաև ընտրական կամ հանրաքվեի հանձնաժողովի կամ նախաձեռնող խմբի անդամի, թեկնածուի կամ նրա վստահված անձի, դիտորդի, զանգվածային լրատվության միջոցի ներկայացուցչի, կուսակցության /կուսակցության դաշինքի/ լիազորած անձի անձի լիազորությունների իրականացմանը խոչընդոտելու համար, որը զուգորդվել է բռնություն գործադրելով կամ դա գործադրելու սպառնալիքով:
ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 149հոդվածով նախատեսված հանցագործությունը սուբյեկտիվ կողմից դրսևորվում է միայն ուղղակի դիտավորությամբ, հանցավորը գիտակցում է որ իր գործողություններով խոչընդոտվելու է հանրաքվեի հանձնաժողովի աշխատանքը և ցանկանում է կատարել այդ գործողությունը: Հետևաբար ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 149հոդվածով նախատեսված հանցագործությունները սուբյեկտիվ կողմից կատարվում են միայն ուղղակի դիտավորության մեղքի ձևով՝ հանցավորը պետք է գիտակցի և ցանկանա դա:
Արդեն իսկ վերևում փաստվել է, որ ամբաստանյալ Հակոբ Նազարի-Դեխնավին առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչել և բոլոր ցուցմունքներում փաստացի հերքել է իրեն առաջադրված մեղադրանքը, հայտնելով, որ գործողությունները ուղղված չեն եղել հանրաքվեի հանձնաժողովի աշխատանքները խոչընդոտելուն,այլ տեսնելով ընտրատեղամասում կատարվող խախտումները, ցանկացել է կանխել դրանք, ինչի վերաբերյալ կատարել է համախատասխան հայտարարություններ, Արմեն Ազոյանին չի հարվածել, այդ նա է իրեն հարվածել: Հ.Նազարի-Դեխնավին իր ցուցմունքները պնդել է նաև տուժողին և վկաներին առերես: Վկաների և տուժողի ցուցմունքներով որևէ կերպ չի ապացուցվում այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալը նպատակ է ունեցել խոչընդոտելու հանրաքվեի հանձնաժողվի աշխատանքները:
Սույն գործի փաստերը գնահատելով և վերոնշյալ իրավական դիրքորոշումների կիրառմամբ՝ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործում առկա ապացույցների համակցությունը բավարար չէ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարելու, որ Հակոբ Հրանտի Նազարի-Դեխնավին կատարել է ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 149հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցավոր արարք՝ այն է որ Հակոբ Նազարի-Դեխնավին գիտակցել և ցանկացել է հանրաքվեի հանձնաժողովի աշխատանքին խոչընդոտել՝ բռնություն գործադրելով: Մեղադրական եզրակացության հիմքում դրված ապացույցների համակցությունը բավարար չէ Հակոբ Հրանտի Նազարի-Դեխնավիին մեղսագրվող հանցավոր արարքի փաստական հանգամանքները հաստատված համարելու այն ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած, իսկ հանցագործության համար դատապարտումը չի կարող պայմանավորված լինել անձի հավանական մեղավորության վերաբերյալ հետևություններով կամ ենթադրություններով, այլ պետք է բխի նրա կողմից տվյալ արարքը կատարելու հարցում դատարանի համոզմունքից, որպիսին սույն քրեական գործով ձեռք բերված և պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտված ապացույցների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ գնահատման արդյունքում դատարանի մոտ չի ձևավորվել: Հետևաբար բավարար է փաստելու, որ բացակայում են ապացույցների այնպիսի համակցություն, որը բավարար լինի մեղադրական դատավճիռ կայացնելու համար, այսինքն՝ սույն գործով ապացույցների բավարար համակցություն չի ձևավորվել, որը հիմք կտա հանգելու այն հետևության, որ անձը կատարել է իրեն մեղսագրվող հանցագործությունը: Այլ կերպ՝ սույն գործով ձեռք բերված ապացույցներով հիմնավորված չէ Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի արարքում ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 149հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցագործության հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի առկայությունը: Հետևաբար, դատարանը գտնում է, որ հիմնավոր չեն նախաքննության մարմնի հետևություններն այն մասին, որ Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի արարքում առկա է բռնություն գործադրելով հանրաքվեի հանձնաժողովի աշխատանքին խոչընդոտելու /ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 149հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետ/ հանցակազմի հատկանիշներ, իսկ հանցագործության որակումը կոնկրետ հանրորեն վտանգավոր արարքի մեջ հանցակազմի առկայության հավաստումն է, իսկ հանցակազմի տարրերից նույնիսկ մեկի բացակայությունը, հակառակը, նշանակում է, որ կատարված արարքը հանցագործություն չէ, ուստի և բացակայում է քրեական պատասխանատվության հիմքը: Դատարանն արձանագրում է, որ այդպիսի ապացույց քրեական գործում առկա չէ և մեղադրանքի կողմը այդպիսի ապացույց դատարանին չի ներկայացրել։ Դատարանը գտնում է, որ Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի կողմից բռնություն գործադրելով հանրաքվեի հանձնաժողովի աշխատանքին խոչընդոտելու վերաբերյալ մեղադրանքի կողմի հետևությունը ենթադրություն է, վարկած, գնահատողական դատողություն, կարծիք, քանի որ այն չի հաստատվում գործում առկա և դատարանում օբյեկտիվ, լրիվ և բազմակողմանի հետազոտված փոխկապակցված թույլատրելի, վերաբերելի և հավաստի ապացույցների բավարար համակցությամբ: Այլ կերպ ասած՝ Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի կողմից բռնություն գործադրելով հանրաքվեի հանձնաժողովի աշխատանքին խոչընդոտելու վերաբերյալ դատարանի մոտ առկա է չփարատված կասկած, ուստի ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 18հոդվածի հիման վրա և »չփարատված կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելու« (in dubio pro reo¤ կանոնի կիրառմամբ այն պետք է մեկնաբանվի հօգուտ ամբաստանյալի: Դատարանի վերջին եզրահանգումը մեծապես պայմանավորված է նաև նրանով, որ քրեական գործով ձեռք չի բերվել որևէ թույլատրելի և արժանահավատ ապացույց և նման ապացույց չի ներկայացրել մեղադրանքի կողմը, որը ոչ միայն կհաստատեր Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի մեղքը, այլև կհերքեր նրա կողմից ի պաշտպանություն բերվող փաստարկները: Ինչ վերաբերում է մեղադրական եզրակացության մեջ նշված ապացույցներին, ապա դատարանը կրկին փաստում է, որ հիշյալ ապացույցների բովանդակային վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ դրանք ինչպես առանձին, այնպես էլ համակցությամբ չեն հաստատում կոնկրետ ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 149հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով ապացուցման առարկան կազմող այնպիսի հանգամանքներ, ինչպիսիք են` Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված և նրան մեղսագրված արարքը կատարելու մեջ: Հետևաբար բավարար է փաստելու, որ բացակայում են ապացույցների այնպիսի համակցություն, որը բավարար լինի մեղադրական դատավճիռ կայացնելու համար, այսինքն՝ սույն գործով ապացույցների բավարար համակցություն չի ձևավորվել, որը հիմք կտա հանգելու այն հետևության, որ անձը կատարել է իրեն մեղսագրվող հանցագործությունները: Այսպիսով, դատարանը գտնում է, որ սույն գործով առկա են արդարացման դատավճիռ կայացնելու առնվազն երկու ինքնուրույն հիմքեր, այն է՝ արարքում հանցակազմի բացակայությունը և ապացույցների անբավարարությունը:
ՀՀ Սահմանադրության 63հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ յուրաքանչյուր ոք ունի անկախ և անաչառ դատարանի կողմից իր գործի արդարացի, հրապարակային և ողջամիտ ժամկետում քննության իրավունք:
»Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին« Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին կետի համաձայն՝ յուրաքանչյուր ոք, երբ որոշվում են նրա քաղաքացիական իրավունքներն ու պարտականությունները կամ նրան ներկայացված ցանկացած քրեական մեղադրանքի առնչությամբ, ունի օրենքի հիման վրա ստեղծված անկախ ու անաչառ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում արդարացի և հրապարակային դատաքննության իրավունք:
ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 3հոդվածի համաձայն` քրեական պատասխանատվության միակ հիմքը հանցանք, այսինքն՝ այնպիսի արարք կատարելն է, որն իր մեջ պարունակում է քրեական օրենքով նախատեսված հանցակազմի բոլոր հատկանիշները:
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 17հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` քրեական հետապնդում իրականացնող մարմինը պարտավոր է ձեռնարկել սույն օրենսգրքով նախատեսված բոլոր միջոցառումները` գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման համար, պարզել ինչպես կասկածյալի և մեղադրյալի մեղավորությունը հիմնավորող, այնպես էլ նրանց արդարացնող, ինչպես նաև նրանց պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 18հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցագործություն է համարվում մեղավորությամբ կատարված՝ հանրության համար վտանգավոր այն արարքը, որը նախատեսված է սույն օրենսգրքով:
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 18հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոպկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ, նույն հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի:
Սահմանադրության 21հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` չփարատված կասկածները մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի:
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 23հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` դատարանը հանդես չի գալիս մեղադրանքի կամ պաշտպանության կողմում և արտահայտում է իրավունքի շահերը:
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 35հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետի համաձայն` քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե արարքի մեջ հանցակազմ չկա:
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 358հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` դատարանի դատավճիռը հիմնավորված է, եթե` դրա հետևությունները հիմնված են միայն դատաքննության ժամանակ հետազոտված ապացույցների վրա, այդ ապացույցները բավարար են մեղադրանքը գնահատելու համար, դատարանի կողմից հաստատված ճանաչված հանգամանքները համապատասխանում են դատարանում հետազոտված ապացույցներին:
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 366հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` դատարանը պարտավոր է ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 35հոդվածի 1-ին մասի 1-3-րդ կետերով և 2-րդ մասով նախատեսված հիմքերից որևէ մեկի առկայության դեպքում տվյալ դատական նիստում կայացնել արդարացման դատավճիռ:
Հիմք ընդունելով վերը շարադրված իրավադրույթները, իրավական վերլուծությունները՝ գնահատության ենթարկելով սույն քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցները՝ դրանց վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու միջոցով, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, ամբաստանյալի մեղավորության վերաբերյալ չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով` Դատարանը գտնում է, որ թեև առկա է եղել հիմնավոր կասկած Հակոբ Հրանտի Նազարի-Դեխնավիի կողմից հանրորեն վտանգավոր արարք կատարելու առնչության մասին, սակայն նրա մեղքի հարցը լուծելիս Դատարանն արձանագրում է, որ ապացույցների բավարարության շեմը չի գերազանցում »հիմնավոր կասկածից վեր« ապացուցողական չափանիշը, առկա չեն փաստական տվյալների, ապացույցների այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը, հետևաբար դրանք բավարար չեն Հակոբ Հրանտի Նազարի-Դեխնավիին առաջադրված մեղադրանքը հաստատված և կատարված հանցագործությանը նրա մասնակցությունն ապացուցված համարելու համար, և սպառված են նոր ապացույցներ ձեռք բերելու բոլոր հնարավորությունները, և որպեսզի անձը քրեական պատասխանատվության ենթարկվի նրա արարքը պետք է որակվի հանրորեն վտանգավոր` որում առկա են քրեական օրենսգրքով նախատեսված կոնկրետ արարքի բոլոր հատկանիշները: Հետևաբար Հակոբ Հրանտի Նազարի-Դեխնավիի արարքը չի բնորոշվում որպես քրեական օրենսգրքով նախատեսված հատկանիշներ պարունակող հանրորեն վտանգավոր արարք` հանցագործություն, այսինքն բացակայում են հանցագործության հատկանիշները` հետևաբար նաև հանցակազմը, ինչը հիմք է տալիս ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 149հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքում նրան ճանաչել անպարտ և արդարացնել:
Սույն քրեական գործով Հակոբ Հրանտի Նազարի-Դեխնավի նկատմամբ խափանման միջոց չի ընտրվել:
Գործով քաղաքացիական հայցի պահանջ չկա:
Գույքի վրա կալանք դնելու մասին որոշում չի կայացվել։
ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 360հոդվածի 1-ին մասի 14-րդ կետի համաձայն՝ դատավճիռ կայացնելիս դատարանը լուծում է նաև դատական ծախսերի հարցը:
Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ վերը նշված հիմնավորումներով ճանաչվելու և հռչակվելու է ամբաստանյալի անմեղությունը ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 149հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ, դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում դատական ծախսերի հարցը պետք է համարել լուծված, քանի որ ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 168հոդվածով նախատեսված դատական ծախսերն ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքում արդարացնելու պատճառով նրանից ենթակա չեն բռնագանձման:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 35հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետով, 357-360, 366, 369-375հոդվածներով դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Ճանաչել և հռչակել ամբաստանյալ Հակոբ Հրանտի Նազարի-Դեխնավի անմեղությունը ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 149հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքով և արդարացնել՝ արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով:
Գործով քաղաքացիական հայցի պահանջ չկա:
Դատական ծախսերի հարցը համարել լուծված:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարան՝ հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ
Դատավճիռը չի բողոքարկվել, մտել է օրինական ուժի մեջ
«--------» ------------------------- 2019թ.
ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԱՔԴ/0037/01/16
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 11-03-2016 |
|---|---|
| Դատախազություն | ՀՀ Գլխավոր դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 62232715 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Հակոբ Նազարի-Դեխնավիին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա, ՀՀ Սահմանադրության փոփոխությունների 06.12.2015թ. հանրաքվեի օրը Երևան քաղաքի թիվ 4/01 ընտրական տեղամասում գրանցվելով որպես զանգվածային լրատվության միջոցի ներկայացուցիչ և ներկա գտնվելով հանրաքվեի ընթացքին, ժամը 17:00-ի սահմաններում բռնություն գործադրելով խոչընդոտել է հանրաքվեի հանձնաժողովի աշխատանքին: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Հակոբ |
| Ազգանուն | Նազարի-Դեխնավին |
| Հայրանուն | Հրանտ |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Հոդված_1 | |
| Հոդված | 149 Մաս 2 Կետ 3 |
| Վիճակագրական տողի համարը | 4.7 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 11-03-2016 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Մարինե |
| Ազգանուն | Մելքոնյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 14-03-2016 |
|---|---|
| Ուղարկվել է հուշաթերթիկ/որոշումը | 16-03-2016 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 04-04-2016 |
|---|---|
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Տուժող |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Հակոբ |
| Ազգանուն | Նազարի-Դեխնավի |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Արմեն |
| Ազգանուն | Ազոյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Ա. |
| Ազգանուն | Շահբազյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1-ին |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 18-04-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1-ին |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 05-05-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 15:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1-ին |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 17-05-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1-ին |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 30-05-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1-ին |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 15-06-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1-ին |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 06-07-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1-ին |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 19-07-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1-ին |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 19-09-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1-ին |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 06-10-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1-ին |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 01-11-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1-ին |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 22-11-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1-ին |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 22-12-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1-ին |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 03-02-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1-ին |
| Նիստը | Կայացել է |
Անավարտ գործեր, որոնք փոխանցվել են 2017թ.
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում |
|---|
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 06-03-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1-ին |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 10-04-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1-ին |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 15-05-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1-ին |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 12-06-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 14:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1-ին |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Նախագահող դատավորի այլ գործով խորհրդակցական սենյակում գտնվելու պատճառով: |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 11-07-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1-ին |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 31-08-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 14:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1-ին |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 02-10-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1-ին |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 13-11-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1-ին |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 07-12-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1-ին |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 06-02-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1-ին |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Նախագահող դատավորի այլ գործով խորհրդակցական սենյակում գտնվելու պատճառով: |
Անավարտ գործեր, որոնք փոխանցվել են 2018թ.
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում |
|---|
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 14-03-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7-րդ |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 10-04-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7-րդ |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 21-05-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7-րդ |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 29-06-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7-րդ |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Դատարանը հոսանքազրկված լինելու պատճառով: |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 09-08-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7-րդ |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 05-09-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 16:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5-րդ |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 19-10-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5-րդ |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 16-11-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 17:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5-րդ |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 19-11-2018 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5-րդ |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 19-11-2018 |
|---|
Արդարացման
| Ամսաթիվ | 19-11-2018 |
|---|---|
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Հակոբ |
| Ազգանուն | Նազարի-Դեխնավի |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Հոդված |
Արագացված վարույթ
| Ամսաթիվ | 19-11-2018 |
|---|---|
| Այո/Ոչ | Ոչ |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | N - ԵԱՔԴ/0037/01/16 Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ »19« նոյեմբերի 2018թ. ք.Երևան ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ՝ Լ.ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆԻ ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ՝ ՄԵՂԱԴՐՈՂ Ա.ՇԱՀԲԱԶՅԱՆԻ ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ Հ.ՆԱԶԱՐԻ-ԴԵԽՆԱՎԻԻ ՊԱՇՏՊԱՆ Դ.ԳՅՈՒՐՋՅԱՆԻ Դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Հակոբ Հրանտի Նազարի-Դեխնավիի` ծնված15.03.1948թվականին,Իրանի Իսլամական Հանրա- պետությունում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, ամուսնացած, նախկինում չդատված, հանդիսանում է անհատ ձեռնարկատեր, ֆիզիկապես առողջ, հաշվառված է Սյունիքի մարզ, քաղաք Ագարակ, Այգեստան փողոց 1-ին տուն հասցեում, բնակվում է քաղաք Երևան, Աճառյան 1-ին փողոց, 2-րդ փակուղի 20տուն հասցեում,սույն քրեական գործով ամբաստանյալի նկատ- մամբ խափանման միջոց չի ընտրվել: Մեղադրվում է ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 149հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով: Դատաքննությամբ և գործի տվյալներով դատարանը Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1.Գործի դատավարական նախապատմությունը. Գործով ամբաստանյալ Հակոբ Հրանտի Նազարի-Դեխնավին մեղադրվում է այն բանում, որ նա Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության փոփոխությունների 2015թվականի դեկտեմբերի 6-ի հանրաքվեի օրը Երևան քաղաքի Արաբկիրի վարչական տարածքում Քանաքեռ ՀԷԿ Բանավան 14հասցեում գտնվող թիվ »4/01« ընտրական տեղամասում գրանցվելով որպես զանգվածային լրատվության միջոցի ներկայացուցիչ և ներկա գտնվելով հանրաքվեի ընթացքին, ժամը 17-ի սահմաններում բռնություն գործադրելով խոչընդոտել է հանրաքվեի հանձնաժողովի աշխատանքին, որպիսի գործողություններն արտահայտվել են նրանում, որ ընտրողների լրացուցիչ ցուցակներում ընդգրկված անձանց վերաբերող տեղեկանքների ժամկետի հետ կապված անհիմն վիճաբանության մեջ է մտել տեղամասային ընտրական հանձնաժողովի նախագահ Արմեն Ռազմիկի Ազոյանի հետ և բռնություն գործադրել նրա նկատմամբ՝ ձեռքերով բազմաթիվ հարվածներ հասցնելով Ա.Ազոյանին և պատճառելով նրան առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չպարունակող մարմնական վնասվածքներ ձախ այտային և ձախ ստորին կոպի քերծվածքների ձևով: Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի վերը նշված գործողությունների հետևանքով տվյալ տեղամասում շուրջ 5րոպեով խաթարվել է հանրաքվեի ընթացքը և հանձնաժողովի աշխատանքը: Վերը նշված հանցավոր արարքը կատարելու համար նախաքննական մարմինը Հակոբ Հրանտի Նազարի-Դեխնավիին մեղադրանք է առաջադրել ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 149հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և թիվ 62232715քրեական գործը 12.03.2016թվականին մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է ՀՀ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան, որին շնորհվել է թիվ ԵԱՔԴ/0037/01/16հերթական համարը: 2.Գործի փաստական հանգամանքները. Ինչպես նախաքննության ընթացքում, այնպես էլ դատաքննությամբ Հակոբ Հրանտի Նազարի-Դեխնավին առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչել և ցուցմունքներ է տվել այն մասին, որ 2015թվականի դեկտեմբերի 06-ին հանրաքվեից առաջ վկայական է ստացել որպես »Ասպարեզ« թերթի ներկայացուցիչ մասնակցելու հանրաքվեի ընթացքին: Հանրաքվեի օրը 6.45-ին գնացել է Քանաքեռ ՀԷԿ-ի տարածքում գտնվող »4/1« ընտրատեղամաս՝ վկայականը դոշից կախված և քվեարկության ընթացքում գտնվել է տեղամասում մինչև 19.10-ը: Այդ օրը ընտրախախտումներ են կատարել Արմեն Ազոյանը և Նորայր Գևորգյանը, բոյով և կարճ հասակներով դիտորդներ, որոնց անունները չգիտի: Այդ ընտրախախտումները ղեկավարել է Արմեն Ազոյանը, իր կարծիքով նա նախկինում ոստիկանության աշխատակից է եղել կամ թաղային հեղինակություն: Նշված հանձնախմբի անդամներից ճիշտ էին աշխատում քարտուղար Գևորգյան Աստղիկը, Հովհաննիսյան Անդրանիկը և Մանուկյան Արենը: Ժամը 8-ին ընտրատարածքի դուռը բացվելուն պես Ազոյանը բոյով և կարճահասակ երիտասարդների հետ միասին դրսից մարդիկ էին ուղեկցում, ընտրատեղամաս նրանց ուղղորդում, մինչև քվեախցիկի հետև, այնտեղ նրանց օգնում էին նրանց ընտրություններ կատարել: Նույն բանը հինգ անգամ կատարելուց հետո ինքն արդեն արձագանքել է և ասել, որ դա խախտում է, որից հետո Ազոյանն իրեն գոռալով պատասխանել է. »դու պետք է ասես ինձ օրենքները, այս ժողովուրդը մեզ է ճանաչում և մեզնից է պահանջում օգնենք ընտրության ընթացքում«: Այդ պահին ինքը խնդրել է քարտուղարին օրենսգրքի տվյալ հոդվածը կարդալ Ազոյանի համար, նա չհրկիզվող պահարանից հանել և կարդացել է համապատասխան հոդվածը, որտեղ նշված էր, որ ոչ հանձնաժողովի անդամները, ոչ լրագրողները և ոչ էլ դիտորդները իրավունք չունեն օգնելու և մտնելու քվեախցիկներ: Այդ աշխատանքների ժամանակ անընդհատ իր տեսախցիկով նկարահանել է Ռոմիկ Դանիալը, իսկ Ազոյանը նրա վրա գոռացել է »այ տղա ինչն ես նկարահանում, դու ով ես, դու որտեղից ես եկել, դու թուրք ես«: Այդ բոլորը քարտուղարը գրանցում էր գրանցամատյանում: Այդ ընթացքում տարբեր քաղաքացի ընտրողներ մոտեցել են Ազոյանին և ասել, որ իրենց ընտանիքի անդամները տարիներ առաջ բացակայում են երկրից, սակայն նրանց անվան դիմաց այժմ տեսնում են ստորագրություններ: Նրանցից երկուսին ինքը խնդրել է գրավոր գրեն և թողնեն իրենց տվյալները և համապատասխան թղթի վրա ստորագրել են իրենց պահանջները, իսկ Ազոյանն ասել է, որ դա իր գործը չէ և այդ մարդկանց ասել է, որ դիմեն պատկան մարմիններին, իսկ նրանք ասել են, որ դիմել են, սակայն ընթացք չի տրվել: Նույնականացման քարտերով եկողները ստորագրել են ուրիշների անունների դիմաց և Նորայր Գևորգյանը համապատասխան աղյուսակում նշում բառերը չէր դնում, երբ նրան զգուշացրել է, նա բղավելով ասում էր, թե մոռացել է աղյուսակում նշել: Ժամը 7-ի սահմաններում, երբ ընդհանուր քվեարկել էին մոտ 750 հոգի, Ազոյանը դրսից ներս է ուղեկցել հինգ երիտասարդների, նրանք կարճ և բոյով դիտորդի օգնությամբ հարձակվել են Ռոմիկ Դանիալի վրա, նրան ծեծելով տապալել են գետնին և բոյով դիտորդը տեսանկարահանող սարքը Ռոմիկի ձեռքից վերցնելով դուրս է գնացել տեղամասից և մինչև երեկոյան ժամը 7.30-ը չի վերադարձել ընտրատարածք: Այդ պահին իրեն են մոտեցել ոստիկաններ, որոնք դրսից են եկել տաս հոգով և պահանջել են իրեն ոստիկանություն տանել, շեշտելով, որ բողոք են ստացել, որ իբր ինքը ծեծել է Ազոյանին և նա հաղորդում է տվել դրա վերաբերյալ: Ինքը բացատրել է, որ Ազոյանը դրսից ներս է բերել հինգ երիտասարդների և ծեծկռտուք է կազմակերպել Դանիալի վրա և նրանից խլել է տեսանկարահանող սարքը, ներսում գտնվող ոստիկանները անտարբերությամբ ականատես էին այդ բոլորին և Ռոմիկի օգնության կանչերին չէին արձագանքում: Ժամը 19.10-ին իրեն տարել են Արաբկիրի ոստիկանության բաժին և այնտեղ պահել են մինչև գիշերվա ժամը 1.30-ը: Այնտեղ չի ընդունել իրեն ներկայացված մեղադրանքը, ավելին, ասել է, որ ոչ թե ինքն է հարվածել Ազոյանին, այլ ներկաների աչքի առաջ նա է իրեն հարվածել, ինչի վերաբերյալ տվել է հաղորդում: Ազոյանն իրեն է մոտեցել, երբ նրա կազմակերպչական ծեծկռտուքից Ռոմիկի ձեռքից բոյով դիտորդը տարել է տեսանկարահանող սարքը, գոռալով, թե »ես նոր եմ իմացել, որ դու ես ղեկավարում այս բոլորը«, իրեն հարվածելով դուրս է նետվել քվեարկության սրահից, մտել է վիճակահանության սենյակ և հինգ րոպե անց դուրս է եկել այնտեղից՝ այտի վրա արյան կաթիլով և այդ պահին էլ դրսից ներս են մտել ոստիկանները և իրեն ասել են, որ հաղորդում կա և իր կողմից հանցագործություն կատարելու կապակցությամբ ուղեկցել են ոստիկանության Արաբկիրի բաժին /հատոր 1 գ.թ. 93-96, 128-132, 133-136, 137-140, դատական նիստի արձանագրություն/: Գործով տուժող Արմեն Ազոյանը նախաքննության և դատաքննության ընթացքում նույնաբովանդակ ցուցմունքներ տվեց այն մասին, որ 2015թվականի դեկտեմբերի 6-ի ՀՀ սահմանադրական փոփոխությունների հանրաքվեի ժամանակ հանդիսացել է Արաբկիր վարչական շրջանի թիվ 4/01տեղամասի հանրաքվեի հանձնաժողովի նախագահ: Բացի իրենից հանձնաժողովի կազմում ընդգրկված են եղել 7հոգի, այդ թվում նաև հանձնաժողովի քարտուղարը: Հանձնաժողովի անդամները և քարտուղարը տարբեր կուսակցություններից են եղել: Տեղամասը տեղակայված է եղել Երևան քաղաքի Քանաքեռ ՀԷԿ 14հասցեում: Օրենքով սահմանված կարգով հանրաքվեի օրը՝ 2015թվականի դեկտեմբերի 06-ին տեղամասը բացվել է առավոտյան ժամը 7-ին և փակվել է 20.00-ին: Քվեարկությունն անցել է օրենքով սահմանված կարգով՝ առանց խախտումների: Տեղամասը բացվելուց անմիջապես հետո այնտեղ են եկել ԶԼՄ-ի ներկայացուցիչ Հակոբ Հրանտի Նազարի-Դեխնավին և որպես դիտորդ Ռոմիկ Դանիալը, ովքեր ներկայացրել են համապատասխան թղթեր և գրանցվել են տեղամասի տեղամատյանում: Թեև նշեց, որ ընտրությունները նորմալ են ընթացել, սակայն այդ երկու անձինք ամբողջ ընթացքում անհիմն միջամտում էին գործընթացին և փորձել են ներկայացնել, թե իբրև խախտումներ են կատարվում, սակայն որևէ հիմնավոր բան չեն նշել, օրինակ՝ 3-4անգամ, երբ ընտրողը տարեց է եղել և դժվարացել է միայնակ գնալ քվեարկության, նրա հետ ուղեկցող է եղել՝ օտար մարդ և այդ դեպքերը սահմանված կարգով գրանցվել են մատյանում, սակայն Հակոբն ու Ռոմիկը պնդել են, որ դա խախտում է, որին ինքը մի քանի անգամ հակադարձել է և պարզաբանել, որ որևէ խախտում չկա: Ռոմիկ Դանիալի մոտ տեսախցիկ է եղել և նա ամեն րոպե տեսախցիկը պահել է ինչպես հանձնաժողովի անդամների, այնպես էլ ընտրողների վրա՝ իբրև խախտումներ է արձանագրում: Նրանք տեսնելով, որ որևէ խախտում չեն կարողանում հայտնաբերել, սկսել են վիճարկել լրացուցիչ ցուցակները, նշելով, որ դրանք անօրինական են: Նշում է, որ որոշ ընտրողներ դիմելով անձնագրային բաժին տեղեկանքներ էին ներկայացրել քվեարկության օրը՝ Արաբկիրում լինելու մասին, իսկ Հակոբը և Ռոմիկը պնդել են, թե տեղեկանքները և ցուցակներն անօրինական են: Ի վերջո, նրանից մեկն իր առաջարկով զանգահարել է կենտրոնական հանձնաժողով և այնտեղից իրենց պատասխանել են, որ այդ ցուցակներում որևէ անօրինական բան չկա: Չնայած դրան, Հակոբը անընդհատ պնդել է, որ հանձնաժողովը խախտումներ է թույլ տալիս և հանցագործներ է անվանել: Ժամը 17-ի սահմաններում մոտեցել է Հակոբին և ասել, որ դադարեցնի իր անհիմն մեղադրանքները, չվիրավորի իրեն և հանձնաժողովի անդամներին, չխանգարի ընտրությունների բնական ընթացքին, նա իր դիտողությունից վրդովվել է և սկսել է քաշքշել իրեն, ապա ձեռքով մի քանի անգամ հարվածել է դեմքին և մարմնի տարբեր հատվածներին: Հարվածները հիմնականում դեմքին են եղել և ուսերին, այդ հարվածներից վնասվածք է ստացել ձախ այտի շրջանում: Տեսնելով այդ ամենը, հանձնաժողովի մի քանի անդամներ և այդ պահին տեղամասում գտնվող քաղաքացիներ, միջամտել են և հանդարտեցրել են Հակոբ Դեխնավիին, որից հետո միջադեպն ավարտվել է: Նշում է, որ բուն միջադեպը՝ հարվածների և քաշքշուկի պահը տևել է 3-5րոպե: Թեև այդ ընթացքում ընտրությունը՝ քվեարկությունը չի դադարել, սակայն խանգարվել է, քաղաքացիների մոտ վատ տպավորություն է թողնվել որպես քվեարկության ընթացքի վրա ստվեր գցող տհաճ միջադեպ: Դրա հետևանքով քաղաքացիները մի պահ խմբվել էին և ընտրողների մոտ վատ, բացասական տպավորություն թողեց այդ ամենը: Քաշքշուկը և հարվածները կարճ ժամանակ են տևել, սակայն Հակոբի անհիմն մեղադրանքները և վիրավորանքները դեռևս առավոտվանից էին սկսվել: Հակոբին չի հարվածել: Միջադեպին պետք է, որ ականատես եղած լինեն հանձնաժողովի անդամները, վստահաբար կարող է պնդել, որ նրանից Մարզպետ Դալլաքյանը հաստատ տեսել է, որովհետև մոտ է եղել կանգնած և միջամտել է: Ռոմիկ Դանիալի ձեռքից որևէ մեկը տեսանկարահանող սարք չի խլել: Միջադեպի ժամանակ բացի Հակոբից և Ռոմիկից ուրիշ այլ դիտորդներ կամ ԶԼՄ-ների ներկայացուցիչներ չեն եղել: Տեղամասում տեսախցիկներ չեն եղել /հատոր 1 գ.թ. 32-34, 133-136, դատական նիստի արձանագրություն/: Գործով վկա Անդրանիկ Հովհաննիսյանը նախաքննության և դատաքննության ընթացքում նույնաբովանդակ ցուցմունքներ տվեց այն մասին, որ ՀՀ Սահմանադրության փոփոխությունների 06.12.2015թվականի հանրաքվեի ժամանակ հանդիսացել է Երևան քաղաքի Արաբկիրի տարածքում գտնվող 4/01ընտրատեղամասի հանձնաժաղովի անդամ՝ ՀՅԴ կուսակցության կողմից: Տեղամասում քվեարկության օրը բացվել է 07.00-ին, և քվեարկության ամբողջ ընթացքում ինքն ու հանձնաժողովի մյուս անդամներն այնտեղ են եղել: Իրենց տեղամասում քվեարկությունն անցել է օրենքով սահմանված կարգով և որևէ խախտում չի եղել և չի արձանագրել, նույնը վերաբերվում է նաև քվեների հաշվարկին: Ինչ վերաբերվում է միջադեպին, որը տեղի է ունեցել հանձնաժողողի նախագահի և Հակոբ անունով մի տարեց մարդու միջև, ով ԶԼՄ-ի ներկայացուցիչ էր և առավոտվանից գտնվում էր տեղամասում, ապա ինքն այդ միջադեպը չի նկատել, քանի որ այդ ժամանակ՝ 17.00-18.00-ի սահմաններում գտնվել է քվեատուփի մոտ, իսկ միջադեպը տեղի է ունեցել իր թիկունքում, մուտքի մոտ և իր տեսադաշտում չի եղել: Բղավոցները և քաշքշուկները մի քանի րոպե է տևել և չի տեսել, թե այդ քաշքշուկի ժամանակ հանձնաժողովի նախագահը և Հակոբն իրար հարվածել են, թե ոչ: Կրկին անգամ պնդում է, որ իրենց տեղամասում խախտումներ չեն եղել և այդ առումով Հակոբի հայտարարությունները հիմք չեն ունեցել: Կարող է միայն ասել, որ Հակոբից հայտարարություն է լսել ընտրողների լրացուցիչ ցուցակների հետ կապված խախտումների և կասկածների վերաբերյալ, սակայն այդ հարցը զանգով ճշտել են, որ ժամկետի հետ կապված այդ հարցով խնդիր չկա, իսկ հարվածելու պահն ինչպես արդեն նշեց՝ չի տեսել: Այդ պահին գործով է զբաղված եղել և միայն աղմուկ է լսել, հետո ոստիկանության աշխատակիցները մտել են և Հակոբին դուրս են հանել: Չի կարծում, որ միջադեպի հետևանքով հանձնաժողովի աշխատանքը խախտված լինի և քվեարկության ընթացքը խոչընդոտված, քանի որ քվեարկությունը շարունակվել է և չի ընդհատվել և քաղաքացիներն ովքեր գնացած են եղել տեղամաս բոլորն էլ քվեարկել են և դուրս եկել, իսկ այդ միջադեպը կարճ ժամանակ է տևել: Ամեն դեպքում տհաճ է եղել, որ առանց որևէ հիմնավոր պատճառի միջադեպ է եղել և աղմուկ, որը ընդհանուր տպավորությունը փչացրել է /հատոր 1 գ.թ.48-49, դատական նիստի արձանագրություն/: Գործով վկա Վահրամ Շահինյանը դատաքննությամբ ցուցմունք տվեց այն մասին, որ ճանաչում է ամբաստանյալին` դեպքի հետ կապված, նրա հետ բարեկամություն կամ թշնամություն չունի: Դեպքի վերաբերյալ կարող է հայտնել, որ դեպքի օրը եղել է հանձնաժողովի անդամ և դեպքը սկսվել է իր հիշելով 9-րդ ձևի ժամկետների հետ կապված: Վիճաբանություն է տեղի ունեցել` ամբաստանյալի և հանձնաժողովի նախագահի միջև, ապա վիճող կողմերը դուրս են եկել մուտքի կողմ: Վիճաբանության ժամանակ Անդրանիկ Հովհաննիսյանն ասել է, որ սա պրովոկացիա է և որևէ մեկը տեղից չվերկենա: Միջադեպը չի հիշում, թե ինչքան է տևել, չի տեսել նաև այլ մարդիկ այդ վիճաբանությանը մասնակցել են, թե ոչ: Վիճաբանությունը 9-րդ ձևի ժամկետների հետ է կապված եղել, ինքը եղել է հանձնաժողովի անդամ, սակայն չի հետաքրքրվել օրենքի կամ կարգի խախտում եղել է այնտեղ, թե ոչ: Հետո միջադեպի մասնակիցները գնացել են մուտքի մոտ, վերադարձել են մոտ 10րոպե հետո, իսկ վերադարձողների մեջ տեսել է հանձնաժողովի նախագահին, ում դեմքի վրա քերծվածք է եղել: Միջադեպի ընթացքում ժողովրդի հոսքը մոտ երկու րոպե դադարել է, ժողովուրդը վախեցել էր, նրանց հանգստացրել են, հետո շարունակել են ընտրությունները: Երբ միջադեպը սկսվել է ներսում արդեն մի քանի հոգի եղել են, նրանց հանգստացրել են, իր հիշելով նրանք քվեարկել են և դուրս են եկել: Քաշքշուկը սկսվել է Դեխնավիի և նախագահի միջև` քվեարկության սենյակից դուրս իր հիշելով, դեպի մուտքի կողմը, իր համար տեսանելի չի եղել այդ տարածքը, միայն ձայներն է լսելի եղել, սակայն չի հիշում, թե կոնկրետ ում ձայներն են եղել: Քաշքշուկը չի տեսել, միայն ձայներից է եզրակացրել դրա մասին, իսկ Անդրանիկն էլ ասել է, որ պրովոկացիա է և տեղերից վեր չկենան: Իր հիշելով տեղեկանքի 9-րդ ձևի հետ կապված խոսակցությունը հանձնաժողովի նախագահի և Դեխնավիի միջև է առաջացել, որը տեղի է ունեցել ընտրատեղամասում, այդ խոսակցությունը իր կարծիքով վեճի է վերածվել, հստակ չի կարող ասել, քանի որ ինքը չի տեսել, նրանք գնացել են դեպի միջանցք: Դեպի միջանցք իր հիշելով վիճաբանելով գնացել են Ազոյանը և Դեխնավին, ապա ոստիկանների սենյակից մոտեցել են ոստիկանները, նրանք հեռացել էին դեպի մուտքի դռան մոտ, սակայն դուրս չեն եկել, իր մոտից այդ տարածքը տեսանելի չի եղել: Միջադեպի ժամանակ հայհոյանքներ կամ սպառնալիքներ չի լսել: Երբ ոստիկանները մոտեցել են մտածել է, որ քաշքշուկ է առաջացել: Չի հիշում, որ հանձնաժողովի անդամներից, քաղաքացիներից կամ տեղամասում գտնվող ինչ-որ անձ գնացած լինի դեպի միջադեպը՝ բաժանելու համար: Այդ հավաքված անձանցից բացի Ազոյանից չի հիշում, թե ով է հետ եկել: Ազոյանի դեմքին քերծվածք է եղել՝ արյուն է եղել նրա դեմքին, քվեաթերթիկները ստուգելու ժամանակ նրան հարցրել է, թե ինչ է պատահել, իսկ նա ասել է, որ միջադեպի ժամանակ է եղել: Ներսում գտնվող քվեարկողները իրենց քվեարկությունը կատարել են և դուրս են եկել: Անդրանիկ Հովահաննիսյանն ասել է, որ տեղերից չշարժվեն, շրջել է քվեատուփի արկղը և նստել է վրան, իսկ այդ ընթացքում իրենց ընտրացուցակների մոտ աշխատանքը շարունակվել է և այդ ընթացքում արկղը դեռևս շրջված չի եղել, այդ ժամանակ մարդիկ դեռևս ցուցակների մոտ են եղել, հնարավոր է ըստ պահանջի է նա հետ շրջել, որ կարողանան շարունակեն: Իր և հանձնաժողովի անդամների աշխատանքն այդ մի քանի րոպեները չեն ընդհատվել: Հանձնաժողովի նախագահը իրավիճակից ելնելով է դուրս եկել, որ ընտրատեղամասում միջադեպ տեղի չունենա: Վկայի նախաքննական ցուցմունքը հրապարակելուց հետո, վերջինս նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքների հակասությունների մասով հայտնեց, որ ցուցմունքներն իր պատմածով է գրված, իր ձեռքով, ճիշտ է: Մեկ տարի ժամանակ է անցել ցուցմունքը տալուց հետո, չի հիշում, եթե նախաքննական ցուցմունքում գրել է, որ քաշքշոցը տեսել է, ուրեմն այդպես էլ եղել է, հնարավոր է այնտեղ բաներ գրված լինեն, որը չհիշի, իր նախաքննական ցուցմունքներն են ճիշտ: Հանձնաժողովի անդամների աշխատանքը տեղի ունեցած միջադեպով է խանգարվել, կոնկրետ իրենը այդ ժամանակ չի խանգարվել, մյուսներինը չգիտի խանգարվել է, թե ոչ, իսկ եթե Անդրանիկը արկղը շրջել էր, իր կարծիքով նրանը խանգարվել էր, եթե չխանգարվեր ապա նա արկղը չէր շրջի: Հստակ հիշում է, որ Ազոյանն այդ միջադեպի ժամանակ գնացել է դեպի մուտքի դուռը, չի տեսել, որ որևէ մեկը նրան ֆիզիկապես հրելով տանի կամ այլ կերպ: Միջադեպի ժամանակ չի հիշում, որ տեսախցիկի հետ կապված ինչ-որ խոսակցություն եղած լինի: Նախաքննական ցուցմունքները տվել է միջադեպից մի քանի օր հետո, ամեն ինչ ճիշտ է գրված և ինքը ճիշտն է հայտնել, եթե ցուցմունքում նշված է, որ քաշքշոցը տեսել է, ուրեմն այդպես էլ եղել է, այն ժամանակ ավելի լավ կհիշեր: Երբ նրանք գնացել են դեպի միջանցք՝ մուտքի դռան մոտ, այդ հատվածն իրեն տեսանելի չի եղել: Միջադեպի ժամանակ ինքն իր տեղից վեր չի կացել, Անդրանիկը եղել է քվեատուփի մոտ, իսկ մնացածին չի հիշում: Այն, որ նախաքննական ցուցմունքում նշել է՝ »ընդհատվեց և վերսկսվեց«, նկատի է ունեցել, որ այդ մարդկանց հանգստացրել են, քանի որ նրանք վախեցել էին և ապա շարունակել: Այդ ընթացքում չի տեսել նոր մարդիկ ներս մտել են, թե ոչ /դատական նիստի արձանագրություն/: Գործով վկա Վահրամ Շահինյանը նախաքննությամբ ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ՀՀ Սահմանադրության փոփոխությունների հետ կապված 06.12.2015թվականի հանրաքվեի ժամանակ հանդիսացել է Երևանի Արաբկիրի տարածքում գտնվող տեղամասային ընտրական հանձնաժողովի անդամ առաջադրված ընտրատարածքային հանձնաժողովի կողմից: Քվեարկության օրը վաղ առավոտից՝ տեղամասը բացվելուց եղել է տվյալ տեղամասում հանձնաժողովի մյուս անդամների հետ: Տեղամասում քվեարկությունը և ձայների հաշվարկը անցել է օրենքով սահմանված կարգով՝ առանց խախտումների, որևէ խախտում չի եղել և չի արձանագրվել: Տեղամասում եղել են նաև իրավապաշտպան կազմակերպությունից դիտորդ Ռոմիկ Դանիալը և ԶԼՄ-ի՝ »Ասպարեզ« օրաթերթի ներկայացուցիչ Հակոբ Դեխնավին, ովքեր հետևել են ընտրությունների ընթացքին, իսկ Ռոմիկը նաև տեսախցիկ է ունեցել, որով նկարել է: Ժամանակ առ ժամանակ նրանք հայտարարել են, իբրև տեղամասում խախտումներով է ընթանում քվեարկությունը, սակայն ինքն այժմ նրանց բոլոր ասածները չի հիշում, ամեն մի չնչին առիթով խոսել են, սակայն իրականում խախտում չի եղել: Ժամը 17-ի սահմաններում նրանք հարց են բարձրացրել, թե քվեարկողների լրացուցիչ ցուցակները խախտումով են կազմված, որովհետև դրանք պետք է լինեին դեռևս ընտրություններից մեկ շաբաթ առաջվա ամսաթվով, այսինքն նոյեմբերի 29-ով, բայց կազմված էին դեկտեմբերի 02-ով, ինչը նրանց կարծիքով խախտում էր, սակայն ինչ-որ մեկը զանգել է ընտրատարածքային հանձնաժողով և այնտեղից էլ պարզաբանել են, որ տվյալ դեպքում որևէ խախտում չկա: Քանի որ Հակոբը դրանով չի բավարարվել և շարունակել է վիճաբանել ու մեղադրել հանձնաժողովի նախագահին խախտումների մեջ, նրանց միջև բանավեճ է սկսվել, որը տեղի է ունեցել ոչ թե տեղամասի կենտրոնում, որտեղ գտնվում էին իրենց հանձնաժողովի անդամներով, այլ մուտքի մոտ՝ ֆոյեում: Այդ ժամանակ ինքը գտնվել է 1-ին ցուցակի մոտ, իսկ իր աջ կողմից եղել է հանձնաժողովի անդամներից Նորայր Գևորգյանը, իսկ մյուս կողմից հանձնաժողովի նախագահի սեղանն էր, բայց ինչպես արդեն նշեց նա ֆոյեում էր՝ Հակոբի հետ: Հանձնաժողովի մյուս անդամների գտնվելու տեղերը, թե ով որ սեղանի մոտ էր՝ այժմ չի հիշում: Ինքն իր նստած տեղից քաշքշոց է նկատել՝ հանձնաժողովի նախագահի և տվյալ Հակոբի միջև, ինքը դա հեռվից է տեսել և չի նկատել այդ ընթացքում իրար հարվածել են, թե ոչ, նաև նրանք բարձր բանավիճել են, բայց հայհոյանք չի եղել: Հանձնաժողովի անդամների մի մասը՝ ոչ բոլորը, տեղերից վեր կացան, որպեսզի նրանց բաժանեն, օրինակ՝ ինքը չի վեր կացել, քանի որ այդ պահին իր մոտ ընտրողներ են եղել: Իր հիշելով Նորայր Գևորգյանը մոտեցել է նրանց, իսկ վերջում իրենց սենյակից եկել և միջամտել են նաև տեղամասում եղած ոստիկանները և դրանով միջադեպն ավարտվել է: Միջադեպը տևել է մոտ 2-3րոպե և այդ ընթացքում քվեարկությունը դադարել է, և վերսկսվել է, երբ հանձնաժողովի անդամները նստել են իրենց տեղերում, այլ միջադեպ չի եղել: Չի տեսել, որ տեղամասում որևէ մեկը ծեծի Ռոմիկ Դանիալին կամ նրանից տեսախցիկ խլի, իր հիշելով ինչ-որ մեկի հետ բանավիճել է, սակայն թե կոնկրետ ում հետ չի կարող ասել: Միջադեպի ժամանակ տեղամասում եղել են մի քանի ընտրողներ, բայց նրանք իրեն անծանոթ են եղել և անուն, ազգանունով որևէ մեկին չի հիշում և չի կարող նկարագրել, ավելացնելու այլ բան չունի /հատոր 1 գ.թ.59-60, դատական նիստի արձանագրություն/: Գործով վկա Նորայր Գևորգյանը դատաքննությամբ ցուցմունք տվեց այն մասին, որ ճանաչում է ամբաստանյալին, տուժողին, նրանց հետ թշնամություն կամ բարեկամություն չունի: Դեպքի վերաբերյալ մանրամասներ չի հիշում, սակայն կարող է ասել, որ այդ օրը երեկոյան, ընտրությունների ժամանակ, Արմեն Ազոյանի և Հակոբ Դեխնավիի միջև վիճաբանություն է տեղի ունեցել, ինչի արդյունքում Արմեն Ազոյանի դեմքի վրա վնասվածք է եղել: Ինքը եղել է հանձնաժողովի անդամ: Ա.Ազոյանն ու Հ.Դեխնավին ընտրությունների հետ կապված են վիճել, Հ.Դեխնավին Ա.Ազոյանին ասել է, որ նա ընտրակեղծիք է անում, որը իրականում տեղի չի ունեցել, ինչի հետ կապված վիճաբանել են, ընտրությունը շարունակվել և ավարտվել է: Վիճաբանությանն ինքը չի միջամտել, այդ ժամանակ ինքը նստած ընտրությունների գրանցման մատյանն է լրացրել, հարվածները նկատել է, թե ինչպես է Հակոբ Դեխնավին հարվածել Արմեն Ազոյանին, որից հետո էլ երևացել է արյան հետքը: Չի տեսել, թե ով է միջամտել վիճաբանությանը, քանի որ աշխատելիս է եղել, աշխատանքը դադարեցրել է գոռոցների ժամանակ և վերջում գնացել է նրանց բաժանելու, իրենք բոլորն էլ փորձել են բաժանել, չի կարող ասել, թե վիճաբանության որ հատվածում է գնացել, սակայն հստակ հիշում է, որ Դեխնավիի հարվածելուց հետո է գնացել: Դեխնավին ձեռքով է հարվածել Ազոյանին, սակայն չի կարող ասել ափով է հարվածել, թե ոչ, տեսել է, որ հարվածել է դեմքին: Դա Դեխնավիի ձեռքն է եղել, քանի որ հարվածելու ժամանակ նրանք երկուսով են եղել, չի կարող ասել նա մեկ անգամ է հարվածել, թե մի քանի անգամ: Իր հիշելով ինքը ներկա է եղել վիճաբանության սկզբից մինչև վերջ: Վիճաբանության սկզբում ինքը նստած է եղել սեղանի դիմաց, իսկ Ազոյանի և Դեխնավիի վիճաբանությունը եղել է իր տեսադաշտում՝ մոտ 10մ հեռավորության վրա: Վիճաբանության ընթացքում չի հիշում նրանց կողմից միմյանց հասցեին հայհոյանքներ, սպառնալիքներ եղել են, թե ոչ, չի նկատել Դեխնավիի դեմքին հարված եղել է, թե ոչ: Դեխնավիին և Ազոյանին բաժանել են ընտրության մասնակիցները և հանձնաժողովի անդամները, հանձնաժողովի անդամներից հիշում է Ա.Մանուկյանին, մնացածին չի հիշում: Նրանք իրենից շուտ էին սկսել նրանց բաժանել: Բաժանելու ընթացքում բաժանողների, Ազոյանի կամ Դեխնավիի կողմից անկանոն շարժումներ չի նկատել: Ինքը աշխատելիս է եղել և չի իմացել, թե վիճաբանությունն ինչից է ծագել, սակայն վիճաբանության ընթացքում Դեխնավին ասել է, որ խախտում մի արեք, մի խախտեք, սակայն այնտեղ խախտում չի եղել և ընտրությունները բնականոն կերպով ընթացել են, բուլետենի պակաս չի եղել կամ այլ բան: Արմենի դեմքին արյունը նկատել է հարվածից անմիջապես հետո: Չի կարող ասել, թե ինչքան ժամանակ է տևել: Ինքը սկզբում չի գնացել, քանի որ քաղաքացիներ են եղել իր դիմաց կանգնած և չէր կարող նրանց թողնել այնտեղ և գնար, իր աշխատանքը վերջացրել է, հետո է գնացել, ապա վերադարձել է, որը մի քանի րոպե է տևել: Բաժանելուց հետո Ազոյանը տեղ չի գնացել, տեղում է մնացել: Վկայի նախաքննական ցուցմունքը հրապարակելուց հետո վերջինս հայտնեց, որ ինքը հարվածի պահն անձամբ տեսել է: Հանձնաժողովի աշխատանքը միջադեպի արդյունքում խանգարվել է, քանի որ աշխատանքը պարալիզացվել էր, մարդիկ հավաքվել էին և ընտրությունները չէր ընթանում, բոլորը շոկի մեջ են եղել նման իրավիճակից, իսկ աշխատողների աշխատանքն այնքանով էր խոչընդոտվել, որ բոլորը տեղերից վեր էին կացել և ցանկանում էին հասկանել, թե ինչ է կատարվում, այդ մի քանի րոպեն պարալիզացվել է, բոլորին հետաքրքիր է եղել: Հարվածը տեսել է և այդ տեսնելով մոտեցել է վիճաբանությանը, սակայն երբ ինքը մոտեցել է նրանց, արդեն բաժանել էին: Ինքը վիճաբանությանը մոտեցել է այն կանխելու համար, երկրորդն էլ հասկանալու՝ թե ինչն է եղել պատճառը: Միջադեպը, որը տեղի է ունեցել, մի քանի րոպեով հանձնաժողովի աշխատանքը խոչընդոտել է, քանի որ աղմուկ է եղել, քաշքշոց, քաղաքացիներն էլ շոկի մեջ կանգնած նայել են, քվեաթուփը չի շրջվել, ինքը չի տեսել, որ որևէ մեկն այն շրջի և նստի վրան /դատական նիստի արձանագրություն/: Գործով վկա Նորայր Գևորգյանը նախաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ՀՀ Սահմանադրության փոխոխման հետ կապված 06.12.2015թվականի հանրաքվեի ժամանակ հանդիսացել է Արաբկիր վարչական տարածքում գտնվող 4/01տեղամասային հանձնաժողովի անդամ ընտրատարածքային հանձնաժողովի կողմից: Տվյալ օրը տեղամասը բացվելուց՝ քվեարկության սկզբից մինչև վերջ և քվեների հաշվարկի ժամանակ հանձնաժողովի կազմում ներկա է եղել հիշյալ տեղամասում: Քվեարկության ողջ ընթացքը և քվեների հաշվարկը տեղի է ունեցել առանց որևէ խախտումների, այդպիսի բան չի եղել և չի էլ արձանագրվել: Առավոտվանից ներկա են եղել »Ասպարեզ« օրաթերթի ներկայացուցիչ Հակոբը, ում ազգանունն ինքը չի հիշում, ինչպես նաև դիտորդ Ռոմիկ Դանիալը: Նրանք երկուսն էլ գրանցվել են տեղամասի գրանցամատյանում: Թեև ինչպես վերը նշեց ընտրությունները ընթանում էին առանց որևէ խախտման, սակայն Ռոմիկն ու Հակոբը գտնվելով տեղամասում, անտեղի խանգարում էին հանձնաժողովի աշխատանքները և անհիմն հայտարարություններ են արել՝ իբր տեղամասում խախտումներ են կատարվում, երկուսն էլ նման հայտարարություններ են կատարել, ի դեպ, նրանցից Ռոմիկի մոտ տեսանկարահանող սարք է եղել, որով նա տեսանկարահանումներ է կատարել: Նշում է, որ տեսանկարահանումները թույլատրվում են և որևէ մեկը, այդ թվում նաև ինքը նրան չեն արգելել այն կատարելու, սակայն նա փորձել է նկարահանել նաև ցուցակները, ինչը չի թույլատրվում և ինքն անձամբ նրան ասել է, որ ցուցակները չնկարի: Նրանց կողմից նշված անհիմն խախտման հայտարարություններից մեկը վերաբերվել է նրան, թե ինչու է քաղաքացին քվեարկության եկել և գրանցվում է ոչ թե անձնագրով այլ նույնականացման քարտով, իսկ ինքն էլ բացատրել է, որ դա թույլատրելի է, կամ էլ ասել է, որ թույլ չտան տեղամասում 15հոգուց ավել ընտրող լինի, այն դեպքում երբ իրականում այդ քանակի մարդ, նկատի ունի ընտրող միաժամանակ տեղամասում չեն եղել, եղել է, որ 1 կամ 2հոգի սպասել են ֆոյեում, որն առանձնացված էր տեղամասից և իրենք էլ չէին կարող մարդկանց այնտեղից դուրս հանել: Ժամը 17.00-ի սահմաններում, երբ գտնվել է քվեարկողների ցուցակի սեղաններից մեկի մոտ և սպասելիս է եղել տեղամաս եկած քաղաքացիներից մեկին, ում չի հիշում ոչ դեմքով և ոչ էլ անուն, ազգանունով, աղմուկ է լսել ֆոյեից, նայել է այդ կողմ և տեսել է, որ Հակոբը վիճաբանում է հանձնաժողովի նախագահ Արմեն Ազոյանի հետ: Ինքը տեղից վեր է կացել, մոտեցել է նրանց բաժանելու: Ցանկանում է նշել, որ բացի իրենից, հանձնաժողովի այլ անդամներ էլ են վերկացել իրենց տեղից, որ բաժանեն նրանց: Բաժանողներից հիշում է հանձնաժողովի անդամ Արեն Մանուկյանին, մյուսներին չի հիշում, բայց կարող է ասել, որ քվեարկության եկած և իրեն անծանոթ քաղաքացիներ էլ են եղել: Տեսել է նաև, որ Արմեն Ազոյանի դեմքը՝ այտի և աչքի շրջանում արյունոտված է: Նաև նշում է, որ միջամտել են ոստիկանության աշխատակիցներ, ովքեր մինչ այդ իրենց համար առանձնացված սենյակում են եղել, հնարավոր է ձայներ են լսել և եկել միջամտել են: Դրանով միջադեպն ավարտվել է, որը տևել է մոտ 5րոպե: Այդ ընթացքում քվեարկությունը մի պահ կանգ է առել, քանի որ հանձնաժողովի անդամները իրենց տեղերից վեր են կացել, իսկ ընտրողներն էլ կանգնած նայում էին: Դրանից հետո քվեարկությունը շարունակվել է բնականոն կարգով և միջադեպ չի եղել: Միջադեպի ժամանակ հայհոյանք չի լսել: Երբ մոտեցել է, տեսել է, որ հանձնաժողովի նախագահի դեմքն արյունոտված է և վերջինս ասել է, որ Հակոբն է իրեն վնասվածք պատճառել: Ներկայումս հիշեց, որ միջադեպը սկսել է այն բանից հետո, երբ հանձնաժողովի նախագահը Հակոբին դիտողություն է արել և ասել, որ դադարեցնի խախտումների մեջ անհիմն մեղադրանքներ տալը և հանձնաժողովի աշխատանքը խանգարելը, որից հետո Հակոբը քաշքշել և հարվածներ է հասցրել Արմեն Ազոյանին, դրա համար էլ մոտեցել է և բաժանել, իսկ Արմեն Ազոյանի կողմից Հակոբին ուղղված հարված չի տեսել: Չի տեսել, որ ինչ-որ մեկը Ռոմիկի ձեռքից վերցնի տեսանկարահանող սարքը /հատոր 1 գ.թ. 51-54, 128-132, դատական նիստի արձանագրություն/: Գործով վկա Տիգրան Ազատյանը նախաքննության և դատաքննության ընթացքում նույնաբովանդակ ցուցմունքներ տվեց այն մասին, որ ՀՀ Ոստիկանության համակարգում աշխատում է 1996թվականից մինչ օրս: 2006թվականի մարտից աշխատում է ՀՀ Ոստիկանության շտաբում որպես հերթապահ ծառայության վարչության կրտսեր տեսուչ, ոստիկանության ավագ ենթասպա է: Սահմանադրության փոփոխությունների 2015թվականի դեկտեմբերի 6-ի հանրաքվեի ժամանակ, համաձայն ղեկավարության կողմից հաստատված գրաֆիկի, ծառայություն է կատարել Արաբկիրի վարչական տարածքում գտնվող թիվ 4/01տեղամասում, որը գտնվում էր Քանաքեռ ՀԷԿ-ի դպրոցներից մեկի շենքում: Իր հետ նույն տեղամասում ծառայություն են կատարել ոստիկանության փոխգնդապետ Կարեն Մելքոնյանը (խմբի ավագ) և ոստիկանության կրտսեր սերժանտ Ռոբերտ Բեժանյանը: Սահմանված կարգի համաձայն՝ քվեարկության ընթացքում գտնվել են իրենց հատկացված սենյակում, որը դպրոցի առաջին հարկում էր: Իրենք իրավունք չեն ունեցել լինել քվեարկության սրահում և կարող էին դուրս գալ միայն հանձնաժողովի նախագահի կանչով: Ընդհանրապես տեղամասում ծառայություն կատարող ոստիկանները ենթարկվում են հանձնաժողովի նախագահի օրինական ցուցումներին ու կարգադրություններին: Ժամը 17-ի սահմաններում, երբ երեքով գտնվել են իրենց հատկացված սենյակում, քվեարկության սրահից աղմուկ է լսվել և բղավոցներ, սակայն սկզբից դուրս չեն եկել, քանի դեռ հանձնաժողովի նախագահը իրենց չէր կանչել: Րոպեներ անց լսվել է հանձնաժողովի նախագահի ձայնը, ով բղավում էր. »ոստիկաններ, եկեք«: Երեքով էլ դուրս են եկել իրենց սենյակից ու տեսել են, որ սրահում քաշքշուկ է տեղի ունենում հանձնաժողովի նախագահի և մի տարեց տղամարդու միջև, ով, ինչպես հետո իմացել են՝ դիտորդ էր կամ ինչ-որ թերթի ներկայացուցիչ: Իրենք միջամտել են, այդ մարդուն հեռու են տարել հանձնաժողովի նախագահից: Նկատել է, որ հանձնաժողովի նախագահի դեմքին՝ այտի վրա, արյան հետքեր կան: Զանգահարել են ոստիկանության Արաբկիրի բաժին, որտեղից օպերատիվ խումբ է եկել տեղամաս, որից հետո իրենք նորից վերադարձել են իրենց հատկացված սենյակ: Այդ ամենը տևել է մոտ 5րոպե: Այդ ընթացքում միջադեպի մասնակիցներից հայհոյանքներ չի լսել, եղել է միայն աղմուկ, իրարանցում և բղավոցներ: Թե ինչն է հանդիսացել միջադեպի պատճառը, իրեն հայտնի չէ: Միջադեպի մասնակիցներն իր ներկայությամբ իրար հարվածներ չեն հասցրել, ինքը միայն քաշքշուկ է տեսել, իսկ մինչև իրենց դուրս գալը հարվածներ եղել են, թե ոչ, չի կարող ասել /հատոր 1 գ.թ.107-108, դատական նիստի արձանագրություն/: Գործով վկա Կարեն Մելքոնյանը նախաքննության և դատաքննության ընթացքում նույնաբովանդակ ցուցմունքներ է տվել այն մասին, որ 1996թվականից աշխատում է ՀՀ Ոստիկանության համակարգում՝ տարբեր ստորաբաժանումներում: 2012թվականի օգոստոսից աշխատում է ՀՀ Ոստիկանության քրեական հետախուզության գլխավոր վարչության 1-ին վարչության 1-ին բաժնում որպես ՀԿԳ ավագ օպերլիազոր: Ոստիկանության փոխգնդապետ է: ՀՀ Սահմանադրության փոփոխությունների 2015թվականի դեկտեմբերի 6-ի հանրաքվեի ժամանակ, համաձայն ղեկավարության կողմից հաստատված գրաֆիկի, ծառայություն է կատարել Արաբկիր վարչական տարածքում գտնվող թիվ 4/01տեղամասում, որը գտնվում էր Քանաքեռ ՀԷԿ բանավանում՝ դպրոցի շենքում: Հիշյալ ծառայությանը ներգրավված էին նաև ոստիկանության այլ ծառայողներ: Որպես ոստիկանության սպա նշանակված էր խմբի ավագ և իր հետ նույն խմբում էին ոստիկանության ավագ ենթասպա Տիգրան Ազատյանը և ՀՀ ոստիկանության կրթահամալիրի կուրսանտ, ոստիկանության կրտսեր սերժանտ Ռոբերտ Բեժանյանը: Տեղամասում իրենց համար հատկացված էր առանձին սենյակ, որը գտնվում էր դպրոցի շենքի առաջին հարկում, մուտքից աջ, իսկ մուտքից ձախ գտնվում էր այն սրահը, որտեղ ընթանում էր հանրաքվեն: Սահմանված կարգի համաձայն՝ հանրաքվեի կամ ընտրությունների ընթացքում ոստիկանության ծառայողները պարտավոր են գտնվել իրենց հատկացված սենյակում և ընտրատեղամաս մտնել միայն հանձնաժողովի նախագահի կանչով, ինչպես նաև դրսում տեղամասի մոտ կուտակումների և հասարակական կարգի այլ խախտումների դեպքում միջամտել: Այդ օրն իրենց ծառայության ընթացքում որևէ միջադեպ չի եղել, բացի ժամը 17-ի սահմաններում տեղի ունեցած միջադեպից: Այդ ժամանակ գտնվել են իրենց հատկացված սենյակում: Սրահից աղմուկ է լսվել ու գրեթե դրանից անմիջապես հետո՝ հանձնաժողովի նախագահի ձայնը, ով կանչում էր ոստիկաններին: Լսելով այդ կանչը, անմիջապես դուրս են եկել սենյակից և ընտրությունների սրահում տեսել են իրարանցում և վեճ, որի մեջ ներգրավված էր տարեց մի տղամարդ, ում կարգավիճակը ստույգ չգիտի կամ դիտորդ էր, կամ ինչ-որ կուսակցության կամ կազմակերպության ներկայացուցիչ: Նա վիճում էր հանձնաժողովի նախագահի հետ, սակայն վեճի ստույգ պատճառը չգիտի: Նա բղավում էր, իսկ հայհոյանքներ չի լսել: Ինքն ու մյուս ոստիկանները այդ տարեց մարդուն և հանձնաժողովի նախագահին հեռացրել են իրարից: Հանձնաժողովի նախագահի դեմքին քերծվածք և արյան հետքեր է տեսել: Հարվածներ չի տեսել, միայն քաշքշուկ և իրարանցում է տեսել: Հավանաբար միչև սրահ մտնելն է եղել հարվածը: Բացի այդ, հանձնաժողովի նախագահն իրեն ասել է, որ հատկապես այդ տղամարդն է իրեն հարվածել: Ինքը զանգահարել է ոստիկանության Արաբկիրի բաժին, որտեղից օպերատիվ խումբ է ժամանել, իսկ իրենք իրադրությունը հանդարտվելուց և հանրաքվեի ընթացքը նորից իր բնականոն հունի մեջ մտնելուց հետո վերադարձել են իրենց սենյակ: Միջադեպը տևել է մոտ 4-5րոպե: Այդ ընթացքում հանրաքվեի գործընթացը ընդհատվեց, քանի որ միջադեպի ժամանակ հանձնաժողովի անդամներն էլ էին վեր կացել իրենց տեղերից /հատոր 1 գ.թ. 111-112, դատական նիստի արձանագրություն/: Գործով վկա Աստղիկ Գևորգյանը նախաքննության և դատաքննության ընթացքում նույնաբովանդակ ցուցմունքներ է տվել այն մասին, որ ՀՀ Սահմանադրության փոփոխությունների 2015թվականի դեկտեմբերի 06-ի հանրաքվեի օրը հանդիսացել է Արաբկիր վարչական տարածքում գտնվող թիվ 4/01տեղամասի ընտրական հանձնաժողովի քարտուղարը: Հանրաքվեի օրը տեղամասը բացվելուն պես մինչև քվեների հաշվարկի ավարտը գտնվել է տեղամասում և կատարել իր պարտականությունները հանձնաժողովի մյուս անդամների հետ: Տեղամասը բացվելուն պես այնտեղ են եկել դիտորդ Ռոմիկ Դանիալը և ԶԼՄ-ի ներկայացուցիչ »Ասպարեզ« օրաթերթից Հակոբ Նազարի-Դեխնավին: Օրենքով սահմանված կարգով, որպեսզի դիտորդը ներկա գտնվի տեղամասում, պետք է ներկայացնի փաստաթուղթ՝ իր դիտորդական կազմակերպությունից, համապատասխան ստուգարքը հանձնած լինելու մասին փաստաթուղթ և անձը հաստատող փաստաթուղթ, իսկ ԶԼՄ-ների ներկայացուցիչը պետք է ներկայացնի համապատասխան փաստաթղթերը և ինքը դրանք ստուգելուց հետո գրանցել է տեղամասի գրանցամատյանում, որտեղ նշել է նաև տեղամաս նրանց մուտքի և ելքի ժամերը: Դիտորդը ներկա է եղել ողջ գործընթացին, իսկ ԶԼՄ-ի ներկայացուցիչը տեղամասում է եղել մինչև այն պահը, երբ քննվող միջադեպից հետո ոստիկանների հետ դուրս է եկել տեղամասից: Դա ժամը 17.00-18.00-ի սահմաններում էր: Դուրս գալու ժամը նշել է գրանցամատյանի մեջ: Կարող է ասել, որ քվեարկությունը ընթացել է առանց այնպիսի էական խախտումների, որոնք կարող էին ազդել քվեարկության արդյունքների վրա, այդ իսկ պատճառով էլ որևէ խախտում չի արձանագրվել: Ինչ վերաբերում է քննվող միջադեպին, ապա կարող է ասել, որ այն տեղի է ունեցել ժամը 17.00-ի սահմաններում և ամեն ինչ սկսվել է նրանից, որ հանձնաժողովի »ՀԱԿ« խմբակցությունը ներկայացնող անդամը բոլորի ուշադրությունն է հրավիրել այն հանգամանքի վրա, որ ընտրողների լրացուցիչ ցուցակներում ընդգրկված քաղաքացիների բերած տեղեկանքները տրված էին նոյեմբերի 30-ից մինչև դեկտեմբերի 2-ն ընկած ժամանակահատվածում, իսկ ըստ ՀԱԿ-ի հանձնաժողովի անդամի դրանք պետք է տրված լինեին ոչ ուշ քան նոյեմբերի 30-ը: Դա գրավել է, թե հանձնաժողովի անդամի, թե դիտորդի և, թե ԶԼՄ-ի ներկայացուցչի ուշադրությունը, ովքեր սկսել են վիճարկել այդ հանգամանքը: Առաջարկություն է եղել ժամանակավորապես չգրանցել այդ ցուցակներով գրանցված և ներկայացող քաղաքացիներին՝ մինչև հարցը պարզաբանվի, սակայն հանձնաժողովի այն անդամն ով այդ պահին նշված ցուցակի մոտ էր, շարունակել է գրանցել տեղեկանքներով եկած ընտրողներին, ինչի իրավունքն ունեցել է: Բանը հասել է նրան, որ ինչ-որ մեկը, սակայն ներկայումս ստույգ չի կարող ասել, թե ով, զանգահարել և ճշտել է, որ տվյալ դեպքում խախտում չկա, քանի որ տեղեկանքում նշվում է ոչ թե քաղաքացու կողմից անձնագրային բաժին դիմելու օրը, այլ տեղեկանքի տրման օրը, որը լինում է երեք աշխատանքային օրվա ընթացքում: Այսինքն քաղաքացին ժամանակին է դիմել անձնագրային բաժին և պետք է նրան հնարավորություն տրվեր ընտրելու: Այդ իմանալով, հանձնաժողովի նախագահ Արմեն Ազոյանը բարձր տոնով դիմել է ԶԼՄ-ի ներկայացուցչին, ասելով. »տեսնում եք, որ խախտում չկա, ինչու եք անհիմն հայտարարություններ անում«, որին Հակոբը հակադրել է և ասել, որ բարձր չխոսա, արդյունքում ԶԼՄ-ի ներկայացուցչի և հանձնաժողովի նախագահի միջև վիճաբանություն է եղել, որը տեղի է ունեցել այն սեղանի մոտ, որի վրա դրված է եղել ընտրողներին առաջին ցուցակը և լրացուցիչ ցուցակը, իսկ ինքն այդ պահին գտնվել է քվեատուփի մոտ: Երբ սկսվել է քաշքշուկը, ինքը անմիջապես գնացել է քվեատուփի մոտ, որպեսզի նման խառը իրադրությունում որևէ լցոնում չկատարվի: Քաշքշուկին միջամտել են հանձնաժողովի անդամները, որպեսզի նրանց բաժանեն: Ընթացքում քաշքշուկը տեղափոխվել է մուտքի մոտ, որտեղ ոստիկանները միջամտել են և դրանով միջադեպն ավարտվել է: Միջադեպը տևել է մոտ 5րոպե, այդ ընթացքում մի պահ քվեարկությունը կանգ է առել, որովհետև հանձնաժողովի որոշ անդամներ տեղերից վեր էին կացել և միջամտում էին, իսկ տեղամաս եկած ընտրողները կանգնած նայել են: Հետո ամեն ինչ շարունակվել է սովորական հունով: Հանձնաժողովի նախագահի և Հակոբ Դեխնավիի միջև քաշքշուկը տեսել է, սակայն հարվածները չի նկատել, քանի որ ուշադրությունը սևեռել էր քվեատուփի վրա, որպեսզի խառնաշփոթի մեջ լցոնում չլինի /հատոր 1 գ.թ.61-65. դատական նիստի արձանագրություն/: Գործով վկա Ռոբերտ Բեժանյանը նախաքննության և դատաքննության ընթացքում նույնաբովանդակ ցուցմունքներ է տվել այն մասին, որ 2015թվականի սեպտեմբերին ընդունվել է և ներկայումս սովորում եմ ՀՀ Ոստիկանության կրթահամալիրի ուսումնական կենտրոնում: Ունի ոստիկանության կրտսեր սերժանտի կոչում: Ոստիկանության կրթահամալիրի սովորողները ոստիկանության ծառայողներ են և նույնպես ներգրավվում են համապատասխան առաջադրանքների կատարմանը: ՀՀ Սահմանադրության փոփոխությունների 2015թվականի դեկտեմբերի 6-ի հանրաքվեի ժամանակ, համաձայն ոստիկանության ղեկավարության կողմից հաստատված գրաֆիկի, ծառայություն է կատարել Արաբկիրի վարչական տարածքում գտնվող թիվ 4/01տեղամասում, որը գտնվում է Քանաքեռ ՀԷԿ-ի տարածքում՝ դպրոցի շենքում: Այդ ծառայությանը ներգրավված էին նաև ոստիկանության այլ ծառայողներ: Մասնավորապես, տվյալ տեղամասում իրենց խմբի ավագն է հանդիսացել ոստիկանության փոխգնդապես Կարեն Մելքոնյանը: Բացի այդ, իրենց խմբում էր նաև ոստիկանության ավագ ենթասպա Տիգրան Ազատյանը: Տեղամասում ոստիկանության ծառայողների համար հատկացված էր առանձին սենյակ, որը գտնվում էր դպրոցի շենքի առաջին հարկում: Մուտքից ձախ գտնվում էր այն սրահը, որտեղ ընթանում էր հանրաքվեն, իսկ մուտքից աջ՝ իրենց հատկացված սենյակն էր, որի դուռը փակ էին պահում: Իրենք հրահանգավորված էին, որ սենյակից կարող են դուրս գալ միայն հանձնաժողովի նախագահի կանչով, երբ տեղի են ունենում հասարակական կարգի ակնհայտ խախտումներ, տեղամասի մոտ մարդկանց և ավտոմեքենաների կուտակումներ և այլ ակնհայտ խախտումներ: Ժամը 17-ի սահմաններում, երբ իրենք երեքով գտնվել են իրենց հատկացված սենյակում, քվեարկության սրահից աղմուկ է լսվել: Քիչ անց լսվել է հանձնաժողովի նախագահի ձայնը, ով իրենց է կանչել: Լսելով այդ կանչը, խմբի ավագի հրամանով դուրս են եկել սենյակից, ինքը տեսել է, որ քվեարկությունների սրահում, մոտավորապես այդ սրահի կենտրոնական հատվածում իրարանցում և քաշքշուկ է, որի կենտրոնում էր տարեց մի տղամարդ, ով, ինչպես հետո իմացել է, դիտորդ էր: Նա վիճաբանել է հանձնաժողովի նախագահի հետ, իրենք միջամտել են և այդ մարդուն հեռացրել են հանձնաժողովի նախագահից, նրանց հեռացրել են իրարից: Իրենցից մեկը, իր կարծիքով՝ խմբի ավագը, զանգել է ոստիկանության Արաբկիրի բաժին, որտեղից օպերատիվ խումբ է ժամանել: Այդ խմբի գալու ժամանակ արդեն ամեն ինչ հանդարտվել էր և իրենք վերադարձել էին իրենց հատկացված սենյակ, մինչ այդ խնդրելով, որ արդեն քվեարկած քաղաքացիները դուրս գան տեղամասից: Հետագա իրադարձություններից տեղյակ չի: Ամբողջ միջադեպը տևել է մոտ 4-5րոպե: Այդ ընթացքում աղմուկ է եղել, իսկ հայհոյանքներ չի լսել: Միջադեպի մասնակիցներն իր ներկայությամբ իրար հարվածներ չեն հասցրել, իսկ մինչև իրենց դուրս գալը հարվածներ եղել են թե ոչ, չի կարող ասել: Կարող է միայն ասել, որ հանձնաժողովի նախագահի այտին քերծվածք և արյան հետքեր է տեսել, իսկ նշված տարեց մարդու դեմքին որևէ վնասվածք չի տեսել /հատոր 1 գ.թ. 109-110, դատական նիստի արձանագրություն/: Գործով վկա Մարզպետ Դալլաքյանը դատաքննությամբ ցուցմունք տվեց այն մասին, որ ճանաչում է Հակոբ Դեխնավիին, նրա հետ բարեկամություն կամ թշնամություն չունի: Դեպքի վերաբերյալ կարող է հայտնել, որ երբ դեպքը տեղի է ունեցել, ինքն այդ ժամանակ եղել է բուֆետում, որը կարող է հաստատել նաև բուֆետի աշխատողը: Ինքը այդ օրը եղել է »Օրինաց երկիր« կուսակցության վստահված անձը: Դուրս է ելել բուֆետից այն ժամանակ, երբ ինչ-որ մեկի դեմքից արյուն է եկել և խառը վիճակ է եղել: Չի տեսել, որ մեկը մյուսին հարվածի, ուղղակի գոռացել են, որ խփեց և այլն: Դեպքը տևել է մոտ 5րոպե, այդ ընթացքում միմյանց քաշքշել են, ինչ-որ մեկը գոռացել է »կամեռաս տվեք«, սակայն դա մեղադրվողը չի եղել, այնտեղ մենակ նա չէր, շատ մարդ կար, եղել են նաև ընտրողներ: Միմյանց քաշքշել են իրենց հանձնաժողովի նախագահը և մեղադրվողը: Այնտեղ ընդդիմությունից էլի մարդիկ են եղել, որոնք նույնպես եղել են այդ քաշքշոցի մեջ, սակայն կոնկրետ չի հիշում, թե ով է ում քաշքշել: Երբ ինքը դուրս է եկել արդեն շատացել էին ոստիկանության աշխատակիցները՝ զանգ էր գնացել նրանց, ցանկացել են բերման ենթարկել մեղադրվողին ու հիշում է, որ հանձնաժողովի նախագահի դեմքից արյուն է եկել: Այնտեղ եղել են նաև ընտրողները, որոնց չի ճանաչում, իսկ միջադեպը տեղի է ունեցել հենց դպրոցի մուտքի մոտ: Հանձնաժողովի անդամները, այնտեղ ներկա բոլոր մարդիկ էլ խառնվել են այդ քաշքշուկին, որ բաժանեն: Քվեարկությունն այդ ժամանակ մոտ 5րոպեով է կասեցվել, քանի որ աղմուկը շատ էր, մարդիկ չէին գնում ընտրելու: Պատճառը խոսակցություններից է իմացել, ասել են, որ ինչ-որ մեկի կամեռան է կորել, սակայն ամբաստանյալինը չի եղել, իսկ նա ասել է, որ արկղերը լցոնում են: Երբ ինքը դեպքի վայր է գնացել այնտեղ մեկը մյուսին արդեն չի հարվածել, ուղղակի քաշքշել են միմյանց և գոռացել, չի տեսել, թե ով է ում հարվածել: Չի հիշում, թե ընդդիմությունից որ կուսակցությունների ներկայացուցիչներն են եղել: Ինքը հայհոյանքներ չի լսել: Բուֆետում եղել է բուֆետի աշխատողի՝ Սիրուշի հետ, որի անունը հստակ չի հիշում և եթե չի սխալվում տեղամասի ոստիկանության աշխատակիցներ են եղել: Բուֆետից դուրս է եկել ձայներից, միմյանց վրա գոռացել են, չի հիշում, թե ով էր գոռում, հայհոյանք չի լսել: Մի անգամ է լսել, որ մի մարդ ոստիկաններին ասել է »կամեռան հետ տուր«, իսկ ավելի հստակ ինքը մնացածը տեսաերիզով է տեսել: Ոստիկաններն այդ պահին բաժանել են քաշքշողներին, պահել են, որ իրար մոտիկ չգնան: Հանձնաժողովի նախագահի դեմքին արյունը չգիտի, թե ինչից էր առաջացել, հետագայում խոսակցություններից նույնպես չի իմացել: Այնտեղ բոլորն էլ հանդարտեցրել են վիճողներին, հանձնաժողովի անդամներն էլ են խառնված եղել, որպեսզի բաժանեն, չի հիշում, թե ովքեր են եղել: Հանձնաժողովի անդամներին անուններով չգիտի, սակայն իմացել է, որ հենց նրանք են հանձնաժողովի անդամները, առավոտից այնտեղ նստած են եղել: Հանձնաժողովի անդամ ասածն ի նկատի ունի այնտեղ ներկա բոլորին, օրինակ՝ մեկը »Դաշնակցության« կուսակցության վստահված անձն էր կամ այլ, սակայն ի վերջո այդ մարդիկ էին, նրանց որևէ մեկին չի հիշում: Ինքը հանձնաժողովի նախագահին հարվածելու պահը չի տեսել, նա երբ սկսել են գոռգոռալ այդ պահից է տեսել: Նախաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել, սակայն չի հիշում, թե ինչ ցուցմունք է տվել: Վկայի նախաքննական ցուցմունքները հրապարակելուց հետո վերջինս հայտնեց, որ նախաքննական ցուցմունքն իր ձեռքով է գրել, իր ներկա և նախկին ցուցմունքները տարբերվում են միմյանցից, երկար ժամանակ է անցել և լավ չի հիշում: Պատճառը չէր հիշում, թե ինչից էր եղել, բայց ցուցմունքը հրապարակելուց հետո արդեն հիշեց, իսկ դեմքին հարվածներ հասցնելու վերաբերյալ կարող է հայտնել, որ երբ տեսել է դեմքի արյունը, ենթադրել է, որ դա մեկ անգամ խփելու արդյունք չէ, իր նախաքննական ցուցմունքում հնարավոր է միտքն է սխալ ձևակերպել: Դեպքի ժամանակ ոստիկանության աշխատակիցներ եղել են ընտրատարածքում, իսկ դեպքի ժամանակ էլ կապ են տվել լրացուցիչ եկել են: Չի տեսել Հակոբ Դեխնավիի կողմից հասցված որևէ հարված, ուղղակի ինքը երբ դուրս է եկել բուֆետից, տեսել է, որ արյուն է գալիս և մարդիկ գոռացել են »խփեց-խփեց« ու Դեխնավին է եղել նրա դիմաց և նա ասել է, որ ինքն է խփել և զուտ ենթադրությամբ ասել է, որ դա խփած է, և եթե դա տեսնեիք իրականում դա մեկ անգամ խփելու արդյունք չէր կարող լինել, վիճաբանությունը եղել է ամբաստանյալի հետ, Ռոմիկի հետ կապված /դատական նիստի արձանագրություն/: Գործով վկա Մարզպետ Դալլաքյանը նախաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ՀՀ Սահմանադրության փոփոխումների 06.12.2015թվականի հանրաքվեի ժամանակ հանդիսացել է »Օրինաց Երկիր« կուսակցության վստահված անձը՝ Արաբկիրի տարածքում գտնվող թիվ 4/01տեղամասում: Քվեարկության օրը՝ դեկտեմբերի 6-ին, վաղ առավոտյան գնացել է նշված տեղամաս և ներկա է եղել քվեարկության ողջ ընթացքին: Այդ օրը առավոտվանից, բացի հանձնաժողովի անդամներից տեղամասում ներկա են եղել նաև որպես ԶԼՄ-ի ներկայացուցիչ Հակոբ Հրանտի Նազարին, ինչպես նաև Ռոմիկ անունով մի դիտորդ, որը նկարահանում է կատարել: Նշված Ռոմիկը և Հակոբը, անտեղի և առանց որևէ հիմքի տեղամասում հայտարարում էին, թե իբր քվեարկությունը խախտումներով է ընթանում, չնայած ինքը որպես վստահված անձ ներկա է գտնվել և կարող է ասել, որ որևէ խախտում չի եղել: Ավելի շատ նման հայտարարություն կատարել է Հակոբը, իսկ Ռոմիկը տեսանկարահանում է կատարել: Նույնիսկ մի անգամ էլ փորձել են իրեն իբր խախտում անելու մեջ մեղադրել, քանի որ տեղամաս է եկած եղել 18տարեկան մի պատանի, ով առաջին անգամ էր եկել ընտրության և ձևերը չգիտեր, ինքը բարձր հայտարարել է հնարավոր է որևէ մեկը լինի տղային օգնելու համար, որից հետո ինչ-որ մեկը մոտեցել է և Հակոբը փորձել է իրեն մեղադրել, թե իբր ինքն է գնացել այդ երիտասարդի հետ քվեարկել, ինչը չի համապատասխանել իրականությանը: Այդ երիտասարդի տվյալներն ինքը չգիտի, նա իրեն անծանոթ է եղել: Դրանից հետո Հակոբը սկսել է հայտարարել, թե այն քաղաքացիները, ովքեր անձնագրային բաժնի տեղեկանքով են եկել քվեարկության, սխալ տեղեկանքներ են բերել, որովհետև այդ տեղեկանքները պետք լինեն ոչ թե դեկտեմբերի 2-ով, այլ նոյեմբերի 29-ով: Հանձնաժողովի նախագահն ասել է, որ կարող է զանգել կենտրոնական ընտրական հանձնաժողով և ճշտել, որ դա խախտում չէ: Նրանցից մեկը, չի հիշում, թե ով, զանգել է կենտրոնական ընտրական հանձնաժողով և այնտեղից պարզաբանեցին, որ որևէ խախտում չկա, քանի որ մարդիկ դիմել են անձնագրային բաժին նոյեմբերի 29-ին և երեք աշխատանքային օրվա մեջ, այսինքն՝ դեկտեմբերի 02-ին նրանց տեղեկանք են տվել: Չնայած այդ ամենին, Հակոբը շարունակել է վիրավորել հանձնաժողովի անդամներին և նախագահին, բղավել, որ նրանք խախտումներով են աշխատում և հանցագործներ են: Հանձնաժողովի նախագահն էլ մոտեցել է նրան և դիտողություն է արել, ասելով, որ բավական է մարդկանց անպատվի և վիրավորի, իսկ Հակոբը դրանից վրդովվել է, սկսել են միմյանց քաշքշել, որի ժամանակ ինքը տեսել է, որ Հակոբը ձեռքով հարվածներ է հասցրել հանձնաժողովի նախագահի դեմքին: Չի կարող ասել, թե կոնկրետ քանի անգամ են խփել իրար, բայց կարող է ասել, որ մեկից ավել է եղել: Հանձնաժողովի նախագահը Հակոբին չի հարվածել: Ինքը մոտակայքում է եղել և նրանց բաժանել է, այդ ժամանակ էլ միջամտել են ոստիկանները, ովքեր այլ սենյակից են եկել: Այդ ամենը տևել է մոտ 3-4րոպե, դրա հետևանքով քվեարկությունը չի դադարել, սակայն մի պահ ընթացքը խանգարվել է, քանի որ միջադեպը տեսել են նաև ընտրողները և դա ստվեր է գցել քվեարկության ընթացքի վրա: Միջադեպը տեղի է ունեցել ժամը 17.00-ի սահմաններում, որի ժամանակ հայհոյանքներ չեն եղել /հատոր 1 գ.թ.35-36, դատական նիստի արձանագրություն/: Գործով վկա Վարդան Հակոբյանը դատաքննությամբ ցուցմունք տվեց այն մասին, որ ճանաչում է Հակոբ Դեխնավիին, նրա հետ բարեկամություն կամ թշնամություն չունի: Դեպքի վերաբերյալ կարող է հայտնել, որ դեպքն անձամբ ինքը չի տեսել, տեղեկացել է այլ մարդուց: Իրենց թաղամասի բնակիչ Կարեն անունով անձից տեղեկացել է, որ տեղամասում քաշքշուկ է տեղի ունեցել, սակայն մարնամասներ չի իմացել, թե ով է ում հարվածել, ինչի համար, դրա մասին իրեն չեն հայտնել: Կարենի հետ շփվում է որպես հարևան, չի հիշում, թե նա իրեն օրվա որ ժամին է ասել, նրան տեսել է տեղամասի դիմաց և նա իրեն ասել է, որ քաշքշուկ է եղել հանձնաժողովի նախագահի և Դեխնավիի միջև, այլ բան չի պատմել: Ինքն անմիջապես դրանից հետո չի մտել տեղամաս, ուշ է գնացել, իսկ երբ մտել է Դեխնավին այնտեղ չի եղել, իսկ Ազոյանը այնտեղ էր, նրա դեմքին որևէ արյան հետք, քերծվածք չի տեսել: Դեխնավիին տանելու պահը նույնպես չի տեսել: Ծավալված իրադարձությունների մասին հենց տեղամասում որևէ բան չի լսել: Վկայի նախաքննական ցուցմունքը հրապարակելուց հետո վերջինս հայտնեց, որ ներկայումս շատ բաներ չի հիշում, այն ժամանակ մոտ է եղել դեպքը և ավելի լավ է հիշել: Ինքը տեղամասից բացակայել է մոտ 2ժամ: Ինքը Ազոյանի և Դեխնավիի միջադեպին ականատես չի եղել և չի տեսել: Ռոմիկ Դանիալի միջադեպից հետո՝ կամեռայի հետ կապված, ինքն անմիջապես դուրս է եկել տեղամասից, իսկ Դեխնավիի հետ կապված միջադեպն ինքը չի տեսել, հնարավոր է այնտեղ է եղել, սակայն չի տեսել, այդ տարածքը շատ մեծ է, հնարավոր է բուֆետում է եղել՝ մի քանի անգամ, այնտեղ մտել է ծխելու, թեյելու, սրճելու, ճաշելու համար /դատական նիստի արձանագրություն/: Գործով վկա Վարդան Հակոբյանը նախաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ՀՀ Սահմանադրության փոփոխությունների 06.12.2015թվականի հանրաքվեի ժամանակ հանդիսացել է »ՀՀԿ« կուսակցության վստահված անձը՝ Երևանի Արաբկիր վարչական տարածքում գտնվող թիվ 4/01տեղամասում: Սահմանված կարգի համաձայն՝ ներկայացնելով համապատասխան փաստաթղթերը գրանցվել է տվյալ տեղամասում: Հանարաքվեի օրը տեղամաս է գնացել առավոտյան ժամը 08.00-ի սահմաններում և ներկա է եղել մի քանի ժամ՝ հետևելով գործընթացին: Կարող է ասել, որ հանրաքվեի գործընթացը տեղամասում անցել է օրենքով սահմանված կարգով՝ առանց խախտումների: Նաև նշում է, որ իր ներկայությամբ որևէ միջադեպեր չեն եղել: Առավոտվանից տեղամասում ներկա են եղել ԶԼՄ-ի ներկայացուցիչ Հակոբ անունով տարիքով տղամարդ, ինչպես նաև մի դիտորդ, ում անունը Ռոմիկ է եղել: Վերջինիս մոտ ֆոտոխցիկ է եղել, որով նա նկարահանումներ էր կատարում: Չնայած նրան, որ տեղամասում քվեարկությունը նորմալ է ընթացել, սակայն Հակոբն ու Ռոմիկը անընդհատ փորձել են ինչ-որ պատճառ նշել և հայտարարել, թե իբրև խախտումներ են տեղի ունենում կամ իրենց կարծիքով խախտումներ են տեղի ունենում և մատնանշում, օրինակ՝ եթե տեսնում էին, որ քվեարկության եկած քաղաքացիներից որևէ մեկը ջերմ բարևում է տեղամասում գտնվող որևէ մեկին, ապա նրանք դրա մեջ ինչ-որ բան էին տեսնում և ասում էին, որ ուղղորդում է տեղի ունենում, սակայն իրականում որևէ ուղղորդում տեղի չի ունեցել, ամեն դեպքում ինքը նման դեպքի կամ այլ խախտման ներկա չի եղել: Ժամը 16.00-ից մինչև 17.00-ի սահմաններում, երբ տվյալ Ռոմիկն ու Հակոբը գտնվել են այն հատվածում, որտեղ նստած է եղել հանձնաժողովի անդամ »ՀԱԿ«-ի ներկայացուցիչ Արմեն Մանուկյանը, իսկ ինքը նրանից մի քիչ հեռու է եղել, լսել է, որ խոսակցություն է գնում լրացուցիչ ցուցակներով ընտրության եկած քաղաքացիների մասին, մոտեցել է և տեսել, որ խոսքը գնում է այն մասին, թե ինչու է այդ քաղաքացիների ներկայացրած տեղեկանքներում դրված դեկտեմբերի 2-ի ամսաթիվը: Իր կարծիքով այնտեղ խախտում չի եղել, որովհետև չի կարծել, որ անձնագրային բաժինը ժամկետների խախտում թույլ տար, բացի այդ, իր կարծիքով քաղաքացիներն ավելի շուտ էին դիմել անձնագրային՝ սահմանված ժամկետի մեջ, իսկ անձնագրայինը 2-3օրվա մեջ է այդ տեղեկանքները տալիս: Քանի որ այդ հարցը հանձնաժողովի անդամների մեջ բանավեճի առիթ է դարձել, իսկ Հակոբն ու Ռոմիկը անընդհատ պնդել են, որ դա խախտում է, չգիտի ում կողմից առաջարկ է եղել զանգահարել ընտրատարածքային հանձնաժողովին կամ ինչ-որ այլ տեղ և ճշտել: Այդ ժամանակ ինքը դուրս է եկել տեղամասից, քանի որ տանը անձնական գործեր է ունեցել, մտել է տուն և վերադարձել է ժամը 18.30-ից 19.45-ի սահմաններում: Երբ վերադարձել է, տեղեկացել է, որ իր դուրս գալուց հետո տեղամասում միջադեպ է տեղի ունեցել Հակոբի և հանձնաժողովի նախագահի միջև: Այդ մասին իրեն պատմել է տեղամասի մոտ կանգնած Քանաքեռ ՀԷԿ 8շենքի բնակիչ Կարենը, ում ազգանունը չի հիշում: Նա իրեն պատմել է, որ ինքը գնացել է քվեարկության և տեսել է, թե ինչպես է Հակոբը քաշքշել և ձեռքով հարվածել հանձնաժողովի նախագահին: Ինչպես արդեն նշեց ինքը միջադեպի ժամանակ տեղամասում չի եղել և չի տեսել, թե դեպքն ինչպես է տեղի ունեցել: Դրանից հետո մնացել է տեղամասում մինչև գիշերը ժամը 01-ից 02-ի սահմանները և այդ ընթացքում որևէ միջադեպ տեղի չի ունեցել: Պնդում է, որ միջադեպի ժամանակ տեղամասում չի եղել և ցանկանում է նշել, որ տեղամասից դուրս գալուց առաջ մոռացել է քարտուղարին զգուշացնի, որ երկու ժամով դուրս է գալիս և հավանաբար քարտուղարը տեսնելով, որ ժամը 18-ի սահմաններում ինքը տեղամասում չէ, այդ ժամն է նշել մատյանում՝ որպես իր դուրս գալու ժամ, սակայն իրականում ինքն ավելի շուտ է դուրս եկած եղել /հատոր 1 գ.թ.66-68, դատական նիստի արձանագրություն/: Գործով վկա Սաթիկ Օսյանը դատաքննության ընթացքում ցուցմունք տվեց այն մասին, որ ճանաչում է Դեխնավիին, նրա հետ բարեկամություն կամ թշնամություն չունի: Տվյալ տարածքի դպրոցի բուֆետում է աշխատում: Բուֆետի դուռը բացվելու ժամանակ է լսում, թե դրսում ինչ է կատարվում և դեպքի ժամանակ բուֆետում է եղել, ձայներ լսելուց հետո դուրս է եկել բուֆետից, տեսել է, որ քաշքշուկ է և այդ ժամանակ արդեն ամեն ինչ վերջացել էր և հանդարտվել: Դեպքը եղել է մոտավոր ժամը 6-ի սահմաններում, իսկ այդ ժամանակ բուֆետում մի քանի հոգի մարդ է եղել, ինքը նրանց է սպասարկել: Չի հասկացել, թե միջադեպն ինչի համար էր տեղի ունեցել, իմացել է, որ խոսակցությունը տեղի է ունեցել հանձնաժողովի նախագահի և Դեխնավիի միջև: Բուֆետից դուրս գալուց հետո տեսել է նախագահին, իր հիշելով նրա դեմքն է վնասված եղել: Վիճաբանության ժամանակ ընտրությունները դադարեցվել էին, իսկ երբ ինքը ներս է գնացել այդ ժամանակ արդեն նորից վերսկսել էին և կատարում էին իրենց աշխատանքը: Ինքը դուրս է եկել այն ժամանակ, երբ նախագահին մի կողմ են տարել՝ դեպի դուրս մուտքից, իսկ Դեխնավիին մյուս կողմ, այդ ժամանակ բոլորը եղել են կանգնած, իսկ հանձնաժողովի անդամները, դիտորդներն այդ ժամանակ իրենց գործը չեն արել, չի կարող հիշել և չի էլ ճանաչում, թե ով է տարել նրանց մի կողմ, չի կարող հստակ պնդել, որ դրանք հանձնաժողովի անդամներն են եղել կամ դիտորդները: Թե մինչ բուֆետից իր դուրս գալն այնտեղ ինչ է կատարվել ինքը տեղյակ չէ, դուռը փակ է եղել և ինքը չի լսել: Լրագրողներն իրեն դեպքի հաջորդ օրն են հարցեր տվել, նրանց ասել է այն նույն բաներն ինչ-որ հիմա ասեց: Ինքը հանձնաժողովի նախագահի դեմքին վնասվածք է տեսել, իրեն թվացել է, որ դա արյուն է: Դեպքի օրն իր աշխատանքային ժամն ավարտելուց հետո գնացել է տուն և այլ բան չի եղել: Մարզպետ Դալլաքյան վկային չի հիշում, նման անուն, ազգանունով մարդ չի ճանաչում, եթե տեսնի հնարավոր է ճանաչի դեմքով: Այդ օրը բուֆետից օգտվել են հաճախակի: Միջադեպի ընթացքում, երբ բոլորը մի պահ ոտքի վրա են եղել, քվեարկությունը դադարել է, հետո շարունակվել է: Ինքը տեսել է, որ մի պահ բոլոր աշխատողներն աշխատանքը դադարեցրել են, համոզել են, որ վիճաբանությունը դադարեցնեն, իսկ դրանից հետո այդ կանգնած մարդիկ բոլորը նստել են և շարունակել են իրենց գործերը, ամենքն իր տեղը, օրինակ՝ քարտուղարն իր տեղը: Երբ ինքը բուֆետից դուրս է եկել, բոլոր աշխատողները կանգնած են եղել, հետո Ազոյանի հանդարտվելուց հետո բոլորը նստել են: Ազոյանն ասել է, որ »ես ոչ մի բան չեմ անում, ինչի ես դու անընդհատ ինձ կասկածում, որ ես լցոնում եմ« և նման բաներ է խոսացել, այդ թեմայի շուրջ է եղել վիճաբանությունը, նա ասել է, որ նման բան չի անում, չի հիշում, թե Դեխնավին ինչ է ասել: Չի լսել, որ Դեխնավին կամ Ազոյանն ինչ-որ մեկին հարված են հասցրել, չի լսել նաև, որ տեղամասում նաև այլ դեպք է եղել: Դրանից հետո մտել է բուֆետ, հավաքել է սեղանները և ժամը 7.15-ի սահմաններում տուն է գնացել: Վարդան Հակոբյանին ճանաչում է՝ իրենց կողքի շենքից, նա նույնպես մտել է բուֆետ, բոլորն են մտել: 4-ից 6-ն ընկած ժամանակահատվածում նա մտել է բուֆետ և իր հիշելով հենց այդ ժամանակահատվածում նրանք են նստած սուրճ խմել: Միջադեպի ժամանակ երիտասարդներ եղել են նստած, սակայն չի հիշում, թե ովքեր են եղել, կոնկրետ Վարդանը չի հիշում այնտեղ է եղել, թե ոչ, չի կարող ասել նա ընդհանրապես տեղամասում եղել է, թե ոչ: Երբ ինքը միջադեպից հետո դուրս է եկել, Վարդան Հակոբյանին տեսել է, նա դիտորդ է եղել, նա եղել է տեղամասում, որտեղ քվեարկությունն է եղել և երբ ինքը դուրս է եկել այնտեղ է եղել: Միջադեպի ժամանակ Վարդան Հակոբյանին կոնկրետ չի նկատել, ուշադիր չի եղել, դա իր ենթադրությունն է, որ նա դիտորդ է և պետք է այնտեղ լիներ միջադեպի ժամանակ: Միջադեպի խառնաշփոթի ժամանակ չի եղել քաղաքացի, որ պնդեր իրեն այդ ժամանակ գրանցեն ինքը շուտ ընտրություն անի և գնա: Վկայի նախաքնական ցուցմունքը հրապարակելուց հետո վերջինս հայտնեց, որ իր նախաքննական ցուցմունքում այն նախադասությունը որտեղ ասվում է որ. »…ես լրագրողներին չեմ ասել, որ հանձնաժողովի նախագահն է հարվածել այդ մարդուն, այլ միայն ասել եմ, որ իրեն են հարվածել, բայց ով, ես չեմ տեսել…« ինքը միգուցե նկատի է ունեցել նախագահին /դատական նիստի արձանագրություն/: Գործով վկա Սաթիկ Օսյանը նախաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ աշխատում է »Համեղ պատառ« ՍՊԸ-ում որպես բուֆետապան-վաճառող: Նշված ՍՊԸ-ն սպասարկում է տարբեր հաստատությունների, այդ թվում նաև թիվ 37 հիմնական դպրոցին, որտեղ աշխատում է ինքը: ՀՀ Սահմանադրության փոփոխության հանրաքվեի օրը՝ 06.12.2015 թվականին տվյալ դպրոցի տարածքում տեղակայված էր թիվ 4/01ընտրական տեղամասը: Հանրաքվեի օրը տվյալ տեղամասի նախագահը խնդրել էր դպրոցի տնօրինությանը, իսկ նրանք էլ իրեն էին խնդրել, որ ինքն այդ օրը գնա դպրոց, բացի բուֆետը և հանրաքվեի ընթացքում հանձնաժողովի անդամներին թեյ կամ սուրճ տա: Ինքը հանդիսանում է Քանաքեռ ՀԷԿ-ի բնակիչ, մոտ է բնակվում և այդ օրը առավոտյան ժամը 10-ից գնացել է դպրոց, բացել է բուֆետը և այնտեղ է մնացել մինչև երեկոյան ժամը 19.30-ի սահմանները: Ընտրությունները ընթանում էին դպրոցի միջանցքում, որտեղ ձևավորված էր տեղամասը՝ քվեախցիկները, հանձնաժողովի անդամների սեղանները և քվեատուփը, իսկ բուֆետի դուռը հենց այդ միջանցքից է բացվում, որտեղից իրեն տեսանելի է եղել տեղամասի մի հատվածը, մասնավորապես հանձաժողովի նախագահի սեղանն էր երևում, իսկ ձախից պատի տակ դրված էր քվեատուփը և եթե տեսներ այն, պետք է առաջանար դռան մոտ, իսկ բուֆետի ներսից այն տեսանելի չի եղել: Հիմնականում եղել է բուֆետում, ընթացքում հանձնաժողովի անդամներին թեյ կամ սուրճ է դրել: Որքանով որ իրեն տեսանալի էր, կարող է ասել, որ քվեարկությունը ընթացել է խաղաղ և առանց միջադեպի: Միակ միջադեպը, որը տեղի է ունեցել եղել է երեկոյան, ժամը 17-ից 18-ի սահմաններում: Այդ ժամանակ գտնվել է ներսում՝ խորքում և այնտեղից դուրս է եկել, քանի որ աղմուկ և վիճաբանության ձայներ է լսել տեղամասից: Քանի որ վիճաբանությունը տեսադաշտում չի եղել, դուրս է եկել և տեսել է, որ իրարանցում է, քաշքշուկ՝ հանձնաժողովի նախագահի ու մի տարիքով մարդու միջև, որն իր կարծիքով դիտորդ է եղել կամ ինչ-որ կազմակերպության ներկայացուցիչ: Իր դուրս գալու ժամանակ արդեն քաշքշուկին միջամտել էին տեղամասում գտնվողները, շատ մարդիկ էր խառնվել և խառնաշփոթ վիճակ էր: Այդ ժամանակ միջամտել են նաև տեղամասում գտնվող ոստիկանները և քիչ անց վեճը հանդարտվել է: Եկել են նաև այլ ոստիկաններ և հանձնաժողովի նախագահի հետ վիճող այդ տարեց մարդուն տարել են: Բացի դրանից այլ միջադեպ չի եղել: Ինչպես արդեն վերը նշեց, երբ ինքը բուֆետից դուրս է եկել տեսել է, որ քաշքշուկ է և չի տեսել, որ այդ տարեց մարդը հարվածի հանձնաժողովի նախագահին, նաև չի տեսել, որ հանձնաժողովի նախագահը նրան հարվածի: Դպրոցի բուֆետը աշխատակազմ չունի և միակ աշխատողն ինքն է և հանրաքվեի օրը միայն ինքն է եղել բուֆետում: Հանրաքվեից մոտ 10օր անց այդ տարեց մարդը մի լրագրող աղջկա և օպերատորի հետ եկել են դպրոց և դեպքից են հարցեր տվել մարդկանց, ինքը մի պահ խանութ է մտել և արդեն վերադառնալու ժամանակ դպրոցի բակում նրանք իրեն հարցրել են, թե ինչ է տեսել դեպքի օրը, տեսել է արդյոք, որ այդ տարիքով մարդը որևէ մեկին հարվածի, այդ թվում նաև հանձնաժողովի նախագահին: Հայտնում է, որ ինքը լրագրողներին չի ասել, որ հանձնաժողովի նախագահն է հարվածել այդ մարդուն, այլ միայն ասել է, որ նրան հարվածել են, սակայն չի տեսել, թե ով: Իրականում քաշքշոցի մեջ ձեռքը դիպել է նրան, բայց խառնաշփոթի մեջ չի տեսել, թե դա ում ձեռքն է եղել: Ինքն այդ հարցազրույցի ձայնագրությունը չի տեսել, չգիտի որտեղ է այն տեղադրված: Դեպքից հետո Արմեն Ազոյանի դեմքին վնասվածք և արյան հետքեր է նկատել, իր կարծիքով դա քաշքշուկի ժամանակ է եղել, սակայն ինքը կոնկրետ այդ վնասվածքի պահը չի նկատել /հատոր 1 գ.թ.141-144, դատական նիստի արձանագրություն/: Գործով վկա Արեն Մանուկյանը նախաքննության և դատաքննության ընթացքում նույնաբովանդակ ցուցմունքներ է տվել այն մասին, որ ՀՀ-ում սահմանադրության փոփոխման հետ կապված 06.12.2015թվականի հանրաքվեի ժամանակ հանդիսացել է Երևան քաղաքի Արաբկիր համայնքում տեղակայված 4/01 տեղամասային հանձնաժողովի անդամ՝ »Հայ Ազգային Կոնկգրես« կուսակցության կողմից: Որպես հանձնաժողովի անդամ, տեղամասը բացվելուց մինչև քվեների հաշվարկի ավարտը ներկա է գտնվել տեղամասում և վերջում ստորագրել է համապատասխան փաստաթղթերը: Կարող է հայտնել, որ այդ տեղամասում էական խախտումներ չեն եղել: Ինչ վերաբերվում է միջադեպին, ապա կարող է հայտնել, որ հանձնաժողովի նախագահ Արմեն Ազոյանը և Հակոբ Նազարի-Դեխնավին եղել են իր տեսադաշտում և նրանց կողմից փոխադարձ հարվածներ ինքը չի նկատել: Կարող է նշել, որ այդ ամբողջ ընթացքում Հակոբ Նազարի-Դեխնավին իրեն պահել է շատ պարկեշտ և իրականացրել է օրենքով իրեն վերապահված գործողությունները, չի դրսևորել ագրեսիվ պահվածք և չի հարվածել որևէ մեկին: Միջադեպի մասին դիտորդը զանգահարել է ոստիկանություն և մարդու իրավունքների պաշտպանի գրասենյակ, որից հետո ոստիկանությունը գալով տեղամասային հանձնաժողով, առանց ճշտելու իրողությունը և չփորձելով ինչ-որ գործողություններ իրականացնել՝ հայտնաբերելու գողացված նկարահանող սարքը, բռնի ուժող տեղամասից բերման է ենթարկել լրագրող Հակոբ Դեխնավիին, ով փաստորեն տվյալ միջադեպի ժամանակ տուժողն էր և խոչընդոտվել էր լրագրողի մասնագիտական գործունեությունը: Դիտորդ Ռոմիկ Դանիալը և Հակոբ Դեխնավին կատարել են օրենքով իրենց վերապահված գործողություններ և որևէ կերպ չեն խոչընդոտել հանձնաժողովի աշխատանքներին: Ինչպես արդեն նշեց միջադեպի ողջ ընթացքում փորձել է միջամտել՝ թույլ չտալով դիտորդի և լրագրողի նկատմամբ ծեծը և չի նկատել լրագրողի կողմից որևէ հարված՝ ոչ երիտասարդների և ոչ էլ հանձնաժողովի նախագահի նկատմամբ: Արմեն Ազոյանի դեմքին վնասվածք տեսել է, սակայն այդ վնասվածքը տեսել է այդ միջադեպից շատ ավելի ուշ և տեղյակ չէ ով և ինչ պայմաններում է հասցրել այդ վնասվածքը: Միջադեպի ողջ ընթացքում նա եղել է իր կողքը կամ իր տեսադաշտում և որևէ հարված նրա ուղղությամբ չի նկատել: Նրան հարցրել է, թե դա ինչ վնասվածք է, իսկ նա պատասխանել է, որ իրեն լրագրող Հակոբ Դեխնավին է հարվածել միջադեպի ժամանակ, ինչն իր համար տարօրինակ է, քանի որ այդ ժամանակ Արմեն Ազոյանը եղել է իր դիմաց, իսկ լրագրողը հետևում կանգնած և հարվածելու դեպքում պետք է լիներ իր վրայով, որը տեղի չի ունեցել, իսկ մինչ մոտենալը Արմեն Ազոյանը եղել է իր հետ և իրենք եղել են Դեխնավիից հեռու: Միջադեպից հետո էլ ոստիկանները եղել են այնտեղ և այլ միջադեպ չի եղել: Արմեն Ազոյանի և Հակոբ Դեխնավիի միջև վիճաբանություն, վիրավորանք եղել է, ինչից ելնելով էլ ինքը թողել է այն երիտասարդին, ով փորձում էր այդ ամենը նկարահանել, վազել է Արմեն Ազոյանի և Հակոբ Դեխնավիի մոտ, ովքեր գտնվել են իրենից 5-6մետր հեռավորության վրա և մտնելով նրանց արանքը պահել է Արմեն Ազոյանին, որպեսզի դեպքը ֆիզիկական կոնտակտի և բռնության չհասնի: Ինքը եղել է նրանց մեջտեղում և որևէ բռնություն ոչ մեկի կողմից չի տեսել: Մինչ Արմեն Ազոյանի և Հակոբ Դեխնավիի միջև վիճաբանությունը, Հակոբ Դեխնավին փորձել է միջամտել և չթողնել Ռոմիկ Դանիալի նկատմամբ բռնություն գործադրվի, իսկ թե այդ պահին Արմեն Ազոյանի և Հակոբ Դեխնավիի վիճաբանությունն ինչից է սկսվել՝ չի կարող պատասխանել, քանի որ իր մոտ դա չի ֆիքսվել /հատոր 1 գ.թ.55-58, դատական նիստի արձանագրություն/: Գործով վկա Ռոմիկ Դանիալը նախաքննության և դատաքննության ընթացքում նույնաբովանդակ ցուցմունքներ է տվել այն մասին, որ ճանաչում է ամբաստանյալին, վերջինիս հետ թշնամություն կամ բարեկամություն չունի: Դեպքի վերաբերյալ կարող է հայտնել, որ 2015թվականի դեկտեմբերի 06-ին եղել է դիտորդ տվյալ հանրաքվեի ժամանակ և կատարաել է իր դիտորդական պարտականությունները՝ պարոն Դեխնավիի հետ: Առաջին պահից, երբ ներս են մտել ընտրատեղամաս, սկզբում ոչ ոք չի եղել դռան մոտ սպասել են: Ներս մտնելուց հետո նախագահն է եկել: Հենց սկզբից էլ նկատել է, որ նախագահը »դիրք« բռնած է եղել, թեկուզ և իր բարևի պատասխանը չի տվել որպես նախագահ, ով եկել է նիստ վարի և ընտրությունները սկսվի, հենց այդ պահից լարված իրավիճակ է սկսվել, ասելով թե դուք որտեղից եք, փողոցային ժառգոնով փորձել է խոսել իր և Դեխնավիի հետ: Իրենք փորձել են ուղղակի կատարել իրենց պարտականությունները, որը նախապես իրենց տեղեկացրել են, եթե կարիք է եղել կատարել են նկարահանում կամ հարցեր տվել, խորհուրդներ տվել, սակայն նա անընդհատ փորձել է լարված պահել իրավիճակը, փորձել են ցածր ձայնով խոսել նրա հետ, սակայն նա անընդհատ բարձր ձայնով նկատողություն անելով ասել է, թե եկել են նիստը խանգարելու և փորձել է, թեկուզ լարված իրավիճակ ստեղծել ընտրատեղամասում, բայց իրենք չեն պատասխանել նրա սադրանքներին, եթե թեկուզ կոպտել է չեն պատասխանել՝ արել են միայն իրենց գործունեությունը: Հետո մի երկու անգամ Դեխնավիի կողմից է զգուշացվել, որ ինչ-որ խախտումներ է լինում, Ազոյանը կոնֆլիկտների մեջ է ընկել և հետո տեղի է ունեցել այդ կռիվը, ինքը ֆիքսել է, թե ոնց է Ազոյանը ապտակել Դեխնավիի երեսին և այդ ժամանակ մարդիկ նրանց հետ են քաշել, բայց տեսնելով այդ իրավիճակը, ինքը չի մոտեցել նրանց, որ բաժանի՝ այլ հետ է կանգնել և փորձել տեսախցիկով նկարահանել այն ինչ տեղի է ունեցել, քանի որ ցանկացել է փաստ արձանագրել: Տեղի ունեցավ այդ ամբողջ բաժանումը, Արենը մոտեցել է Ազոյանին հետ քաշել, քաշել են Դեխնավիին միջանցք են հասցրել, բայց միևնույն ժամանակ մարդիկ փորձել են հարթել այդ իրավիճակը, սակայն Ազոյանը գոռացել, հայհոյել է և ցանկացել իրավիճակը լարված պահել: Ազոյանն այդ պահին, այդ խառնաշփոթին, երբ նկատել է, որ ինքը հանգիստ կանգնած նկարում է, հենց այդ պահին հրահանգ է տվել ասելով, թե »կամեռան վերցրեք ձեռքից« և այդ պահին մարդիկ են հարձակվել իր վրա, փորձելով ծեծելով տեսախցիկը վերցնել, ուժ գործադրելով տեսախցիկը վերցրել են իր ձեռքից: Մի քանի ժամով անհետացել են, հետո վերադարձրել են ներսից չիպը հանած և եթե նրանք վերադարձնեն չիպը ամեն ինչ կբացահայտվի: Միջադեպը տևել է 3-4րոպեից քիչ, կոնկրետ ժամ չի կարող ասել: Միջադեպի ժամանակ բաժանել են Արենը և էլի մի քանի մարդիկ, որոնց թվում եղել են նաև հանձնաժողովի անդամներից և քվեարկության մասնակիցներից: Ապտակը տեղի է ունեցել հենց քվեարկության վայրում, հետո Դեխնավիին հեռացրել են միջանցք, բայց Ազոյանը մնացել է հենց այնտեղ: Միջադեպը սկսվել է, քանի որ եղել են խախտումներ և Դեխնավին փորձել է զգուշացնել Ազոյանին, բայց այդ վերջին ժամերին Ազոյանը եղել է շատ լարված՝ երևի ինչ-որ բան այնպես չէր գնում, հունից դուրս է եկել, դրանից էլ սկսվել է: Միջադեպից առաջ կամ հետո Ազոյանի մարմնի վրա որևէ արտառոց բան չի նկատել, քանի որ տեսախցիկի նկարահանմանն է հետևել և այդ ընթացքում Ազոյանին ոչ ոք չի մոտեցել և նրան հարված չի հասցվել, քանի որ Ազոյանի հարվածից անմիջապես հետո իրարից հեռացրել են: Հետո, երբ այդ ամենն ավարտվեց, Ազոյանը դուրս է գնացել, երբ վերադարձել է, նրա դեմքին ինչ-որ վերք են տեսել: Չի կարող ասել ինչից է առաջացել՝ նա ինքն է իրեն հարվածել, գրիմ են արել, թող մասնագետները պատասխանեն: Այլ անձի հետ Ազոյանը չի վիճաբանել, բայց անընդհատ վիճաբանել է, նաև իր հետ է վիճաբանել, գոռգռալով ասել, թե այս ինչ վիճակ է ստեղծվել, խախտում են իրենց աշխատանքը և այլն, այսինքն հենց ինքն է սադրել և ստեղծել այդ վիճակը: Եթե ինքը կամ Դեխնավին չլինեին, իրենց փոխարեն այլ մարդ լիներ, ինչ-որ բան հարցներ Ազոյանին, վերջինս նույն ձև կպատասխաներ, սակայն նա էր նախագահը և պետք է լիներ հավասարակշռված անձնավորություն, զսպվածություն ցուցաբերեր: Տուժողի այն հայտարարությանը, թե ինքը չի հարվածել Դեխնավիին, այլ Դեխնավին է իրեն հարվածել, ապա կարող է հայտնել, որ չի զարմանում, որ նա նման բան է ասել, նա չէր ասի, որ »այո ես եմ ծեծել և լավ եմ արել, ես եմ խոչընդոտը ստեղծել«: Ազոյանն է նման քայլի գնացել և միակ մեղավորը նա է, միակ անձնավորությունն է եղել, որ ագրեսիվ վերաբերմունք է ստեղծել հենց առավոտվանից: Դեպքը երբ տեղի է ունեցել՝ ընտրությունը կանգ չի առել, մարդիկ շարքի մեջ կանգնած են եղել, սպասել են իրենց հերթին: Հիշում է նաև, որ վեճը երբ սկսվել է, իրենք երկու ցուցակների սեղան են ունեցել, ինքը որտեղ կանգնած է եղել, այնտեղից մարդիկ են վերկացել, փորձել են Ազոյանին հեռացնել, բայց երկրորդ սեղանին մեկ հոգի նստած է եղել ցուցակների վրա և ինքը զարմացել է, թե ինչու նա ոչ մի »ռեակցիա« չի ցուցաբերել այդ կռվին, այլ ընդհակառակը նստած շարունակել է ցուցակներում մարդ ման գալ և քվեատուփի մոտ էլ ամբողջ ընթացքում մարդ է եղել նստած: Չի հիշում վերջինիս անունը, նա եղել միակ սպիտակ մազերով անձը հանձնաժողովի մեջ: Երբ Դեխնավիին անկյուն են տարել, որտեղ ցուցակներն են փակցված եղել՝ այդ հատվածում քաշքշուկ էր և հենց այդ ժամանակ են իր տեսախցիկը վերցրել իր ձեռքին, Ազոյանի դուրս գալիս չի տեսել, քանի որ ինքն այդ ժամանակ բռնության մեջ է եղել: 5-10րոպե հետո է Ազոյանը վերադարձել, նրան լրագրողներ էին մոտեցել և փորձում էին պարզել, թե երեսի վրայի վերքը երբ է առաջացել, սակայն Ազոյանը մտել է հաշվարկման սենյակ: Ազոյանին և Դեխնավիին հետ քաշելուց հետո, հնարավոր չէր որևէ մեկը որևէ մեկին հարված հասցներ, քանի որ Ազոյանի ապտակից հետո նրանց արագ հեռացրել են և շատ հեռու են եղել: Քվեատուփի մոտ ամբողջ ընթացքում կանգնած է եղել քարտուղարը և ինքը հստակ տեսել է, որ այդ խառնաշփոթի ժամանակ քվեատուփը տեղից չի շարժվել, որևէ մեկը այն չի շրջել և վրան չի նստել: Այդ պահին քվեարկողները կանգնած են եղել հերթի մեջ, բայց այդ պահին քվեարկող չի տեսել /հատոր 1 գ.թ.81-83, դատական նիստիարձանագրություն/: Գործով վկա Կարեն Մանուկյանը նախաքննության և դատաքննության ընթացքում նույնաբովանդակ ցուցմունքներ է տվել այն մասին, որ հանրաքվեի օրը ժամը 17-ի սահմաններում միայնակ գնացել է Քանաքեռ ՀԷԿ-ի թիվ 37դպրոցի շենքում գտնվող ընտրատեղամաս քվեարկելու համար: Տեղամաս հասնելուց անմիջապես հհետո մտել է տեղամաս, որպեսզի սահմանված կարգով ստորագրի ցուցակում, ստանա քվեաթերթիկ և քվեարկի: Քվեարկությունների սրահը գտնվել է մուտքից ձախ: Մտնելով այնտեղ, տեսել է, որ հենց այդ քվեարկությունների համարյա կենտրոնական մասում, սակայն ավելի մոտիկ մուտքին՝ իրարանցում է՝ մի տարիքով տղամարդ, ով չի կարող ասել, թե այնտեղ ինչ կարգավիճակ է ունեցել, բայց ամեն դեպքում ընտրող չէր, հնարավոր է դիտորդ էր կամ ինչ-որ կազմակերպության ներկայացուցիչ, քանի որ կրծքին ամրացված վկայական է եղել, խոսում էր ակցենտով, կարծես պարսկահայ լիներ, բարձր գոռգոռացել է, հանձնաժողովի նախագահին և անդամներին հանցագործներ է անվանել և իր ներս մտնելու պահին գոռգոռալով հարձակվել է հանձնաժողովի նախագահի վրա և ձեռքով խփել է նրա դեմքին, որից հետո քաշքշուկ է եղել և ներկա գտնվող հանձնաժողովի անդամները միջամտել են, չի կարող ասել քաշքշուկի ժամանակ այլ հարվածներ եղել են, թե ոչ: Հանձնաժողովի նախագահի կողմից պատասխան հարված չի նկատել: Քանի որ այդ ժամանակ իրարանցում է եղել, ինքն այդ պահին չի կարողացել քվեարկել և դուրս է եկել տեղամասից: Քիչ անց տեղամաս են եկել ոստիկանության աշխատակիցներ, որոնք հանդարտեցրել են իրավիճակը և այդ տարեց տղամարդուն, ով հարձակվել էր հանձնաժողովի նախագահի վրա, տարել են իրենց հետ: Դրանից հետո է ինքը մտել տեղամաս քվեարկության, ապա գնացել է այնտեղից: Վեճի պատճառն իրեն հայտնի չէ, երբ ինքը մտել է տեղամաս այդ մարդն արդեն գոռգոռում էր: Հանձնաժողովի նախագահը հանդիսանում է Քանաքեռ ՀԷԿ-ի բնակիչ և նրան այդպես է ճանաչում, նրա հետ մտերմություն չունի: Երբ տեղամասից դուրս է եկել, տեսել է, որ մի քանի հոգի մտնում են, նրանցից հիշում է »ՀՀԿ«-ի վստահված անձ Վարդանին, ում պատմել է, որ այդ տարեց մարդը հարձակվել է հանձնաժողովի նախագահի վրա և հարվածել է նրան: Չի տեսել, որ դիտորդի վրա հարձակվեն և նրա ձեռքից տեսախցիկը վերցնեն, նման դեպքի ականատես չի եղել, այդ մասին ոչինչ չի լսել /հատոր 1 գ.թ.116-118, 137-140, դատական նիստի արձանագրություն/: Պաշտպանության կողմի միջնորդությամբ հրավիրված վկա Եգոր Հովհաննիսյանը նախաքննության և դատաքննության ընթացքում նույնաբովանդակ ցուցմունքներ է տվել այն մասին, որ ամբաստանյալին չի ճանաչում, նրա հետ թշնամություն կամ բարեկամություն չունի: Դեպքի վերաբերյալ կարող է հայտնել, որ 2015թվականի դեկտեմբերի 06-ին կայացած հանրաքվեի ժամանակ եղել է հանձնաժողովի անդամ՝ ցուցակներն է գրել, շատ բան հիմա չի հիշում, միայն կարող է ասել, որ այդ միջադեպի ժամանակ իր մոտ կանգնած մոտ տասը հոգի մարդ է եղել, միմյանց քաշքշել են, ինքը միայն ձայներն է լսել տեսախցիկի հետ կապված: Չի իմացել, թե դեպքը ում հետ է եղել: Ինքը չգիտի ով ում է քաշքշել և խփել, խփել են չեն խփել: Որպեսզի տեսներ, թե ինչ է տեղի ունենում այնտեղ, անհրաժեշտ էր կանգնել, սակայն ինքը ժամանակ չի ունեցել, աշխատել է ցուցակների հետ և շատ մարդ է եղել գրանցվող: Եվ այդ պահին էլ քվեարկությունը ոչ մի րոպե չի դադարել: Ընտրատարածքում ամբաստանյալին տեսել է, սակայն մինչև միջադեպը նրան վերջին անգամ չի հիշում, թե երբ է տեսել: Հանձնաժողովի նախագահին տեսել է և ծանոթացել է նույն օրը: Նկատել է, որ խոսակցությունը հանձնաժողովի նախագահի և Դեխնավիի միջև է: Միջադեպի ժամանակ եղել են բարձր ձայներ, սակայն հայհոյանք չի լսել: Միջադեպը եղել է մուտքի ֆոյեում, իրենց մոտ չի եղել: Մյուս ցուցակները վարողը չի հիշում ով է եղել: Այդ ամբողջ միջադեպի ժամանակաընթացքում քվեատուփի մոտ մարդ է եղել նստած, սակայն չի հիշում, թե ով է եղել կոնկրետ: Չի տեսել, որ հանձնաժողովի անդամներից որևէ մեկը քվեատուփը շրջի և նստի վրան, եթե նման բան լիներ ինքը կտեսներ: Շատ լուրջ միջադեպ այնտեղ չի եղել, ընդամենը սովորական մարդկային գոռգռոց է եղել: Այսինքն այնքան լուրջ չի եղել, որ ինքը վեր կենար և միջամտեր: Ամբողջ ընթացքը երևի տևել է մոտ 5 րոպե: Միջադեպից հետո քննարկում չի եղել, թե ով ում է ապտակել կամ հարվածել, քանի որ եղել են շատ զբաղված: Հանձնաժողովի նախագահի դեմքին, միջադեպից հետո ասել են, որ ինչ-որ քերծվածք է եղել, խոսակցություն չի լսել, թե ինչից է առաջացել այդ քերծվածքը, իր կարծիքով քաշքշուկից է առաջացել: Դեպքի ժամանակ խուճապի ոչ ոք չի մատնվել, իրենք հանգիստ են եղել, քանի որ ոստիկանները վերահսկել են: Ոստիկանները որևէ մեկին դուրս չեն հրավիրել և ընտրատեղամասը չի փակվել, այդ ընթացքում քվեախցիկներում մարդիկ եղել են: Միջադեպ ասելով նկատի ունի քաշքշոցը, որն ինքը չի տեսել: Այդ ժամանակ իր հիշելով հանձնաժողովի բոլոր անդամները նստած են եղել իրենց տեղերում և յուրաքանչյուրն իր գործառույթն է իրականացրել, ինքն այդպես է հիշում, հնարավոր է լավ չի հիշում, իր մասով կարող է ասել, որ ինքը նստած աշխատել է: Քվեատուփի մոտ հանձնաժողվի անդամ եղել է, ով բացել է քվեատուփի ճեղքը՝ քվեաթերթիկը գցելու համար: Հանձնաժողովի նախագահի երեսի քերծվածքը ինքը չի տեսել, միայն լսել է դրա մասին: Կրկնում է, որ քվեատուփն ինքը չի տեսել, որ շրջեն և նստեն վրան, քվեատուփը մշտական եղել է իր տեսադաշտում, չի բացառում, որ շրջած լինեն և վրան նստած, ինքը նման բան չի տեսել: Միջադեպի ժամանակ նոր ընտրողներ չէին կարող ներս մտնել, քանի որ ոստիկանները դռները փակել էին, քանի որ ներսում բավականին շատ մարդ կար, սակայն ներսի մարդկանց էլ դուրս չեն հրավիրել /հատոր 1 գ.թ.37-39, դատական նիստի արձանագրություն/: Պաշտպանության կողմի միջնորդությամբ հրավիրված վկա Հրանտ Վարդանյանը դատաքննությամբ ցուցմունք տվեց այն մասին, որ ամբաստանյալին չի ճանաչում: Դեպքի հետ կապված շատ բան չի հիշում, քանի որ երկար ժամանակ է անցել, կարող է ասել, որ ընտրություններին հանդիսացել է հանձնաժողովի անդամ, ինքը միջադեպին ականատես չի եղել, քանի որ երկու ժամ ազատ ժամանակ է ունեցել, գնացել է իր ընտրատեղամաս՝ ընտրելու, մինչև վերադարձել է միջադեպը ավարտված է եղել: Տեղամասից չի հիշում, որ ժամերին է բացակայել, սակայն երկու ժամ է թույլատրվել բացակայել, եթե մատյանները պահպանվում է այնտեղ ֆիքսվում է, թե ինչքան ժամանակով է բացակայել: Ինքը բացակայել է կեսօրից հետո: Վերադառնալուց հետո հանձնաժողովի անդամներից իմացել է, որ միջադեպ է տեղի ունեցել, սակայն չի հիշում ով է ասել, տեղյակ չէ ինչ միջադեպ է եղել և ում միջև: Հանձնաժողովի նախագահին դեմքով է ճանաչում՝ գործի բերումով: Ընտրելուց հետո, երբ վերադարձել է ընտրատեղամաս՝ տեսել է հանձնաժողովի նախագահին, նրա վրա արտառոց բան չի նկատել, չի հիշում: Վկայի նախաքննական ցուցմունքը հրապարակելուց հետո վերջինս հայտնեց, որ հաստատում է, որ նախաքննության ժամանակ տրված ցուցմունքն է ճիշտ և բացակայել է շտաբից ոչ թե երկու ժամ, այլ չորս ժամ: Իր բացակայության ժամանակ այնտեղ ներքին կարգով փոխարինել են միմյանց՝ ինքն ուրիշի տեղն է նստել և նա է գնացել քվեարկության, հետո նա է եկել նստել, չի հիշում ով է իր փոխարեն նստել: Չգիտի, թե գրանցամատյանում ով է գրանցել այդ տվյալները: Պնդում է, որ տեղում չի եղել միջադեպի ժամանակ, սակայն այդ գրանցված տվյալները, որ կեղծ են դրա մասով չի կարող պնդել: Ինքը չի ճանաչում ամբաստանյալին, նրան տեղամասում չի հիշում տեսել է, թե ոչ, քննիչի հարցերին պատասխանել է, քանի որ այն ժամանակ հիշել է, իսկ այժմ չի հիշում ամբաստանյալին: Եթե նախաքննության ընթացքում Դեխնավիի մասին տվյալներ է հայտնել, նշանակում է այն ժամանակ, հիշել է: Իր նախաքննական գրված ցուցմունքները հաստատում է, որ ճիշտ է, այն ժամանակ հիշել է: Նորայր Գևորգյանին, Մարզպետ Դալլաքյանին, Վարդան Հակոբյանին չի ճանաչում, այդ անուններն անծանոթ են, հնարավոր է դեմքով ճանաչի: Նախաքննության ընթացքում քննիչը եթե սխալ բան գրած լիներ չէր ստորագրի այդ ցուցմունքի տակ /դատական նիստի արձանագրություն/: Գործով վկա Հրանտ Վարդանյանը նախաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ՀՀ Սահմանադրության փոփոխությունների հետ կապված 06.12.2015թվականի հանրաքվեի օրը հանդիսացել է Արաբկիր վարչական շրջանում տեղակայված թիվ 4/01 տեղամասային ընտրական հանձնաժողովի անդամ՝ »Բարգավաճ Հայաստան« կուսակցության կողմից: Հանրաքվեի օրը հանձնաժողովի մյուս անդամների հետ եղել է տվյալ ընտրական տեղամասում՝ բացվելուն պես: Տեղամասում գտնվելու ժամանակ աշխատել է ժամը 8-ից 10-ն ընկած ժամանակահատվածում՝ ցուցակների հետ: Ցանկանում է նաև հայտնել, որ ըստ պայմանավորվածության, ունեցել է նաև ազատ ժամեր, որի ժամանակ իրեն փոխարինել են հանձնաժողովի ազատ անդամները: Մասնավորապես, տեղամասից բացակայել է ժամը 10-ից 12-ը, ապա ժամը 12-ին վերադառնալուց հետո, 12-ից մինչև ժամը 14.00-ն եղել է քվեատուփի մոտ մինչև ժամը 16-ի սահմանները, դրանից հետո դուրս է եկել և վերադարձել է միայն ժամը 20.00-ի սահմաններում: Այդ ընթացքում գնացել է քվեարկության նաև այլ տեղամաս, որտեղ եղել է որպես ընտրող: Քննարկվող միջադեպի ժամանակ տեղամասում չի եղել, միայն տեղամաս վերադառնալուց հետո չի հիշում, թե ումից է լսել, որ իր բացակայության ժամանակ միջադեպ է եղել հանձնաժողովի նախագահի և ԶԼՄ-ի ներկայացուցչի միջև, ով տարիքով տղամարդ է և իր վերադառնալու ժամանակ արդեն այնտեղ չի եղել: Վեճի մասին լսել է, սակայն մանրամասների մասին տեղեկություններ չունի: Իրեն հայտնի չէ, որ Ռոմիկ Դանիալի նկատմամբ բռնություն է գործադրվել, խլել են նրա տեսանկարահանող սարքը, միայն կարող է ասել, որ դիտորդը՝ Ռոմիկ Դանիալը մինչև ուշ գիշեր եղել է տեղամասում, նաև ներկա է եղել քվեների հաշվարկին և այդ ժամանակ տեսել է, որ նրա տեսանկարահանող սարքը նրա ձեռքին է: Կարող է ասել, որ Ռոմիկ Դանիալը և Հակոբ Դեխնավին շատ են խանգարել կամ խոչընդոտել հանձնաժողովի անդամների աշխատանքին, քանի որ ավելորդ լարվածություն են մտցրել, փորձել են ամեն ինչի մեջ խառնվել և խախտում տեսնել հանձնաժողովի աշխատանքներում, այն դեպքում, որ տեղամասում խախտում չի եղել և ամեն ինչ ընթացել է օրենքով սահմանված կարգով: Օրինակ՝ առանց որևէ անհրաժեշտության, մոտեցել են և անձնագրերի համարները գրանցելիս ցուցակները նկարել են, տեսախցիկը պահել են հանձնաժողովի անդամների, եկած ընտրողների և նրանց փաստաթղթերի վրա, ինչով աշխատանքը դանդաղել է, իսկ ընտրողներն էլ դրանից կաշկանդվել են: Կամ օրինակ՝ եթե, ընտրողին ինչ-որ մեկը օգնում էր՝ ոչ հանձնաժողովի կազմից, ինչպես կարգն է, անտեղի միջամտում էին, իբր խախտում է կատարվում: Մի խոսքով կարող է ասել, որ նրանք փորձում էին չեղած տեղը ինչ-որ բան գտնել /հատոր 1 գ.թ.74-76, դատական նիստի արձանագրոթյուն/: Դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 3532եզրակացության համաձայն Արմեն Ազոյանի մարմնական վնասվածքները ձախ այտային և ձախ ստորին կոպի շրջանների քերծվածքների ձևով, պատճառվել են բութ առարկաներով, իրենց վաղեմությամբ համապատասխանում են դեպքին և կարող էին պատճառվել տուժողի նշած հանգամանքներում /գ.թ. 40-41, դատական նիստի արձանագրություն/: ՀՀ կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովից ստացվել են Սահմանադրական փոփոխությունների հանրաքվեի թիվ 4/01տեղամասային հանձնաժողովի գրանցամատյանը, ինչպես նաև հանձնաժողովի նախագահի և հանձնաժողովի անդամների լիազորությունները հաստատող փաստաթղթերը: Գրանցամատյանի զննությամբ պարզվել է, որ դրանում արձանագրված են տեղամասային հանձնաժողովի կազմի, նիստերի գումարման, տվյալ տեղամասում քվեարկության ընթացքի և արդյունքների ամփոփման հանգամանքները: Գրանցամատյանի զննությամբ պարզվել է, որ դրանում գրանցված են հանրաքվեի ժամանակ տեղամասում ներկա գտնված անձինք: Մասնավորապես գրանցամատյանի 33-րդ թերթում առկա գրառմամբ հաստատվում է, որ »Ասպարեզ« օրաթերթի ներկայացուցիչ Հակոբ Նազարի Դեխնավին տեղամաս է մտել 06.12.2015թվականին ժամը 06:58-ին և դուրս է եկել տեղամասից ժամը 17:55-ին: Հանրաքեվի տեղամասային հանձնաժողովի նախագահ Արմեն Ազոյանի և հանձնաժողովի անդամների լիազորությունները հաստատվում են զննված հետևյալ փաստաթղթերով. 1. Հայաստանի հանրապետական կուսակցության 25.11.2015թվականի հայտով, որով հանրաքվեի տեղամասային հանձնաժողովների կազմում նշանակված անձանց թվում է Արմեն Ռազմիկի Ազոյանը (որակավորման վկայական 074464): 2. Հանրաքվեի թիվ 4/01 տեղամասային հանձնաժողովի նախկին նախագահ Նիկոլայ Մուսինյանի 20.11.2016թվականի դիմումով, որով նա խնդրել է իրեն ազատել հանձնաժողովի նախագահի պարտականություններից: 3. Հանրաքվեի թիվ 4/01տեղամասային հանձնաժողովի նախագահ Ն.Մուսինյանի լիազորությունները վաղաժամկետ դադարած համարելու մասին հանրաքվեի թիվ 4ընտրատարածքային հանձնաժողովի 23.11.2015թվականի արձանագրությամբ, որով հաստատվել է Ն.Մուսինյանի լիազորությունների վաղաժամկետ դադարեցման փաստը: 4. Հանրաքվեի թիվ 4ընտրատարածքային հանձնաժողովի 25.11.2015թվականի թիվ 2/3-Ա որոշմամբ, որով փոփոխություններ են կատարվել նույն հանձնաժողովի 12.11.2015թվականի թիվ 2-Ա որոշման մեջ, մասնավորապես 1-ին ենթակետի »Մուսինյան Նիկոլայ Յուրայի« բառերը փոխարինվել են »Ազոյան Արմեն Ռազմիկի« բառերով: 5. Հանրաքվեի թիվ 4 ընտրատարածքային հանձնաժողովի 12.11.2015թվականի թիվ 2-Ա որոշմամբ (վերջնական խմբագրությամբ), որով թիվ 4/01տեղամասային ընտրական հանձնաժողովը նշանակված է հետևյալ կազմով 1.Ազոյան Արմեն Ռազմիկի /ՀՀԿ/ հանձնաժողովի նախագահ, 2. Գևորգյան Աստղիկ Խաժակի /»Ժառանգություն«/ հանձնաժողովի քարտուղար, 3. Հովհաննիսյան Եգոր Գեղամի /ՕԵԿ/ հանձնաժողովի անդամ, 4.Վարդանյան Հրանտ Մինասի /ԲՀԿ/ հանձնաժողովի անդամ, 5.Հովհաննիսյան Անդրանիկ Գևորգի /ՀՅԴ/ հանձնաժողովի անդամ, 6. Մանուկյան Արեն Արամի /ՀԱԿ/ հանձնաժողովի անդամ, 7. Շահինյան Վահրամ Արսենի /ԸԸՀ/, 8.Գևորգյան Նորայր Սենիկի /ԸԸՀ/ հանձնաժողովի անդամ /հատոր գ.թ. 174-229, դատական նիստի արձանագրություն/: ՀՀ Ոստիկանության պետի 22.03.2013թվականի թիվ 848-Ա հրամանով հաստատված՝ թիվ 4/01ընտրական տեղամասում ծառայություն կատարող ոստիկանության վերակարգի ծառայողական գրքույկի զննությամբ պարզվել է, որ հանձնաժողովի նախագահ Արմեն Ազոյանը դրանում գրառում է կատարել հանրաքվեի ժամանակ Հակոբ Դեխնավիի կողմից իր հետ անհիմն վիճաբանության մեջ մտնելու մասին, որի վերաբերյալ դիմել է տեղամասում ծառայություն կատարող վերակարգին և ոստիկանների միջամտությամբ վիճաբանությունը կանխվել է /հատոր 1 գ.թ. 230-232, դատական նիստի արձանագրություն/: Հանրաքվեի թիվ 4/01տեղամասային հանձնաժողովի գրանցամատյանը, Հայաստանի Հանրապետական կուսակցության 25.11.2015թվականի հայտը, հանրաքվեի թիվ 4/01տեղամասյին հանձնաժողովի նախկին նախագահ Նիկոլայ Մուսինյանի 20.11.2016թվականի դիմումը, հանրաքվեի թիվ 4 ընտրատարածքային հանձնաժողովային 23.11.2015թվականի արձանագրությունը, հանրաքվեի թիվ 4 ընտրատարածքային հանձնաժողովի 25.11.2015թվականի թիվ 2/3-Ա որոշումը, հանրաքվեի թիվ 4 ընտրատարածքային հանձնաժողովի 12.11.2015թվականի թիվ 2-Ա որոշումը, ՀՀ Ոստիկանության պետի 22.03.2013թվականի թիվ 848-Ա հրամանով հաստատված, թիվ 4/01ընտրական տեղամասում ծառայություն կատարող ոստիկանության վերակարգի ծառայողական գրքույկը ճանաչվել են որպես ապացույց և պատճենները քրեական գործին են կցվել /հատոր 1 գ.թ. 233-234, դատական նիստի արձանագրություն/: Դատաքննությամբ հետազոտվեց նաև պաշտպան Դ.Գյուրջյանի կողմից ներկայացված »Ազատություն« և »Սիվիլնեթ« լրատվամիջոցների կողմից կատարված և հրապարակված թվով երեք տեսանյութերը՝ »4.01_Վիճաբանություն դիտորդի և ոստիկանների միջև«, »Գասպարի.»Փորձում են լռեցնել մեզ«, »Ծեծեցին դիտորդին, տարան ոստիկանները« վերտառությամբ: 1-ին »4.01_Վիճաբանություն դիտորդի և ոստիկանների միջև« տեսանյութում հանձնաժողովի նախագահ Արմեն Ազոյանը հայտնում է. »Ծեծ չի եղել, վիճաբանություն է եղել՝ թեթև«: 2-րդ »Գասպարի.»Փորձում են լռեցնել մեզ« տեսանյութում՝ դպրոցի բուֆետի աշխատող, գործով վկա Սաթիկ Օսյանը հայտնում է. »Դեխնավիին են խփել, ինքը միայն ճիշտն էր պահանջում, միայն ճիշտը, որ ամեն ինչ նորմալ լինի, ոչ թե ինչ-որ կեղծումներ«: 3-րդ »Ծեծեցին դիտորդին, տարան ոստիկանները« տեսանյութում հանձնաժողովի նախագահ Արմեն Ազոյանը հայտնում է. »Ես դրսում եմ եղել, քաշքշուկի չեմ մասնակցել, երկրորդն էլ դիտորդն է հարձակվել ընտրողների վրա, պատմել են ու եկել տեսել եմ, որ ընտրողների հետ կապված խոչընդոտներ է հանդիսացնում, ես հանձնաժողովի նախագահ եմ, ես ինչ իրավունք ունեմ տենց բաների մասնակցելու: Չգիտեմ դեմքիս արյունը որտեղից է, երևի էտ քաշքշուկից, ով մասնակցել է նրանց վրայի արյունը երևի քսվել ա, լուրջ քաշքշուկ չի եղել, ստից-մտից, արյուն չի ես եմ քսել, տոմատա« /հատոր 2 գ.թ. 487, դատական նիստի արձանագրություն/: 3.Դատարանի իրավական վերլուծությունները. Դատարանը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում վերլուծելով և գնահատելով դատաքննության ընթացքում հետազոտված գործով ձեռք բերված ապացույցները իրենց վերաբերելիության, թույլատրելիության, արժանահավատության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ Հակոբ Հրանտի Նազարի-Դեխնավիին առաջադրված մեղադրանքը հաստատված չի համարում և հանգում է հետևության, որ ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 149հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքը, այն է՝ հանրաքվեի հանձնաժողովի աշխատանքին խոչընդոտելը, որը զուգորդվել է բռնություն գործադրելով, դատարանում չապացուցվեց և սպառվել են նոր ապացույցներ ձեռք բերելու բոլոր հնարավորությունները, հետևաբար նման պայմաններում ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 149հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքում պետք է ճանաչել Հակոբ Հրանտի Նազարի-Դեխնավիի անմեղությունը և նրա նկատմամբ կայացնել արդարացման դատավճիռ՝ հանցակազմի բացակայության հիմքով, հետևյալ պատճառաբանությամբ: Դատարանի գնահատմամբ սույն գործով չի ձևավորվել վերաբերելի, թույլատրելի և հավաստի ապացույցների այնպիսի բավարար համակցություն, որպեսզի դրանք ապահովեն ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 149հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշների ապացուցվածության վերաբերյալ դատարանի հետևությունների արժանահավատությունը, այլ ոչ թե՝ ենթադրությունը՝ ինչպես ներկայացված է մեղադրական եզրակացությունում, ինչպես նաև անմեղության կանխավարկածը հաղթահարելու և մեղադրական դատավճիռ կայացնելու համար: Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատելիս ապացույցների բավարարության հարցին անդրադարձել է ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իր 2014թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13որոշմամբ, որում արձանագրել է հետևյալը. ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 18հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ: Նույն հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի: ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 25հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ: ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 107հոդվածի համաձայն` միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում` 1) դեպքը և հանգամանքները (կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն). 2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին. 3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները. 4) անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ. 5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները. 6) այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրենքով: ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 127հոդվածի համաձայն` 1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից: 2.Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ: ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 365հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ մեղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում, երբ հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատական քննության ընթացքում: Հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված, եթե դատարանը, ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթացքում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքների վրա, դատաքննության ժամանակ հետազոտված հավաստի ապացույցների հիման վրա, ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, սույն օրենսգրքի 360հոդվածի առաջին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին տալիս է հաստատող պատասխաններ: ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 371հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետի համաձայն՝ դատավճռի նկարագրական-պատճառաբանական մասում ցույց է տրվում (...) այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև այս կամ այն ապացույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները: »Ապացույցների բավարարություն« հասկացության էությունը, ապացույցների բավարարությունը որոշելու ընդհանուր չափանիշները, դրանցից յուրաքանչյուրի բնութագիրը Վճռաբեկ դատարանը քննարկել և վերլուծել է Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ թիվ ԵԷԴ/0058/01/10քրեական գործով 22.12.2011թվականին կայացրած որոշման շրջանակներում: Մասնավորապես, վկայակոչված որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը, համեմատական վերլուծության ենթարկելով »ապացուցման առարկա« և »ապացույցների բավարարություն« հասկացությունները, նշել է. (…) եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության: Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ինչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ինչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար: Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը: Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև երբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած: Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե ե՞րբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը: Վերահաստատելով և զարգացնելով Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով արտահայտած իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ »ապացույցների բավարարությունը« որոշելու չափանիշներն են. 1. անմեղության կանխավարկածը, 2. վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքը, 3. դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունը և պատճառաբանվածությունը: Անդրադառնալով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին` Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ քրեական դատավարությունում կանխավարկածը օրենքով կամ նախադեպային իրավունքով հաստատված այն կանոնն է, որի համաձայն՝ որոշակի հանգամանք համարվում է հաստատված, քանի դեռ օրենքով սահմանված կարգով չի ապացուցվել հակառակը: Մարդու անմեղությունը քրեական դատավարության կարևորագույն կանխավարկածներից է, որն ամրագրված է ինչպես ՀՀ Սահմանադրությամբ, միջազգային պայմանագրերով և օրենքներով, այնպես էլ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքով: Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատված համարելը ոչ այլ ինչ է, քան անմեղության կանխավարկածի հաղթահարում: Միևնույն ժամանակ, անձին դատապարտելու համար համարժեք ապացույցների բավարար համակցության բացակայությունը նշանակում է, որ անձի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարված չէ: Այլ խոսքով՝ քրեական դատավարության ընթացքում չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղության: Հարկ է նշել նաև, որ անմեղության կանխավարկածն ամրագրող նորմերը, ինչպես նաև նախադեպային իրավունքը սահմանում են ոչ միայն այդ սկզբունքի բուն էությունը, այլև՝ դրա հաղթահարման, նույնն է, թե անձի մեղավորության հաստատման համար անհրաժեշտ դատավարական չափորոշիչները: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ 2013թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12որոշման մեջ շեշտել է. »(…) ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 107հոդվածում թվարկված՝ ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում՝ կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով: Այլ խոսքով՝ հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի: Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը: Անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել և իրավական դիրքորոշում է արտահայտել նաև Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով 2011թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշմամբ: Մարդու իրավունքների Եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի ուսումնասիրությունը ևս ցույց է տալիս, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 2-րդ կետով երաշխավորված անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը, ի թիվս այլոց, ենթադրում է մեղադրանքի կողմի պարտականությունը ներկայացնելու անձին դատապարտելու համար բավարար ապացույցներ / Barbera Messegue and Jabardo v. Spain, գանգատ թիվ 10590/83, 1988 թվականի դեկտեմբերի 6-ի վճիռ, 77-րդ կետ, Janosevic v. Sweden, գանգատ թիվ 34619/97, 2002 թվականի հուլիսի 23-ի վճիռ, 97-րդ կետ/: Այսպիսով, անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը ենթադրում է ապացույցների այնպիսի ամբողջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմնավոր) կասկածից վեր ապացուցված համարելու, այլ ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անելու համար: Ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս չափանիշին՝ ներքին համոզմունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ 2010թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08որոշման մեջ և դիրքորոշում ձևավորել այն մասին, որ »(…) Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ: Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում: Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական: Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունը«: Այսպիսով, »ներքին համոզմունքը« սուբյեկտիվ-օբյեկտիվ կատեգորիա է: Այն ապացույցների գնահատումն իրականացնող սուբյեկտի գիտակցված և ողջամիտ համոզվածությունն է իր իսկ կողմից կայացված որոշման հիմնավորվածության մեջ (սուբյեկտիվ բնույթ): Այդպիսի համոզվածությունը պետք է ձևավորված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննության արդյունքում և հիմնվի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստերի վրա, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ ողջամտորեն կձևավորեն նույն համոզվածությունը (օբյեկտիվ բնույթ): Ելնելով այն հանգամանքից, որ ներքին համոզմունքն ունի օբյեկտիվ հիմքեր, անհրաժեշտ է այն տարբերակել ինտուիցիայից, ենթադրություններից և այլ անհաշվետու զգացմունքներից: Ի տարբերություն դրանց, ներքին համոզմունքը չի կարող ձևավորվել առանց օբյեկտիվ հիմքի և հիմնվել անթույլատրելի, ոչ վերաբերելի, անարժանահավատ ապացույցների վրա: Այլ խոսքով, ներքին համոզմունքը հիմնվում է ողջամիտ կարծիքի, գիտելիքի վրա, այլ ոչ թե ենթադրությունների, երևակայության, համակրանքի, հակակրանքի կամ կանխակալ կարծիքի վրա: Ներքին համոզմունքի՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունքի օբյեկտիվ հիմքը քրեական գործով ձեռք բերված, բազմակողմանի և օբյեկտիվ հետազոտված ապացույցների բավարար համակցությունն է: Այս առումով անհրաժեշտ է վերլուծել ապացույցների թույլատրելիության, վերաբերելիության և արժանահավատության հատկանիշները, որոնց տեսանկյունից ապացույցները ենթակա են գնահատման: Ապացույցների թույլատրելիության հատկանիշը վերաբերում է դրանց ձևական կողմին: Դրա էությունը կազմում է ապացույցները ձեռք բերելիս օրենքով նախատեսված դատավարական պահանջների պահպանվածությունը և ենթադրում է. - աղբյուրի օրինականություն՝ ապացույցը պետք է ձեռք բերվի միայն օրենքով սահմանված աղբյուրներից /ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 104հոդվածի 2-րդ մաս/, - ձեռքբերման միջոցների օրինականություն՝ պետք է պահպանված լինեն ապացույցների ձեռքբերմանն ուղղված գործողություններ կատարելուն օրենքով առաջադրված պահանջները, - դատավարական ձևակերպում՝ ապացույցը, դրա ձեռքբերման գործընթացը պետք է օրենքով սահմանված կարգով ենթարկվեն դատավարական ձևակերպման, - լիազորված սուբյեկտ՝ այն պետք է ստացված լինի ապացույց ձեռք բերելու լիազորությամբ օժտված սուբյեկտի կողմից: Ապացույցն անթույլատրելի ճանաչելու հիմքերը հստակ սահմանված են ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 105հոդվածով: Վերաբերելիությունն ապացույցի կարողությունն է իր բովանդակությամբ ծառայելու ապացուցման առարկայի մեջ մտնող հանգամանքները, գործի քննության և լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ տվյալները բացահայտելուն և հաստատելուն: Այլ խոսքով՝ ապացույցի վերաբերելիության հատկանիշն արտացոլում է ապացույցի և գործի քննության ու լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքների միջև կապը: Ապացույցը կհամարվի վերաբերելի, եթե տեղեկություններ պարունակի գործի համար որևէ նշանակություն ունեցող փաստի մասին: Ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը նույնպես վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը: Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում: Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները. ա. ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ՝ փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա), բ. ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ՝ վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն), գ. ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը, դ. ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը, ե. նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից: Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ՝ բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը: Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում: Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները: Գործի լուծման համար ապացույցների բավարարությունը որոշելու չափանիշները սերտորեն փոխկապակցված են և փոխադարձաբար պայմանավորում են միմյանց: Գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում: Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով: Ապացույցները բավարար չեն, եթե` 1. գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար, 2. եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ, 3. այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում: ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի »հիմնավոր կասկածից վեր« ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, »հիմնավոր կասկածից վեր« ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած: Նախքան ամբաստանյալ Հակոբ Հրանտի Նազարի-Դեխնավիի արարքում ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 149հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցագործության հանցակազմի առկայության կամ բացակայության հարցին անդրադառնալը` դատարանն անհրաժեշտ է համարում անդրադառնալ նախաքննության մարմնի կողմից նրան ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 149հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքի և որպես մեղավորությունը հաստատող ապացույցներ` մեղադրական եզրակացության մեջ ներկայացված ապացույցների բավարարության հարցին: Դատարանը վերը շարադրված իրավադրույթները, իրավական վերլուծությունները կիրառելով՝ իրավական վերլուծության ենթարկելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները՝ փաստում է, որ նշված ապացույցները Հակոբ Հրանտի Նազարի-Դեխնավիի՝ իրեն մեղսագրված արարքին առնչության և մեղավորության մասին անմիջական, ուղղակի փաստական տվյալներ չեն բովանդակում, դրանք չեն հիմնավորում ամբաստանյալ Հակոբ Հրանտի Նազարի- Դեխնավիի մեղավորությունը: Սույն` թիվ 62232715նախաքննական համարով քրեական գործով կազմված և հաստատված մեղադրական եզրակացության համաձայն, որպես Հակոբ Հրանտի Նազարի- Դեխնավիին ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 149հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորող ապացույցներ նշվել են՝ տուժող Արմեն Ազոյանի, վկաներ՝ Մարզպետ Դալլաքյանի, Անդրանիկ Հովհաննիսյանի, Նորայր Գևորգյանի, Արեն Մանուկյանի, Վահրամ Շահինյանի, Աստղիկ Գևորգյանի, Վարդան Հակոբյանի, Ռոմիկ Դանիալի, Տիգրան Ազատյանի, Ռոբերտ Բաժանյանի, Կարեն Մելքոնյանի, Կարեն Մանուկյանի, Սաթիկ Օսյանի ցուցմունքները, տուժող Արմեն Ազոյանի և վկաներ Նորայր Գևորգյանի, Կարեն Մանուկյանի և մեղադրյալ Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի առերես հարցաքննությունները, դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 3532եզրակացությունը, որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված և պատճենները քրեական գործին կցված՝ հանրաքվեի թիվ 4/01տեղամասային հանձնաժողովի գրանցամատյանը, Հայաստանի Հանրապետական կուսակցության 25.11.2015թվականի հայտը, հանրաքվեի թիվ 4/01տեղամասյին հանձնաժողովի նախկին նախագահ Նիկոլայ Մուսինյանի 20.11.2016թվականի դիմումը, հանրաքվեի թիվ 4ընտրատարածքային հանձնաժողովային 23.11.2015թվականի արձանագրությունը, հանրաքվեի թիվ 4ընտրատարածքային հանձնաժողովի 25.11.2015թվականի թիվ 2/3-Ա որոշումը, հանրաքվեի թիվ 4ընտրատարածքային հանձնաժողովի 12.11.2015թվականի թիվ 2-Ա որոշումը, ՀՀ Ոստիկանության պետի 22.03.2013թվականի թիվ 848-Ա հրամանով հաստատված, թիվ 4/01ընտրական տեղամասում ծառայություն կատարող ոստիկանության վերակարգի ծառայողական գրքույկը: Վերոշարադրյալ ապացույցների բովանդակային վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ դրանք ինչպես առանձին, այնպես էլ համակցությամբ չեն հաստատում կոնկրետ գործով ապացուցման առարկան կազմող այնպիսի հանգամանք,ինչպիսին է` Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի առնչությունը բռնություն գործադրելով հանրաքվեի հանձնաժողովի աշխատանքին խոչընդոտելու դեպքին և նրա մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված և նրան մեղսագրված արարքը կատարելու մեջ, հետևաբար այն ենթադրություն է, վարկած, գնահատողական դատողություն, կարծիք, քանի որ այն չի հաստատվում գործում առկա և դատարանում օբյեկտիվ, լրիվ և բազմակողմանի հետազոտված փոխկապակցված թույլատրելի, վերաբերելի և հավաստի ապացույցների բավարար համակցությամբ: Վերը նշված փաստական հանգամանքները գնահատելով դատարանն արձանագրում է, որ Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցների շարքում առկա չէ որևէ փաստական տվյալ, որով կհիմնավորվեր, որ Հակոբ Նազարի-Դեխնավին գիտակցել և ցանկացել է հանրաքվեի հանձնաժողովի աշխատանքին խոչընդոտել՝ բռնություն գործադրելով: Դատարանն արձանագրում է, որ այլ ապացույցներ ամբաստանյալ Հակոբ Նազարի-Դեխնավիին ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 149հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքի հիմքում չեն դրվել և մեղադրական եզրակացության մեջ չեն վկայակոչվել: Դատարանը նաև անհրաժեշտ է համարում անդրադառնալ Հակոբ Նազարի-Դեխնավիին ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 149հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով առաջադրված մեղադրանքի ձևակերպմանը: ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 309հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` գործի քննությունը դատարանում կատարվում է միայն ամբաստանյալի նկատմամբ և միայն այն մեղադրանքի սահմաններում, որով նրան մեղադրանք է առաջադրվել: ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 6հոդվածի 20-րդ կետի համաձայն` մեղադրանքը ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված կարգով ներկայացված հիմնավորումն է` որոշակի անձի կողմից քրեական օրենսգրքով չթույլատրված կոնկրետ արարքի կատարման մասին: ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իր 24.08.2012թվականի թիվ ԵՇԴ/0002/01/11 որոշմամբ արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ մեղադրանքը հանդիսանում է քրեադատավարական այն ինստիտուտը, որի միջոցով ապահովվում է հանրային քրեական հետապնդման կառուցակարգի գործունեությունը: Մեղադրանքը հանցակազմը կոնկրետ հանցագործության հանգամանքների և այն կատարած անձի հետ կապող դատավարական միջոցն է և այդ պատճառով էլ մեղադրանքը կարելի է դիտարկել որպես հանցակազմի հատկանիշների դատավարական արտահայտություն, որից ածանցյալ է նաև քրեական արդարադատության իրականացման գործառույթը: Քրեական դատավարությունում մեղադրանքը բնորոշվում է որպես կոնկրետ անձին մեղսագրվող հանցավոր գործողության կամ անգործության նկարագրություն դատավարական փաստաթղթերում: Կառուցվածքային առումով մեղադրանքը բաղկացած է գործով հաստատված՝ հանրության համար վտանգավոր և հակաիրավական արարքի կատարման հանգամանքների ամբողջությունից և քրեական օրենքի կոնկրետ նորմից, որի հատկանիշներին համապատասխանում է նշված փաստական հանգամանքների ամբողջությունը: Այլ խոսքով՝ մեղադրանքի տարրեր են կազմում մեղադրանքի ձևակերպումը և դրա իրավաբանական որակումը: (...)Մրցակցության սկզբունքը և պաշտպանության իրավունքը կոչված են դատավարությունը համապատասխանեցնելու արդարության չափորոշիչներին և ապահովելու իրավունքների արդյունավետ վերականգնում, իսկ քրեական արդարադատության շրջանակներում վերոգրյալն առնվազն ենթադրում է տեղի ունեցած հանցագործության մանրամասների հաստատումը, դրանց ճշգրիտ իրավաբանական գնահատական տալը, հասարակությանը և առանձին անհատներին հասցված վնասի, ինչպես նաև հանցանքի կատարման մեջ մեղադրվող անձի իրական մեղքի ամբողջական բացահայտումը: Մրցակցային դատավարության ընթացքում պաշտպանությունը հանդես է գալիս որպես մեղադրանքի հակադրում` նպատակ ունենալով հերքել այն և պաշտպանել քրեական օրենսգրքով չթույլատրված արարքի կատարման մեջ մեղադրվող անձանց իրավունքներն ու շահերը: Այս կարևորագույն գործառույթի արդյունավետ իրականացման համար պաշտպանության կողմն առնվազն պետք է հնարավորություն ունենա ծանոթանալու առաջադրված մեղադրանքի իրավական և փաստական հիմքերին, դրանց վերաբերյալ ներկայացնելու սեփական դիրքորոշումը և մասնակցելու ապացուցման գործընթացին: Պաշտպանության իրավունքի իրականացումը, ինչպես նաև մրցակցային դատավարության ապահովումն անհնար են, եթե մեղադրյալը տեղյակ չէ, թե ինչ անօրինական արարքի կատարման մեջ է մեղադրվում և ինչ ապացույցների հիման վրա: Մեղադրանքի ձևակերպումը միակ հնարավոր դատավարական միջոցն է, որով հնարավոր է դառնում իրացնել անձի իրավունքը տեղեկանալու իր դեմ առաջադրված մեղադրանքի մասին: Հետևաբար մեղադրանքի ձևակերպումը կարելի է բնորոշել որպես մեղադրյալի իրավունքների և օրինական շահերի ապահովմանն ուղղված երաշխիք, որը հնարավոր է դարձնում առաջադրված մեղադրանքից օրինական միջոցներով պաշտպանվելը և թույլ է տալիս հասնել քրեական վարույթի հիմնական` մեղադրյալի անմեղության կամ մեղավորության հարցի հստակ լուծմանը: Համապատասխան դատավարական փաստաթղթերում (անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշում, մեղադրական եզրակացություն) մեղադրանքի ձևակերպման կարևորումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ դրա առկայությունը հնարավորություն է տալիս քրեական հետապնդման ենթարկվող անձին արդյունավետ կերպով իրականացնել իր պաշտպանության իրավունքը: Ավելին, մեղադրական եզրակացության մեջ շարադրվող առանձին հարցեր, մասնավորապես, արարքի փաստական նկարագրությունը, այդ նկարագրության հիմքում դրված ապացույցների շրջանակը, դրանց տրված գնահատականը, վճռորոշ նշանակություն ունեն անձի պաշտպանության իրավունքի պատշաճ իրականացման համար:(...)Մեղադրանքի ձևակերպման մեջ, բացի հանցավորի մասին տվյալներից, հանցագործության տեղից, ժամանակից և եղանակից, մանրամասնորեն և հստակ պետք է նշվեն արարքի քրեաիրավական որակման հիմքում ընկած փաստերը` հանցագործության դեպքի և դրա հետ կապված հանգամանքների մանրակրկիտ նկարագրությունը: Արդար դատաքննության հիմնարար իրավունքի իրացման առումով անընդունելի է, երբ իրավասու պաշտոնատար անձը համապատասխան դատավարական փաստաթղթերում մեղադրանքը ձևակերպելիս սահմանափակվի միայն քրեական օրենքով արգելված արարքի ընդհանրական նկարագրությամբ: (...)Նշված պահանջների պահպանմամբ մեղադրանքը ձևակերպելու դեպքում միայն առաջադրված մեղադրանքը հնարավորություն կտա մեղադրյալին պատշաճ կերպով իրականացնել իր պաշտպանության իրավունքը, ինչպես նաև կապահովվի կողմերի դատավարական իրավահավասարությունը` սեփական դիրքորոշումը հիմնավորելու և մյուս կողմի փաստարկները հերքելու համար: Նշված սկզբունքներից ցանկացած շեղում կհանգեցնի արդար դատաքննության հիմնարար արժեքի առարկայազրկման: Սույն գործով որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին քննիչի 17.12.2015թվականի որոշման, ինչպես նաև մեղադրական եզրակացության եզրափակիչ մասում առկա ձևակերպումներից պարզ է դառնում, որ Հակոբ Նազարի-Դեխնավիին ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 149հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության փոփոխությունների 2015թվականի դեկտեմբերի 6-ի հանրաքվեի օրը Երևան քաղաքի Արաբկիրի վարչական տարածքում Քանաքեռ ՀԷԿ Բանավան 14հասցեում գտնվող թիվ »4/01« ընտրական տեղամասում գրանցվելով որպես զանգվածային լրատվության միջոցի ներկայացուցիչ և ներկա գտնվելով հանրաքվեի ընթացքին, ժամը 17-ի սահմաններում բռնություն գործադրելով խոչընդոտել է հանրաքվեի հանձնաժողովի աշխատանքին, որպիսի գործողություններն արտահայտվել են նրանում, որ ընտրողների լրացուցիչ ցուցակներում ընդգրկված անձանց վերաբերող տեղեկանքների ժամկետի հետ կապված անհիմն վիճաբանության մեջ է մտել տեղամասային ընտրական հանձնաժողովի նախագահ Արմեն Ռազմիկի Ազոյանի հետ և բռնություն գործադրել նրա նկատմամբ՝ ձեռքերով բազմաթիվ հարվածներ հասցնելով Ա.Ազոյանին և պատճառելով նրան առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չպարունակող մարմնական վնասվածքներ ձախ այտային և ձախ ստորին կոպի քերծվածքների ձևով: Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի վերը նշված գործողությունների հետևանքով տվյալ տեղամասում շուրջ 5րոպեով խաթարվել է հանրաքվեի ընթացքը և հանձնաժողովի աշխատանքը: Վերը շարադրված դիրքորոշումների կիրառմամբ ուսումնասիրելով ամբաստանյալ Հակոբ Նազարի-Դեխնավիին ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 149հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքը, Դատարանն արձանագրում է, որ նրանում չի պարունակվում հանցակազմի հատկանիշների դատավարական արտահայտություն, մասնավորապես առկա ձևակերպումներից պարզ չէ, թե Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի գործողությունները գիտակցաբար /ուղղակի դիտավորությամբ/ ուղղվածն են եղել հանրաքվեի հանձնաժողովի աշխատանքին խոչընդոտելուն: Վերոգրյալի հիման վրա Դատարանը գտնում է, որ մեղադրանքի նման ձևակերպման պայմաններում չի ապահովվել ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 149հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված արարքի կատարման մեջ մեղադրվող Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի իրավունքը տեղեկանալու իր դեմ առաջադրված մեղադրանքի փաստական հիմքերի մասին, հետևաբար չի ապահովվել նաև ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 149հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքից ամբաստանյալ Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի պաշտպանության իրավունքի իրականացումը` որպես արդար դատաքննության հիմնարար իրավունքի իրականացման պահանջները բավարարող երաշխիք: Անդրադառնալով Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի արարքում ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 149հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցագործության հանցակազմի առկայության կամ բացակայության հարցին` դատարանն արձանագրում է հետևյալը. ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 3հոդվածի համաձայն` քրեական պատասխանատվության միակ հիմքը հանցանք, այսինքն` այնպիսի արարք կատարելն է, որն իր մեջ պարունակում է քրեական օրենքով նախատեսված հանցակազմի բոլոր հատկանիշները, իսկ ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 18հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործություն է համարվում մեղավորությամբ կատարված՝ հանրության համար վտանգավոր այն արարքը, որը նախատեսված է ՀՀ Քրեական օրենսգրքով: ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իր 13.07.2007թվականի թիվ ՎԲ-107/07 որոշմամբ արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ արարքը ճանաչվում է հանցավոր միայն այն դեպքում, երբ առկա են քրեական օրենքով նախատեսված բոլոր հատկանիշները: Հանցագործությունն իրենից ներկայացնում է չորս պարտադիր տարրերի միասնություն, այն է` օբյեկտ, օբյեկտիվ կողմ, սուբյեկտ, սուբյեկտիվ կողմ: Նշվածներից թեկուզ մեկի բացակայությունը անձի արարքում վկայում է հանցակազմի բացակայության մասին: ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 149հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետը քրեական պատասխանատվություն է նախատեսում քաղաքացու ընտրական կամ հանրաքվեի իրավունքի ազատ իրականացմանը կամ ընտրական կամ հանրաքվեի հանձնաժողովի աշխատանքին խոչընդոտելու, ինչպես նաև ընտրական կամ հանրաքվեի հանձնաժողովի կամ նախաձեռնող խմբի անդամի, թեկնածուի կամ նրա վստահված անձի, դիտորդի, զանգվածային լրատվության միջոցի ներկայացուցչի, կուսակցության /կուսակցության դաշինքի/ լիազորած անձի անձի լիազորությունների իրականացմանը խոչընդոտելու համար, որը զուգորդվել է բռնություն գործադրելով կամ դա գործադրելու սպառնալիքով: ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 149հոդվածով նախատեսված հանցագործությունը սուբյեկտիվ կողմից դրսևորվում է միայն ուղղակի դիտավորությամբ, հանցավորը գիտակցում է որ իր գործողություններով խոչընդոտվելու է հանրաքվեի հանձնաժողովի աշխատանքը և ցանկանում է կատարել այդ գործողությունը: Հետևաբար ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 149հոդվածով նախատեսված հանցագործությունները սուբյեկտիվ կողմից կատարվում են միայն ուղղակի դիտավորության մեղքի ձևով՝ հանցավորը պետք է գիտակցի և ցանկանա դա: Արդեն իսկ վերևում փաստվել է, որ ամբաստանյալ Հակոբ Նազարի-Դեխնավին առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչել և բոլոր ցուցմունքներում փաստացի հերքել է իրեն առաջադրված մեղադրանքը, հայտնելով, որ գործողությունները ուղղված չեն եղել հանրաքվեի հանձնաժողովի աշխատանքները խոչընդոտելուն,այլ տեսնելով ընտրատեղամասում կատարվող խախտումները, ցանկացել է կանխել դրանք, ինչի վերաբերյալ կատարել է համախատասխան հայտարարություններ, Արմեն Ազոյանին չի հարվածել, այդ նա է իրեն հարվածել: Հ.Նազարի-Դեխնավին իր ցուցմունքները պնդել է նաև տուժողին և վկաներին առերես: Վկաների և տուժողի ցուցմունքներով որևէ կերպ չի ապացուցվում այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալը նպատակ է ունեցել խոչընդոտելու հանրաքվեի հանձնաժողվի աշխատանքները: Սույն գործի փաստերը գնահատելով և վերոնշյալ իրավական դիրքորոշումների կիրառմամբ՝ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործում առկա ապացույցների համակցությունը բավարար չէ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարելու, որ Հակոբ Հրանտի Նազարի-Դեխնավին կատարել է ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 149հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցավոր արարք՝ այն է որ Հակոբ Նազարի-Դեխնավին գիտակցել և ցանկացել է հանրաքվեի հանձնաժողովի աշխատանքին խոչընդոտել՝ բռնություն գործադրելով: Մեղադրական եզրակացության հիմքում դրված ապացույցների համակցությունը բավարար չէ Հակոբ Հրանտի Նազարի-Դեխնավիին մեղսագրվող հանցավոր արարքի փաստական հանգամանքները հաստատված համարելու այն ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած, իսկ հանցագործության համար դատապարտումը չի կարող պայմանավորված լինել անձի հավանական մեղավորության վերաբերյալ հետևություններով կամ ենթադրություններով, այլ պետք է բխի նրա կողմից տվյալ արարքը կատարելու հարցում դատարանի համոզմունքից, որպիսին սույն քրեական գործով ձեռք բերված և պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտված ապացույցների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ գնահատման արդյունքում դատարանի մոտ չի ձևավորվել: Հետևաբար բավարար է փաստելու, որ բացակայում են ապացույցների այնպիսի համակցություն, որը բավարար լինի մեղադրական դատավճիռ կայացնելու համար, այսինքն՝ սույն գործով ապացույցների բավարար համակցություն չի ձևավորվել, որը հիմք կտա հանգելու այն հետևության, որ անձը կատարել է իրեն մեղսագրվող հանցագործությունը: Այլ կերպ՝ սույն գործով ձեռք բերված ապացույցներով հիմնավորված չէ Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի արարքում ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 149հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցագործության հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի առկայությունը: Հետևաբար, դատարանը գտնում է, որ հիմնավոր չեն նախաքննության մարմնի հետևություններն այն մասին, որ Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի արարքում առկա է բռնություն գործադրելով հանրաքվեի հանձնաժողովի աշխատանքին խոչընդոտելու /ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 149հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետ/ հանցակազմի հատկանիշներ, իսկ հանցագործության որակումը կոնկրետ հանրորեն վտանգավոր արարքի մեջ հանցակազմի առկայության հավաստումն է, իսկ հանցակազմի տարրերից նույնիսկ մեկի բացակայությունը, հակառակը, նշանակում է, որ կատարված արարքը հանցագործություն չէ, ուստի և բացակայում է քրեական պատասխանատվության հիմքը: Դատարանն արձանագրում է, որ այդպիսի ապացույց քրեական գործում առկա չէ և մեղադրանքի կողմը այդպիսի ապացույց դատարանին չի ներկայացրել։ Դատարանը գտնում է, որ Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի կողմից բռնություն գործադրելով հանրաքվեի հանձնաժողովի աշխատանքին խոչընդոտելու վերաբերյալ մեղադրանքի կողմի հետևությունը ենթադրություն է, վարկած, գնահատողական դատողություն, կարծիք, քանի որ այն չի հաստատվում գործում առկա և դատարանում օբյեկտիվ, լրիվ և բազմակողմանի հետազոտված փոխկապակցված թույլատրելի, վերաբերելի և հավաստի ապացույցների բավարար համակցությամբ: Այլ կերպ ասած՝ Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի կողմից բռնություն գործադրելով հանրաքվեի հանձնաժողովի աշխատանքին խոչընդոտելու վերաբերյալ դատարանի մոտ առկա է չփարատված կասկած, ուստի ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 18հոդվածի հիման վրա և »չփարատված կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելու« (in dubio pro reo¤ կանոնի կիրառմամբ այն պետք է մեկնաբանվի հօգուտ ամբաստանյալի: Դատարանի վերջին եզրահանգումը մեծապես պայմանավորված է նաև նրանով, որ քրեական գործով ձեռք չի բերվել որևէ թույլատրելի և արժանահավատ ապացույց և նման ապացույց չի ներկայացրել մեղադրանքի կողմը, որը ոչ միայն կհաստատեր Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի մեղքը, այլև կհերքեր նրա կողմից ի պաշտպանություն բերվող փաստարկները: Ինչ վերաբերում է մեղադրական եզրակացության մեջ նշված ապացույցներին, ապա դատարանը կրկին փաստում է, որ հիշյալ ապացույցների բովանդակային վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ դրանք ինչպես առանձին, այնպես էլ համակցությամբ չեն հաստատում կոնկրետ ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 149հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով ապացուցման առարկան կազմող այնպիսի հանգամանքներ, ինչպիսիք են` Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված և նրան մեղսագրված արարքը կատարելու մեջ: Հետևաբար բավարար է փաստելու, որ բացակայում են ապացույցների այնպիսի համակցություն, որը բավարար լինի մեղադրական դատավճիռ կայացնելու համար, այսինքն՝ սույն գործով ապացույցների բավարար համակցություն չի ձևավորվել, որը հիմք կտա հանգելու այն հետևության, որ անձը կատարել է իրեն մեղսագրվող հանցագործությունները: Այսպիսով, դատարանը գտնում է, որ սույն գործով առկա են արդարացման դատավճիռ կայացնելու առնվազն երկու ինքնուրույն հիմքեր, այն է՝ արարքում հանցակազմի բացակայությունը և ապացույցների անբավարարությունը: ՀՀ Սահմանադրության 63հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ յուրաքանչյուր ոք ունի անկախ և անաչառ դատարանի կողմից իր գործի արդարացի, հրապարակային և ողջամիտ ժամկետում քննության իրավունք: »Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին« Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին կետի համաձայն՝ յուրաքանչյուր ոք, երբ որոշվում են նրա քաղաքացիական իրավունքներն ու պարտականությունները կամ նրան ներկայացված ցանկացած քրեական մեղադրանքի առնչությամբ, ունի օրենքի հիման վրա ստեղծված անկախ ու անաչառ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում արդարացի և հրապարակային դատաքննության իրավունք: ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 3հոդվածի համաձայն` քրեական պատասխանատվության միակ հիմքը հանցանք, այսինքն՝ այնպիսի արարք կատարելն է, որն իր մեջ պարունակում է քրեական օրենքով նախատեսված հանցակազմի բոլոր հատկանիշները: ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 17հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` քրեական հետապնդում իրականացնող մարմինը պարտավոր է ձեռնարկել սույն օրենսգրքով նախատեսված բոլոր միջոցառումները` գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման համար, պարզել ինչպես կասկածյալի և մեղադրյալի մեղավորությունը հիմնավորող, այնպես էլ նրանց արդարացնող, ինչպես նաև նրանց պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 18հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցագործություն է համարվում մեղավորությամբ կատարված՝ հանրության համար վտանգավոր այն արարքը, որը նախատեսված է սույն օրենսգրքով: ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 18հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոպկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ, նույն հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի: Սահմանադրության 21հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` չփարատված կասկածները մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի: ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 23հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` դատարանը հանդես չի գալիս մեղադրանքի կամ պաշտպանության կողմում և արտահայտում է իրավունքի շահերը: ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 35հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետի համաձայն` քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե արարքի մեջ հանցակազմ չկա: ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 358հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` դատարանի դատավճիռը հիմնավորված է, եթե` դրա հետևությունները հիմնված են միայն դատաքննության ժամանակ հետազոտված ապացույցների վրա, այդ ապացույցները բավարար են մեղադրանքը գնահատելու համար, դատարանի կողմից հաստատված ճանաչված հանգամանքները համապատասխանում են դատարանում հետազոտված ապացույցներին: ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 366հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` դատարանը պարտավոր է ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 35հոդվածի 1-ին մասի 1-3-րդ կետերով և 2-րդ մասով նախատեսված հիմքերից որևէ մեկի առկայության դեպքում տվյալ դատական նիստում կայացնել արդարացման դատավճիռ: Հիմք ընդունելով վերը շարադրված իրավադրույթները, իրավական վերլուծությունները՝ գնահատության ենթարկելով սույն քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցները՝ դրանց վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու միջոցով, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, ամբաստանյալի մեղավորության վերաբերյալ չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով` Դատարանը գտնում է, որ թեև առկա է եղել հիմնավոր կասկած Հակոբ Հրանտի Նազարի-Դեխնավիի կողմից հանրորեն վտանգավոր արարք կատարելու առնչության մասին, սակայն նրա մեղքի հարցը լուծելիս Դատարանն արձանագրում է, որ ապացույցների բավարարության շեմը չի գերազանցում »հիմնավոր կասկածից վեր« ապացուցողական չափանիշը, առկա չեն փաստական տվյալների, ապացույցների այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը, հետևաբար դրանք բավարար չեն Հակոբ Հրանտի Նազարի-Դեխնավիին առաջադրված մեղադրանքը հաստատված և կատարված հանցագործությանը նրա մասնակցությունն ապացուցված համարելու համար, և սպառված են նոր ապացույցներ ձեռք բերելու բոլոր հնարավորությունները, և որպեսզի անձը քրեական պատասխանատվության ենթարկվի նրա արարքը պետք է որակվի հանրորեն վտանգավոր` որում առկա են քրեական օրենսգրքով նախատեսված կոնկրետ արարքի բոլոր հատկանիշները: Հետևաբար Հակոբ Հրանտի Նազարի-Դեխնավիի արարքը չի բնորոշվում որպես քրեական օրենսգրքով նախատեսված հատկանիշներ պարունակող հանրորեն վտանգավոր արարք` հանցագործություն, այսինքն բացակայում են հանցագործության հատկանիշները` հետևաբար նաև հանցակազմը, ինչը հիմք է տալիս ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 149հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքում նրան ճանաչել անպարտ և արդարացնել: Սույն քրեական գործով Հակոբ Հրանտի Նազարի-Դեխնավի նկատմամբ խափանման միջոց չի ընտրվել: Գործով քաղաքացիական հայցի պահանջ չկա: Գույքի վրա կալանք դնելու մասին որոշում չի կայացվել։ ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 360հոդվածի 1-ին մասի 14-րդ կետի համաձայն՝ դատավճիռ կայացնելիս դատարանը լուծում է նաև դատական ծախսերի հարցը: Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ վերը նշված հիմնավորումներով ճանաչվելու և հռչակվելու է ամբաստանյալի անմեղությունը ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 149հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ, դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում դատական ծախսերի հարցը պետք է համարել լուծված, քանի որ ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 168հոդվածով նախատեսված դատական ծախսերն ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքում արդարացնելու պատճառով նրանից ենթակա չեն բռնագանձման: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի 35հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետով, 357-360, 366, 369-375հոդվածներով դատարանը Վ Ճ Ռ Ե Ց Ճանաչել և հռչակել ամբաստանյալ Հակոբ Հրանտի Նազարի-Դեխնավի անմեղությունը ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 149հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքով և արդարացնել՝ արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով: Գործով քաղաքացիական հայցի պահանջ չկա: Դատական ծախսերի հարցը համարել լուծված: Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարան՝ հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ Դատավճիռը չի բողոքարկվել, մտել է օրինական ուժի մեջ «--------» ------------------------- 2019թ. ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 19-11-2018 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 20-03-2019 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 1-ին հատոր՝ 298 թերթ, 2-րդ հատոր՝ 399 թերթ, 3-րդ հատոր՝ 276 թերթ |
Բողոքարկվել է
| Բողոքարկվել է | Ըստ էության լուծող դատական ակտը |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 12-03-2019 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 21-03-2019 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 1-ին հատոր` <<298>> թերթից, 2-րդ հատոր` <<399>> թերթից, 3-րդ հատոր` <<276>> թերթից |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| Ելքի գրության համարը | Ե-52553/19 |
Գործը ստացվել է (կատարումն ապահովելու համար, և ... )
| Ամսաթիվ | 20-11-2019 |
|---|
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 25-11-2019 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 29-11-2019 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 1-ին հատոր` <<298>> թերթից, 2-րդ հատոր` <<399>> թերթից, 3-րդ հատոր` <<276>> թերթից |
| Էջերի քանակ | 4-րդ հատոր` <<109>> թերթից |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 04-12-2019 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 1-ին հատոր` <<298>> թերթից, 2-րդ հատոր` <<399>> թերթից, 3-րդ հատոր` <<276>> թերթից, 4-րդ հատոր` <<109>> թերթից |
| Այլ նշումներ | Քրեական գործն ուղարկվել է Արաբկիր նստավայր: 30-01-2020թ․ ստացվել է։ |
Դատական գործ N: ԵԱՔԴ/0037/01/16
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 11-03-2019 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 07-03-2019 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Մեղադրող |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Ա |
| Ազգանուն | Շահբազյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Հակոբ Նազարի-Դեխնավի Վերաքննիչ բողոք բերելու բաց թողնված ժամկետը համարել հարգելի և այն վերականգնել : Բեկանել և փոփոխել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի /Շենգավիթ/` Հակոբ Հրանտի Նազարի-Դեխնավիի /ՀՀ քր. օր-ի 149 հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով արդարացվել է` արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով / վերաբերյալ 19.11.2018թ. դատավճիռը : Հակոբ Հրանտի Նազարի-Դեխնավիին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քր. օր-ի 149 հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ նշանակել համաչափ պատիժ : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 25-03-2019 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Երևան քաղաքի դատարան |
Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
| Ըստ էության լուծող դատական ակտեր | Դատավճիռ (արդարացման/մեղադրական) |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 25-03-2019 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Մխիթար |
| Ազգանուն | Պապոյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Մանուշակ |
| Ազգանուն | Պետրոսյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Արշակ |
| Ազգանուն | Վարդանյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 26-03-2019 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 17-04-2019 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 06-05-2019 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 31-05-2019 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 17-06-2019 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Դատավորի փոխարինում
| Փոխարինման ամսաթիվ | 17-06-2019 |
|---|---|
| Բացակայող դատավոր | |
| Անուն | Մանուշակ |
| Ազգանուն | Պետրոսյան |
| Փոխարինող դատավոր | |
| Անուն | Կարեն |
| Ազգանուն | Մարդանյան |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 17-06-2019 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Վերաքննիչ բողոքը մերժվել է և ստորադաս դատարանի դատական ակտը թողնվել է անփոփոխ
| Անփոփոխ թողնված դատական ակտը | Պատճառաբանվել է |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 17-06-2019 |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Հակոբ |
| Ազգանուն | Նազարի-Դեխնավի |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր.օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԱՔԴ/0037/01/16 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ ՈՐՈՇՈւՄ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆՈւՆԻՑ «17» հունիսի 2019թ. ք.Երևան ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան) Նախագահող դատավոր դատավորներ դատական նիստերի քարտուղար դատախազ պաշտպան ամբաստանյալ Մ.Պապոյան Ա.Վարդանյան Կ.Մարդանյան Ա.Ավդալյան Ա.Շահբազյան Տ.Եգորյան Հ.Նազարի-Դեխնավի դռնբաց դատական նիստում, ՀՀ վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով քննության առնելով ամբաստանյալ Հակոբ Հրանտի Նազարի-Դեխնավիի (ծնված` 1948 թվականի մարտի 15-ին Իրանի Իսլամական Հանրապետությունում, ազգությամբ` հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, ամուսնացած, նախկինում` չդատապարտված, հաշվառված է Սյունիքի մարզի Ագարակ քաղաքի Այգեստան փողոցի 1-ին տանը, բնակվում է Երևան քաղաքի Աճառյան 1-ին փողոցի 2-րդ փակուղու 20-րդ տանը) վերաբերյալ Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի (այսուհետ` Առաջին ատյանի դատարան) 2018 թվականի նոյեմբերի 19-ի դատավճռի դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազության ՀԿԳ քննության նկատմամբ հսկողության վարչության ավագ դատախազ Ա.Շահբազյանի վերաքննիչ բողոքը` ՊԱՐԶԵՑ Գործի դատավարական նախապատմությունը. 2015 թվականի դեկտեմբերի 7-ին ՀՀ հատուկ քննչական ծառայության պետին առընթեր ՀԿԳ ավագ քննիչ Ա.Մինասյանի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 149-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով հարուցվել և վարույթ է ընդունվել թիվ 62232715 քրեական գործը: 2015 թվականի դեկտեմբերի 17-ին ՀՀ հատուկ քննչական ծառայության պետին առընթեր ՀԿԳ ավագ քննիչ Ա.Մինասյանի որոշմամբ թիվ 62232715 քրեական գործով Հակոբ Նազարի-Դեխնավիին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 149-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով` այն արարքի համար, որ նա Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության փոփոխությունների 2015 թվականի դեկտեմբերի 6-ի հանրաքվեի օրը Երևան քաղաքի Արաբկիր վարչական տարածքում Քանաքեռ ՀԷԿ Բանավան 14-րդ հասցեում գտնվող թիվ 4/01 ընտրական տեղամասում գրանցվելով որպես զանգվածային լրատվության միջոցի ներկայացուցիչ և ներկա գտնվելով հանրաքվեի ընթացքին, ժամը 17:00-ի սահմաններում բռնություն գործադրելով խոչընդոտել է հանրաքվեի հանձնաժողովի աշխատանքին, որպիսի գործողություններն արտահայտվել են նրանում, որ ընտրողների լրացուցիչ ցուցակներում ընդգրկված անձանց վերաբերող տեղեկանքների ժամկետի հետ կապված անհիմն վիճաբանության մեջ է մտել տեղամասային ընտրական հանձնաժողովի նախագահ Արմեն Ռազմիկի Ազոյանի հետ և բռնություն գործադրել նրա նկատմամբ` ձեռքերով բազմաթիվ հարվածներ հասցնելով Արմեն Ազոյանին և պատճառելով նրան առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չպարունակող մարմնական վնասվածքներ` ձախ այտային և ձախ ստորին կոպի քերծվածքների ձևով: Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի վերը նշված գործողությունների հետևանքով տվյալ տեղամասում շուրջ 5 րոպեով խաթարվել է հանրաքվեի ընթացքը և հանձնաժողովի աշխատանքը: 2016 թվականի մարտի 9-ին Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի վերաբերյալ թիվ 62232715 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան, որտեղ քրեական գործին շնորհվել է ԵԱՔԴ/0037/01/16 համարը: Առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի նոյեմբերի 19-ի թիվ ԵԱՔԴ/0037/01/16 դատավճռի համաձայն` ճանաչվել և հռչակվել է ամբաստանյալ Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 149-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և նա արդարացվել է` արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով: Վերը նշված դատավճռի օրինակը ՀՀ գլխավոր դատախազություն է ստացվել 2019 թվականի փետրվարի 12-ին: 2019 թվականի մարտի 11-ին Վերաքննիչ դատարան է ստացվել ՀՀ գլխավոր դատախազության ՀԿԳ քննության նկատմամբ հսկողության վարչության ավագ դատախազ Ա.Շահբազյանի վերաքննիչ բողոքը` Առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի նոյեմբերի 19-ի թիվ ԵԱՔԴ/0037/01/16 դատավճռի դեմ: Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը. ՀՀ գլխավոր դատախազության ՀԿԳ քննության նկատմամբ հսկողության վարչության ավագ դատախազ Ա.Շահբազյանը խնդրել է Առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի նոյեմբերի 19-ի թիվ ԵԱՔԴ/0037/01/16 դատավճիռը բեկանել և փոփոխել` Հակոբ Նազարի-Դեխնավիին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 149-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ նշանակել համաչափ պատիժ: Ներկայացված վերաքննիչ բողոքում մասնավորապես նշված է, որ Առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի նոյեմբերի 19-ի դատավճռով թույլ է տրվել դատական սխալ` նյութական և քրեադատավարական օրենքի էական խախտում, որն ազդել է գործի ելքի վրա: Սույն քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցները բավարար են Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 149-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով մեղադրական դատավճիռ կայացնելու համար, քանի որ ամբաստանյալի դրսևորած վարքագծից, նրա կատարած գործողություններից ակնհայտ է, որ վերջինը գիտակցել է իր գործողության հանրության համար վտանգավոր բնույթը, նախատեսել է հանրության համար դրա վտանգավոր հետևանքները և ցանկացել է դրանց վրա հասնելը: Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս սույն քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցները դրանում ներկայացված, վերլուծված և քննարկված են մասնակի: Նշված փաստական հանգամանքների վերլուծությունից և դրան Առաջին ատյանի դատարանի կողմից տրված իրավական գնահատականի համադրումից ստացվում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի մեղքի ձևը որոշելիս հատկապես շեշտադրել է վերջինի ցուցմունքը, որ գործողություններն ուղղված չեն եղել հանրաքվեի հանձնաժողովի աշխատանքները խոչընդոտելուն, այլ տեսնելով ընտրատեղամասում կատարվող խախտումները, ցանկացել է կանխել դրանք, ինչի վերաբերյալ կատարել է համապատասխան հայտարարություններ, Արմեն Ազոյանին չի հարվածել, այլ նա է իրեն հարվածել: Առաջին ատյանի դատարանն այդպիսով ակնհայտ անհիմն նեղացրել է դիտավորության գիտակցական հատկանիշը` հիմք համարելով միայն անձի կողմից այդ երևույթների ընկալման վերաբերյալ ցուցմունքը: Առաջին ատյանի դատարանն անտեսել է այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալը գիտակցել է, որ ընթանում է հանրաքվե, հանձնաժողովի անդամները, այդ թվում նաև` հանձնաժողովի նախագահ Արմեն Ազոյանը կատարում են իրենց պարտականությունները և վերջինի նկատմամբ իր պարտականությունների հետ կապված բռնության գործադրումը վկայում է այն մասին, որ ամբաստանյալը, անհիմն դժգոհելով հանձնաժողովի անդամների աշխատանքից, ցանկացել և խոչընդոտել է հանձնաժողովի աշխատանքները: Առաջին ատյանի դատարանը միջադեպի շարժառիթը, այն է` ենթադրյալ խախտումների շուրջ տեղի ունեցած վիճաբանությունը, գնահատել է որպես ուղղակի դիտավորության բացակայություն, ինչն անընդունելի է: Բացի այդ, Առաջին ատյանի դատարանը չի պատճառաբանել, թե ինչից ելնելով է հավաստի համարել գործի ելքով շահագրգռված անձի` ամբաստանյալ Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի ցուցմունքը` անտեսելով գործի ելքով չշահագրգռված բազմաթիվ վկաների ցուցմունքները: Միաժամանակ, հարկ է նկատել նաև, որ անտեղի և ձևական է Առաջին ատյանի դատարանի այն եզրահանգումը, որ ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքը չի պարունակում հանցակազմի հատկանիշների դատավարական արտահայտություն, մասնավորապես` ուղղակի դիտավորություն ձևակերպումը, քանի որ Հակոբ Նազարի-Դեխնավիին առաջադրված մեղադրանքի բովանդակությունն ինքստինքյան նկարագրում է ամբաստանյալի բոլոր գործողությունները, որը համապատասխանում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 149-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին: Բացի այդ, թե նախաքննության և թե դատաքննության ընթացքում ամբաստանյալին պարզաբանվել է մեղադրանքի էությունը, այն հասկանալի է եղել ամբաստանյալին, վերջինն ունեցել է պաշտպան, հետևաբար` ամբաստանյալը գիտակցել է, թե ինչի մեջ է մեղադրվում և պատշաճ ձևով իրականացրել է իր պաշտպանությունը: Հարկ է նաև նկատել, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 149-րդ հոդվածի դիսպոզիցիայի նկարագրությունը չի պարունակում ուղղակի դիտավորություն արտահայտությունը, հետևաբար` մեղադրանքի որոշումը համապատասխանում է օրենքով նախատեսված չափանիշներին և չի կարող համարվել ամբաստանյալի իրավունքների խախտում: Այսպիսով` Առաջին ատյանի դատարանը եկել է սխալ եզրահանգման, ինչի արդյունքում կայացրել է չհիմնավորված և բավարար չափով չպատճառաբանված դատավճիռ, որը հակասում է ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներին, քանի որ գործով հավաքված ապացույցները բավարար են եղել հաստատված համարելու ամբաստանյալ Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 149-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցագործություն կատարելու հանգամանքը և վերջինին արդարացնելով` Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել քրեական օրենքի սխալ կիրառում, որը դատական ակտը բեկանելու հիմք է: Բացի այդ, Առաջին ատյանի դատարանը հաստատված չի համարել Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի արարքում հանցակազմի առկայությունը` ապացույցների ազատ գնահատման քրեադատավարական սկզբունքի խախտման արդյունքում, որն արտահայտվել է գործում առկա ապացույցներն անտեսելու, դրանք սխալ գնահատելու մեջ: Քրեադատավարական օրենքի նշված էական խախտումն ինքնուրույն հիմք է դատական ակտը բեկանելու համար: Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում: Վերաքննիչ դատարանը, բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, լսելով դատախազի հիմնավորումները` վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ, պաշտպանի և ամբաստանյալի պատասխանները` վերաքննիչ բողոքի դեմ, ինչպես նաև ուսումնասիրելով ներկայացված վերաքննիչ բողոքը և Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտված ապացույցները, գտնում է, որ ՀՀ գլխավոր դատախազության ՀԿԳ քննության նկատմամբ հսկողության վարչության ավագ դատախազ Ա.Շահբազյանի վերաքննիչ բողոքը ենթակա է մերժման հետևյալ պատճառաբանությամբ. «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի համաձայն` 1. յուրաքանչյուր ոք, երբ որոշվում են նրա քաղաքացիական իրավունքներն ու պարտականությունները կամ նրան ներկայացված ցանկացած քրեական մեղադրանքի առնչությամբ, ունի օրենքի հիման վրա ստեղծված անկախ ու անաչառ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում արդարացի և հրապարակային դատաքննության իրավունք (...): 2. յուրաքանչյուր ոք, ով մեղադրվում է քրեական հանցագործության մեջ, համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ օրենքին համապատասխան (...): «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 7-րդ հոդվածի համաձայն` ոչ ոք չպետք է մեղավոր ճանաչվի որևէ գործողության կամ անգործության համար, որը կատարման պահին գործող ներպետական կամ միջազգային իրավունքի համաձայն, հանցագործություն չի համարվել (...): ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի համաձայն` քրեական պատասխանատվության միակ հիմքը հանցանք, այսինքն` այնպիսի արարք կատարելն է, որն իր մեջ պարունակում է քրեական օրենքով նախատեսված հանցակազմի բոլոր հատկանիշները: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի համաձայն` 1. արարքի հանցավորությունը, դրա պատժելիությունը և քրեաիրավական այլ հետևանքները որոշվում են միայն քրեական օրենքով: 2. քրեական օրենքն անալոգիայով կիրառելն արգելվում է: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցագործություն է համարվում մեղավորությամբ կատարված` հանրության համար վտանգավոր այն արարքը, որը նախատեսված է սույն օրենսգրքով, իսկ նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` հանցագործություն չի համարվում այն գործողությունը կամ անգործությունը, որը թեև ձևականորեն պարունակում է սույն օրենսգրքով նախատեսված որևէ արարքի հատկանիշներ, սակայն իր նվազ կարևորության պատճառով հասարակական վտանգավորություն չի ներկայացնում, այսինքն` ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձին, հասարակությանը կամ պետությանը էական վնաս չի պատճառել և չէր կարող պատճառել: ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր 2007 թվականի հուլիսի 13-ի թիվ ՎԲ-107/07 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը` «(...) Արարքը հանցավոր է ճանաչվում միայն այն դեպքում, երբ առկա են քրեական օրենքով նախատեված բոլոր հատկանիշները: Հանցագործությունն իրենից ներկայացնում է չորս պարտադիր տարրերի միասնություն, այն է` օբյեկտ, օբյեկտիվ կողմ, սուբյեկտ, սուբյեկտիվ կողմ: Նշվածներից թեկուզ մեկի բացակայությունն անձի արարքում վկայում է հանցակազմի բացակայության մասին (...)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ: Նույն հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն` միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում` 1) դեպքը և հանգամանքները (կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն). 2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին. 3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները. 4) անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ. 5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները. 6) այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրենքով: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն` 1. յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից: 2. հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 365-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` մեղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում, երբ հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատական քննության ընթացքում: Հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված, եթե դատարանը, ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթացքում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքների վրա, դատաքննության ժամանակ հետազոտված հավաստի ապացույցների հիման վրա, ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, սույն օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին տալիս է հաստատող պատասխաններ: «Ապացույցների բավարարություն» հասկացության էությունը, ապացույցների բավարարությունը որոշելու ընդհանուր չափանիշները, դրանցից յուրաքանչյուրի բնութագիրը ՀՀ վճռաբեկ դատարանը քննարկել և վերլուծել է Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշման շրջանակներում: Մասնավորապես` վկայակոչված որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, համեմատական վերլուծության ենթարկելով «ապացուցման առարկա» և «ապացույցների բավարարություն» հասկացությունները, նշել է. «(...) եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության: Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ինչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ինչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար: Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը: Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև երբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած: Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե երբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը: ՀՀ վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգային վերլուծության հիման վրա արձանագրում է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները` 1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք, 2) դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն, 3) անմեղության կանխավարկած» (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 14-15-րդ կետերը, իսկ վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքի, դատավարական որոշումների հիմնավորվածության և պատճառաբանվածության, անմեղության կանխավարկածի մասին տե՛ս նույն որոշման 16-19-րդ կետերը): Վերահաստատելով և զարգացնելով վերոհիշյալ որոշմամբ մեջբերված իրավական դիրքորոշումները` ՀՀ վճռաբեկ դատարանն Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ որոշման մեջ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(...) «ապացույցների բավարարությունը» որոշելու չափանիշներն են. «1) անմեղության կանխավարկածը, 2) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքը, 3) դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունը և պատճառաբանվածությունը: Անդրադառնալով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին` ՀՀ վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ քրեական դատավարությունում կանխավարկածը օրենքով կամ նախադեպային իրավունքով հաստատված այն կանոնն է, որի համաձայն` որոշակի հանգամանք համարվում է հաստատված, քանի դեռ օրենքով սահմանված կարգով չի ապացուցվել հակառակը: Մարդու անմեղությունը քրեական դատավարության կարևորագույն կանխավարկածներից է, որն ամրագրված է ինչպես ՀՀ Սահմանադրությամբ, միջազգային պայմանագրերով և օրենքներով, այնպես էլ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքով: Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատված համարելը ոչ այլ ինչ է, քան անմեղության կանխավարկածի հաղթահարում: Միևնույն ժամանակ, անձին դատապարտելու համար համարժեք ապացույցների բավարար համակցության բացակայությունը նշանակում է, որ անձի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարված չէ: Այլ խոսքով` քրեական դատավարության ընթացքում չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղության: Հարկ է նշել նաև, որ անմեղության կանխավարկածն ամրագրող նորմերը, ինչպես նաև նախադեպային իրավունքը սահմանում են ոչ միայն այդ սկզբունքի բուն էությունը, այլև` դրա հաղթահարման, նույնն է, թե անձի մեղավորության հաստատման համար անհրաժեշտ դատավարական չափորոշիչները: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը Մ.Հակոբյանի գործով որոշման մեջ շեշտել է. «(...) ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում թվարկված` ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում` կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով: Այլ խոսքով` հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի: Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը (...)» (տե՛ս Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշման 13-րդ կետը): Անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել և իրավական դիրքորոշում է արտահայտել նաև Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով որոշման մեջ (տե՛ս Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշման 14-րդ կետը): Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի ուսումնասիրությունը ևս ցույց է տալիս, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 2-րդ կետով երաշխավորված անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը, ի թիվս այլոց, ենթադրում է մեղադրանքի կողմի պարտականությունը ներկայացնելու անձին դատապարտելու համար բավարար ապացույցներ (տե՛ս, ի թիվս այլոց, Barbera Messegue and Jabardo v. Spain, գանգատ թիվ 10590/83, 1988 թվականի դեկտեմբերի 6-ի վճիռ, 77-րդ կետ, Janosevic v. Sweden, գանգատ թիվ 34619/97, 2002 թվականի հուլիսի 23-ի վճիռ, 97-րդ կետ): Այսպիսով, անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը ենթադրում է ապացույցների այնպիսի ամբողջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմնավոր) կասկածից վեր ապացուցված համարելու, այլ ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անելու համար: Ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս չափանիշին` ներքին համոզմունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ և դիրքորոշում ձևավորել այն մասին, որ. «(...) Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ: Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում: Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական: Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունը: (...)» (տե՛ս Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշման 14-րդ կետը): Այսպիսով, «ներքին համոզմունքը» սուբյեկտիվ-օբյեկտիվ կատեգորիա է: Այն ապացույցների գնահատումն իրականացնող սուբյեկտի գիտակցված և ողջամիտ համոզվածությունն է իր իսկ կողմից կայացված որոշման հիմնավորվածության մեջ (սուբյեկտիվ բնույթ): Այդպիսի համոզվածությունը պետք է ձևավորված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննության արդյունքում և հիմնվի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստերի վրա, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ ողջամտորեն կձևավորեն նույն համոզվածությունը (օբյեկտիվ բնույթ): Ելնելով այն հանգամանքից, որ ներքին համոզմունքն ունի օբյեկտիվ հիմքեր, անհրաժեշտ է այն տարբերակել ինտուիցիայից, ենթադրություններից և այլ անհաշվետու զգացմունքներից: Ի տարբերություն դրանց, ներքին համոզմունքը չի կարող ձևավորվել առանց օբյեկտիվ հիմքի և հիմնվել անթույլատրելի, ոչ վերաբերելի, անարժանահավատ ապացույցների վրա: Այլ խոսքով, ներքին համոզմունքը հիմնվում է ողջամիտ կարծիքի, գիտելիքի վրա, այլ ոչ թե ենթադրությունների, երևակայության, համակրանքի, հակակրանքի կամ կանխակալ կարծիքի վրա: Ներքին համոզմունքի` որպես ապացույցների գնահատման արդյունքի օբյեկտիվ հիմքը քրեական գործով ձեռք բերված, բազմակողմանի և օբյեկտիվ հետազոտված ապացույցների բավարար համակցությունն է: Այս առումով անհրաժեշտ է վերլուծել ապացույցների թույլատրելիության, վերաբերելիության և արժանահավատության հատկանիշները, որոնց տեսանկյունից ապացույցները ենթակա են գնահատման: Ապացույցների թույլատրելիության հատկանիշը վերաբերում է դրանց ձևական կողմին: Դրա էությունը կազմում է ապացույցները ձեռք բերելիս օրենքով նախատեսված դատավարական պահանջների պահպանվածությունը և ենթադրում է. աղբյուրի օրինականություն` ապացույցը պետք է ձեռք բերվի միայն օրենքով սահմանված աղբյուրներից (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 2-րդ մաս), ձեռքբերման միջոցների օրինականություն` պետք է պահպանված լինեն ապացույցների ձեռքբերմանն ուղղված գործողություններ կատարելուն օրենքով առաջադրված պահանջները, դատավարական ձևակերպում` ապացույցը, դրա ձեռքբերման գործընթացը պետք է օրենքով սահմանված կարգով ենթարկվեն դատավարական ձևակերպման, լիազորված սուբյեկտ՝ այն պետք է ստացված լինի ապացույց ձեռք բերելու լիազորությամբ օժտված սուբյեկտի կողմից: Ապացույցն անթույլատրելի ճանաչելու հիմքերը հստակ սահմանված են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածով: Վերաբերելիությունն ապացույցի կարողությունն է իր բովանդակությամբ ծառայելու ապացուցման առարկայի մեջ մտնող հանգամանքները, գործի քննության և լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ տվյալները բացահայտելուն և հաստատելուն: Այլ խոսքով` ապացույցի վերաբերելիության հատկանիշն արտացոլում է ապացույցի և գործի քննության ու լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքների միջև կապը: Ապացույցը կհամարվի վերաբերելի, եթե տեղեկություններ պարունակի գործի համար որևէ նշանակություն ունեցող փաստի մասին: Ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը նույնպես վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը: Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում: Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները. ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ` փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա), բ) ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ` վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն), գ) ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը, դ) ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը, ե) նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից: Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ` բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը: Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում: Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները: Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ դատարանի եզրահանգումները պետք է հիմնվեն գործում առկա փաստական տվյալների վրա: Ապացույցների գնահատման արդյունքում ձևավորված ներքին համոզմունքն իրավական նշանակություն է ստանում և օբյեկտիվացվում ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս` դատավարական որոշումների հիմնավորման և պատճառաբանման չափանիշի միջոցով (սույն չափանիշի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումների մասին տե՛ս նաև Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 18-րդ կետը): Ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը ենթադրում է ապացույցները բարեխիղճ վերլուծության ենթարկելու պարտականություն: Վերջին դիրքորոշումը բխում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի 4-րդ մասի պահանջից, որի համաձայն` «Դատարանի դատավճիռը պետք է լինի պատճառաբանված: Պատճառաբանման ենթակա են դատարանի կողմից դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները»: (...) Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ գործի լուծման համար ապացույցների բավարարությունը որոշելու չափանիշները սերտորեն փոխկապակցված են և փոխադարձաբար պայմանավորում են միմյանց: Գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում: Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանը նաև արձանագրել է. «Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով (...): Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե` 1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար, 2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ, 3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում:» (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 17-րդ կետը): Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով` մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած:» (տե՛ս Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 30-33-րդ կետերը): Վերաքննիչ դատարանը, հիմք ընդունելով մեջբերված իրավանորմերը, դատողությունները և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումները, հարկ է համարում առավել հանգամանորեն անդրադառնալ «չփարատված կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելու» կանոնի էության պարզաբանմանը: Այս կանոնն իր ամրագրումն է ստացել ինչպես մարդու իրավունքների վերաբերյալ միջազգային իրավական փաստաթղթերում, այնպես էլ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի մեջ և հանդիսանում է մեղադրյալի անմեղության կանխավարկածի իրավունքի գործնական երաշխիք քրեական դատավարության և մասնավորապես, դատական քննության ընթացքում: Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի կարծիքով, անմեղության կանխավարկածը, պահանջում է, որ իրենց պարտականությունները կատարելիս դատարանի անդամները չունենան կանխակալ կարծիք առ այն, որ մեղադրյալը կատարել է մեղսագրվող արարքը, իսկ ապացուցման պարտականությունը պետք է կրի մեղադրանքի կողմը, և ցանկացած կասկած պետք է մեկնաբանվի հօգուտ մեղադրյալի: Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ «չփարատված կասկածները» հասկացությունը վերաբերում է ինչպես մեղադրանքի ողջ ծավալին, այնպես էլ մեղադրանքի առանձին դրվագներին, մեղքի ձևին, հանցագործությանն անձի մասնակցության աստիճանին և բնույթին, պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներին, առանձին վերցրած ապացույցներին: Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ իրավական հետևանք կարող է ունենալ ոչ թե յուրաքանչյուր կասկած, այլ միայն չփարատված կասկածները: Կասկածները համարվում են չփարատված, եթե դրանք շարունակում են մնալ, երբ քրեական գործի բոլոր հանգամանքները հետազոտվում են լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի, քրեադատավարական ապացուցման բոլոր միջոցներով: Կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելը նշանակում է, որ հանցագործության դեպքի, դրանում մեղադրյալի մասնակցության, մեղադրյալին մերկացնող, նրա պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքներն ապացուցող փաստերը ճանաչվում են գոյություն չունեցող և հակառակը` մեղադրյալի մեղավորությունը կասկածի տակ դնող, նրան արդարացնող կամ մեղմացնող հանգամանքները ճանաչվում են հաստատված, եթե դրանց գոյությունն արժանահավատորեն հերքված չէ: Չփարատված կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելու կանոնը ենթադրում է հանցագործության դեպքի, դրանում մեղադրյալի մասնակցության աստիճանի, բնույթի, մեղավորության և այլ հարցերի հաստատված լինելու վերաբերյալ դատարանի մոտ անվստահության վիճակ, որը հիմնված է հիմնավորված և պատճառաբանված դատական ակտ կայացնելու համար անհրաժեշտ ապացուցողական տեղեկատվության պակասի վրա: Այսպիսով` անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը ենթադրում է ապացույցների այնպիսի ամբողջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմնավոր) կասկածից վեր ապացուցված համարելու և ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անելու համար: Անմեղության կանխավարկածն այս տեսանկյունից կարելի է համարել հաղթահարված, եթե ապացուցման առարկան կազմող հանգամանքներն ապացուցված են անկասկած, այսինքն` այնպես են ապացուցված, որ դրանց ճշտությունը` առկա բավարար ապացույցներով հաստատված ճանաչելու դեպքում չի կարող կասկածներ առաջացնել: Հակառակ դեպքում, եթե այդ հանգամանքներն ապացուցված չեն անկասկած, անվերապահորեն, ապա չփարատված կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելու կանոնի կիրառմամբ պետք է ապացուցված համարել հակառակը: Ընդհանրացնելով վերոգրյալը` հարկ է նկատել, որ հանցագործության համար դատապարտումը չի կարող պայմանավորված լինել անձի հավանական մեղավորության վերաբերյալ հետևություններով կամ ենթադրություններով, այլ պետք է բխի նրա կողմից տվյալ արարքը կատարելու հարցում դատարանի համոզմունքից: Միաժամանակ դատարանի համոզմունքը չի կարող կամայական և սուբյեկտիվ լինել. այն պետք է ձևավորվի պատշաճ ընթացակարգի շրջանակներում ապացույցների բազմակողմանի, լրիվ, օբյեկտիվ հետազոտման և գնահատման արդյունքում: Վերաքննիչ դատարանը նախ հարկ է համարում նկատել, որ սույն քրեական գործով նախաքննական մարմնի կողմից Հակոբ Նազարի-Դեխնավիին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 149-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով` այն արարքի համար, որ նա Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության փոփոխությունների 2015 թվականի դեկտեմբերի 6-ի հանրաքվեի օրը Երևան քաղաքի Արաբկիր վարչական տարածքում Քանաքեռ ՀԷԿ Բանավան 14-րդ հասցեում գտնվող թիվ 4/01 ընտրական տեղամասում գրանցվելով որպես զանգվածային լրատվության միջոցի ներկայացուցիչ և ներկա գտնվելով հանրաքվեի ընթացքին, ժամը 17:00-ի սահմաններում բռնություն գործադրելով խոչընդոտել է հանրաքվեի հանձնաժողովի աշխատանքին: Վերը նշված մեղադրանքի սահմաններում քննելով քրեական գործը` Առաջին ատյանի դատարանը եկել է այն եզրահանգման, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 149-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքը, այն է` հանրաքվեի հանձնաժողովի աշխատանքին խոչընդոտելը, որը զուգորդվել է բռնություն գործադրելով, դատարանում չի ապացուցվել և սպառվել են նոր ապացույցներ ձեռք բերելու բոլոր հնարավորությունները, հետևաբար` նման պայմաններում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 149-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքում պետք է ճանաչել Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի անմեղությունը և նրա նկատմամբ կայացնել արդարացման դատավճիռ` հանցակազմի բացակայության հիմքով: Անդրադառնալով սույն քրեական գործին և վերոգրյալ չափանիշների լույսի ներքո գնահատելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշով հնարավոր չէ հետևություն անել Հակոբ Նազարի-Դեխնավիին առաջադրված մեղադրանքի հիմնավորվածության և օրինականության վերաբերյալ: Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ սույն գործով չի ձևավորվել վերաբերելի, թույլատրելի և հավաստի ապացույցների այնպիսի բավարար համակցություն, որպեսզի դրանք ապահովեն սույն գործի ճիշտ լուծման համար առանցքային նշանակություն ունեցող հանգամանքները, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 149-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցանքի կատարմանն ամբաստանալ Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի մասնակցության վերաբերյալ դատարանի հետևությունների արժանահավատությունը, այլ ոչ թե ենթադրությունը, ինչպես ներկայացված է մեղադրական եզրակացությունում: Այլ կերպ ասած` սույն գործով ապացույցների անհրաժեշտ և բավարար համակցություն ձեռք չի բերվել, որպեսզի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 149-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցանքին ամբաստանալ Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի մասնակցության վերաբերյալ յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք դատարանը հաստատված համարի այն խորությամբ և աստիճանի, որ կասկած չմնա դրանց ապացուցվածության վերաբերյալ և հերքի Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի կողմից ի պաշտպանություն բերվող փաստարկները, իսկ ներկայացված ապացույցներով այդ հանգամանքների ապացուցվածությունը խիստ կասկած է հարուցում: Վերաքննիչ դատարանի վերոգրյալ եզրահանգումը պայմանավորված է մասնավորապես այն հանգամանքով, որ սույն քրեական գործով կազմված և հաստատված մեղադրական եզրակացության համաձայն` որպես Հակոբ Նազարի- Դեխնավիին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 149-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորող ապացույցներ, նշվել են տուժող Արմեն Ազոյանի, վկաներ Մարզպետ Դալլաքյանի, Անդրանիկ Հովհաննիսյանի, Նորայր Գևորգյանի, Արեն Մանուկյանի, Վահրամ Շահինյանի, Աստղիկ Գևորգյանի, Վարդան Հակոբյանի, Ռոմիկ Դանիալի, Տիգրան Ազատյանի, Ռոբերտ Բաժանյանի, Կարեն Մելքոնյանի, Կարեն Մանուկյանի, Սաթիկ Օսյանի ցուցմունքները, տուժող Արմեն Ազոյանի և վկաներ Նորայր Գևորգյանի, Կարեն Մանուկյանի, ինչպես նաև մեղադրյալ Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի առերես հարցաքննությունները, դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 3532 եզրակացությունը, որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված հանրաքվեի թիվ 4/01 տեղամասային հանձնաժողովի գրանցամատյանը, Հայաստանի Հանրապետական կուսակցության 2015 թվականի նոյեմբերի 25-ի հայտը, հանրաքվեի թիվ 4/01 տեղամասյին հանձնաժողովի նախկին նախագահ Նիկոլայ Մուսինյանի 2016 թվականի նոյեմբերի 20-ի դիմումը, հանրաքվեի թիվ 4 ընտրատարածքային հանձնաժողովային 2015 թվականի նոյեմբերի 23-ի արձանագրությունը, հանրաքվեի թիվ 4 ընտրատարածքային հանձնաժողովի 2015 թվականի նոյեմբերի 25-ի թիվ 2/3-Ա որոշումը, հանրաքվեի թիվ 4 ընտրատարածքային հանձնաժողովի 2015 թվականի նոյեմբերի 12-ի թիվ 2-Ա որոշումը, ՀՀ ոստիկանության պետի 2013 թվականի մարտի 22-ի թիվ 848-Ա հրամանով հաստատված, թիվ 4/01 ընտրական տեղամասում ծառայություն կատարող ոստիկանության վերակարգի ծառայողական գրքույկը, սակայն վերը նշված ապացույցների բովանդակային վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ դրանք ինչպես առանձին, այնպես էլ համակցությամբ չեն հաստատում կոնկրետ գործով ապացուցման առարկան կազմող այնպիսի հանգամանք, ինչպիսին է Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի առնչությունը բռնություն գործադրելով հանրաքվեի հանձնաժողովի աշխատանքին խոչընդոտելու դեպքին և նրա մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված և նրան մեղսագրված արարքը կատարելու մեջ: Վերոգրյալից հետևում է, որ Հակոբ Նազարի-Դեխնավիի մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցների շարքում առկա չէ որևէ փաստական տվյալ, որով կհիմնավորվեր, որ Հակոբ Նազարի-Դեխնավին ցանկացել է բռնություն գործադրելով խոչընդոտել հանրաքվեի հանձնաժողովի աշխատանքին: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ, 361.1, 385-387-րդ, 390-րդ, 393-394-րդ և 412-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը ՈՐՈՇԵՑ ՀՀ գլխավոր դատախազության ՀԿԳ քննության նկատմամբ հսկողության վարչության ավագ դատախազ Ա.Շահբազյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել` Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2018 թվականի նոյեմբերի 19-ի դատավճիռը թողնելով օրինական ուժի մեջ: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Մ.ՊԱՊՈՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Ա.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ Կ.ՄԱՐԴԱՆՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 17-06-2019 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 25-07-2019 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 4 հատորից. 298 , 399 , 276 , 77 թերթերից |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 25-07-2019 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 4 հատորից. 298 , 399 , 276 , 77 թերթերից |
| Ուր | Վճռաբեկ |
| Գրության համարը | Ե-25998/19 |
Դատական գործ N: ԵԱՔԴ/0037/01/16
Վճռաբեկ
Ստացվել է վճռաբեկ բողոք
| Բողոքի ստացման ամսաթիվ | 23-07-2019 |
|---|---|
| Բողոք բերող անձինք | Գլխավոր դատախազի տեղակալ |
| Բողոք բերող անձինք | |
| Անուն | Հ |
| Ազգանուն | Ասլանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատապարտյալ, Ամբաստանյալ, Մեղադրյալ | |
| Անուն | Հակոբ |
| Ազգանուն | Նազարի-Դեխնավի |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Չափահաս | Այո |
| Բողոքը ստացվել է | Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ |
| Կայացվել է որոշում | Բողոքի վարույթ ընդունումը մերժվել է |
| Որոշման ամսաթիվ | 28-10-2019 |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԱՔԴ/0037/01/16 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԲՈՂՈՔԸ ՎԱՐՈՒՅԹ ԸՆԴՈՒՆԵԼԸ ՄԵՐԺԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 28 հոկտեմբերի 2019 թվական ք.Երևան ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան), նախագահությամբ՝ Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ մասնակցությամբ՝ դատավորներ՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ քննարկելով ամբաստանյալ Հակոբ Հրանտի Նազարի-Դեխնավիի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2019 թվականի հունիսի 17-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Հ.Ասլանյանի վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու հարցը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի (այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան) 2018 թվականի նոյեմբերի 19-ի դատավճռով ճանաչվել և հռչակվել է ամբաստանյալ Հակոբ Հրանտի Նազարի-Դեխնավիի անմեղությունը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 149-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքում և նա արդարացվել է՝ արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով: Մեղադրող Ա.Շահբազյանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) 2019 թվականի հունիսի 17-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքը մերժել է` Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2018 թվականի նոյեմբերի 19-ի դատավճիռը թողնելով անփոփոխ: Վերոհիշյալ որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք է բերել ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Հ.Ասլանյանը՝ խնդրելով բեկանել Վերաքննիչ դատարանի՝ 2019 թվականի հունիսի 17-ի որոշումը և գործն ուղարկել ստորադաս դատարան` նոր քննության: Բողոք բերած անձը փաստարկել է, որ բողոքը պետք է վարույթ ընդունվի, քանի որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին և 2-րդ կետերով սահմանված հիմքերը, այն է` բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ օրենքի և այլ նորմատիվ իրավական ակտերի միատեսակ կիրառության համար, և առերևույթ առկա է մարդու իրավունքների և ազատությունների հիմնարար խախտում: Ըստ բողոքաբերի` բողոքարկվող դատական ակտը հակասում է Վճռաբեկ դատարանի՝ Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի գործով 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08, Սիրակ Սաքանյանի գործով 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 և մի շարք այլ որոշումներին: Բողոք բերած անձի պնդմամբ` ստորադաս դատարանը, ի թիվս այլնի, խախտել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ, 358-րդ հոդվածների պահանջները: Բողոք բերած անձի փաստարկների, սույն գործի նյութերի, Վճռաբեկ դատարանի վկայակոչված որոշումների, ինչպես նաև բողոքարկվող դատական ակտի պատճառաբանությունների համադրված վերլուծության արդյունքում Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ բողոքաբերի կողմից չի հիմնավորվել, որ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ օրենքի և այլ նորմատիվ իրավական ակտերի միատեսակ կիրառության համար, և որ առերևույթ առկա է մարդու իրավունքների և ազատությունների հիմնարար խախտում: Հետևաբար, բերված բողոքում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված հիմքերը հիմնավորված չեն: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.3-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժվում է, եթե բացակայում են նույն օրենսգրքի 414.1-ին հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերով և 414.2-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքերը, ուստի ներկայացված բողոքը վարույթ ընդունելը ենթակա է մերժման: Հաշվի առնելով վերոշարադրյալ հիմնավորումները և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.3-րդ հոդվածով` Վճռաբեկ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Ամբաստանյալ Հակոբ Հրանտի Նազարի-Դեխնավիի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2019 թվականի հունիսի 17-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Հ.Ասլանյանի վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժել: Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացման պահից, վերջնական է և ենթակա չէ բողոքարկման: Նախագահող` Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ Դատավորներ` Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ |
Գործը ստացվել է
| Ամսաթիվ | 29-07-2019 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Քրեական վերաքննիչ |
Զեկուցող դատավոր
| Ամսաթիվ | 29-07-2019 |
|---|---|
| Զեկուցող դատավոր | |
| Անուն | Ելիզավետա |
| Ազգանուն | Դանիելյան |
Գործի առաքում
| Գործի առաքման ամսաթիվ | 14-11-2019 |
|---|---|
| Դատարան | Երևան քաղաքի դատարան |
| Այլ նշումներ | 4 հատոր՝ 298, 399, 276, 105 թերթ: |