ԵԱՔԴ/0035/01/16


ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՐԱԲԿԻՐ ԵՎ ՔԱՆԱՔԵՌ-ԶԵՅԹՈՒՆ ՎԱՐՉԱԿԱՆ ՇՐՋԱՆՆԵՐԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ

Նախագահությամբ` դատավոր Դ. Գրիգորյան
Քարտուղարությամբ` Գ.Վարդանյանի
Մասնակցությամբ`
մեղադրող` Ա.Շահբազյանի
պաշտպան` Գ.Հովակիմյանի


Դռնբաց դատական նիստում 2016 թվականի մայիսի 10-ին Երևան քաղաքում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Մերուժան Վազգենի Պասիլյանի, ծնված 1954 թվականի հունիսի 2-ին Շիրակի մարզի Գյումրի քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, տարրական կրթությամբ, ամուսնացած, նախկինում դատված՝ ՀՀ Սյունիքի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2015 թվականի հոկտեմբերի 2-ի դատավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով դատապարտվել է տուգանքի՝ ՀՀ-ում սահմանված նվազագույն աշխատավարձի հարյուրհիսնապատիկի՝ 150.000 ՀՀ դրամի չափով,
հաշվառված և բնակվում է Երևան քաղաքի Շահումյան 6-րդ փողոցի 2-րդ տանը:
Սույն գործով կալանքի տակ չի եղել:
Մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 1-ին մասով, իրեն մեղավոր է ճանաչել լիովին:

1.Գործի դատավարական նախապատմությունը

ՀՀ հատուկ քննչական ծառայության ՀԿԳ քննիչ Խ.Մեջլումյանի 2015 թվականի նոյեմբերի 6-ի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 62229515 քրեական գործը, այն ընդունվել վարույթ և կատարվել նախաքննություն:
Նախաքննության մարմնի կողմից ամբաստանյալ Մերուժան Վազգենի Պասիլյանին 2016 թվականի փետրվարի 24-ին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն բանի համար, որ նա 2015 թվականի հունիսի 5-ին ՀՀ հատուկ քննչական ծառայությունում նախազգուշացված լինելով սուտ մատնություն կատարելու համար նախատեսված քրեական պատասխանատվության մասին, գիտակցելով հանցագործության մասին արվող հաղորդմամբ իր տրամադրած տեղեկատվության կեղծ լինելը՝ կատարել է հանցագործության մասին սուտ մատնություն:
Այսպես՝ նա 2015 թվականի մարտի 26-ին ՀՀ ոստիկանության ԿՀԴՊ գլխավոր վարչությունում հաղորդում է տվել այն մասին, որ ՀՀ ոստիկանության նախկին ՔԳՎ Սյունիքի մարզային քննչական բաժնի քննիչը վարույթում քննվող քրեական գործով Կարապետ Մարտիրոսյանին, վերջինիս ընկերներ Միսակ Սարգսյանին և ոմն Ռոբերտին չկալանավորելու, նրանց նկատմամբ որպես խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրություն ընտրելու դիմաց 2014թ. ապրիլին պահանջել է 2000 ԱՄՆ դոլար կաշառք, որից 200.000 ՀՀ դրամը ստացել է Պետրոս Սարգսյանից և Սամվել Մակինյանից, իսկ 700 ԱՄՆ դոլարը միջնորդի միջոցով իրենից:
Հիշյալ հաղորդման հիման վրա ՀՀ հատուկ քննչական ծառայությունում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով հարուցված քրեական գործի նախաքննության ընթացքում՝ 2015թ. հունիսի 5-ին, Մերուժան Պասիլյանը, նախազգուշացված լինելով սուտ մատնություն կատարելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածով նախատեսված քրեական պատասխանատվության մասին, գիտակցելով, որ իր տրամադրած տեղեկատվությունը կեղծ է, չի համապատասխանում իրականությանը, հայտնել է չկատարված՝ պետական հատուկ ծառայություն իրականացնող ՀՀ ոստիկանության ԿՀԴՊ գլխավոր վարչության պաշտոնատար անձանց կողմից պաշտոնեական լիազորություններն անցնելու` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 309-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության դեպքի մասին գրավոր հաղորդում է ներկայացրել առ այն, իբր 2015 թվականի մարտին ՀՀ ոստիկանության ԿՀԴՊ գլխավոր վարչության աշխատակիցներն իրեն և որդուն տարել են նույն վարչություն, որտեղ հոգեբանական ճնշում գործադրելու և որդու նկատմամբ սպառնալիքներ հնչեցնելու միջոցով պահանջել են հաղորդում տալ որդու կողմից գողություն կատարելու դեպքի առթիվ Սյունիքի մարզային քննչական բաժնում քննված քրեական գործով վարույթն իրականացնող քննիչին կաշառք տալու՝ իրականում տեղի չունեցած դեպքի վերաբերյալ, ինչից վախեցել և նրանց թելադրանքով տվել է հաղորդում: Հաղորդման կապակցությամբ՝ պաշտոնեական լիազորություններն առերևույթ անցնելու դեպքի առթիվ ՀՀ հատուկ քննչական ծառայությունում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 309-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցված թիվ 62214715 քրեական գործի նախաքննությամբ պարզվել է, որ Մերուժան Պասիլյանի հաղորդման մեջ նշված հանգամանքները չեն համապատասխանում իրականությանը, մասնավորապես՝ ՀՀ ոստիկանության ԿՀԴՊ գլխավոր վարչության աշխատակիցների կողմից 2015 թվականի մարտի 26-ին նրա նկատմամբ հոգեբանական ճնշում գործադրելու, սպառնալիքներ տալու դեպք տեղի չի ունեցել: Միաժամանակ հիմնավորվել է Սյունիքի մարզային քննչական բաժնի քննիչին կաշառք տալու դեպքը, ինչի վերաբերյալ իրեն հայտնի հանգամանքները Մերուժան Պասիլյանն անձամբ շարադրել է հաղորդման արձանագրությունում:
Ամբաստանյալ Մերուժան Վազգենի Պասիլյանի նկատմամբ 2016 թվականի փետրվարի 24-ի որոշմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը:
2016 թվականի ապրիլի 2-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան:


2. Արագացված դատական քննություն

Մինչ դատաքննություն սկսելն ամբաստանյալ Մերուժան Վազգենի Պասիլյանը միջնորդեց դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով: Նա հայտարարեց, որ միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները, առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ:
Պաշտպան Գ.Հովակիմյանը միացավ միջնորդությանը:
Մեղադրողը մեղադրական եզրակացությամբ չի առարկել արագացված կարգով դատական քննություն կիրառելու դեմ:
Դատարանը, համոզվելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1-րդ և 375.2-րդ հոդվածներով նախատեսված պայմանները, որոշում է կայացրել արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին:
Դատարանը հիմք ընդունելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները` գտնում է, որ ամբաստանյալ Մերուժան Վազգենի Պասիլյանը կատարել է իրեն մեղսագրված հանցանքը:

3. Դատարանի իրավական վերլուծությունները

Առաջադրված մեղադրանքն ամբաստանյալ Մերուժան Վազգենի Պասիլյանի կողմից ընդունելու և դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու պայմաններում դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Մերուժան Վազգենի Պասիլյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ գիտակցելով, որ իր տրամադրած տեղեկատվությունը կեղծ է՝ հանցագործության մասին սուտ մատնությունը, ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին, որով էլ նա ենթակա է պատասխանատվության և պատժի:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն պատիժ նշանակելիս, պատժաչափը որոշելիս դատարանը հաշվի է առնում արարքի բնույթն ու հանրության համար դրա վտանգավորության աստիճանը, ամբաստանյալի անձը, նրա պատասխանատվությունը, պատիժը մեղմացնող, ծանրացնող հանգամանքները, գործի ողջ նյութերը, իսկ հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները հանգել է այն հետևության, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով` հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար (տե'ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի ՎԲ-201/07 որոշումը):
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 2012թ. նոյեմբերի 1-ին Սերոբ Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ՍԴ/0109/01/12 գործով արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. (…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն:
Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի գրեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրագրված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի:
Այնսինքն` առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է:
(…) Պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից (տե°ս Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 14-րդ, 22-23-րդ կետերը):
Ուսումնասիրելով ամբաստանյալ Մերուժան Վազգենի Պասիլյանի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, ամբաստանյալ Մերուժան Վազգենի Պասիլյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, մասնավորապես այն, որ Մերուժան Վազգենի Պասիլյանը կատարել է ոչ մեծ ծանրության հանցանք, որի համար նախատեսված ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետն երկու տարի է, նախկինում դատված է: Հարևանների կողմից տրված բնութագրի համաձայն Մ.Պասիլյանը բարի է, ընկերասեր, աշխատասեր, ընտանիքում նվիրված հայր և հոգատար ամուսին:
Ամբաստանյալ Մերուժան Վազգենի Պասիլյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ, նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 1-ին մասով, չկան:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասով դատարանը որպես այդպիսին դիտում է նրա անկեղծորեն զղջալը:
Թեև ՀՀ Սյունիքի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2015 թվականի հոկտեմբերի 2-ի դատավճռով Մերուժան Վազգենի Պասիլյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 312-րդ հոդվածի 1-ին մասով և պատիժ է նշանակվել տուգանք՝ ՀՀ-ում սահմանված նվազագույն աշխատավարձի հարյուրհիսնապատիկի՝ 150.000 ՀՀ դրամի չափով, սակայն տվյալ պայմաններում հանցագործությունների ռեցիդիվը բացակայում է և նրա նկատմամբ չի կարող պատիժ նշանակվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1 հոդվածի կանոններով, քանի որ վերջինս քննարկվող արարքը կատարել է նախքան ՀՀ Սյունիքի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2015 թվականի հոկտեմբերի 2-ի դատավճռի կայացումը:
Մերուժան Վազգենի Պասիլյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ, նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածով` չկան:
Ամբաստանյալ Մերուժան Վազգենի Պասիլյանի պատժատեսակը, պատժաչափը որոշելիս, դատարանը հաշվի է առնում վերջինիս կողմից կատարած հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությանը աստիճանը, սակայն միևնույն ժամանակ դատարանը հաշվի է առնում վերջինիս պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքի առկայությունը, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, դրական բնութագիրը: Վերը հիշյալ հանգամանքներից ելնելով դատարանը գտնում, որ պատժի նպատակները կիրականանան ամբաստանյալ Մերուժան Վազգենի Պասիլյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով նախատեսված 300.000 /երեք հարյուր հազար/ ՀՀ դրամի չափով տուգանքի ձևով պատիժը նշանակելու պայմաններում:
Քննարկելով ամբաստանյալ Մերուժան Վազգենի Պասիլյանի խափանման միջոցի հարցը, դատարանը գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված չհեռանալու մասին ստորագրությունը, մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը պետք է թողնել անփոփոխ:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ նաև իրեղեն ապացույցների, դատական ծախսերի, գույքի նկատմամբ կիրառված /կիրառվելիք/ արգելանքի, քաղաքացիական հայցի հարցերին: Տվյալ խնդրին անդրադառնալով դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Մերուժան Վազգենի Պասիլյանի դեմ քաղաքացիական հայց չի ներկայացվել, նրա գույքի վրա արգելանք չի կիրառվել, իրեղեն ապացույցներ չկան:
Դատարանը գտնում է, որ դատական ծախսերն ամբաստանյալ Մերուժան Վազգենի Պասիլյանից ենթակա չեն բռնագանձման, քանի որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 168-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված դատական ծախս սույն քրեական գործով չկա, իսկ 2-8-րդ կետերով նախատեսված դատական ծախսերն արագացված դատական քննության կարգ կիրառելու դեպքում, համաձայն նույն օրենսգրքի 3753 հոդվածի 8-րդ մասի, ամբաստանյալից ենթակա չեն բռնագանձման:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 357-360-րդ, 364-366-րդ, 369-373-րդ, 3751-3754-րդ հոդվածներով, դատարանը`
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Մերուժան Վազգենի Պասիլյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 333-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործություն կատարելու մեջ և պատիժ նշանակել տուգանք՝ ՀՀ նվազագույն աշխատավարձի 300 (երեք հարյուր)-ապատիկի` 300.000 (երեք հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը Մերուժան Վազգենի Պասիլյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ է մտնում այն հրապարակվելու պահից մեկամսյա ժամկետում և կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված հիմքով:


ԴԱՏԱՎՈՐ` Դ. ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ