Հիմնական
Գործի համար:
ԵԱՔԴ/0028/01/16
Վիճակագրական տողի համար :
1.9
Պատասխանող
Մհեր Հակոբյան
Մհեր Հակոբյան Աշոտ
Մհեր Հակոբյան
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Սեվակ Համբարձումյան
Արշակ Խաչատրյան
Մանուշակ Պետրոսյան
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն
Դավիթ Գրիգորյան
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Սեվակ Համբարձումյան
Արշակ Խաչատրյան
Մանուշակ Պետրոսյան
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն
Դավիթ Գրիգորյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Քրեական վերաքննիչ | 2017-01-17 | 15:00 | 4 | Կայացվել է | ||
| Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն | 2016-07-08 | 10:00 | 2 | Կայացել է | ||
| Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն | 2016-06-30 | 10:00 | 2 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն | 2016-06-13 | 10:00 | 2 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն | 2016-05-23 | 10:30 | 2 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն | 2016-05-04 | 11:00 | 2 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն | 2016-04-18 | 15:00 | 2 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն | 2016-03-25 | 17:00 | 2 | Չի կայացել |
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
ԵԱՔԴ/0028/01/16
Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական
շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի
դատավճիռը կայացրած դատարանի կազմը
նախագահող դատավոր` Դ.Գրիգորյան
ՈՐՈՇՈՒՄ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
17 հունվարի 2017թ. ք.Երևան
ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ /այսուհետ`
Վերաքննիչ դատարան/ հետևյալ կազմով`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ
Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
քարտուղարությամբª Մ.Մելքոնյանի
մասնակցությամբ`
մեղադրող` Ա.Առաքելյանի
պաշտպան` Մ.Ֆարմանյանի
դռնբաց դատական նիստում գործով մեղադրող, Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ա.Առաքելյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա վերանայելով Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2016թ. հուլիսի 08-ի դատավճիռը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Մհեր Աշոտի Հակոբյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. Թիվ 09103916 քրեական գործը հարուցվել է 05.02.2016թ. Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա.Սարգսյանի կողմից` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով և նույն որոշմամբ ընդունվել է վարույթ:
2. Նախաքննության մարմնի 07.02.2016թ. որոշմամբ Մ.Հակոբյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին:
3. Նախաքննության մարմնի 2016թ. փետրվարի 14-ի որոշմամբ Մ.Հակոբյանը որպես մեղադրյալ է ներգրավվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
4. 01.03.2016թ. Մ.Հակոբյանի վերաբերյալ քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան:
5. Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր Դ.Գրիգորյանի 04.03.2016թ. որոշմամբ քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Մհեր Աշոտի Հակոբյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով ընդունվել է վարույթ, իսկ 17.03.2016թ. որոշմամբ` քրեական գործը նշանակվել է դատական քննության:
6. Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2016թ. հուլիսի 08-ի դատավճռով Մ.Հակոբյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործություն կատարելու մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում 3/երեք/ տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կանոնների համաձայն` ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել` սահմանելով փորձաշրջան 3/երեք/ տարի ժամկետով:
Մ.Հակոբյանին պարտավորեցվել է չփոխել մշտական բնակության վայրը` նրա վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը դնելով ՀՀ արդարադատության նախարարության քրեակատարողական վարչության այլընտրանքային պատիժների կատարման բաժնի վրա:
Մ.Հակոբյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնվել է անփոփոխ` մինչեւ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
7. Ընդհանուր իրավասության դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ փոստին հանձնելու միջոցով 04.08.2016թ. վերաքննիչ բողոք է բերել գործով մեղադրող, Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ա.Առաքելյանը:
8. ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանի 17.08.2016թ. որոշմամբ գործով մեղադրող, Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ա.Առաքելյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է Վերաքննիչ դատարանի վարույթ և քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Մհեր Աշոտի Հակոբյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով` Վերաքննիչ դատարանի դռնբաց դատական նիստում քննության է նշանակվել 2016թ. սեպտեմբերի 05-ին:
2.Գործի փաստական հանգամանքները.
9. Մ.Հակոբյանը մեղավոր է ճանաչվել և դատապարտվել այն բանի համար, որ նա 2016թ. հունվարի 30-ին, ժամը 23:30-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Կ.Ուլենցի փողոցի 3-րդ փակուղու 2/2 շենքի 30 բնակարանում օղի գնելու հարցի շուրջ վիճաբանել է հոր՝ Աշոտ Հակոբյանի հետ, որի ընթացքում բռունցքով մեկ անգամ հարվածել է վերջինիս աջ աչքին՝ դիտավորությամբ պատճառելով առողջության ծանր վնաս օրգանի ֆունկցիայի կորուստով՝ աջ աչքի եղջերաթաղանթի պատռվածքի, ծիածանաթաղանթի, ոսպնյակի, ապակենման մարմնիկի արտանկման ձևով:
3.Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
10. Գործով մեղադրող, Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ա.Առաքելյանն իր բերած վերաքննիչ բողոքում գտնում է, որ դատարանի 08.07.2016թ. դատական ակտը կայացվել է նյութական իրավունքի խախտումներով, ուստի այն ենթակա է բեկանման և փոփոխման` հետևյալ պատճառաբանությամբ:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-139/07, ՎԲ-195/07, ՎԲ-01/08, ԵԿԴ/0034/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում իրավական դիրքորոշում է ձևավորել առ այն, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։
Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակներն իրագործելու հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է, ի թիվս այլնի, հաշվի առնել հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը։
Այսպիսով, ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի վերը բերված իրավական դիրքորոշումները սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքների վրա տարածելով՝ հաստատապես կարելի է արձանագրել, որ Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավճռում Մհեր Հակոբյանի արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն իր արտացոլումը չի գտել դատարանի նշանակած պատժում։
Դատարանը Մ.Հակոբյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հնարավորությունը գնահատելիս առանձնակի կարևորություն է հաղորդել գործով մեղադրյալի անձը բնութագրող, վերջինիս պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներին, մասնավորապես նրան, որ վերջինս հանդիսանում է դատվածություն չունեցող և անկեղծորեն զղջացել է կատարած հանցանքի համար, դրանք դիտել է որպես ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման համար անհրաժեշտ և բավարար պայմաններ՝ անտեսելով այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալին վերագրվող ծանր հանցագործության պայմաններում վերը նշված հանգամանքները, իրենց էությամբ որևէ կերպ դուրս չլինելով սովորականի շրջանակներից, ողջամտորեն չեն նվազեցրել անձի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը։ Մ.Հակոբյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պատիժ նշանակելիս ընդհանուր իրավասության դատարանը հաշվի չի առել վերջինիս կատարած հանցանքների բնույթն ու դրանց հանրային վտանգավորության աստիճանը, այն, որ Մհեր Հակոբյանը, հանցանքը կատարելիս գտնվելով ալկոհոլային հարբածության վիճակում, կենցաղային չնչին շարժառիթով կատարած մեկ հարվածն իսկ ուղղել է տուժող Ա.Հակոբյանի կենսական կարևոր նշանակություն ունեցող օրգանին՝ պատճառելով առողջության ծանր վնաս՝ օրգանի ֆունկցիայի կորստով։
Հատկանշական է նաև, որ դատարանն առանձնակի ուշադրություն է դարձրել ամբաստանյալ Մհեր Հակոբյանի դատվածությունը մարված լինելու հանգամանքին և արձանագրել, որ տուժող Մհեր Հակոբյանը գտնվում է բացառապես ամբաստանյալի խնամքին, այն դեպքում երբ քրեական գործով ձեռք բերված վերջիններիս վերաբերյալ տվյալները վկայում են այն մասին, որ ամբաստանյալը, սեփականության դեմ ուղղված հանցագործությունների կատարման համար նախկինում երեք անգամ դատապարտված լինելով, ոչ մի տեղ չի աշխատել, այլ ըստ էության շարունակել է իր հանցավոր գործունեությունը, որպիսի պայմաններում տուժողի՝ ամբաստանյալի խնամքին գտնվելու հանգամանքը դատարանի կողմից պատշաճ ստուգման չի ենթարկվել։
11. Ելնելով վերոգրյալից և նկատի ունենալով, որ սույն վերաքննիչ բողոքը ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանի կողմից ենթակա է վարույթ ընդունման ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 381-րդ հոդվածով սահմանված հիմքով, իսկ Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2016թ. հուլիսի 8-ի դատավճռով թույլ է տրվել դատական սխալ, այն է՝ ճիշտ չի կիրառվել նյութական օրենքը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը, ուստի ղեկավարվելով ՀՀ Սահմանադրության 103-րդ հոդվածի 5-րդ կետով, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 54 հոդվածի 1-ին մասի 11-րդ կետով, 376-381-րդ, 395-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ, 4-րդ կետերով, 399-րդ հոդվածով., բողոք բերած անձը խնդրում է վերաքննիչ բողոքն ընդունել վարույթ, պատժի մասով բեկանել Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2016թ. հուլիսի 08-ի դատավճիռը, ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին դատապարտել ազատազրկման 3/երեք/ տարի ժամկետով` առանց ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման:
4.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ դատարանը, վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում վերանայելով առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը, հանգում է այն հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը բավարարելու, դատավճիռը բեկանելու և փոփոխելու, ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի նկատմամբ կիրառված պայմանական դատապարտությունը վերացնելու հիմքեր չկան` հետևյալ պատճառաբանությամբ:
12. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
<<Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
<<Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով:
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի համաձայն`
<<1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի 8-րդ կետի համաձայն`
<<1. Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`
…8/ ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը>>:
13. ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իր կողմից կայացված մի շարք որոշումներում /Վճռաբեկ դատարանի թիվ ՎԲ-124/07, ՎԲ-192/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԼԴ2/0019/01/09 որոշումները և այլն/, այդ թվում նաև Դ.Հովհաննիսյանի վերաբերյալ գործով որոշման մեջ իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ <</.../պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությամբ, վստահությունն առանց ռեալ /իրական/ պատիժ կրելու դատապարտյալի ուղղվելու հնարավորության մասին։
Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։
/.../ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։ Չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը։ Դատարանի կողմից նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին>> /Դավիթ Ռոբերտի Հովհաննիսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09 որոշման 11-12-րդ կետերը/։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իր 12.06.2007թ. ՎԲ-124/07 որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման կապակցությամբ արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ <<վկայակոչված հոդվածի կիրառումը հանցագործության տեսակի հետ կապված որևէ սահմանափակման չի ենթարկվում և դրա կիրառումը սահմանափակված չէ նաև հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանով ու բնույթով, ինչպես նաև անձանց շրջանակով, որոնց նկատմամբ այն չի կարող կիրառվել>>։ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է, որ <<ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է։ Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները։ Կարևորն այն է, որ հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու>>:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը մեկ այլ՝ 2008 թվականի փետրվարի 1-ի թիվ ՎԲ-01/08 որոշմամբ նշել է, որ <<պատիժը պայմանականորեն չկիարառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում սահմանված իրադրություններն անհրաժեշտ է մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, այսինքն՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս իրավասու դատարանը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է քննարկի նաև պատժի՝ սոցիալական արդարության վերականգնման և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը>>։ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է, որ <<սոցիալական արդարությունը վերականգնելու և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու մասին կարող է վկայել հանցագործությունից հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը, մասնավորապես՝ տուժողին պատճառած վնասը հարթելը կամ այն հարթելուն ուղղված ողջամիտ միջոցներ ձեռնարկելը>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել նաև մի շարք այլ որոշումներում: Մասնավորապես, Հ.Բաղդասարյանի վերաբերյալ գործով որոշմամբ արձանագրվել է, որ <</.../ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն առանց իրական պատիժ նշանակելու ամբաստանյալի ուղղվելու հնարավորության մասին: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին /…/>>:
Թ.Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ <<Պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Հանցակազմի սահմաններից դուրս գտնվելով դրանք բնութագրում են ինչպես կատարված հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը, հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին` համապատասխանաբար բարձրացնելով կամ իջեցնելով այն: Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս: Նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը>> /Վճռաբեկ դատարանի թիվ ԱՎԴ2/0059/01/08, թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09, թիվ ՎԲ-192/07, թիվ ՎԲ-50/07, թիվ ՎԲ-55/07, թիվ ՎԲ-201/07, թիվ ՎԲ-124/07, թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09, թիվ ԵԱՔԴ/0120/01/09 և մի շարք այլ որոշումներ/:
14. Այսպիսով, վերը նշված օրենսդրական կարգավորումներից և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումներից հետևում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար անհրաժեշտ է դատարանի համոզվածությունը, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատժատեսակն իրական կրելու: Ընդ որում, այդ համոզվածությունը պետք է հիմնված լինի գործի օբյեկտիվ տվյալների վրա, և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Հիմք ընդունելով վկայակոչված որոշումներում շարադրված իրավական դիրքորոշումները՝ դատարանն արձանագրում է, որ պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի, հանցավորի անձնավորության մասին և յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատականացնել պատիժը: Պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ցանկի վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ քննարկվող հանգամանքները վերաբերում են ինչպես հանցագործությանը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությանը կամ միաժամանակ բնութագրում են հանցագործությունն ու հանցավորի անձնավորությունը: Այդ պատճառով էլ պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները պետք է դիտարկել որպես հանցակազմի սահմաններից դուրս հանգամանքներ, որոնք ուղղակի կամ անուղղակի վերաբերում են հանցագործությանը կամ հանցավորի անձնավորությանը, բարձրացնում կամ իջեցնում են հասարակական վտանգավորության աստիճանը և ազդում պատժի վրա: Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել` ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս:
15. Առաջին ատյանի դատարանը, ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, հաշվի առնելով վերջինիս կատարած հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը /կատարածը ծանր հանցագործություն է/, հանցավորի անձը` հանդիսանում է դատվածություն չունեցող անձ, որպես վերջինիս պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք հաշվի առնելով կատարած արարքի համար անկեղծորեն զղջալը, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայության պայմաններում վերջինիս նկատմամբ նշանակել է ազատազրկման ձևով համաչափ պատիժ:
16. Միևնույն ժամանակ, առաջին ատյանի դատարանը պատժի նպատակների իրացվելիության համատեքստում քննարկելով նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի կողմից կրելու հարցը, գնահատելով վերջինիս կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, օրենքով պաշտպանվող շահը, սակայն միևնույն ժամանակ հաշվի է առնելով նաև Մ.Հակոբյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող վերոնշյալ հանգամանքի առկայությունը, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, ինչպես նաև այն, որ տուժող Աշոտ Հակոբյանն ամբաստանյալ Մհեր Հակոբյանից բողոք, պահանջ չունի, որպիսի պայմաններում գտնելով, որ պատժի նպատակներից մեկը՝ սոցիալական արդարության սկզբունքն իրացված է, բացի այդ, ամբաստանյալ Մհեր Հակոբյանը և տուժող Աշոտ Հակոբյանը հանդիսանում են մերձավոր հարազատներ, տուժող Ա.Հակոբյանը թոշակառու է և փաստացի գտնվում է բացառապես ամբաստանյալ Մհեր Հակոբյանի խնամքին, ինչպես նաև այն հանգամանքը, որ չնայած ամբաստանյալ Մհեր Հակոբյանը հարվածել է տուժող Աշոտ Հակոբյանի կենսական կարևոր օրգանին` աջ աչքին, սակայն նշված հանրորեն վտանգավոր հետևանքներն առաջացել են ձեռքի մեկ հարվածի հետևանքով, հիմնավորված կերպով հանգել է այն հետևության, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու և նրա նկատմամբ պետք է կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը ու պատիժը պայմանականորեն չկիրառել:
17. Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի նկատմամբ պայմանական դատապարտություն կիրառելու միջոցով կարելի է հասնել ՀՀ քրեական օրենգրքի 48-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակներին` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
18. Ինչ վերաբերվում է վերաքննիչ բողոքի այն պնդմանը, թե <<… Մ.Հակոբյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պատիժ նշանակելիս ընդհանուր իրավասության դատարանը հաշվի չի առել վերջինիս կատարած հանցանքի բնույթն ու դրա հանրային վտանգավորության աստիճանը, այն, որ Մհեր Հակոբյանը, հանցանքը կատարելիս գտնվելով ալկոհոլային հարբածության վիճակում, կենցաղային չնչին շարժառիթով կատարած մեկ հարվածն իսկ ուղղել է տուժող Ա.Հակոբյանի կենսական կարևոր նշանակություն ունեցող օրգանին՝ պատճառելով առողջության ծանր վնաս՝ օրգանի ֆունկցիայի կորստով>>, ապա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ վերոնշյալ արարքի համար Մ.Հակոբյանին արդեն իսկ մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով և այն չի կարող կրկին անգամ հաշվի առնվել որպես ամբաստանյալի նկատմամբ պայմանական դատապարտությունը բացառող հանգամանք: Ինչ վերաբերվում է ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի կողմից հանցանքն ալկոհոլի ազդեցության տակ կատարելուն, ապա դրա վերաբերյալ օբյեկտիվ ապացույցներ քրեական գործով ձեռք չեն բերվել: Ավելին, <<Նարկոլոգիական հանրապետական կենտրոն>> ՓԲԸ-ի կողմից 31.01.2016թ. ժամը 05.30-ին տրված սթափության վիճակի զննության թիվ 38 արձանագրության համաձայն` Մ.Հակոբյանը գտնվել է սթափ վիճակում:/հտ. 1, գ.թ. 8/
19. Իսկ ինչ վերաբերվում է վերաքննիչ բողոքի այն պատճառաբանությանը, թե <<…դատարանն առանձնակի ուշադրություն է դարձրել ամբաստանյալ Մհեր Հակոբյանի դատվածությունը մարված լինելու հանգամանքին և արձանագրել, որ տուժող Աշոտ Հակոբյանը գտնվում է բացառապես ամբաստանյալի խնամքին, այն դեպքում երբ քրեական գործով ձեռք բերված վերջիններիս վերաբերյալ տվյալները վկայում են այն մասին, որ ամբաստանյալը, սեփականության դեմ ուղղված հանցագործությունների կատարման համար նախկինում երեք անգամ դատապարտված լինելով, ոչ մի տեղ չի աշխատել, այլ ըստ էության շարունակել է իր հանցավոր գործունեությունը, որպիսի պայմաններում տուժողի՝ ամբաստանյալի խնամքին գտնվելու հանգամանքը դատարանի կողմից պատշաճ ստուգման չի ենթարկվել>>, ապա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ համաձայն առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի` տուժող Աշոտ Հակոբյանը ինքն է նշել է, որ <<փաստացի գտնվում է Մհեր Հակոբյանի խնամքին և խնդրում է վերջինիս նկատմամբ հնարավորինս մեղմ պատիժ նշանակել>>, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 8-րդ մասի համաձայն` <<Դատվածությունը հանելը կամ մարելը վերացնում է դատվածության հետ կապված իրավական բոլոր հետևանքները>>:
20. Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը գործով մեղադրող, Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ա.Առաքելյանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում հանգում է այն հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը բավարարելու, դատավճիռը բեկանելու և փոփոխելու, ինչպես նաև ամբաստանյալի նկատմամբ առանց ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման պատիժ նշանակելու հիմքեր չկան, նկատի ունենալով, որ դատարանը դատավճիռ կայացնելիս թույլ չի տվել նյութական և դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտումներ, որոնք կարող էին հանգեցնել դատական սխալի:
Ելնելով վերոգրյալներից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ և 394-րդ հոդվածներով, Վերաքննիչ քրեական դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
1. Գործով մեղադրող, Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ա.Առաքելյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել, իսկ Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2016թ. հուլիսի 08-ի դատավճիռը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Մհեր Աշոտի Հակոբյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով` թողնել օրինական ուժի մեջ:
2. Սույն որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք կարող է բերվել այն հրապարակելու օրվանից մեկամսյա ժամկետում` ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատին:
Իսկականի հետ ճիշտ է`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
ԵԱՔԴ/0028/01/16
Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական
շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի
դատավճիռը կայացրած դատարանի կազմը
նախագահող դատավոր` Դ.Գրիգորյան
ՈՐՈՇՈՒՄ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
17 հունվարի 2017թ. ք.Երևան
ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ /այսուհետ`
Վերաքննիչ դատարան/ հետևյալ կազմով`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ
Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
քարտուղարությամբª Մ.Մելքոնյանի
մասնակցությամբ`
մեղադրող` Ա.Առաքելյանի
պաշտպան` Մ.Ֆարմանյանի
դռնբաց դատական նիստում գործով մեղադրող, Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ա.Առաքելյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա վերանայելով Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2016թ. հուլիսի 08-ի դատավճիռը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Մհեր Աշոտի Հակոբյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. Թիվ 09103916 քրեական գործը հարուցվել է 05.02.2016թ. Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա.Սարգսյանի կողմից` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով և նույն որոշմամբ ընդունվել է վարույթ:
2. Նախաքննության մարմնի 07.02.2016թ. որոշմամբ Մ.Հակոբյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին:
3. Նախաքննության մարմնի 2016թ. փետրվարի 14-ի որոշմամբ Մ.Հակոբյանը որպես մեղադրյալ է ներգրավվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
4. 01.03.2016թ. Մ.Հակոբյանի վերաբերյալ քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան:
5. Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր Դ.Գրիգորյանի 04.03.2016թ. որոշմամբ քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Մհեր Աշոտի Հակոբյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով ընդունվել է վարույթ, իսկ 17.03.2016թ. որոշմամբ` քրեական գործը նշանակվել է դատական քննության:
6. Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2016թ. հուլիսի 08-ի դատավճռով Մ.Հակոբյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործություն կատարելու մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում 3/երեք/ տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կանոնների համաձայն` ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել` սահմանելով փորձաշրջան 3/երեք/ տարի ժամկետով:
Մ.Հակոբյանին պարտավորեցվել է չփոխել մշտական բնակության վայրը` նրա վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը դնելով ՀՀ արդարադատության նախարարության քրեակատարողական վարչության այլընտրանքային պատիժների կատարման բաժնի վրա:
Մ.Հակոբյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնվել է անփոփոխ` մինչեւ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
7. Ընդհանուր իրավասության դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ փոստին հանձնելու միջոցով 04.08.2016թ. վերաքննիչ բողոք է բերել գործով մեղադրող, Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ա.Առաքելյանը:
8. ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանի 17.08.2016թ. որոշմամբ գործով մեղադրող, Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ա.Առաքելյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է Վերաքննիչ դատարանի վարույթ և քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Մհեր Աշոտի Հակոբյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով` Վերաքննիչ դատարանի դռնբաց դատական նիստում քննության է նշանակվել 2016թ. սեպտեմբերի 05-ին:
2.Գործի փաստական հանգամանքները.
9. Մ.Հակոբյանը մեղավոր է ճանաչվել և դատապարտվել այն բանի համար, որ նա 2016թ. հունվարի 30-ին, ժամը 23:30-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Կ.Ուլենցի փողոցի 3-րդ փակուղու 2/2 շենքի 30 բնակարանում օղի գնելու հարցի շուրջ վիճաբանել է հոր՝ Աշոտ Հակոբյանի հետ, որի ընթացքում բռունցքով մեկ անգամ հարվածել է վերջինիս աջ աչքին՝ դիտավորությամբ պատճառելով առողջության ծանր վնաս օրգանի ֆունկցիայի կորուստով՝ աջ աչքի եղջերաթաղանթի պատռվածքի, ծիածանաթաղանթի, ոսպնյակի, ապակենման մարմնիկի արտանկման ձևով:
3.Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
10. Գործով մեղադրող, Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ա.Առաքելյանն իր բերած վերաքննիչ բողոքում գտնում է, որ դատարանի 08.07.2016թ. դատական ակտը կայացվել է նյութական իրավունքի խախտումներով, ուստի այն ենթակա է բեկանման և փոփոխման` հետևյալ պատճառաբանությամբ:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-139/07, ՎԲ-195/07, ՎԲ-01/08, ԵԿԴ/0034/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում իրավական դիրքորոշում է ձևավորել առ այն, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։
Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակներն իրագործելու հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է, ի թիվս այլնի, հաշվի առնել հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը։
Այսպիսով, ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի վերը բերված իրավական դիրքորոշումները սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքների վրա տարածելով՝ հաստատապես կարելի է արձանագրել, որ Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավճռում Մհեր Հակոբյանի արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն իր արտացոլումը չի գտել դատարանի նշանակած պատժում։
Դատարանը Մ.Հակոբյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հնարավորությունը գնահատելիս առանձնակի կարևորություն է հաղորդել գործով մեղադրյալի անձը բնութագրող, վերջինիս պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներին, մասնավորապես նրան, որ վերջինս հանդիսանում է դատվածություն չունեցող և անկեղծորեն զղջացել է կատարած հանցանքի համար, դրանք դիտել է որպես ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման համար անհրաժեշտ և բավարար պայմաններ՝ անտեսելով այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալին վերագրվող ծանր հանցագործության պայմաններում վերը նշված հանգամանքները, իրենց էությամբ որևէ կերպ դուրս չլինելով սովորականի շրջանակներից, ողջամտորեն չեն նվազեցրել անձի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը։ Մ.Հակոբյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պատիժ նշանակելիս ընդհանուր իրավասության դատարանը հաշվի չի առել վերջինիս կատարած հանցանքների բնույթն ու դրանց հանրային վտանգավորության աստիճանը, այն, որ Մհեր Հակոբյանը, հանցանքը կատարելիս գտնվելով ալկոհոլային հարբածության վիճակում, կենցաղային չնչին շարժառիթով կատարած մեկ հարվածն իսկ ուղղել է տուժող Ա.Հակոբյանի կենսական կարևոր նշանակություն ունեցող օրգանին՝ պատճառելով առողջության ծանր վնաս՝ օրգանի ֆունկցիայի կորստով։
Հատկանշական է նաև, որ դատարանն առանձնակի ուշադրություն է դարձրել ամբաստանյալ Մհեր Հակոբյանի դատվածությունը մարված լինելու հանգամանքին և արձանագրել, որ տուժող Մհեր Հակոբյանը գտնվում է բացառապես ամբաստանյալի խնամքին, այն դեպքում երբ քրեական գործով ձեռք բերված վերջիններիս վերաբերյալ տվյալները վկայում են այն մասին, որ ամբաստանյալը, սեփականության դեմ ուղղված հանցագործությունների կատարման համար նախկինում երեք անգամ դատապարտված լինելով, ոչ մի տեղ չի աշխատել, այլ ըստ էության շարունակել է իր հանցավոր գործունեությունը, որպիսի պայմաններում տուժողի՝ ամբաստանյալի խնամքին գտնվելու հանգամանքը դատարանի կողմից պատշաճ ստուգման չի ենթարկվել։
11. Ելնելով վերոգրյալից և նկատի ունենալով, որ սույն վերաքննիչ բողոքը ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանի կողմից ենթակա է վարույթ ընդունման ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 381-րդ հոդվածով սահմանված հիմքով, իսկ Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2016թ. հուլիսի 8-ի դատավճռով թույլ է տրվել դատական սխալ, այն է՝ ճիշտ չի կիրառվել նյութական օրենքը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը, ուստի ղեկավարվելով ՀՀ Սահմանադրության 103-րդ հոդվածի 5-րդ կետով, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 54 հոդվածի 1-ին մասի 11-րդ կետով, 376-381-րդ, 395-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ, 4-րդ կետերով, 399-րդ հոդվածով., բողոք բերած անձը խնդրում է վերաքննիչ բողոքն ընդունել վարույթ, պատժի մասով բեկանել Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2016թ. հուլիսի 08-ի դատավճիռը, ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին դատապարտել ազատազրկման 3/երեք/ տարի ժամկետով` առանց ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման:
4.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ դատարանը, վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում վերանայելով առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը, հանգում է այն հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը բավարարելու, դատավճիռը բեկանելու և փոփոխելու, ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի նկատմամբ կիրառված պայմանական դատապարտությունը վերացնելու հիմքեր չկան` հետևյալ պատճառաբանությամբ:
12. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
<<Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
<<Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով:
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի համաձայն`
<<1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի 8-րդ կետի համաձայն`
<<1. Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`
…8/ ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը>>:
13. ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իր կողմից կայացված մի շարք որոշումներում /Վճռաբեկ դատարանի թիվ ՎԲ-124/07, ՎԲ-192/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԼԴ2/0019/01/09 որոշումները և այլն/, այդ թվում նաև Դ.Հովհաննիսյանի վերաբերյալ գործով որոշման մեջ իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ <</.../պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությամբ, վստահությունն առանց ռեալ /իրական/ պատիժ կրելու դատապարտյալի ուղղվելու հնարավորության մասին։
Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։
/.../ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։ Չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը։ Դատարանի կողմից նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին>> /Դավիթ Ռոբերտի Հովհաննիսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09 որոշման 11-12-րդ կետերը/։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իր 12.06.2007թ. ՎԲ-124/07 որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման կապակցությամբ արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ <<վկայակոչված հոդվածի կիրառումը հանցագործության տեսակի հետ կապված որևէ սահմանափակման չի ենթարկվում և դրա կիրառումը սահմանափակված չէ նաև հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանով ու բնույթով, ինչպես նաև անձանց շրջանակով, որոնց նկատմամբ այն չի կարող կիրառվել>>։ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է, որ <<ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է։ Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները։ Կարևորն այն է, որ հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու>>:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը մեկ այլ՝ 2008 թվականի փետրվարի 1-ի թիվ ՎԲ-01/08 որոշմամբ նշել է, որ <<պատիժը պայմանականորեն չկիարառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում սահմանված իրադրություններն անհրաժեշտ է մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, այսինքն՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս իրավասու դատարանը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է քննարկի նաև պատժի՝ սոցիալական արդարության վերականգնման և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը>>։ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է, որ <<սոցիալական արդարությունը վերականգնելու և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու մասին կարող է վկայել հանցագործությունից հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը, մասնավորապես՝ տուժողին պատճառած վնասը հարթելը կամ այն հարթելուն ուղղված ողջամիտ միջոցներ ձեռնարկելը>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել նաև մի շարք այլ որոշումներում: Մասնավորապես, Հ.Բաղդասարյանի վերաբերյալ գործով որոշմամբ արձանագրվել է, որ <</.../ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն առանց իրական պատիժ նշանակելու ամբաստանյալի ուղղվելու հնարավորության մասին: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին /…/>>:
Թ.Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ <<Պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Հանցակազմի սահմաններից դուրս գտնվելով դրանք բնութագրում են ինչպես կատարված հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը, հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին` համապատասխանաբար բարձրացնելով կամ իջեցնելով այն: Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս: Նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը>> /Վճռաբեկ դատարանի թիվ ԱՎԴ2/0059/01/08, թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09, թիվ ՎԲ-192/07, թիվ ՎԲ-50/07, թիվ ՎԲ-55/07, թիվ ՎԲ-201/07, թիվ ՎԲ-124/07, թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09, թիվ ԵԱՔԴ/0120/01/09 և մի շարք այլ որոշումներ/:
14. Այսպիսով, վերը նշված օրենսդրական կարգավորումներից և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումներից հետևում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար անհրաժեշտ է դատարանի համոզվածությունը, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատժատեսակն իրական կրելու: Ընդ որում, այդ համոզվածությունը պետք է հիմնված լինի գործի օբյեկտիվ տվյալների վրա, և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Հիմք ընդունելով վկայակոչված որոշումներում շարադրված իրավական դիրքորոշումները՝ դատարանն արձանագրում է, որ պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի, հանցավորի անձնավորության մասին և յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատականացնել պատիժը: Պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ցանկի վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ քննարկվող հանգամանքները վերաբերում են ինչպես հանցագործությանը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությանը կամ միաժամանակ բնութագրում են հանցագործությունն ու հանցավորի անձնավորությունը: Այդ պատճառով էլ պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները պետք է դիտարկել որպես հանցակազմի սահմաններից դուրս հանգամանքներ, որոնք ուղղակի կամ անուղղակի վերաբերում են հանցագործությանը կամ հանցավորի անձնավորությանը, բարձրացնում կամ իջեցնում են հասարակական վտանգավորության աստիճանը և ազդում պատժի վրա: Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել` ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս:
15. Առաջին ատյանի դատարանը, ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, հաշվի առնելով վերջինիս կատարած հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը /կատարածը ծանր հանցագործություն է/, հանցավորի անձը` հանդիսանում է դատվածություն չունեցող անձ, որպես վերջինիս պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք հաշվի առնելով կատարած արարքի համար անկեղծորեն զղջալը, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայության պայմաններում վերջինիս նկատմամբ նշանակել է ազատազրկման ձևով համաչափ պատիժ:
16. Միևնույն ժամանակ, առաջին ատյանի դատարանը պատժի նպատակների իրացվելիության համատեքստում քննարկելով նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի կողմից կրելու հարցը, գնահատելով վերջինիս կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, օրենքով պաշտպանվող շահը, սակայն միևնույն ժամանակ հաշվի է առնելով նաև Մ.Հակոբյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող վերոնշյալ հանգամանքի առկայությունը, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, ինչպես նաև այն, որ տուժող Աշոտ Հակոբյանն ամբաստանյալ Մհեր Հակոբյանից բողոք, պահանջ չունի, որպիսի պայմաններում գտնելով, որ պատժի նպատակներից մեկը՝ սոցիալական արդարության սկզբունքն իրացված է, բացի այդ, ամբաստանյալ Մհեր Հակոբյանը և տուժող Աշոտ Հակոբյանը հանդիսանում են մերձավոր հարազատներ, տուժող Ա.Հակոբյանը թոշակառու է և փաստացի գտնվում է բացառապես ամբաստանյալ Մհեր Հակոբյանի խնամքին, ինչպես նաև այն հանգամանքը, որ չնայած ամբաստանյալ Մհեր Հակոբյանը հարվածել է տուժող Աշոտ Հակոբյանի կենսական կարևոր օրգանին` աջ աչքին, սակայն նշված հանրորեն վտանգավոր հետևանքներն առաջացել են ձեռքի մեկ հարվածի հետևանքով, հիմնավորված կերպով հանգել է այն հետևության, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու և նրա նկատմամբ պետք է կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը ու պատիժը պայմանականորեն չկիրառել:
17. Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի նկատմամբ պայմանական դատապարտություն կիրառելու միջոցով կարելի է հասնել ՀՀ քրեական օրենգրքի 48-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակներին` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
18. Ինչ վերաբերվում է վերաքննիչ բողոքի այն պնդմանը, թե <<… Մ.Հակոբյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պատիժ նշանակելիս ընդհանուր իրավասության դատարանը հաշվի չի առել վերջինիս կատարած հանցանքի բնույթն ու դրա հանրային վտանգավորության աստիճանը, այն, որ Մհեր Հակոբյանը, հանցանքը կատարելիս գտնվելով ալկոհոլային հարբածության վիճակում, կենցաղային չնչին շարժառիթով կատարած մեկ հարվածն իսկ ուղղել է տուժող Ա.Հակոբյանի կենսական կարևոր նշանակություն ունեցող օրգանին՝ պատճառելով առողջության ծանր վնաս՝ օրգանի ֆունկցիայի կորստով>>, ապա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ վերոնշյալ արարքի համար Մ.Հակոբյանին արդեն իսկ մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով և այն չի կարող կրկին անգամ հաշվի առնվել որպես ամբաստանյալի նկատմամբ պայմանական դատապարտությունը բացառող հանգամանք: Ինչ վերաբերվում է ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի կողմից հանցանքն ալկոհոլի ազդեցության տակ կատարելուն, ապա դրա վերաբերյալ օբյեկտիվ ապացույցներ քրեական գործով ձեռք չեն բերվել: Ավելին, <<Նարկոլոգիական հանրապետական կենտրոն>> ՓԲԸ-ի կողմից 31.01.2016թ. ժամը 05.30-ին տրված սթափության վիճակի զննության թիվ 38 արձանագրության համաձայն` Մ.Հակոբյանը գտնվել է սթափ վիճակում:/հտ. 1, գ.թ. 8/
19. Իսկ ինչ վերաբերվում է վերաքննիչ բողոքի այն պատճառաբանությանը, թե <<…դատարանն առանձնակի ուշադրություն է դարձրել ամբաստանյալ Մհեր Հակոբյանի դատվածությունը մարված լինելու հանգամանքին և արձանագրել, որ տուժող Աշոտ Հակոբյանը գտնվում է բացառապես ամբաստանյալի խնամքին, այն դեպքում երբ քրեական գործով ձեռք բերված վերջիններիս վերաբերյալ տվյալները վկայում են այն մասին, որ ամբաստանյալը, սեփականության դեմ ուղղված հանցագործությունների կատարման համար նախկինում երեք անգամ դատապարտված լինելով, ոչ մի տեղ չի աշխատել, այլ ըստ էության շարունակել է իր հանցավոր գործունեությունը, որպիսի պայմաններում տուժողի՝ ամբաստանյալի խնամքին գտնվելու հանգամանքը դատարանի կողմից պատշաճ ստուգման չի ենթարկվել>>, ապա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ համաձայն առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի` տուժող Աշոտ Հակոբյանը ինքն է նշել է, որ <<փաստացի գտնվում է Մհեր Հակոբյանի խնամքին և խնդրում է վերջինիս նկատմամբ հնարավորինս մեղմ պատիժ նշանակել>>, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 8-րդ մասի համաձայն` <<Դատվածությունը հանելը կամ մարելը վերացնում է դատվածության հետ կապված իրավական բոլոր հետևանքները>>:
20. Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը գործով մեղադրող, Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ա.Առաքելյանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում հանգում է այն հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը բավարարելու, դատավճիռը բեկանելու և փոփոխելու, ինչպես նաև ամբաստանյալի նկատմամբ առանց ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման պատիժ նշանակելու հիմքեր չկան, նկատի ունենալով, որ դատարանը դատավճիռ կայացնելիս թույլ չի տվել նյութական և դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտումներ, որոնք կարող էին հանգեցնել դատական սխալի:
Ելնելով վերոգրյալներից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ և 394-րդ հոդվածներով, Վերաքննիչ քրեական դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
1. Գործով մեղադրող, Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ա.Առաքելյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել, իսկ Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2016թ. հուլիսի 08-ի դատավճիռը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Մհեր Աշոտի Հակոբյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով` թողնել օրինական ուժի մեջ:
2. Սույն որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք կարող է բերվել այն հրապարակելու օրվանից մեկամսյա ժամկետում` ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատին:
Իսկականի հետ ճիշտ է`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ
ԵԱՔԴ/0028/01/16
ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՐԱԲԿԻՐ ԵՎ ՔԱՆԱՔԵՌ-ԶԵՅԹՈՒՆ ՎԱՐՉԱԿԱՆ ՇՐՋԱՆՆԵՐԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`
Դատավոր` Դ. Գրիգորյան
քարտուղարությամբ` Գ.Վարդանյանի
Մասնակցությամբ
մեղադրող` Ա.Առաքելյանի
պաշտպան` Մ.Ֆարմանյանի
տուժող՝ Ա.Հակոբյանի
Դռնբաց դատական նիստում 2016 թվականի հուլիսի 8-ին Երևան քաղաքում, քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Մհեր Աշոտի Հակոբյանի, ծնված 1976 թվականի նոյեմբերի 8-ին Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ութամյա կրթությամբ, դատվածություն չունեցող, հաշվառված և փաստացի բնակվում է Երևան քաղաքի Կ.Ուլենցի փողոցի 3-րդ փակուղու 2/2 շենքի 30-րդ բնակարանում:
Սույն գործով կալանքի տակ չի եղել:
Մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով, իրեն մեղավոր է ճանաչել լիովին:
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը
ՀՀ քննչական կոմիտեի Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա.Սարգսյանի 2016 թվականի փետրվարի 5-ի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 09103916 քրեական գործը:
Նախաքննության մարմնի կողմից ամբաստանյալ Մհեր Աշոտի Հակոբյանին 2016 թվականի փետրվարի 14-ին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով, այն բանի համար, որ նա 2016 թվականի հունվարի 30-ին ժամը 23:30-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Կ.Ուլենցի փողոցի 3-րդ փակուղու 2/2 շենքի 30 բնակարանում օղի գնելու հարցի շուրջ վիճաբանել է հոր՝ Աշոտ Հակոբյանի հետ, որի ընթացքում բռունցքով մեկ անգամ հարվածել է վերջինիս աջ աչքին՝ դիտավորությամբ պատճառելով առողջության ծանր վնաս օրգանի ֆունկցիայի կորուստով՝ աջ աչքի եղջերաթաղանթի պատռվածքի, ծիածանաթաղանթի, ոսպնյակի, ապակենման մարմնիկի արտանկման ձևով:
Ամբաստանյալ Մհեր Աշոտի Հակոբյանի նկատմամբ 2016 թվականի փետրվարի 7-ի որոշմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը:
Քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, որը 2016 թվականի մարտի 3-ին ընդունվել է վարույթ:
2. Արագացված դատական քննություն
Մինչ դատաքննություն սկսելն ամբաստանյալ Մհեր Աշոտի Հակոբյանը միջնորդեց դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով: Նա հայտարարեց, որ միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները, առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ:
Պաշտպան Մ.Ֆարմանյանը միացավ միջնորդությանը:
Տուժող Աշոտ Հակոբյանը նշեց, որ ամբաստանյալ Մհեր Հակոբյանից բողոք, պահանջ, քաղ. հայց չունի, չի առարկում արագացված կարգով դատական քննություն կիրառելու դեմ: Միաժամանակ նշեց, որ փաստացի գտնվում է Մհեր Հակոբյանի խնամքին և խնդրում է վերջինիս նկատմամբ հնարավորինս մեղմ պատիժ նշանակել:
Մեղադրողը չառարկեց արագացված կարգով դատական քննություն կիրառելու դեմ:
Դատարանը համոզվելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1-րդ և 375.2-րդ հոդվածներով նախատեսված պայմանները, որոշում է կայացրել արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին:
Դատարանը հիմք ընդունելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները` գտնում է, որ ամբաստանյալ Մհեր Աշոտի Հակոբյանը կատարել է իրեն մեղսագրված հանցանքը:
3. Դատարանի իրավական վերլուծությունները
Առաջադրված մեղադրանքն ամբաստանյալ Մհեր Աշոտի Հակոբյանի կողմից ընդունելու և դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու պայմաններում դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Մհեր Աշոտի Հակոբյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, դիտավորությամբ Աշոտ Հակոբյանի առողջությանը ծանր վնաս պատճառելը, ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին, որով էլ նա ենթակա է պատասխանատվության և պատժի:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն պատիժ նշանակելիս, պատժաչափը որոշելիս դատարանը հաշվի է առնում արարքի բնույթն ու հանրության համար դրա վտանգավորության աստիճանը, ամբաստանյալի անձը, նրա պատասխանատվությունը, պատիժը մեղմացնող, ծանրացնող հանգամանքները, գործի ողջ նյութերը, իսկ հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները հանգել է այն հետևության, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով` հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար (տե'ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի ՎԲ-201/07 որոշումը):
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 2012թ. նոյեմբերի 1-ին Սերոբ Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ՍԴ/0109/01/12 գործով արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. (…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն:
Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի գրեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրագրված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի:
Այնսինքն` առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է:
(…) Պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից (տե°ս Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 14-րդ, 22-23-րդ կետերը):
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2015 թվականի օգոստոսի 28-ի Նարեկ Խաչատրյանի վերաբերյալ թիվ ԵԿԴ/0191/01/14 քրեական գործով իրավական դիրքորոշում է հայտնել, համաձայն որի (…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը ճիշտ գնահատելու և որպես արդյունք հանցավորի նկատմամբ քրեաիրավական ներգործության համաչափ միջոց կիրառելու համար դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն արարքի կատարման եղանակին, օգտագործված գործիքներին, միջոցներին, մարմնական վնասվածքների քանակին, բնույթին ու տեղակայմանը։ Համապատասխան գնահատականի պետք է արժանացվի նաև կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը։
Առանց նշված հանգամանքների գնահատման առողջությանը դիտավորությամբ ծանր վնաս պատճառելու վերաբերյալ գործերով հնարավոր չէ ճիշտ պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին։ Հետևաբար, նշանակված պատժով չի ապահովվի կատարված արարքի և կիրառված քրեաիրավական ներգործության միջոցի համաչափությունը, ինչպես նաև կխաթարվեն պատժի նշանակման ընդհանուր սկզբունքները» (տե՛ս Արմեն Շահբազյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13 որոշման 15-17-րդ կետերը)։
13. Վերահաստատելով Ա.Շահբազյանի որոշմամբ արտահայտված և վերը մեջբերված իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանը կրկնում է, որ առողջությանը դիտավորությամբ ծանր վնասի պատճառումը առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների շարքում իր վտանգավորության բնույթով առանձնանում է. այն ոչ միայն լուրջ, երբեմն նաև անդառնալի վնաս է պատճառում մարդու առողջությանը, այլև անմիջական սպառնալիքի տակ է դնում մարդկային կյանքը։ Դրանով պայմանավորված նշված գործերով պատիժ նշանակելիս դատարանները պետք է հատկապես ուշադրություն դարձնեն դիտավորության ձևին, հանցագործության գործիքներին ու միջոցներին, հասցված հարվածների քանակին և դրանց տեղակայմանը, փաստացի պատճառված վնասի բնույթին և այլ հանգամանքներին, որոնք ազդում են արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա։
Կոնկրետ գործի փաստական հանգամանքների շրջանակներում վնաս պատճառելու համար օգտագործված տարատեսակ գործիքները, առարկաները կամ սարքավորումները, վնասվածքի տեղակայումը, հանցավորի պատրաստվածությունը, մեղքի դիտավորյալ ձևը (հատկապես` ուղղակի դիտավորությունը) իրենց ամբողջության մեջ անկանխելի են դարձնում հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացումը, մեծացնում հանցագործությունը հաջողությամբ ավարտին հասցնելու կամ ավելի մեծ վնաս պատճառելու հավանականությունը։ Հետևաբար նման դեպքերում օբյեկտիվորեն բարձրանում է նաև արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը (տե՛ս, mutatis mutandis, Սարգիս Խաչատրյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2015 թվականի մարտի 27-ի թիվ ՏԴ/0031/01/14 որոշման 14-րդ կետը)։
Ուսումնասիրելով ամբաստանյալ Մհեր Աշոտի Հակոբյանի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, ամբաստանյալ Մհեր Աշոտի Հակոբյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, մասնավորապես այն, որ Մհեր Աշոտի Հակոբյանը կատարել է ծանր հանցանք, որի համար նախատեսված ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը յոթ տարի է, հանդիսանում է դատվածություն չունեցող անձ:
Ամբաստանյալ Մհեր Աշոտի Հակոբյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք, նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 1-ին մասով, չկան:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասով դատարանն որպես այդպիսին դիտում է նրա անկեղծորեն զղջալը:
Մհեր Աշոտի Հակոբյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ, նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածի 1-ին մասով, չկան:
Ամբաստանյալ Մհեր Աշոտի Հակոբյանի պատժաչափը որոշելիս, հաշվի առնելով Մհեր Հակոբյանի կողմից կատարած հանցանքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, օրենքով պաշտպանվող շահը, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքի առկայությունը, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, դատարանը գտնում է, որ պատժի նպատակները կիրականանան ամբաստանյալ Մհեր Աշոտի Հակոբյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով նախատեսված ազատազրկման ձևով պատժի նվազագույնը նշանակելու պայմաններում:
Քննարկելով այն հարցը, թե արդյոք ամբաստանյալ Մհեր Աշոտի Հակոբյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, դատարանը հաշվի է առնում վերջինիս կողմից կատարած հանցանքի բնույթը և վտանգավորության աստիճանը, օրենքով պաշտպանվող շահը, սակայն միևնույն ժամանակ դատարանը հաշվի է առնում նաև Մհեր Աշոտի Հակոբյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքի առկայությունը, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, ինչպես նաև այն, որ տուժող Աշոտ Հակոբյանն ամբաստանյալ Մհեր Հակոբյանից բողոք, պահանջ, քաղ. հայց չունի, որպիսի պայմաններում դատարանը գտնում է, որ պատժի նպատակներից մեկը՝ սոցիալական արդարության սկզբունքն իրացված է: Բացի այդ, դատարանն հաշվի է առնում նաև, որ ամբաստանյալ Մհեր Հակոբյանը և տուժող Աշոտ Հակոբյանը հանդիսանում են մերձավոր հարազատներ, տուժող Ա.Հակոբյանը թոշակառու է և փաստացի գտնվում է բացառապես ամբաստանյալ Մհեր Հակոբյանի խնամքին, ինչպես նաև այն հանգամանքը, որ չնայած ամբաստանյալ Մհեր Հակոբյանը հարվածել է տուժող Աշոտ Հակոբյանի կենսական կարևոր օրգանին` աջ աչքին, սակայն նշված հանրորեն վտանգավոր հետևանքներն առաջացել են ձեռքի մեկ հարվածի հետևանքով:
Վերոնշյալ հանգամանքներից ելնելով դատարանը գտնում է, որ Մհեր Աշոտի Հակոբյանի անձի և նրա կողմից կատարած հանցագործության հանրորեն վտանգավորության աստիճանը նվազել է և հանգում է հետևության, որ նրա ուղղվելը հնարավոր է առանց նրա նկատմամբ նշանակվող ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու, և հնարավոր է համարում ՀՀ քր. օր-ի 70-րդ հոդվածի կանոններով պատիժը պայմանականորեն չկիրառել:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն, եթե դատարանը ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելով հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր` 2007թ. հունիսի 12-ի թիվ ՎԲ-12407 որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման կապակցությամբ արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ վկայակոչված հոդվածի կիրառումը հանցագործության տեսակի հետ կապված որևէ սահմանափակման չի ենթարկվում և դրա կիրառումը սահմանափակված չէ նաև հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանով ու բնույթով, ինչպես նաև անձանց շրջանակով, որոնց նկատմամբ այն չի կարող կիրառվել: ՀՀ վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է:
Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները: Կարևորն այն է, որ հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու: ՀՀ վճռաբեկ դատարանը 2008թ. փետրվարի 1-ի թիվ ՎԲ-01/08 որոշմամբ նշել է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում սահմանված իրավադրույթներն անհրաժեշտ է մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, այսինքն` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս իրավասու դատարանը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է քննարկի նաև պատժի` սոցիալական արդարության վերականգնման և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը:
Քննարկելով ամբաստանյալ Մհեր Աշոտի Հակոբյանի խափանման միջոցի հարցը, դատարանը գտնում է, որ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված չհեռանալու մասին ստորագրությունը պետք է թողնել անփոփոխ:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ նաև իրեղեն ապացույցների, դատական ծախսերի, գույքի նկատմամբ կիրառված /կիրառվելիք/ արգելանքի, քաղաքացիական հայցի հարցերին: Տվյալ խնդրին անդրադառնալով դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալի դեմ քաղաքացիական հայց չի ներկայացվել, նրա գույքի վրա արգելանք չի կիրառվել:
Դատարանը գտնում է, որ դատական ծախսերն ամբաստանյալ Մհեր Աշոտի Հակոբյանից ենթակա չեն բռնագանձման, քանի որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 168-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված դատական ծախս սույն քրեական գործով չկա, իսկ 2-8-րդ կետերով նախատեսված դատական ծախսերն արագացված դատական քննության կարգ կիրառելու դեպքում, համաձայն նույն օրենսգրքի 3753 հոդվածի 8-րդ մասի, ամբաստանյալից ենթակա չեն բռնագանձման:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 357-360-րդ, 364-366-րդ, 369-373-րդ, 3751-3754-րդ հոդվածներով, դատարանը`
ՎՃՌԵՑ
Մհեր Աշոտ Հակոբյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործություն կատարելու մեջ և պատիժ նշանակել ազատազրկում 3 (երեք) տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կանոնների համաձայն ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան 3 (երեք) տարի ժամկետով:
Մհեր Աշոտ Հակոբյանին պարտավորեցնել չփոխել մշտական բնակության վայրը` նրա վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը դնելով ՀՀ արդարադատության նախարարության քրեակատարողական վարչության այլընտրանքային պատիժների կատարման բաժնի վրա:
Մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը Մհեր Աշոտ Հակոբյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ է մտնում այն հրապարակվելու օրվանից մեկամսյա ժամկետում և կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված հիմքով:
ԴԱՏԱՎՈՐ` Դ. ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՐԱԲԿԻՐ ԵՎ ՔԱՆԱՔԵՌ-ԶԵՅԹՈՒՆ ՎԱՐՉԱԿԱՆ ՇՐՋԱՆՆԵՐԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`
Դատավոր` Դ. Գրիգորյան
քարտուղարությամբ` Գ.Վարդանյանի
Մասնակցությամբ
մեղադրող` Ա.Առաքելյանի
պաշտպան` Մ.Ֆարմանյանի
տուժող՝ Ա.Հակոբյանի
Դռնբաց դատական նիստում 2016 թվականի հուլիսի 8-ին Երևան քաղաքում, քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Մհեր Աշոտի Հակոբյանի, ծնված 1976 թվականի նոյեմբերի 8-ին Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ութամյա կրթությամբ, դատվածություն չունեցող, հաշվառված և փաստացի բնակվում է Երևան քաղաքի Կ.Ուլենցի փողոցի 3-րդ փակուղու 2/2 շենքի 30-րդ բնակարանում:
Սույն գործով կալանքի տակ չի եղել:
Մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով, իրեն մեղավոր է ճանաչել լիովին:
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը
ՀՀ քննչական կոմիտեի Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա.Սարգսյանի 2016 թվականի փետրվարի 5-ի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 09103916 քրեական գործը:
Նախաքննության մարմնի կողմից ամբաստանյալ Մհեր Աշոտի Հակոբյանին 2016 թվականի փետրվարի 14-ին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով, այն բանի համար, որ նա 2016 թվականի հունվարի 30-ին ժամը 23:30-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Կ.Ուլենցի փողոցի 3-րդ փակուղու 2/2 շենքի 30 բնակարանում օղի գնելու հարցի շուրջ վիճաբանել է հոր՝ Աշոտ Հակոբյանի հետ, որի ընթացքում բռունցքով մեկ անգամ հարվածել է վերջինիս աջ աչքին՝ դիտավորությամբ պատճառելով առողջության ծանր վնաս օրգանի ֆունկցիայի կորուստով՝ աջ աչքի եղջերաթաղանթի պատռվածքի, ծիածանաթաղանթի, ոսպնյակի, ապակենման մարմնիկի արտանկման ձևով:
Ամբաստանյալ Մհեր Աշոտի Հակոբյանի նկատմամբ 2016 թվականի փետրվարի 7-ի որոշմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը:
Քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, որը 2016 թվականի մարտի 3-ին ընդունվել է վարույթ:
2. Արագացված դատական քննություն
Մինչ դատաքննություն սկսելն ամբաստանյալ Մհեր Աշոտի Հակոբյանը միջնորդեց դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով: Նա հայտարարեց, որ միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները, առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ:
Պաշտպան Մ.Ֆարմանյանը միացավ միջնորդությանը:
Տուժող Աշոտ Հակոբյանը նշեց, որ ամբաստանյալ Մհեր Հակոբյանից բողոք, պահանջ, քաղ. հայց չունի, չի առարկում արագացված կարգով դատական քննություն կիրառելու դեմ: Միաժամանակ նշեց, որ փաստացի գտնվում է Մհեր Հակոբյանի խնամքին և խնդրում է վերջինիս նկատմամբ հնարավորինս մեղմ պատիժ նշանակել:
Մեղադրողը չառարկեց արագացված կարգով դատական քննություն կիրառելու դեմ:
Դատարանը համոզվելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1-րդ և 375.2-րդ հոդվածներով նախատեսված պայմանները, որոշում է կայացրել արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին:
Դատարանը հիմք ընդունելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները` գտնում է, որ ամբաստանյալ Մհեր Աշոտի Հակոբյանը կատարել է իրեն մեղսագրված հանցանքը:
3. Դատարանի իրավական վերլուծությունները
Առաջադրված մեղադրանքն ամբաստանյալ Մհեր Աշոտի Հակոբյանի կողմից ընդունելու և դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու պայմաններում դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Մհեր Աշոտի Հակոբյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, դիտավորությամբ Աշոտ Հակոբյանի առողջությանը ծանր վնաս պատճառելը, ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին, որով էլ նա ենթակա է պատասխանատվության և պատժի:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն պատիժ նշանակելիս, պատժաչափը որոշելիս դատարանը հաշվի է առնում արարքի բնույթն ու հանրության համար դրա վտանգավորության աստիճանը, ամբաստանյալի անձը, նրա պատասխանատվությունը, պատիժը մեղմացնող, ծանրացնող հանգամանքները, գործի ողջ նյութերը, իսկ հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները հանգել է այն հետևության, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով` հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար (տե'ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի ՎԲ-201/07 որոշումը):
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 2012թ. նոյեմբերի 1-ին Սերոբ Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ՍԴ/0109/01/12 գործով արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. (…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն:
Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի գրեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրագրված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի:
Այնսինքն` առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է:
(…) Պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից (տե°ս Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 14-րդ, 22-23-րդ կետերը):
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2015 թվականի օգոստոսի 28-ի Նարեկ Խաչատրյանի վերաբերյալ թիվ ԵԿԴ/0191/01/14 քրեական գործով իրավական դիրքորոշում է հայտնել, համաձայն որի (…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը ճիշտ գնահատելու և որպես արդյունք հանցավորի նկատմամբ քրեաիրավական ներգործության համաչափ միջոց կիրառելու համար դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն արարքի կատարման եղանակին, օգտագործված գործիքներին, միջոցներին, մարմնական վնասվածքների քանակին, բնույթին ու տեղակայմանը։ Համապատասխան գնահատականի պետք է արժանացվի նաև կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը։
Առանց նշված հանգամանքների գնահատման առողջությանը դիտավորությամբ ծանր վնաս պատճառելու վերաբերյալ գործերով հնարավոր չէ ճիշտ պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին։ Հետևաբար, նշանակված պատժով չի ապահովվի կատարված արարքի և կիրառված քրեաիրավական ներգործության միջոցի համաչափությունը, ինչպես նաև կխաթարվեն պատժի նշանակման ընդհանուր սկզբունքները» (տե՛ս Արմեն Շահբազյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13 որոշման 15-17-րդ կետերը)։
13. Վերահաստատելով Ա.Շահբազյանի որոշմամբ արտահայտված և վերը մեջբերված իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանը կրկնում է, որ առողջությանը դիտավորությամբ ծանր վնասի պատճառումը առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների շարքում իր վտանգավորության բնույթով առանձնանում է. այն ոչ միայն լուրջ, երբեմն նաև անդառնալի վնաս է պատճառում մարդու առողջությանը, այլև անմիջական սպառնալիքի տակ է դնում մարդկային կյանքը։ Դրանով պայմանավորված նշված գործերով պատիժ նշանակելիս դատարանները պետք է հատկապես ուշադրություն դարձնեն դիտավորության ձևին, հանցագործության գործիքներին ու միջոցներին, հասցված հարվածների քանակին և դրանց տեղակայմանը, փաստացի պատճառված վնասի բնույթին և այլ հանգամանքներին, որոնք ազդում են արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա։
Կոնկրետ գործի փաստական հանգամանքների շրջանակներում վնաս պատճառելու համար օգտագործված տարատեսակ գործիքները, առարկաները կամ սարքավորումները, վնասվածքի տեղակայումը, հանցավորի պատրաստվածությունը, մեղքի դիտավորյալ ձևը (հատկապես` ուղղակի դիտավորությունը) իրենց ամբողջության մեջ անկանխելի են դարձնում հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացումը, մեծացնում հանցագործությունը հաջողությամբ ավարտին հասցնելու կամ ավելի մեծ վնաս պատճառելու հավանականությունը։ Հետևաբար նման դեպքերում օբյեկտիվորեն բարձրանում է նաև արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը (տե՛ս, mutatis mutandis, Սարգիս Խաչատրյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2015 թվականի մարտի 27-ի թիվ ՏԴ/0031/01/14 որոշման 14-րդ կետը)։
Ուսումնասիրելով ամբաստանյալ Մհեր Աշոտի Հակոբյանի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, ամբաստանյալ Մհեր Աշոտի Հակոբյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, մասնավորապես այն, որ Մհեր Աշոտի Հակոբյանը կատարել է ծանր հանցանք, որի համար նախատեսված ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը յոթ տարի է, հանդիսանում է դատվածություն չունեցող անձ:
Ամբաստանյալ Մհեր Աշոտի Հակոբյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք, նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 1-ին մասով, չկան:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասով դատարանն որպես այդպիսին դիտում է նրա անկեղծորեն զղջալը:
Մհեր Աշոտի Հակոբյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ, նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածի 1-ին մասով, չկան:
Ամբաստանյալ Մհեր Աշոտի Հակոբյանի պատժաչափը որոշելիս, հաշվի առնելով Մհեր Հակոբյանի կողմից կատարած հանցանքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, օրենքով պաշտպանվող շահը, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքի առկայությունը, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, դատարանը գտնում է, որ պատժի նպատակները կիրականանան ամբաստանյալ Մհեր Աշոտի Հակոբյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով նախատեսված ազատազրկման ձևով պատժի նվազագույնը նշանակելու պայմաններում:
Քննարկելով այն հարցը, թե արդյոք ամբաստանյալ Մհեր Աշոտի Հակոբյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, դատարանը հաշվի է առնում վերջինիս կողմից կատարած հանցանքի բնույթը և վտանգավորության աստիճանը, օրենքով պաշտպանվող շահը, սակայն միևնույն ժամանակ դատարանը հաշվի է առնում նաև Մհեր Աշոտի Հակոբյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքի առկայությունը, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, ինչպես նաև այն, որ տուժող Աշոտ Հակոբյանն ամբաստանյալ Մհեր Հակոբյանից բողոք, պահանջ, քաղ. հայց չունի, որպիսի պայմաններում դատարանը գտնում է, որ պատժի նպատակներից մեկը՝ սոցիալական արդարության սկզբունքն իրացված է: Բացի այդ, դատարանն հաշվի է առնում նաև, որ ամբաստանյալ Մհեր Հակոբյանը և տուժող Աշոտ Հակոբյանը հանդիսանում են մերձավոր հարազատներ, տուժող Ա.Հակոբյանը թոշակառու է և փաստացի գտնվում է բացառապես ամբաստանյալ Մհեր Հակոբյանի խնամքին, ինչպես նաև այն հանգամանքը, որ չնայած ամբաստանյալ Մհեր Հակոբյանը հարվածել է տուժող Աշոտ Հակոբյանի կենսական կարևոր օրգանին` աջ աչքին, սակայն նշված հանրորեն վտանգավոր հետևանքներն առաջացել են ձեռքի մեկ հարվածի հետևանքով:
Վերոնշյալ հանգամանքներից ելնելով դատարանը գտնում է, որ Մհեր Աշոտի Հակոբյանի անձի և նրա կողմից կատարած հանցագործության հանրորեն վտանգավորության աստիճանը նվազել է և հանգում է հետևության, որ նրա ուղղվելը հնարավոր է առանց նրա նկատմամբ նշանակվող ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու, և հնարավոր է համարում ՀՀ քր. օր-ի 70-րդ հոդվածի կանոններով պատիժը պայմանականորեն չկիրառել:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն, եթե դատարանը ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելով հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր` 2007թ. հունիսի 12-ի թիվ ՎԲ-12407 որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման կապակցությամբ արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ վկայակոչված հոդվածի կիրառումը հանցագործության տեսակի հետ կապված որևէ սահմանափակման չի ենթարկվում և դրա կիրառումը սահմանափակված չէ նաև հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանով ու բնույթով, ինչպես նաև անձանց շրջանակով, որոնց նկատմամբ այն չի կարող կիրառվել: ՀՀ վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է:
Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները: Կարևորն այն է, որ հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու: ՀՀ վճռաբեկ դատարանը 2008թ. փետրվարի 1-ի թիվ ՎԲ-01/08 որոշմամբ նշել է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում սահմանված իրավադրույթներն անհրաժեշտ է մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, այսինքն` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս իրավասու դատարանը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է քննարկի նաև պատժի` սոցիալական արդարության վերականգնման և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը:
Քննարկելով ամբաստանյալ Մհեր Աշոտի Հակոբյանի խափանման միջոցի հարցը, դատարանը գտնում է, որ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված չհեռանալու մասին ստորագրությունը պետք է թողնել անփոփոխ:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ նաև իրեղեն ապացույցների, դատական ծախսերի, գույքի նկատմամբ կիրառված /կիրառվելիք/ արգելանքի, քաղաքացիական հայցի հարցերին: Տվյալ խնդրին անդրադառնալով դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալի դեմ քաղաքացիական հայց չի ներկայացվել, նրա գույքի վրա արգելանք չի կիրառվել:
Դատարանը գտնում է, որ դատական ծախսերն ամբաստանյալ Մհեր Աշոտի Հակոբյանից ենթակա չեն բռնագանձման, քանի որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 168-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված դատական ծախս սույն քրեական գործով չկա, իսկ 2-8-րդ կետերով նախատեսված դատական ծախսերն արագացված դատական քննության կարգ կիրառելու դեպքում, համաձայն նույն օրենսգրքի 3753 հոդվածի 8-րդ մասի, ամբաստանյալից ենթակա չեն բռնագանձման:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 357-360-րդ, 364-366-րդ, 369-373-րդ, 3751-3754-րդ հոդվածներով, դատարանը`
ՎՃՌԵՑ
Մհեր Աշոտ Հակոբյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործություն կատարելու մեջ և պատիժ նշանակել ազատազրկում 3 (երեք) տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կանոնների համաձայն ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան 3 (երեք) տարի ժամկետով:
Մհեր Աշոտ Հակոբյանին պարտավորեցնել չփոխել մշտական բնակության վայրը` նրա վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը դնելով ՀՀ արդարադատության նախարարության քրեակատարողական վարչության այլընտրանքային պատիժների կատարման բաժնի վրա:
Մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը Մհեր Աշոտ Հակոբյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ է մտնում այն հրապարակվելու օրվանից մեկամսյա ժամկետում և կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված հիմքով:
ԴԱՏԱՎՈՐ` Դ. ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԱՔԴ/0028/01/16
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 03-03-2016 |
|---|---|
| Դատախազություն | Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 09103616 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Մհեր Հակոբյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա 30.01.2016թ. Երևան քաղաքի Կ.Ուլնեցի փողոցի 3-րդ փակուղու 2/2 շենքի 30 բնակարանում օղի գնելու հարցի շուրջ վիճաբանել է հոր` Աշոտ Հակոբյանի հետ, որի ընթացքում բռունցքով մեկ անգամ հարվածել է վերջինիս աջ աչքին` դիտավորությամբ պատճառելով առողջության ծանր վնաս օրգանի ֆունկցիայի կորստով: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Մհեր |
| Ազգանուն | Հակոբյան |
| Հայրանուն | Աշոտ |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Լրացուցիչ ինֆորմացիա | Մհեր Հակոբյանի անձնագիրը |
| Վիճակագրական տողի համարը | 1.9 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 03-03-2016 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Դավիթ |
| Ազգանուն | Գրիգորյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 04-03-2016 |
|---|---|
| Ուղարկվել է հուշաթերթիկ/որոշումը | 04-03-2016 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 25-03-2016 |
|---|---|
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Տուժող |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Մհեր |
| Ազգանուն | Հակոբյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Աշոտ |
| Ազգանուն | Հակոբյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Ա. |
| Ազգանուն | Առաքելյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Մեկ այլ դատական նիստի կայացման հիմքով: |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 18-04-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 04-05-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 23-05-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 10:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 13-06-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 30-06-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 08-07-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 08-07-2016 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Մհեր |
| Ազգանուն | Հակոբյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Ամսաթիվ | 08-07-2016 |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդվածով | Դատապարտվել է |
| Հիմնական պատիժ | Պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել (ՀՀ քր. օր. 70 հոդ.) |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | ԵԱՔԴ/0028/01/16 ԴԱՏԱՎՃԻՌ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՐԱԲԿԻՐ ԵՎ ՔԱՆԱՔԵՌ-ԶԵՅԹՈՒՆ ՎԱՐՉԱԿԱՆ ՇՐՋԱՆՆԵՐԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ` Դատավոր` Դ. Գրիգորյան քարտուղարությամբ` Գ.Վարդանյանի Մասնակցությամբ մեղադրող` Ա.Առաքելյանի պաշտպան` Մ.Ֆարմանյանի տուժող՝ Ա.Հակոբյանի Դռնբաց դատական նիստում 2016 թվականի հուլիսի 8-ին Երևան քաղաքում, քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Մհեր Աշոտի Հակոբյանի, ծնված 1976 թվականի նոյեմբերի 8-ին Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ութամյա կրթությամբ, դատվածություն չունեցող, հաշվառված և փաստացի բնակվում է Երևան քաղաքի Կ.Ուլենցի փողոցի 3-րդ փակուղու 2/2 շենքի 30-րդ բնակարանում: Սույն գործով կալանքի տակ չի եղել: Մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով, իրեն մեղավոր է ճանաչել լիովին: 1.Գործի դատավարական նախապատմությունը ՀՀ քննչական կոմիտեի Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա.Սարգսյանի 2016 թվականի փետրվարի 5-ի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 09103916 քրեական գործը: Նախաքննության մարմնի կողմից ամբաստանյալ Մհեր Աշոտի Հակոբյանին 2016 թվականի փետրվարի 14-ին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով, այն բանի համար, որ նա 2016 թվականի հունվարի 30-ին ժամը 23:30-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Կ.Ուլենցի փողոցի 3-րդ փակուղու 2/2 շենքի 30 բնակարանում օղի գնելու հարցի շուրջ վիճաբանել է հոր՝ Աշոտ Հակոբյանի հետ, որի ընթացքում բռունցքով մեկ անգամ հարվածել է վերջինիս աջ աչքին՝ դիտավորությամբ պատճառելով առողջության ծանր վնաս օրգանի ֆունկցիայի կորուստով՝ աջ աչքի եղջերաթաղանթի պատռվածքի, ծիածանաթաղանթի, ոսպնյակի, ապակենման մարմնիկի արտանկման ձևով: Ամբաստանյալ Մհեր Աշոտի Հակոբյանի նկատմամբ 2016 թվականի փետրվարի 7-ի որոշմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը: Քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան, որը 2016 թվականի մարտի 3-ին ընդունվել է վարույթ: 2. Արագացված դատական քննություն Մինչ դատաքննություն սկսելն ամբաստանյալ Մհեր Աշոտի Հակոբյանը միջնորդեց դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով: Նա հայտարարեց, որ միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները, առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ: Պաշտպան Մ.Ֆարմանյանը միացավ միջնորդությանը: Տուժող Աշոտ Հակոբյանը նշեց, որ ամբաստանյալ Մհեր Հակոբյանից բողոք, պահանջ, քաղ. հայց չունի, չի առարկում արագացված կարգով դատական քննություն կիրառելու դեմ: Միաժամանակ նշեց, որ փաստացի գտնվում է Մհեր Հակոբյանի խնամքին և խնդրում է վերջինիս նկատմամբ հնարավորինս մեղմ պատիժ նշանակել: Մեղադրողը չառարկեց արագացված կարգով դատական քննություն կիրառելու դեմ: Դատարանը համոզվելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.1-րդ և 375.2-րդ հոդվածներով նախատեսված պայմանները, որոշում է կայացրել արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին: Դատարանը հիմք ընդունելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները` գտնում է, որ ամբաստանյալ Մհեր Աշոտի Հակոբյանը կատարել է իրեն մեղսագրված հանցանքը: 3. Դատարանի իրավական վերլուծությունները Առաջադրված մեղադրանքն ամբաստանյալ Մհեր Աշոտի Հակոբյանի կողմից ընդունելու և դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու պայմաններում դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Մհեր Աշոտի Հակոբյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, դիտավորությամբ Աշոտ Հակոբյանի առողջությանը ծանր վնաս պատճառելը, ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին, որով էլ նա ենթակա է պատասխանատվության և պատժի: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն պատիժ նշանակելիս, պատժաչափը որոշելիս դատարանը հաշվի է առնում արարքի բնույթն ու հանրության համար դրա վտանգավորության աստիճանը, ամբաստանյալի անձը, նրա պատասխանատվությունը, պատիժը մեղմացնող, ծանրացնող հանգամանքները, գործի ողջ նյութերը, իսկ հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները: ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները հանգել է այն հետևության, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով` հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար (տե'ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի ՎԲ-201/07 որոշումը): ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 2012թ. նոյեմբերի 1-ին Սերոբ Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ՍԴ/0109/01/12 գործով արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. (…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են` ա) օրինականությունը, բ) արդարությունը, գ) պատժի անհատականացումը, դ) մարդասիրությունը: Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս: (…) պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն: Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի գրեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրագրված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի: Այնսինքն` առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է: (…) Պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից (տե°ս Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 14-րդ, 22-23-րդ կետերը): ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2015 թվականի օգոստոսի 28-ի Նարեկ Խաչատրյանի վերաբերյալ թիվ ԵԿԴ/0191/01/14 քրեական գործով իրավական դիրքորոշում է հայտնել, համաձայն որի (…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը ճիշտ գնահատելու և որպես արդյունք հանցավորի նկատմամբ քրեաիրավական ներգործության համաչափ միջոց կիրառելու համար դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն արարքի կատարման եղանակին, օգտագործված գործիքներին, միջոցներին, մարմնական վնասվածքների քանակին, բնույթին ու տեղակայմանը։ Համապատասխան գնահատականի պետք է արժանացվի նաև կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը։ Առանց նշված հանգամանքների գնահատման առողջությանը դիտավորությամբ ծանր վնաս պատճառելու վերաբերյալ գործերով հնարավոր չէ ճիշտ պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին։ Հետևաբար, նշանակված պատժով չի ապահովվի կատարված արարքի և կիրառված քրեաիրավական ներգործության միջոցի համաչափությունը, ինչպես նաև կխաթարվեն պատժի նշանակման ընդհանուր սկզբունքները» (տե՛ս Արմեն Շահբազյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13 որոշման 15-17-րդ կետերը)։ 13. Վերահաստատելով Ա.Շահբազյանի որոշմամբ արտահայտված և վերը մեջբերված իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանը կրկնում է, որ առողջությանը դիտավորությամբ ծանր վնասի պատճառումը առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների շարքում իր վտանգավորության բնույթով առանձնանում է. այն ոչ միայն լուրջ, երբեմն նաև անդառնալի վնաս է պատճառում մարդու առողջությանը, այլև անմիջական սպառնալիքի տակ է դնում մարդկային կյանքը։ Դրանով պայմանավորված նշված գործերով պատիժ նշանակելիս դատարանները պետք է հատկապես ուշադրություն դարձնեն դիտավորության ձևին, հանցագործության գործիքներին ու միջոցներին, հասցված հարվածների քանակին և դրանց տեղակայմանը, փաստացի պատճառված վնասի բնույթին և այլ հանգամանքներին, որոնք ազդում են արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա։ Կոնկրետ գործի փաստական հանգամանքների շրջանակներում վնաս պատճառելու համար օգտագործված տարատեսակ գործիքները, առարկաները կամ սարքավորումները, վնասվածքի տեղակայումը, հանցավորի պատրաստվածությունը, մեղքի դիտավորյալ ձևը (հատկապես` ուղղակի դիտավորությունը) իրենց ամբողջության մեջ անկանխելի են դարձնում հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացումը, մեծացնում հանցագործությունը հաջողությամբ ավարտին հասցնելու կամ ավելի մեծ վնաս պատճառելու հավանականությունը։ Հետևաբար նման դեպքերում օբյեկտիվորեն բարձրանում է նաև արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը (տե՛ս, mutatis mutandis, Սարգիս Խաչատրյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2015 թվականի մարտի 27-ի թիվ ՏԴ/0031/01/14 որոշման 14-րդ կետը)։ Ուսումնասիրելով ամբաստանյալ Մհեր Աշոտի Հակոբյանի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, ամբաստանյալ Մհեր Աշոտի Հակոբյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, մասնավորապես այն, որ Մհեր Աշոտի Հակոբյանը կատարել է ծանր հանցանք, որի համար նախատեսված ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը յոթ տարի է, հանդիսանում է դատվածություն չունեցող անձ: Ամբաստանյալ Մհեր Աշոտի Հակոբյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք, նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 1-ին մասով, չկան: Նույն հոդվածի 2-րդ մասով դատարանն որպես այդպիսին դիտում է նրա անկեղծորեն զղջալը: Մհեր Աշոտի Հակոբյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ, նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածի 1-ին մասով, չկան: Ամբաստանյալ Մհեր Աշոտի Հակոբյանի պատժաչափը որոշելիս, հաշվի առնելով Մհեր Հակոբյանի կողմից կատարած հանցանքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, օրենքով պաշտպանվող շահը, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքի առկայությունը, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, դատարանը գտնում է, որ պատժի նպատակները կիրականանան ամբաստանյալ Մհեր Աշոտի Հակոբյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով նախատեսված ազատազրկման ձևով պատժի նվազագույնը նշանակելու պայմաններում: Քննարկելով այն հարցը, թե արդյոք ամբաստանյալ Մհեր Աշոտի Հակոբյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, դատարանը հաշվի է առնում վերջինիս կողմից կատարած հանցանքի բնույթը և վտանգավորության աստիճանը, օրենքով պաշտպանվող շահը, սակայն միևնույն ժամանակ դատարանը հաշվի է առնում նաև Մհեր Աշոտի Հակոբյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքի առկայությունը, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, ինչպես նաև այն, որ տուժող Աշոտ Հակոբյանն ամբաստանյալ Մհեր Հակոբյանից բողոք, պահանջ, քաղ. հայց չունի, որպիսի պայմաններում դատարանը գտնում է, որ պատժի նպատակներից մեկը՝ սոցիալական արդարության սկզբունքն իրացված է: Բացի այդ, դատարանն հաշվի է առնում նաև, որ ամբաստանյալ Մհեր Հակոբյանը և տուժող Աշոտ Հակոբյանը հանդիսանում են մերձավոր հարազատներ, տուժող Ա.Հակոբյանը թոշակառու է և փաստացի գտնվում է բացառապես ամբաստանյալ Մհեր Հակոբյանի խնամքին, ինչպես նաև այն հանգամանքը, որ չնայած ամբաստանյալ Մհեր Հակոբյանը հարվածել է տուժող Աշոտ Հակոբյանի կենսական կարևոր օրգանին` աջ աչքին, սակայն նշված հանրորեն վտանգավոր հետևանքներն առաջացել են ձեռքի մեկ հարվածի հետևանքով: Վերոնշյալ հանգամանքներից ելնելով դատարանը գտնում է, որ Մհեր Աշոտի Հակոբյանի անձի և նրա կողմից կատարած հանցագործության հանրորեն վտանգավորության աստիճանը նվազել է և հանգում է հետևության, որ նրա ուղղվելը հնարավոր է առանց նրա նկատմամբ նշանակվող ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու, և հնարավոր է համարում ՀՀ քր. օր-ի 70-րդ հոդվածի կանոններով պատիժը պայմանականորեն չկիրառել: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն, եթե դատարանը ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելով հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր` 2007թ. հունիսի 12-ի թիվ ՎԲ-12407 որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման կապակցությամբ արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ վկայակոչված հոդվածի կիրառումը հանցագործության տեսակի հետ կապված որևէ սահմանափակման չի ենթարկվում և դրա կիրառումը սահմանափակված չէ նաև հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանով ու բնույթով, ինչպես նաև անձանց շրջանակով, որոնց նկատմամբ այն չի կարող կիրառվել: ՀՀ վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է: Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները: Կարևորն այն է, որ հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու: ՀՀ վճռաբեկ դատարանը 2008թ. փետրվարի 1-ի թիվ ՎԲ-01/08 որոշմամբ նշել է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում սահմանված իրավադրույթներն անհրաժեշտ է մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, այսինքն` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս իրավասու դատարանը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է քննարկի նաև պատժի` սոցիալական արդարության վերականգնման և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը: Քննարկելով ամբաստանյալ Մհեր Աշոտի Հակոբյանի խափանման միջոցի հարցը, դատարանը գտնում է, որ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված չհեռանալու մասին ստորագրությունը պետք է թողնել անփոփոխ: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ նաև իրեղեն ապացույցների, դատական ծախսերի, գույքի նկատմամբ կիրառված /կիրառվելիք/ արգելանքի, քաղաքացիական հայցի հարցերին: Տվյալ խնդրին անդրադառնալով դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալի դեմ քաղաքացիական հայց չի ներկայացվել, նրա գույքի վրա արգելանք չի կիրառվել: Դատարանը գտնում է, որ դատական ծախսերն ամբաստանյալ Մհեր Աշոտի Հակոբյանից ենթակա չեն բռնագանձման, քանի որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 168-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված դատական ծախս սույն քրեական գործով չկա, իսկ 2-8-րդ կետերով նախատեսված դատական ծախսերն արագացված դատական քննության կարգ կիրառելու դեպքում, համաձայն նույն օրենսգրքի 3753 հոդվածի 8-րդ մասի, ամբաստանյալից ենթակա չեն բռնագանձման: Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 357-360-րդ, 364-366-րդ, 369-373-րդ, 3751-3754-րդ հոդվածներով, դատարանը` ՎՃՌԵՑ Մհեր Աշոտ Հակոբյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործություն կատարելու մեջ և պատիժ նշանակել ազատազրկում 3 (երեք) տարի ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կանոնների համաձայն ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան 3 (երեք) տարի ժամկետով: Մհեր Աշոտ Հակոբյանին պարտավորեցնել չփոխել մշտական բնակության վայրը` նրա վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը դնելով ՀՀ արդարադատության նախարարության քրեակատարողական վարչության այլընտրանքային պատիժների կատարման բաժնի վրա: Մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը Մհեր Աշոտ Հակոբյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնել անփոփոխ: Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ է մտնում այն հրապարակվելու օրվանից մեկամսյա ժամկետում և կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված հիմքով: ԴԱՏԱՎՈՐ` Դ. ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 08-07-2016 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 11-08-2016 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 77, 105 |
| Գործին կից նյութերը | Մ. Հակոբյանի անձնագիրը, դեպքի վայրի զննության ժամանակ բնակարանի հատակին արնանման հետքերից վերցրած նմուշները բամբակյա խծուծների վրա` կնիքված վիճակում: |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 12-08-2016 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 77, 105 |
| Գործին կից նյութերը | Մ. Հակոբյանի անձնագիրը, դեպքի վայրի զննության ժամանակ բնակարանի հատակին արնանման հետքերից վերցրած նմուշները բամբակյա խծուծների վրա` կնիքված վիճակում: |
Բողոքարկվել է
| Բողոքարկվել է | Ըստ էության լուծող դատական ակտը |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 08-08-2016 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 12-08-2016 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 77, 105 |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| Ելքի գրության համարը | Ե-17153/16 |
| Այլ նշումներ | Մ. Հակոբյանի անձնագիրը, դեպքի վայրի զննության ժամանակ բնակարանի հատակին արնանման հետքերից վերցրած նմուշները բամբակյա խծուծների վրա` կնիքված վիճակում: |
Գործը ստացվել է (կատարումն ապահովելու համար, և ... )
| Ամսաթիվ | 13-03-2017 |
|---|
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 15-03-2017 |
|---|
Ստացվել է տեղեկատվություն դատավճիռն ի կատար ածելու վերաբերյալ
| Ամսաթիվ | 27-03-2017 |
|---|---|
| Ստացվել է | Ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժների կատարման ստորաբաժանումից |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 03-04-2017 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 76, 233 |
| Գործին կից նյութերը | Դեպքի վայրի զննության ժամանակ բնակարանի հատակի արնանման հետքերից վերցված նմուշները` բամբակյա խծուծների վրա: |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 04-04-2017 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 76, 233 |
Դատական գործ N: ԵԱՔԴ/0028/01/16
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 05-08-2016 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 03-08-2016 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Մեղադրող |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Ա |
| Ազգանուն | Առաքելյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Մհեր Հակոբյան Վերաքննիչ բողոքն ընդունել վարույթ : Պատժի մասով բեկանել Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի` Մհեր Աշոտի Հակոբյանի /ՀՀ քր օր-ի 112 հոդ. 1-ին մասով - ազատազրկում 3 տարի ժամկետով , ՀՀ քր.օր. 70 հոդ.` 3 տարի փորձաշրջան / վերաբերյալ 08.07.2016թ. դատավճիռը , Մհեր Աշոտի Հակոբյանին ՀՀ քր օր-ի 112 հոդ. 1-ին մասով դատապարտել ազատազրկման 3 տարի ժամկետով ` առանց ՀՀ քր.օր. 70 հոդվածի կիրառման : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 15-08-2016 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն |
Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
| Ըստ էության լուծող դատական ակտեր | Դատավճիռ (արդարացման/մեղադրական) |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 15-08-2016 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Սեվակ |
| Ազգանուն | Համբարձումյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Արշակ |
| Ազգանուն | Խաչատրյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Մանուշակ |
| Ազգանուն | Պետրոսյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 17-08-2016 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 05-09-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 28-09-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 18-10-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 04-11-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 14-11-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 11:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 09-12-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 23-12-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 17-01-2017 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Վերաքննիչ բողոքը մերժվել է և ստորադաս դատարանի դատական ակտը թողնվել է անփոփոխ
| Անփոփոխ թողնված դատական ակտը | Պատճառաբանվել է |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 17-01-2017 |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Մհեր |
| Ազգանուն | Հակոբյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր.օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ ԵԱՔԴ/0028/01/16 Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավճիռը կայացրած դատարանի կազմը նախագահող դատավոր` Դ.Գրիգորյան ՈՐՈՇՈՒՄ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ 17 հունվարի 2017թ. ք.Երևան ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ /այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան/ հետևյալ կազմով` ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ քարտուղարությամբª Մ.Մելքոնյանի մասնակցությամբ` մեղադրող` Ա.Առաքելյանի պաշտպան` Մ.Ֆարմանյանի դռնբաց դատական նիստում գործով մեղադրող, Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ա.Առաքելյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա վերանայելով Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2016թ. հուլիսի 08-ի դատավճիռը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Մհեր Աշոտի Հակոբյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1.Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1. Թիվ 09103916 քրեական գործը հարուցվել է 05.02.2016թ. Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա.Սարգսյանի կողմից` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով և նույն որոշմամբ ընդունվել է վարույթ: 2. Նախաքննության մարմնի 07.02.2016թ. որոշմամբ Մ.Հակոբյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին: 3. Նախաքննության մարմնի 2016թ. փետրվարի 14-ի որոշմամբ Մ.Հակոբյանը որպես մեղադրյալ է ներգրավվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով: 4. 01.03.2016թ. Մ.Հակոբյանի վերաբերյալ քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան: 5. Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր Դ.Գրիգորյանի 04.03.2016թ. որոշմամբ քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Մհեր Աշոտի Հակոբյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով ընդունվել է վարույթ, իսկ 17.03.2016թ. որոշմամբ` քրեական գործը նշանակվել է դատական քննության: 6. Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2016թ. հուլիսի 08-ի դատավճռով Մ.Հակոբյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործություն կատարելու մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում 3/երեք/ տարի ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կանոնների համաձայն` ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել` սահմանելով փորձաշրջան 3/երեք/ տարի ժամկետով: Մ.Հակոբյանին պարտավորեցվել է չփոխել մշտական բնակության վայրը` նրա վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը դնելով ՀՀ արդարադատության նախարարության քրեակատարողական վարչության այլընտրանքային պատիժների կատարման բաժնի վրա: Մ.Հակոբյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնվել է անփոփոխ` մինչեւ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: 7. Ընդհանուր իրավասության դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ փոստին հանձնելու միջոցով 04.08.2016թ. վերաքննիչ բողոք է բերել գործով մեղադրող, Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ա.Առաքելյանը: 8. ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանի 17.08.2016թ. որոշմամբ գործով մեղադրող, Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ա.Առաքելյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է Վերաքննիչ դատարանի վարույթ և քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Մհեր Աշոտի Հակոբյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով` Վերաքննիչ դատարանի դռնբաց դատական նիստում քննության է նշանակվել 2016թ. սեպտեմբերի 05-ին: 2.Գործի փաստական հանգամանքները. 9. Մ.Հակոբյանը մեղավոր է ճանաչվել և դատապարտվել այն բանի համար, որ նա 2016թ. հունվարի 30-ին, ժամը 23:30-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Կ.Ուլենցի փողոցի 3-րդ փակուղու 2/2 շենքի 30 բնակարանում օղի գնելու հարցի շուրջ վիճաբանել է հոր՝ Աշոտ Հակոբյանի հետ, որի ընթացքում բռունցքով մեկ անգամ հարվածել է վերջինիս աջ աչքին՝ դիտավորությամբ պատճառելով առողջության ծանր վնաս օրգանի ֆունկցիայի կորուստով՝ աջ աչքի եղջերաթաղանթի պատռվածքի, ծիածանաթաղանթի, ոսպնյակի, ապակենման մարմնիկի արտանկման ձևով: 3.Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը. Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում: 10. Գործով մեղադրող, Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ա.Առաքելյանն իր բերած վերաքննիչ բողոքում գտնում է, որ դատարանի 08.07.2016թ. դատական ակտը կայացվել է նյութական իրավունքի խախտումներով, ուստի այն ենթակա է բեկանման և փոփոխման` հետևյալ պատճառաբանությամբ: ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-139/07, ՎԲ-195/07, ՎԲ-01/08, ԵԿԴ/0034/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում իրավական դիրքորոշում է ձևավորել առ այն, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակներն իրագործելու հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է, ի թիվս այլնի, հաշվի առնել հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը։ Այսպիսով, ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի վերը բերված իրավական դիրքորոշումները սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքների վրա տարածելով՝ հաստատապես կարելի է արձանագրել, որ Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավճռում Մհեր Հակոբյանի արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն իր արտացոլումը չի գտել դատարանի նշանակած պատժում։ Դատարանը Մ.Հակոբյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հնարավորությունը գնահատելիս առանձնակի կարևորություն է հաղորդել գործով մեղադրյալի անձը բնութագրող, վերջինիս պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներին, մասնավորապես նրան, որ վերջինս հանդիսանում է դատվածություն չունեցող և անկեղծորեն զղջացել է կատարած հանցանքի համար, դրանք դիտել է որպես ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման համար անհրաժեշտ և բավարար պայմաններ՝ անտեսելով այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալին վերագրվող ծանր հանցագործության պայմաններում վերը նշված հանգամանքները, իրենց էությամբ որևէ կերպ դուրս չլինելով սովորականի շրջանակներից, ողջամտորեն չեն նվազեցրել անձի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը։ Մ.Հակոբյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պատիժ նշանակելիս ընդհանուր իրավասության դատարանը հաշվի չի առել վերջինիս կատարած հանցանքների բնույթն ու դրանց հանրային վտանգավորության աստիճանը, այն, որ Մհեր Հակոբյանը, հանցանքը կատարելիս գտնվելով ալկոհոլային հարբածության վիճակում, կենցաղային չնչին շարժառիթով կատարած մեկ հարվածն իսկ ուղղել է տուժող Ա.Հակոբյանի կենսական կարևոր նշանակություն ունեցող օրգանին՝ պատճառելով առողջության ծանր վնաս՝ օրգանի ֆունկցիայի կորստով։ Հատկանշական է նաև, որ դատարանն առանձնակի ուշադրություն է դարձրել ամբաստանյալ Մհեր Հակոբյանի դատվածությունը մարված լինելու հանգամանքին և արձանագրել, որ տուժող Մհեր Հակոբյանը գտնվում է բացառապես ամբաստանյալի խնամքին, այն դեպքում երբ քրեական գործով ձեռք բերված վերջիններիս վերաբերյալ տվյալները վկայում են այն մասին, որ ամբաստանյալը, սեփականության դեմ ուղղված հանցագործությունների կատարման համար նախկինում երեք անգամ դատապարտված լինելով, ոչ մի տեղ չի աշխատել, այլ ըստ էության շարունակել է իր հանցավոր գործունեությունը, որպիսի պայմաններում տուժողի՝ ամբաստանյալի խնամքին գտնվելու հանգամանքը դատարանի կողմից պատշաճ ստուգման չի ենթարկվել։ 11. Ելնելով վերոգրյալից և նկատի ունենալով, որ սույն վերաքննիչ բողոքը ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանի կողմից ենթակա է վարույթ ընդունման ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 381-րդ հոդվածով սահմանված հիմքով, իսկ Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2016թ. հուլիսի 8-ի դատավճռով թույլ է տրվել դատական սխալ, այն է՝ ճիշտ չի կիրառվել նյութական օրենքը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը, ուստի ղեկավարվելով ՀՀ Սահմանադրության 103-րդ հոդվածի 5-րդ կետով, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 54 հոդվածի 1-ին մասի 11-րդ կետով, 376-381-րդ, 395-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ, 4-րդ կետերով, 399-րդ հոդվածով., բողոք բերած անձը խնդրում է վերաքննիչ բողոքն ընդունել վարույթ, պատժի մասով բեկանել Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2016թ. հուլիսի 08-ի դատավճիռը, ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին դատապարտել ազատազրկման 3/երեք/ տարի ժամկետով` առանց ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման: 4.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. Վերաքննիչ դատարանը, վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում վերանայելով առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը, հանգում է այն հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը բավարարելու, դատավճիռը բեկանելու և փոփոխելու, ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի նկատմամբ կիրառված պայմանական դատապարտությունը վերացնելու հիմքեր չկան` հետևյալ պատճառաբանությամբ: 12. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` <<Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար>>: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` <<Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները>>: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն` <<1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով: 3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները>>: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի համաձայն` <<1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: 2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները>>: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի 8-րդ կետի համաձայն` <<1. Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը` …8/ ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը>>: 13. ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իր կողմից կայացված մի շարք որոշումներում /Վճռաբեկ դատարանի թիվ ՎԲ-124/07, ՎԲ-192/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԼԴ2/0019/01/09 որոշումները և այլն/, այդ թվում նաև Դ.Հովհաննիսյանի վերաբերյալ գործով որոշման մեջ իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ <</.../պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությամբ, վստահությունն առանց ռեալ /իրական/ պատիժ կրելու դատապարտյալի ուղղվելու հնարավորության մասին։ Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ /.../ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։ Չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը։ Դատարանի կողմից նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին>> /Դավիթ Ռոբերտի Հովհաննիսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09 որոշման 11-12-րդ կետերը/։ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իր 12.06.2007թ. ՎԲ-124/07 որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման կապակցությամբ արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ <<վկայակոչված հոդվածի կիրառումը հանցագործության տեսակի հետ կապված որևէ սահմանափակման չի ենթարկվում և դրա կիրառումը սահմանափակված չէ նաև հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանով ու բնույթով, ինչպես նաև անձանց շրջանակով, որոնց նկատմամբ այն չի կարող կիրառվել>>։ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է, որ <<ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է։ Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները։ Կարևորն այն է, որ հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու>>: ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը մեկ այլ՝ 2008 թվականի փետրվարի 1-ի թիվ ՎԲ-01/08 որոշմամբ նշել է, որ <<պատիժը պայմանականորեն չկիարառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում սահմանված իրադրություններն անհրաժեշտ է մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, այսինքն՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս իրավասու դատարանը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է քննարկի նաև պատժի՝ սոցիալական արդարության վերականգնման և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը>>։ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է, որ <<սոցիալական արդարությունը վերականգնելու և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու մասին կարող է վկայել հանցագործությունից հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը, մասնավորապես՝ տուժողին պատճառած վնասը հարթելը կամ այն հարթելուն ուղղված ողջամիտ միջոցներ ձեռնարկելը>>: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել նաև մի շարք այլ որոշումներում: Մասնավորապես, Հ.Բաղդասարյանի վերաբերյալ գործով որոշմամբ արձանագրվել է, որ <</.../ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն առանց իրական պատիժ նշանակելու ամբաստանյալի ուղղվելու հնարավորության մասին: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին /…/>>: Թ.Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ <<Պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Հանցակազմի սահմաններից դուրս գտնվելով դրանք բնութագրում են ինչպես կատարված հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը, հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին` համապատասխանաբար բարձրացնելով կամ իջեցնելով այն: Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս: Նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը>> /Վճռաբեկ դատարանի թիվ ԱՎԴ2/0059/01/08, թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09, թիվ ՎԲ-192/07, թիվ ՎԲ-50/07, թիվ ՎԲ-55/07, թիվ ՎԲ-201/07, թիվ ՎԲ-124/07, թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09, թիվ ԵԱՔԴ/0120/01/09 և մի շարք այլ որոշումներ/: 14. Այսպիսով, վերը նշված օրենսդրական կարգավորումներից և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումներից հետևում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար անհրաժեշտ է դատարանի համոզվածությունը, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատժատեսակն իրական կրելու: Ընդ որում, այդ համոզվածությունը պետք է հիմնված լինի գործի օբյեկտիվ տվյալների վրա, և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Հիմք ընդունելով վկայակոչված որոշումներում շարադրված իրավական դիրքորոշումները՝ դատարանն արձանագրում է, որ պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի, հանցավորի անձնավորության մասին և յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատականացնել պատիժը: Պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ցանկի վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ քննարկվող հանգամանքները վերաբերում են ինչպես հանցագործությանը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությանը կամ միաժամանակ բնութագրում են հանցագործությունն ու հանցավորի անձնավորությունը: Այդ պատճառով էլ պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները պետք է դիտարկել որպես հանցակազմի սահմաններից դուրս հանգամանքներ, որոնք ուղղակի կամ անուղղակի վերաբերում են հանցագործությանը կամ հանցավորի անձնավորությանը, բարձրացնում կամ իջեցնում են հասարակական վտանգավորության աստիճանը և ազդում պատժի վրա: Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել` ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս: 15. Առաջին ատյանի դատարանը, ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, հաշվի առնելով վերջինիս կատարած հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը /կատարածը ծանր հանցագործություն է/, հանցավորի անձը` հանդիսանում է դատվածություն չունեցող անձ, որպես վերջինիս պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք հաշվի առնելով կատարած արարքի համար անկեղծորեն զղջալը, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայության պայմաններում վերջինիս նկատմամբ նշանակել է ազատազրկման ձևով համաչափ պատիժ: 16. Միևնույն ժամանակ, առաջին ատյանի դատարանը պատժի նպատակների իրացվելիության համատեքստում քննարկելով նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի կողմից կրելու հարցը, գնահատելով վերջինիս կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, օրենքով պաշտպանվող շահը, սակայն միևնույն ժամանակ հաշվի է առնելով նաև Մ.Հակոբյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող վերոնշյալ հանգամանքի առկայությունը, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, ինչպես նաև այն, որ տուժող Աշոտ Հակոբյանն ամբաստանյալ Մհեր Հակոբյանից բողոք, պահանջ չունի, որպիսի պայմաններում գտնելով, որ պատժի նպատակներից մեկը՝ սոցիալական արդարության սկզբունքն իրացված է, բացի այդ, ամբաստանյալ Մհեր Հակոբյանը և տուժող Աշոտ Հակոբյանը հանդիսանում են մերձավոր հարազատներ, տուժող Ա.Հակոբյանը թոշակառու է և փաստացի գտնվում է բացառապես ամբաստանյալ Մհեր Հակոբյանի խնամքին, ինչպես նաև այն հանգամանքը, որ չնայած ամբաստանյալ Մհեր Հակոբյանը հարվածել է տուժող Աշոտ Հակոբյանի կենսական կարևոր օրգանին` աջ աչքին, սակայն նշված հանրորեն վտանգավոր հետևանքներն առաջացել են ձեռքի մեկ հարվածի հետևանքով, հիմնավորված կերպով հանգել է այն հետևության, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու և նրա նկատմամբ պետք է կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը ու պատիժը պայմանականորեն չկիրառել: 17. Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի նկատմամբ պայմանական դատապարտություն կիրառելու միջոցով կարելի է հասնել ՀՀ քրեական օրենգրքի 48-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակներին` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները: 18. Ինչ վերաբերվում է վերաքննիչ բողոքի այն պնդմանը, թե <<… Մ.Հակոբյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պատիժ նշանակելիս ընդհանուր իրավասության դատարանը հաշվի չի առել վերջինիս կատարած հանցանքի բնույթն ու դրա հանրային վտանգավորության աստիճանը, այն, որ Մհեր Հակոբյանը, հանցանքը կատարելիս գտնվելով ալկոհոլային հարբածության վիճակում, կենցաղային չնչին շարժառիթով կատարած մեկ հարվածն իսկ ուղղել է տուժող Ա.Հակոբյանի կենսական կարևոր նշանակություն ունեցող օրգանին՝ պատճառելով առողջության ծանր վնաս՝ օրգանի ֆունկցիայի կորստով>>, ապա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ վերոնշյալ արարքի համար Մ.Հակոբյանին արդեն իսկ մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով և այն չի կարող կրկին անգամ հաշվի առնվել որպես ամբաստանյալի նկատմամբ պայմանական դատապարտությունը բացառող հանգամանք: Ինչ վերաբերվում է ամբաստանյալ Մ.Հակոբյանի կողմից հանցանքն ալկոհոլի ազդեցության տակ կատարելուն, ապա դրա վերաբերյալ օբյեկտիվ ապացույցներ քրեական գործով ձեռք չեն բերվել: Ավելին, <<Նարկոլոգիական հանրապետական կենտրոն>> ՓԲԸ-ի կողմից 31.01.2016թ. ժամը 05.30-ին տրված սթափության վիճակի զննության թիվ 38 արձանագրության համաձայն` Մ.Հակոբյանը գտնվել է սթափ վիճակում:/հտ. 1, գ.թ. 8/ 19. Իսկ ինչ վերաբերվում է վերաքննիչ բողոքի այն պատճառաբանությանը, թե <<…դատարանն առանձնակի ուշադրություն է դարձրել ամբաստանյալ Մհեր Հակոբյանի դատվածությունը մարված լինելու հանգամանքին և արձանագրել, որ տուժող Աշոտ Հակոբյանը գտնվում է բացառապես ամբաստանյալի խնամքին, այն դեպքում երբ քրեական գործով ձեռք բերված վերջիններիս վերաբերյալ տվյալները վկայում են այն մասին, որ ամբաստանյալը, սեփականության դեմ ուղղված հանցագործությունների կատարման համար նախկինում երեք անգամ դատապարտված լինելով, ոչ մի տեղ չի աշխատել, այլ ըստ էության շարունակել է իր հանցավոր գործունեությունը, որպիսի պայմաններում տուժողի՝ ամբաստանյալի խնամքին գտնվելու հանգամանքը դատարանի կողմից պատշաճ ստուգման չի ենթարկվել>>, ապա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ համաձայն առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի` տուժող Աշոտ Հակոբյանը ինքն է նշել է, որ <<փաստացի գտնվում է Մհեր Հակոբյանի խնամքին և խնդրում է վերջինիս նկատմամբ հնարավորինս մեղմ պատիժ նշանակել>>, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 8-րդ մասի համաձայն` <<Դատվածությունը հանելը կամ մարելը վերացնում է դատվածության հետ կապված իրավական բոլոր հետևանքները>>: 20. Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը գործով մեղադրող, Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ա.Առաքելյանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում հանգում է այն հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը բավարարելու, դատավճիռը բեկանելու և փոփոխելու, ինչպես նաև ամբաստանյալի նկատմամբ առանց ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման պատիժ նշանակելու հիմքեր չկան, նկատի ունենալով, որ դատարանը դատավճիռ կայացնելիս թույլ չի տվել նյութական և դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտումներ, որոնք կարող էին հանգեցնել դատական սխալի: Ելնելով վերոգրյալներից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ և 394-րդ հոդվածներով, Վերաքննիչ քրեական դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց 1. Գործով մեղադրող, Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ա.Առաքելյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել, իսկ Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2016թ. հուլիսի 08-ի դատավճիռը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Մհեր Աշոտի Հակոբյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով` թողնել օրինական ուժի մեջ: 2. Սույն որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք կարող է բերվել այն հրապարակելու օրվանից մեկամսյա ժամկետում` ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատին: Իսկականի հետ ճիշտ է` ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 17-01-2017 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 07-03-2017 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 77,209 |
| Գործին կից նյութեր | կից Մ.Հակոբյանի անձնագիրը,դեպքի վայրի զննության ժամանակ բնակարանի հատակին արնանման հետքերից վերցրած նմուշները բամբակյա խծուծների վրա`կնքված վիճակում: |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 07-03-2017 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 77,209 |
| Գործին կից նյութերը | կից Մ.Հակոբյանի անձնագիրը,դեպքի վայրի զննության ժամանակ բնակարանի հատակին արնանման հետքերից վերցրած նմուշները բամբակյա խծուծների վրա`կնքված վիճակում: |
| Ուր | Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն |
| Գրության համարը | Ե-6359/17 |