ԵԱՔԴ/0036/01/16

Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

«18» մայիսի 2016թ. ք. Երևան
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան),
նախագահությամբ` դատավոր Ռ. Մխիթարյանի,
քարտուղարությամբ` Հ.Արտաշեսյանի,
մասնակցությամբ`
մեղադրող Ն.Աշրաֆյանի,
տուժող Թ.Կազանջյանի,
պաշտպան Վ.Մակյանի,
ամբաստանյալներ Կ.Թադևոսյանի,
Գ.Սարգիսյանի,
Ա.Սարգիսյանի,
դռնբաց դատական նիստումքննելով քրեականգործն ըստ մեղադրանքի
I.Կարեն Արայիկի Թադևոսյանի(ծնվ. 02.03.1988թ. ՀՀ-ում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ութամյա կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին մեկ երեխա, չի աշխատում, նախկինում դատված, դատվածությունը չմարված, հասցեն՝ ք.Երևան, Կոմիտասի պող.63 շենք, 15 բն.)՝ՀՀ քրեական օրենսգրքի
258-րդ հոդվածի 1-ին մասով,
II.Արամ Էդվարդի Սարգիսյանի(ծնվ. 20.02.1988թ. ՀՀ-ում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, չամուսնացած,չի աշխատում, նախկինում չդատված, հասցեն՝ ք.Գավառ, Ազատության փող.49 շենք, 19 բն.)՝ ՀՀ քրեական
օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով,
III.Գերասիմ Բորիսի Սարգիսյանի(ծնվ. 03.06.1988թ. ՀՀ-ում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ութամյա կրթությամբ, չամուսնացած, չի աշխատում, նախկինում չդատված, հասցեն՝ ք.Գավառ, Ազատության փող. 28 շենք, 20 բն.)՝ ՀՀ քրեական
օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով.

ՊԱՐԶԵՑ
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանի քննչական բաժնում, 2016 թվականի հունվարի 8-ին, հարուցվել է թիվ 09100516 քրեական գործը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի1-ին մասի հատկանիշներով:
Նույն օրը՝ 2016 թվականի հունվարի 8-ին, Թրանչ Երեմիայի Կազանջյանը գործով ճանաչվել է տուժող:
2. 2016 թվականի փետրվարի 17-ին Կարեն Արայիկի Թադևոսյանինմեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ մեղադրանքի փաստական կողմի հետևյալ նկարագրությամբ.
«[Կարեն Արայիկի Թադևոսյանը] 2015թ. դեկտեմբերի 23-ին՝ ժամը 2030-ի սահմաններում, Թրանչ Երեմիայի Կազանջյանին պատկանող Երևան քաղաքի Դավիթ Անհաղթ փողոցում գտնվող «Թաջ Մահալ» սննդի կետում, իր թվացյալ առավելությունն ի ցույց դնելով, վերջինիս կողմից իրեն և իր ընկերներին՝ Գերասիմ և Արամ Սարգիսյաններին չսպասարկելու հարցի շուրջ վիճաբանության մեջ է մտել Թ.Կազանջյանի հետ, որի ընթացքում շուրջ 10 րոպե դիտավորությամբ կոպիտ կերպով խախտելով հասարակական կարգը, սննդի կետում գտնվող այլ հաճախորդների նկատմամբ դրսևորելով բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք՝ սեռական բնույթի հայհոյանքներ է տվել Թ.Կազանջյանի և վերջինիս աշխատակցուհու՝ Արմինե Հովհաննիսյանի հասցեին, խաթարելով սննդի կետի բնականոն աշխատանքը»:
Նույն օրը՝ 2016 թվականի փետրվարի 17-ին Կարեն Արայիկի Թադևոսյանի նկատմամբ խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը:
3. 2016 թվականի փետրվարի 18-ին Արամ Էդվարդի Սարգիսյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ մեղադրանքի փաստական կողմի հետևյալ նկարագրությամբ.
«[Արամ Էդվարդի Սարգիսյանը]2015թ. դեկտեմբերի 23-ին՝ ժամը 2030-ի սահմաններում, Թրանչ Երեմիայի Կազանջյանին պատկանող Երևան քաղաքի Դավիթ Անհաղթ փողոցում գտնվող «Թաջ Մահալ» սննդի կետում, իր թվացյալ առավելությունն ի ցույց դնելով, վերջինիս կողմից իրեն և ընկերոջը՝ Կարեն Թադևոսյանին և հորեղբոր որդուն՝ Գերասիմ Սարգիսյանին, չսպասարկելու հարցի շուրջ վիճաբանության մեջ է մտել Թ.Կազանջյանի հետ, որի ընթացքում շուրջ 10 րոպե դիտավորությամբ կոպիտ կերպով խախտելով հասարակական կարգը, սննդի կետում գտնվող այլ հաճախորդների նկատմամբ դրսևորելով բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք՝ սեռական բնույթի հայհոյանքներ է տվել Թ.Կազանջյանի և վերջինիս աշխատակցուհու՝ Արմինե Հովհաննիսյանի հասցեին, խաթարելով սննդի կետի բնականոն աշխատանքը»:
Նույն օրը՝ 2016 թվականի փետրվարի 18-ինԱրամ Էդվարդի Սարգիսյանինկատմամբ խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը:
4. 2016 թվականի փետրվարի 18-ին Գերասիմ Բորիսի Սարգիսյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ մեղադրանքի փաստական կողմի հետևյալ նկարագրությամբ.
«[Գերասիմ Բորիսի Սարգիսյանը]2015թ. դեկտեմբերի 23-ին՝ ժամը 2030-ի սահմաններում, Թրանչ Երեմիայի Կազանջյանին պատկանող Երևան քաղաքի Դավիթ Անհաղթ փողոցում գտնվող «Թաջ Մահալ» սննդի կետում, իր թվացյալ առավելությունն ի ցույց դնելով, վերջինիս կողմից իրեն և ընկերոջը՝ Կարեն Թադևոսյանին և հորեղբոր որդուն՝ Արամ Սարգիսյանին, չսպասարկելու հարցի շուրջ վիճաբանության մեջ է մտել Թ.Կազանջյանի հետ, որի ընթացքում շուրջ 10 րոպե դիտավորությամբ կոպիտ կերպով խախտելով հասարակական կարգը, սննդի կետում գտնվող այլ հաճախորդների նկատմամբ դրսևորելով բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք՝ սեռական բնույթի հայհոյանքներ է տվել Թ.Կազանջյանի և վերջինիս աշխատակցուհու՝ Արմինե Հովհաննիսյանի հասցեին, խաթարելով սննդի կետի բնականոն աշխատանքը»:
Նույն օրը՝ 2016 թվականի փետրվարի 18-ինԳերասիմ Բորիսի Սարգիսյանինկատմամբ խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը:
5.2016 թվականի փետրվարի 25-ին հայտարարվել է նախաքննության ավարտը, 2016 թվականի փետրվարի 26-ինգործով կազմվել է մեղադրական եզրակացություն, որը հաստատվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ն.Աշրաֆյանի 2016 թվականի մարտի 4-ի որոշմամբ:
Քրեական գործը՝ հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ, 2016 թվականի մարտի 10-ին ուղարկվել է Դատարան՝ ըստ էության քննության առնելու համար:
Դատավորների միջև գործերի բաշխման համակարգչային ծրագրի միջոցով քրեական գործը՝ թիվ ԵԱՔԴ/0036/01/16 համարի ներքո, մակագրվել և 2016 թվականի մարտի 11-ինհանձնվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի դատավոր Ռ. Մխիթարյանին:
Նույն օրը՝ 2016 թվականի մարտի 11-ին, քրեական գործն ընդունվել է վարույթ, իսկ 2016 թվականի մարտի 25-ի որոշմամբ՝ նշանակվել է դատական քննության:

Դատական քննության արագացված կարգի կիրառումը.
6. Մինչ դատաքննությունը սկսելն ամբաստանյալներ Կարեն Արայիկի Թադևոսյանը, Արամ Էդվարդի Սարգիսյանըև Գերասիմ Բորիսի Սարգիսյանը միջնորդել են դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով: Միաժամանակ, նրանցից յուրաքանչյուրը հայտարարել է, որ միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված կարգով դատաքննություն անցկացնելու բնույթն ու հետևանքները, առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ և հասկանալի է, դրա հետ համաձայն է և ընդունում է ամբողջ ծավալով:
Դատարանը, համոզվելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1-րդ և 375.2-րդ հոդվածներով նախատեսված հիմքերն ու պայմանները, որոշում է կայացրել դատական քննությունն արագացված կարգով անցկացնելու մասին:

Գործի լուծման համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքները.
7. Դատարանը, գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, հիմք ընդունելով ամբաստանյալներից յուրաքանչյուրի կողմից իրեն առաջադրված համապատասխան մեղադրանքն ամբողջ ծավալով կամովին ու գիտակցաբար ընդունելու և դրա հետ համաձայն լինելու փաստերը, հանգում է այն հետևության, որ.
- Կարեն Արայիկի Թադևոսյանըկատարել է սույն դատավճռի 2-րդ կետում արձանագրված՝ իրեն մեղսագրվող արարքը, այնՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով որակված է ճիշտ, Կարեն Արայիկի Թադևոսյանի կողմից կատարվել է մեղավորությամբ և կատարածի համար նա ենթակա է քրեական պատասխանատվության ու պատժի,
- Արամ Էդվարդի Սարգիսյանը կատարել է սույն դատավճռի 3-րդ կետում արձանագրված՝ իրեն մեղսագրվող արարքը, այնՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով որակված է ճիշտ, Արամ Էդվարդի Սարգիսյանի կողմից կատարվել է մեղավորությամբ և կատարածի համար նա ենթակա է քրեական պատասխանատվության ու պատժի,
- Գերասիմ Բորիսի Սարգիսյանըկատարել է սույն դատավճռի 4-րդ կետում արձանագրված՝ իրեն մեղսագրվող արարքը, այնՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով որակված է ճիշտ, Գերասիմ Բորիսի Սարգիսյանի կողմից կատարվել է մեղավորությամբ և կատարածի համար նա ենթակա է քրեական պատասխանատվության ու պատժի:
8. ՈՒսումնասիրելով ամբաստանյալներից յուրաքանչյուրի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
- ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի 2016 թվականի փետրվարի 17-ի տեղեկանքիհամաձայն՝Կարեն Արայիկի Թադևոսյանը մեկ չմարված դատվածություն ունի չափահաս տարիքում կատարած ծանր հանցագործության համար,
(գ.թ.84)
- Էրեբունի և Նուբարաշեն ՔԿԱԳ տարածքային բաժնի կողմից 2016 թվականի փետրվարի 2-ին տրված թիվ ԱԲ 440439 ծննդյան և թիվ ԱԲ 094674 հայրության ճանաչման վկայականների համաձայն՝ Կարեն Արայիկի Թադևոսյանը հանդիսանում է 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ին ծնված Կարոլինա Կարենի Թադևոսյանի հայրը,
(գ.թ.227)
- ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի 2016 թվականի փետրվարի 17-ի տեղեկանքի համաձայն` Արամ Էդվարդի Սարգիսյանը նախկինում դատապարտված չի եղել,
(գ.թ.83)
- ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի 2016 թվականի փետրվարի 17-ի տեղեկանքի համաձայն` Գերասիմ Բորիսի Սարգիսյանընախկինում դատապարտված չի եղել:
(գ.թ.82)

Դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը.
9. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 1-ին մասն ամրագրում է պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների ցանկը, որում ներառված է նաև պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի խնամքի տակ մինչև տասնչորս տարեկան երեխայի առկայությունը:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն սույն հոդվածի առաջին մասում»:
Դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս հաշվի առնվող մեղմացնող հանգամանքների չափանիշների վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել Պ.Բայրամյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշմամբ, համաձայն որի` «(…) Դատարանի լայն հայեցողության շրջանակներում է (...) անձի պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների կիրառման հարցը, քանի որ համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի՝ պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն նույն հոդվածի առաջին մասում: Այնուհանդերձ, դատարանի այս լիազորությունը բացարձակ չէ, և որպես մեղմացնող հաշվի առնվող հանգամանքները պետք է բավարարեն որոշակի չափանիշների: Դրանք են. ա) հանգամանքը պետք է իրական լինի, այսինքն՝ գործով ձեռք բերված ապացույցները պետք է հաստատեն դրա առկայությունը, բ) այն պետք է ողջամտորեն նվազեցրած լինի անձի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը, գ) այն հաստատված ճանաչելիս դատարանը պետք է պահպանի ապացուցման ընդհանուր քրեադատավարական կանոնները. հանգամանքի առկայությունը հաստատող ապացույցները պետք է վերաբերելի և թույլատրելի լինեն, դրանք պետք է հետազոտված լինեն դատաքննության ընթացքում, ինչպես նաև պետք է պահպանվեն ապացույցների ստուգման և գնահատման օրենսդրական պահանջները (տե՛ս Պարույր Բայրամյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի հունիսի 1-ի թիվ ՎԲ-84/07 որոշումը):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներն են՝
1) հանցանքը կատարելու ռեցիդիվը, հանցանքը որպես արհեստ կատարելը.
(...)»:
10. Սույն դատավճռի նախորդ կետում շարադրված իրավադրույթները և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումը կիրառելով սույն դատավճռի 8-րդ կետում արձանագրված փաստական տվյալների նկատմամբ՝Դատարանը, որպես ամբաստանյալ Կարեն Արայիկի Թադևոսյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք, հաշվի է առնում նրա խնամքին մինչև 14 տարեկան երեխայի առկայությունը, իսկ որպես պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք` հանցանքը կատարելու ռեցիդիվը:
Դատարանն արձանագրում է, որ ինչպես ամբաստանյալ Արամ Էդվարդի Սարգիսյանի, այնպես էլ ամբաստանյալԳերասիմ Բորիսի Սարգիսյանիպատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներ գործում չկան:
Անդրադառնալով ամբաստանյալներից յուրաքանչյուրի անձը բնութագրող տվյալներին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Կարեն Արայիկի Թադևոսյանն ամուսնացած է, ստացել էութամյա կրթություն, Արամ Էդվարդի Սարգիսյանը և Գերասիմ Բորիսի Սարգիսյանն ամուսնացած չեն, նրանցից առաջինը ստացել է միջնակարգ, իսկ մյուսը` ութամյա կրթություն, երկուսն էլ նախկինում դատապարտված չեն եղել:
11. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն` «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝«Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով:
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ն.Սարգսյանի գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների ¥…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն:
Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի գրեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրագրված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի:
Վերոգրյալից Վճռաբեկ դատարանը եզրահանգում է, որ առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է:
(…) Պատիժ նշանակելիս դատարանի հայեցողության կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել նաև, որ պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից»(տե՛ս Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշումը):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործությունը դասվում է հասարակական կարգի և բարոյականության դեմ ուղղված դիտավորությամբ կատարվող ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների շարքին, որի համար նախատեսված են պատժի այլընտրանքային տեսակներ: Մասնավորապես, տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի առավելագույնը հիսնապատիկի չափով, կամ կալանք՝ մինչև մեկ ամիս ժամկետով:
Այլընտրանքային սանկցիաների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ. Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. «(…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, և գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը» (տե՛ս Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը):
12. Նախորդ կետում շարադրված իրավադրույթների, դրանց վերլուծության արդյունքում ձևավորված դատողությունների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով ամբաստանյալ Կարեն Արայիկի Թադևոսյանիկատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ նրա կատարած կոնկրետ արարքը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, դրա արդյունքում պատճառված վնասը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, հանցանքը կատարելուց հետո ամբաստանյալի դրսևորած վարքագիծը, դրանք համադրելով սույն դատավճռի 10-րդ կետում արձանագրված` նրա անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների հետ՝Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Կարեն Արայիկի Թադևոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով նախատեսված նվազ խիստ պատժատեսակի՝ տուգանքի կիրառման միջոցով թեև հնարավոր չէ ապահովել պատժի նպատակների իրացվելիությունը, սակայն նկատի ունենալով, որ ամբաստանյալ Կարեն Արայիկի Թադևոսյանն իր խնամքին ունի մինչև ութ տարեկան երեխա ևՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակը` կալանքը,տվյալ դեպքում կիրառելի չէ (տե՛ս ՀՀ քրեական օրենսգրքի 57-րդ հոդվածի 2-րդ մասը), ուստի նրա նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակել տուգանքի ձևով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով այդ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույնի` նվազագույն աշխատավարձի հիսնապատիկի չափով, և որ այդ պատիժը նա պետք է կրի:
13. Սույն դատավճռի 11-րդ կետում շարադրված իրավադրույթների, դրանց վերլուծության արդյունքում ձևավորված դատողությունների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով ամբաստանյալ Արամ Էդվարդի Սարգիսյանիկատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ նրա կատարած կոնկրետ արարքը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, դրա արդյունքում պատճառված վնասը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, հանցանքը կատարելուց հետո ամբաստանյալի դրսևորած վարքագիծը, դրանք համադրելով սույն դատավճռի 10-րդ կետում արձանագրված` նրա անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների հետ՝Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Արամ Էդվարդի Սարգիսյանի նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով նախատեսված նվազ խիստ պատժատեսակի` տուգանքի ձևով, այդ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն պատժաչափի` նվազագույն աշխատավարձի հիսնապատիկի չափով, և որ այդ պատժի ռեալ (իրական)կիրառման միջոցով միայն հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացվելիությունը:
14. Սույն դատավճռի 11-րդ կետում շարադրված իրավադրույթների, դրանց վերլուծության արդյունքում ձևավորված դատողությունների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով ամբաստանյալ Գերասիմ Բորիսի Սարգիսյանի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ նրա կատարած կոնկրետ արարքը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, դրա արդյունքում պատճառված վնասը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, հանցանքը կատարելուց հետո ամբաստանյալի դրսևորած վարքագիծը, դրանք համադրելով սույն դատավճռի 10-րդ կետում արձանագրված` նրա անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների հետ՝Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Գերասիմ Բորիսի Սարգիսյանի նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով նախատեսված նվազ խիստ պատժատեսակի` տուգանքի ձևով, այդ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն պատժաչափի` նվազագույն աշխատավարձի հիսնապատիկի չափով, և որ այդ պատժի ռեալ (իրական)կիրառման միջոցով միայն հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացվելիությունը:
15. Անդրադառնալով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի 10-16-րդ կետերով նախատեսված՝ դատավճիռ կայացնելիս դատարանի լուծմանը ենթակա մյուս հարցերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գործով քաղաքացիական հայց ներկայացված չէ, առկա չէ նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 164-րդ հոդվածով նախատեսված՝ հանցագործությամբ պատճառված վնասը հատուցելու վերաբերյալ դատարանի նախաձեռնությամբ որոշում կայացնելու որևէ հիմք, գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված առարկա կամ արգելադրված գույք չկա:
Անդրադառնալով ամբաստանյալների խափանման միջոցների հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ մինչև սույն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը դրանք պետք է թողնել անփոփոխ՝ դատական ակտի հնարավոր բողոքարկման դեպքում ամբաստանյալների դատավարական պարտականությունների պատշաճ կատարումն ապահովելու համար:
Դատարանը նաև գտնում է, որ դատական ծախսերի հարցը պետք է համարել լուծված, քանի որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 168-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված դատական ծախսը բացակայում է, իսկ նշված հոդվածի նույն մասի 2-ից 8-րդ կետերով նախատեսված դատական ծախսերը, համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 8-րդ մասի՝ ամբաստանյալներից բռնագանձման ենթակա չեն:
Միաժամանակ, Դատարանն արձանագրում է, որ առկա չէ որևէ հիմք՝ ամբաստանյալներից որևէ մեկի նկատմամբ հարկադիր բուժում կամ խնամակալություն նշանակելու համար, գործով բռնագանձման ենթակա գույք չկա:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 357-360-րդ, 365-րդ, 369-372-րդ, 375.3-375.4-րդ հոդվածներով, Դատարանը.
Վ Ճ Ռ Ե Ց`
Կարեն Արայիկի Թադևոսյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանք կատարելու մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ Հայաստանի Հանրապետությունում սահմանված նվազագույն աշխատավարձի հիսնապատիկի` 50.000 (հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Կարեն Արայիկի Թադևոսյանինկատմամբ ընտրված չհեռանալու մասին ստորագրություն խափանման միջոցը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Արամ Էդվարդի Սարգիսյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանք կատարելու մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ Հայաստանի Հանրապետությունում սահմանված նվազագույն աշխատավարձի հիսնապատիկի` 50.000 (հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Արամ Էդվարդի Սարգիսյանինկատմամբ ընտրված չհեռանալու մասին ստորագրություն խափանման միջոցը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Գերասիմ Բորիսի Սարգիսյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանք կատարելու մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ Հայաստանի Հանրապետությունում սահմանված նվազագույն աշխատավարձի հիսնապատիկի` 50.000 (հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Գերասիմ Բորիսի Սարգիսյանի նկատմամբ ընտրված չհեռանալու մասին ստորագրություն խափանման միջոցը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատական ծախսերի հարցը համարել լուծված:
Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված հիմքի, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակման օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:

ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ռ. ՄԽԻԹԱՐՅԱՆ