Գործ ԵԱՔԴ/0023/01/16

Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ս. ՉԻՉՈՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Մ. ՊԱՊՈՅԱՆ
Մ. ԱՐՂԱՄԱՆՅԱՆ

ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Հ. ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ

ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`

ՄԵՂԱԴՐՈՂ` Դ. ԱՂԱՋԱՆՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆՆԵՐ` Մ. ՖԱՐՄԱՆՅԱՆԻ
Ա. ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ
Ա. ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼՆԵՐ` Ա. ՍԱՐԳՍՅԱՆԻ
Վ. ՂԱԶԱՐՅԱՆԻ
Կ. ՄԱՆՈՒԿՅԱՆԻ

2016 թվականի օգոստոսի 01-ին Երևան քաղաքում
դռնբաց դատական նիստում, վճռաբեկ վարույթի կանոններով, քննության առնելով ամբաստանյալ Կարեն Մանուկյանի շահերի պաշտպան Մարինե Ֆարմանյանի, ամբաստանյալ Վարդան Ղազարյանի և նրա շահերի պաշտպան Արմինե Հարությունյանի, ամբաստանյալ Արթուր Սարգսյանի վերաքննիչ բողոքները` Կարեն Գագիկի Մանուկյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին, 4-րդ կետերով, Արթուր Ստյոպայի Սարգսյանի և Վարդան Գառնիկի Ղազարյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2016 թվականի մայիսի 24-ի դատավճռի դեմ

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.

2015 թվականի դեկտեմբերի 21-ին, ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնում` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, հարուցվել է թիվ 14830515 քրեական գործը:
Քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի 2016 թվականի հունվարի 20-ի որոշմամբ Կարեն Գագիկի Մանուկյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրվել է ստորագրություն չհեռանալու մասին:
2016 թվականի հունվարի 27-ին Կարեն Գագիկի Մանուկյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով:
2016 թվականի փետրվարի 12-ին Արթուր Ստյոպայի Սարգսյանը ձերբակալվել է:
2016 թվականի փետրվարի 15-ին Արթուր Ստյոպայի Սարգսյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին:
Քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի նույն օրվա որոշմամբ Արթուր Ստյոպայի Սարգսյանն ազատվել է ձերբակալումից:
2016 թվականի փետրվարի 16-ին Վարդան Գառնիկի Ղազարյանը ձերբակալվել է:
2016 թվականի փետրվարի 17-ին Վարդան Գառնիկի Ղազարյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով:
Նույն օրը Վարդան Գառնիկի Ղազարյանն ազատվել է ձերբակալումից:
Քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի նույն օրվա որոշմամբ մեղադրյալ Վարդան Գառնիկի Ղազարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրվել է ստորագրություն չհեռանալու մասին:
2016 թվականի փետրվարի 23-ին Կարեն Գագիկի Մանուկյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել և նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 4-րդ կետերով:
2016 թվականի մարտի 01-ին, թիվ 14830515 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Կարեն Գագիկի Մանուկյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին, 4-րդ կետերով, Արթուր Ստյոպայի Սարգսյանի և Վարդան Գառնիկի Ղազարյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, մեղադրական եզրակացությամբ, ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան:
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը, դատական քննության արագացված կարգի կիրառմամբ, 2016 թվականի մայիսի 24-ի դատավճռով` Կարեն Գագիկի Մանուկյանին մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին, 4-րդ կետերով և դատապարտել ազատազրկման` 4/չորս/ ամիս ժամկետով:
Խափանման միջոցը` ստորագրություն չհեռանալու մասին, թողել է անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Պատժի սկիզբը հաշվել է Կարեն Գագիկի Մանուկյանին փաստացի կալանքի վերցնելու պահից:
Պատիժը պետք է կրի ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում:
Արթուր Ստյոպայի Սարգսյանին մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և դատապարտել ազատազրկման` 3/երեք/ ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի կանոններով` նշանակված պատժին հաշվակցել է 12.02.2016 թվականից մինչև 15.02.2016 թվականն անազատության մեջ գտնվելու 3/երեք/ օրը և Արթուր Ստյոպայի Սարգսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է սահմանել ազատազրկում` 2/երկու/ ամիս 27/քսանյոթ/ օր ժամկետով:
Խափանման միջոցը` ստորագրություն չհեռանալու մասին, թողել է անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Պատժի սկիզբը հաշվել է Արթուր Ստյոպայի Սարգսյանին փաստացի կալանքի վերցնելու պահից:
Պատիժը պետք է կրի ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում:
Վարդան Գառնիկի Ղազարյանին մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և դատապարտել ազատազրկման` 3/երեք/ ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի կանոններով` նշանակված պատժին հաշվակցել է 16.02.2016 թվականից մինչև 17.02.2016 թվականն անազատության մեջ գտնվելու 1/մեկ/ օրը և Վարդան Գառնիկի Ղազարյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է սահմանել ազատազրկում` 2/երկու/ ամիս 29/քսանինը/ օր ժամկետով:
Խափանման միջոցը` ստորագրություն չհեռանալու մասին, թողել է անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Պատժի սկիզբը հաշվել է Վարդան Գառնիկի Ղազարյանին փաստացի կալանքի վերցնելու պահից:
Պատիժը պետք է կրի ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում:
Քաղաքացիական հայցի պահանջ չկա:
Գործով որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված <<Ոսկե աստղ>> սրճարանի տեսախցիկների տեսագրության լազերային սկավառակը թողել է կցված քրեական գործի նյութերին:
Դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոքներ են բերել ամբաստանյալ Կարեն Մանուկյանի շահերի պաշտպան Մարինե Ֆարմանյանը, ամբաստանյալ Վարդան Ղազարյանը և նրա շահերի պաշտպան Արմինե Հարությունյանը, ամբաստանյալ Արթուր Սարգսյանը:
Քրեական գործը ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան մուտք է եղել 2016 թվականի հուլիսի 11-ին:
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2016 թվականի հուլիսի 13-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքներն ընդունվել են վարույթ և քրեական գործը նշանակվել` քննության վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով:
Վերաքննիչ բողոքների դեմ գրավոր պատասխան չի ստացվել:

2. Գործի փաստական հանգամանքները.

Կարեն Գագիկի Մանուկյանը դատապարտվել է այն բանի համար, որ նա 2015 թվականի դեկտեմբերի 10-ին, ժամը 0645-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Կոմիտաս 16 հասցեում գտնվող, հասարակական վայր հանդիսացող <<Ոսկե աստղ>> սրճարանի մուտքի մոտ տաքսի ավտոմեքենա կանգնեցնելու չնչին առիթն օգտագործելով` Վարդան Ղազարյանի և Արթուր Սարգսյանի հետ խմբի կազմում վիճաբանության մեջ են մտել Գարիկ Խաչատրյանի հետ և ուղղակի դիտավորությամբ կոպիտ կերպով խախտել հասարակական կարգը` շուրջ 10 րոպե բղավել, բարձրաձայն հնչեցրել հայհոյանքներ, խաթարել շրջակա հասարակական նշանակության օբյեկտների բնականոն գործունեությունը, <<Ոսկե աստղ>> սրճարանի աշխատակիցների, այցելուների և պատահական անցորդների մոտ առաջացնելով տագնապի և վախի զգացում, որը զուգորդվել է բռնության գործադրմամբ, այն է` բռունցքներով հարվածներ են հասցրել Գարիկ Խաչատրյանի դեմքին և մարմնի տարբեր մասերին, ինչն արտահայտվել է հասարակության անդամների նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելով և որը զուգորդվել է Կարեն Մանուկյանի կողմից Գ.Խաչատրյանի առողջությանը միջին ծանրության վնաս պատճառելով:
Արթուր Ստյոպայի Սարգսյանը դատապարտվել է այն բանի համար, որ նա 2015 թվականի դեկտեմբերի 10-ին, ժամը 0645-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Կոմիտաս 16 հասցեում գտնվող, հասարակական վայր հանդիսացող <<Ոսկե աստղ>> սրճարանի մուտքի մոտ տաքսի ավտոմեքենա կանգնեցնելու չնչին առիթն օգտագործելով` Կարեն Մանուկյանի և Վարդան Ղազարյանի հետ խմբի կազմում վիճաբանության մեջ են մտել Գարիկ Խաչատրյանի հետ և ուղղակի դիտավորությամբ կոպիտ կերպով խախտել հասարակական կարգը` շուրջ 10 րոպե բղավել, բարձրաձայն հնչեցրել հայհոյանքներ, խաթարել շրջակա հասարակական նշանակության օբյեկտների բնականոն գործունեությունը, <<Ոսկե աստղ>> սրճարանի աշխատակիցների, այցելուների և պատահական անցորդների մոտ առաջացնելով տագնապի և վախի զգացում, որը զուգորդվել է բռնության գործադրմամբ, այն է` բռունցքներով հարվածներ են հասցրել Գարիկ Խաչատրյանի դեմքին և մարմնի տարբեր մասերին, ինչն արտահայտվել է հասարակության անդամների նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելով:
Վարդան Գառնիկի Ղազարյանը դատապարտվել է այն բանի համար, որ նա 2015 թվականի դեկտեմբերի 10-ին, ժամը 0645-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Կոմիտաս 16 հասցեում գտնվող, հասարակական վայր հանդիսացող <<Ոսկե աստղ>> սրճարանի մուտքի մոտ տաքսի ավտոմեքենա կանգնեցնելու չնչին առիթն օգտագործելով` Կարեն Մանուկյանի և Արթուր Աարգսյանի հետ խմբի կազմում վիճաբանության մեջ են մտել Գարիկ Խաչատրյանի հետ և ուղղակի դիտավորությամբ կոպիտ կերպով խախտել հասարակական կարգը` շուրջ 10 րոպե բղավել, բարձրաձայն հնչեցրել հայհոյանքներ, խաթարել շրջակա հասարակական նշանակության օբյեկտների բնականոն գործունեությունը, <<Ոսկե աստղ>> սրճարանի աշխատակիցների, այցելուների և պատահական անցորդների մոտ առաջացնելով տագնապի և վախի զգացում, որը զուգորդվել է բռնության գործադրմամբ, այն է` բռունցքներով հարվածներ են հասցրել Գարիկ Խաչատրյանի դեմքին և մարմնի տարբեր մասերին, ինչն արտահայտվել է հասարակության անդամների նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելով:

3. Վերաքննիչ բողոքների հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.

Վերաքննիչ բողոքները քննվում են հետևյալ հիմքերի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով:
Ամբաստանյալ Կարեն Մանուկյանի շահերի պաշտպան Մարինե Ֆարմանյանը վերաքննիչ բողոքում նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանն իր պաշտպանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս թույլ է տվել նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի էական խախտումներ, որոնք հանգեցրել են դատական սխալի:
Դատարանը չի կիրառել կիրառման ենթակա ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջը:
Դատարանը թեև շարադրել, սակայն փաստացի հաշվի չի առել Կարեն Մանուկյանի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, մասնավորապես այն, որ նա անկեղծորեն զղջացել է կատարած հանցանքի համար, տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, որով օժանդակել է գործի բննությանն ու Դատարանի աշխատանքներին։ Բացի այդ, Դատարանը փաստացի շարադրելով հանդերձ հաշվի չի առել նաև պատիժ նշանակելիս էական մի շարք հանգամանքներ` նախկինում դատված կամ արատավորված չլինելը, դրական բնութագրվելը, խնամքին 3 անչափահաս երեխայի առկայությունը, տուժող Գ.Խաչատրյանի կողմից որևէ բողոք կամ պահանջ չներկայացնելը։
Որպիսի պարագայում Դատարանը ոչ միայն անհամաչափ խիստ պատիժ է նշանակել, այլև նշված փաստերը պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու տեսանկյունից չի դիտարկել և քննարկման առարկա չի դարձրել դատական վիճաբանությունների փուլում պաշտպանական կողմի միջնորդությունը, և չի հիմնավորել, թե ինչ պատճառաբանությամբ հնարավոր չէ Կարեն Մանուկյանի ուղղվելն առանց պատիժը ռեալ կրելու:
Դատարանը, հանգելով հետևության, որ պետք է նշանակվի պատիժ ազատազրկման ձևով, միևնույն ժամանակ գտել է, որ Կ.Մանուկյանն այն պետք է կրի քրեակատարողական հիմնարկում և որևէ կերպ քննության չի առել պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հնարավորության հարցը, այն պարագայում, երբ դրա համար առկա էին բավարար հիմքեր։
Սոցիալական արդարությանը վերականգնելու և Կարեն Մանուկյանի ուղղվելու մասին է վկայում արարքից հետո նրա դրսևորած վարքագիծը, մասնավորապես այն, որ նա իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել ու անկեղծորեն զղջացել կատարածի համար, դատական քննության ընթացքում դրսևորել է պատշաճ վարքագիծ:
Դատարանը Կ.Մանուկյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելով, առանց պատճառաբանության, անհիմն կերպով հանգել է հետևության, որ վերջինս այն պետք է կրի համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում, որպիսի հետևությունը հիմնավորված չէ և չի բխում գործի տվյալներից և որևէ կերպ հիմնված չէ պատիժ նշանակելու համար նշանակություն ունեցեող հանգամանքների ու փաստերի վրա, որպիսի պարագայում Դատարանի նշված հետևությունը դառնում է ակնհայտ չպատճառաբանված։
Նման անհիմն հետևության հանգելով` դատարանը թույլ է տվել նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի խախտումներ:
Մասնավորապես ՝ դատարանն անտեսել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ և 70-րդ հոդվածների պահանջները և առանց փաստական հիմքի նշված նորմերի պահանջները մեկնաբանել ի վնաս Կարեն Մանուկյանի։
Դատարանը որևէ ձևով չի պատճառաբանել, թե ինչից ելնելով է հանգել հետևության, որ Կ.Մանուկյանի նկատմամբ մեղմացնող հանգամանքների անտեսմամբ պետք է նշանակվի առավել խիստ պատիժ և որ այն, անպայմանորեն պետք է ռեալ կրի քրեակատարողական հիմնարկում։
Վերագրվող արարքի բնույթից ելնելով Կարեն Մանուկյանի կողմից միայն անկեղծորեն զղջալը և մի շարք մեղմացնող հանգամանքները՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի տեսանկյունից դիտարկելիս, արդեն իսկ բավարար պայման է հանդիսանամ հանգելու հետևության, որ դրանով իսկ իրականացել են պատժի նպատակները:
Դեռ ավելին, դատարանը նշված տեսանկյունից հարցը քննարկելիս պետք է հաշվի առներ, որ ազատազրկման ձևով պատիժ կրելիս կխաթարվի սոցիալական արդարության բուն էությանը և դրանով ոչ թե կկանխվեն հանցագործությունները և կվերականգնվի սոցիալական արդարությունը, այլ մարդ, որը հանգամանքների բերումով, կյանքում առաջին անգամ, թույլ է տվել քրեորեն պատժելի արարք, նրա կործանման պատճառ կարող է հանդիսանալ։
Միանշանակ է, որ ազատազրկման ձևով նշանակվելիք պատիժը, հատկապես առաջին անգամ հանցանք կատարող անձի նկատմամբ, ոչ թե ունենում է դաստիարակչական նշանակություն, այլ հակառակը։
Պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը պետք է հաշվի առներ նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։
Գործում առկա հանգամանքների բազմակողմանի և օբյեկտիվ վերլուծության պարագայում, Առաջին ատյանի դատարանը կհանգեր հետևության, որ Կ.Մանուկյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով և վերջինիս նկատմամբ որոշակի ժամկետով փորձաշրջան նշանակելով, կիրականանան ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված պատժի նպատակները։
Նշված նկատառումներից ելնելով գտնում է, որ Կարեն Մանուկյանի նկատմամբ չի կայացվել օրինական, հիմնավորված ու պատճառաբանված դատական ակտ, որի արդյունքում նրա նկատմամբ նշանակվել է ակնհայտ խիստ պատիժ:
Ամբաստանյալ Կարեն Մանուկյանի շահերի պաշտպան Մարինե Ֆարմանյանը խնդրել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2016 թվականի մայիսի 24-ի ԵԱՔԴ/0023/01/16 դատավճիռը` նշանակված պատժի մասով, բեկանել, Կարեն Գագիկի Մանուկյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին, 4-րդ կետերով նշանակել մեղմ պատիժ և/կամ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել։
Ամբաստանյալ Վարդան Ղազարյանը և նրա շահերի պաշտպան Արմինե Հարությունյանը վերաքննիչ բողոքում նշել են, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով խախտվել են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ, 62-րդ, 70-րդ հոդվածները: Դատարանն ամբաստանյալի պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքների բացակայության և պատասխանատվությունը մեղմացնող բազմաթիվ հանգամանքների առկայության պայմաններում անդրադարձ չի կատարել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցին, ուստի սույն գործով դատարանի կողմից կայացված դատական ակտը` նշանակված պատժի մասով, ակնհայտ անարդարացի է, ոչ օբյեկտիվ, ոչ մարդասիրական:
Բողոքի հեղինակները, վկայակոչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 70-րդ հոդվածների, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի պահանջները, մեջբերելով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի Պ.Բայբամյանի գործով 2007 թվականի հունիսի 01-ի թիվ ՎԲ-84/07 որոշմամբ արտահայտած իրավական դիրքորոշումը, նշել են, որ ինչպես երևում է գործի նյութերից ամբաստանյալ Վարդան Ղազարյանը կատարած արարքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, միջնորդել է կիրառել դատաքննության արագացված կարգ, տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, զղջացել է կատարածի համար, նախկինում դատապարտված չի եղել ընտանիքի միակ կերակրողն է, խնամքին են գտնվում չորս անչափահաս երեխաները, որոնցից երկուսը ծնվել են 2016 թվականի ապրիլի 22-ին, մինչև երեք տարեկան երկու երեխաներին խնամող կինը, ունի թոշակառու ծնողներ, հարևանների կողմից բնութագրվում է դրական, ինչը հաստատվել է նաև Երևան քաղարի <<Կենտրոն 1>> համատիրության նախագահ Ս.Ներսիսյանի կողմից տրված բնութագրով, տուժող Գ.Խաչատրյանը որևէ բողոք կամ պահանջ չունի, անձամբ դիմում է ներկայացրել դատարան` խնդրելով ամբաստանյալների նկատմամբ կիրառել ազատազրկման հետ չկապված պատիժ։ Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան։
Նշված հանգամանքները իրական են, այսինքն` հաստատված են գործով ձեռք բերված ապացույցներով։
Պաշտպանության կողմը, հիմք ընդունելով ամբաստանյալի կողմից հանցավոր արարքի համար պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքները, միջնորդել է կիրառել տուգանքը` որպես պատժատեսակ, մինչդեռ, դատարանը, անտեսելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ և 62-րդ հոդվածների համադրված վերլուծությունն ու գործում առկա Վ.Ղագարյանի անձը բնութագրող և արարքի հասարակական վտանգավորությունը նվազեցնող ապացույցների առկայությունը, կատարել է հիմնազուրկ վերլուծություններ առ այն, թե իբրև <<ամբաստանյալներին նպատակահարմար է պատժիչ դաստիարակչական ներգործության ենթարկել հասարակությունից մեկուսացնելու պայմաններում>>:
Այսինքն դատարանը բացառել է հանցագործության համար տուգանքը որպես պատժատեսակ կիրառելու հնարավորությունը` գտնելով, որ այն չի կարող ապահովել պատժի նպատակները և Վ.Ղազարյանի նկատմամբ կիրառել է ազատազրկումը որպես պատժատեսակ` քննության չառնելով անգամ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառության հնարավորության հարցը` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ։
Դատարանի կողմից հաստատված Վ.Ղազարյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները հնարավորություն են տալիս նրա նկատմամբ նշանակել տուգանքի ձևով պատիժ կամ ազատազրկման ձևով պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառել։
Այսպես, բողոքարկվող դատական ակտով հաստատվել է, որ Վարդան Ղազարյանը բնութագրվում է դրական, աջակցել է նախաքննությանը, անկեղծորեն զղջացել և մեղքն ընդունել է, խնամքին է յոթ անձ` մինչև տասնչորս տարեկան չորս երեխա, թոշակառու ծնողները և մինչև երեք տարեկան երկու երեխաներին խնամող կինը, համարվում է ընտանիքի միակ կերակրողը։
Վարդան Ղազարյանի կողմից մեղքն ընդունելը և կատարած արարքի համար անկեղծորեն զղջալը ՀՀ քրեական օրենսգրքի շրջանակներում բարենպաստ քրեաիրավական նշանակություն ունեցող հանգամանք է և կարող է կատարել պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքի դեր։
Բողոքի հեղինակները, մեջբերելով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի Դավիթ Հովհաննիսյանի գործով 2009 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09, Հազարապետ Հարությունյանի գործով 2007 թվականի մարտի 30-ի թիվ ՎԲ-50/07, Նարեկ Սարգսյանի գործով 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11, Մերոբ Սարգսյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 01-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշումներում արտահայտած իրավական դիրքորոշումները, նշել են, որ նշված քրեական գործերի հանգամանքները նույնանման են սույն գործի հանգամանքներին, հետևաբար նրա նկատմամբ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելն անբարենպաստ ազդեցություն կունենա նրա ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա։
Վերոգրյալի հիման վրա ամբաստանյալ Վարդան Ղազարյանը և պաշտպան Արմինե Հարությունյանը խնդրել են Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաբեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 24.05.2016թ. թիվ ԵԱՔԴ/0023/01/16 քրեական գործով դատավճիռը մասնակի` ամբաստանյալ Վարդան Ղազարյանի մասով բեկանել և փոփոխել, նշանակված պատիժը մեղմացնել` սահմանելով տուգանքը որպես պատժատեսակ։ Այնուամենայնիվ, եթե վերաքննիչ դատարանն արդարացի կգտնի ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելը, ապա խնդրել են պայմանականորեն չկիրառել նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը և սահմանել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով նախատեսված փորձաշրջան։
Ամբաստանյալ Արթուր Սարգսյանը վերաքննիչ բողոքում նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կայացրած դատական ակտով թույլ են տրվել նյութական իրավունքի խախտումներ, որոնք հանգեցրել են դատական սխալի։
Դատարանը խախտել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ հոդվածների պահանջները և իր նկատմամբ նշանակվել է ակնհայտ խիստ պատիժ։ Այդ խախտումներն իր համար կարող են առաջացնել ծանր հետևանքներ։ Դատարանի կողմից թույլ տրված նյութական իրավունքի նորմերի խախտումներն արտահայտվել են հետևյալում:
Բողոքաբերը, վկայակոչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի, 48-րդ հոդվածի, 61-րդ հոդվածի պահանջները, նշել է, պատժի նպատակների և նշանակվող պատժի արդարացիության վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր դիրքորոշումն է հայտնել ԼԴ2/0019/01/09, ՎԲ-192/07, ԱՎԴ2/0059/01/08 և մի շարք այլ որոշումներում, մինչդեռ դատարանն անտեսել է ՀՀ վճռաբեկ դատարանի պահանջները, չի պահպանել ՀՀ քրեական օրենսգրքով ամրագրված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները, ինչով թույլ է տվել դատական սխալ, որն ազդել է գործի ելքի վրա։
Թեև դատարանն արձանագրել է, որ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում իր անձը բնութագրող տվյալները, սակայն այդ տվյալների առկայության դեպքում դատարանի կողմից նշանակված պատիժն ակնհայտ խիստ է, չպատճառաբանված և անհամաչափ։
Իր նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանն արձանագրել է, որ հաշվի է առնում կատարած արարքի բնույթն ու հասարակական վտանգավորության աստիճանը, շարժառիթը, հետևանքը, հանցագործության տարածվածությունը, ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները, նկատի ունենալով այն, որ քրեական պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները, դա այն դեպքում, երբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված չէ, որ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս հաշվի են առնվում նաև հանցագործության տարածվածությունը, շարժառիթը և հետևանքը։
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, իր պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է համարել այն, որ իրեն մեղավոր է ճանաչել, տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, զղջացել կատարածի համար, նախկինում դատապարտված չի եղել, ֆիզիկապես վատառողջ է` տառապում եմ <<Ցողունային հիպոսպադիյա>> ախտորոշմամբ հիվանդությամբ, Երևան քաղաքի <<Ավան 4>> համատիրության նախագահ Մ.Մկրտչյանի կողմից բնութագրվում է դրական, տուժող Գ.Խաչատրյանը որևէ բողոք կամ պահանջ չունի, իսկ պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան։ Վերը նշված հիվանդության և միզուղու ու ձվարանների անոթների հետ կապված խնդիրների պատճառով ծնված օրվանից մինչև 2008 թվականը ենթարկվել է շուրջ 7 վիրահատությունների, իսկ 06.06.2016թ. կրկին ճանաչվել է ոչ պիտանի զինվորական ծառայության խաղաղ ժամանակ։ Բացի այդ, թեպետ ինքը, հայրը և եղբայրն իր ընտանիքով բնակվում են նույն բնակարանում, սակայն ընտանեկան պատճառներով ինքն ու հայրը, ով 2-րդ կարգի հաշմանդամ է, վարում են առանձին տնտեսություն: Նշել է նաև, որ մայրը մահացել է 2007 թվականին, միակողմանի ծնողազուրկ է ու միայնակ է խնամում հորը:
Բողոքաբերը, մեջբերելով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 02.06.2009թ. թիվ ՀՅՔՐԴ3/0109/08, 12.02.2010թ. թիվ ԼԴ2/0019/01/09 որոշումներում արտահայտած իրավական դիրքորոշումները, նշել է, որ վերը թվարկված մեղմացնող, ընտանեկան դրության վերաբերյալ հանգամանքները դատարանի կողմից չգնահատելը և այդ հիմքով իր նկատմամբ ակնհայտ խիստ պատիժ նշանակելն իր և հոր համար կարող են առաջացնել ծանր հետևանքներ։
Դատարանը չի քննարկել իր նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցը, սակայն դատական ակտում նշել է`<<Դատարանը հանգում է հետևության, որ ամբաստանյալներին նպատակահարմար է պատժիչ դաստիարակչական ներգործության ենթարկել հասարակությունից մեկուսացնելու պայմաններում>>։
Բողոքաբերը, մեջբերելով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 02.06.2008թ. թիվ ԵՔՐԴ/0571/01/08, 26.10.2007թ. թիվ ՎԲ-192 որոշումներում արտահայտած իրավական դիրքորոշումները, նշել է, որ սույն գործով առկա են ինչպես անձը դրականորեն բնութագրող, այնպես էլ պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող մի շարք հանգամանքներ, իսկ պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան:
Ելնելով վերոգրյալից` ամբաստանյալ Արթուր Սարգսյանը խնդրել է պատժի մասով բեկանել և փոփոխել Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 24.05.2016թ. դատավճիռը և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով` իր նկատմամբ նշանակած պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և սահմանել փորձաշրջան որոշակի ժամկետով:
Վերաքննիչ դատարանում բողոք բերած անձինք պնդեցին վերաքննիչ բողոքները` խնդրելով դրանք բավարարել: Միաժամանակ ամբաստանյալ Արթուր Սարգսյանը հայտնեց, որ չի խնդրել տուգանքի ձևով պատիժ նշանակել, այլ խնդրել է նշանակած պատիժը պայմանականորեն չկիրառել` ֆինանսական վիճակից ելնելով:
Մեղադրող` Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Դ.Աղաջանյանն առարկեց վերաքննիչ բողոքների դեմ` նշելով, որ դրանք անհիմն են, Առաջին ատյանի դատարանի կողմից կայացվել է օրինական և հիմնավոր դատավճիռ, ուստի այն պետք է թողնել օրինական ուժի մեջ:

4. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.

Վերաքննիչ դատարանը քննության առնելով վերաքննիչ բողոքները` բողոքների հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, լսելով բողոքում ներկայացված հետևությունները հիմնավորելու մասին պաշտպանական կողմի ելույթը, դատական ակտը չբողոքարկած մեղադրողի պատասխանը, վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, դրանք գնահատելով իրենց համակցությամբ, ներքին համոզմամբ, հանգում է հետևության, որ վերաքննիչ բողոքները պետք է բավարարել հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
<<Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`
(…)
6) ենթակա է արդյոք պատժի ամբաստանյալն իր կատարած հանցանքի համար.
7) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի ամբաստանյալի նկատմամբ.
8) ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը.
(…)>>:
Նշված հարցերի լուծման ընթացքում դատարանը պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներով:
Մասնավորապես, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` պատիժն արդարացի է, եթե համապատասխանում է հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար է անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասը սահմանում է, որ պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
Պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
Քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի վերը թվարկված դրույթներից հետևում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի և պատժաչափի, այնպես էլ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝ <<1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մաuին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիu դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները (…)>>:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կ.Հարությունյանի վերաբերյալ 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի թիվ ՎԲ-201/07 որոշմամբ` պատժի արդարացիության հետ կապված հետևյալ դիրքորոշումն է արտահայտել. <<(…) Պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձը բնութագրող տվյալները և, քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ է և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար: (…)>>:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Նարեկ Սարգսյանի գործով 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման մեջ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ <<(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս: Նշված սկզբունքներից յուրաքանչյուրը՝ որպես առանձին բաղադրամաս, ունի ինքնուրույն նշանակություն և պարտադիր հաշվի է առնվում քրեական պատիժ նշանակելիս (…)>>:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Սերոբ Սարգսյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 01-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշմամբ հետևյալ իրավական դիրքորոշումն է արտահայտել. <<(…) Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ «հանցավորի անձնավորություն» եզրույթն ի տարբերություն «հանցագործության սուբյեկտ» եզրույթի, ավելի ընդարձակ է, և օժտված է սոցիալ-ժողովրդագրական, բարոյահոգեբանական և քրեաիրավական բնութագրերով: ՀՀ գործող քրեական օրենսդրության իմաստով «հանցավորի անձնավորություն» եզրույթը դիտարկվում է որպես քրեական պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք, հանցավորի անձը բնութագրող առանձին հատկանիշները և վարքագիծը օրենքում նախատեսված են որպես պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներ, ինչպես նաև դատապարտյալին պատժից ազատելու նախապայման:
(…) Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ պատժի անհատականացման ժամանակ հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները հաշվի առնելու անհրաժեշտությունը պայմանավորված է ինչպես պատժի նպատակների իրականացման, այնպես էլ անձի արժանապատվության հարգման սահմանադրական պահանջի առկայությամբ:
Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները չեն կարող սահմանափակվել միայն անձի բարոյական հատկանիշներով և ներառում են նաև անձի ընտանեկան դրությունը, զբաղմունքի տեսակը, կրթությունը, նրա դրական կամ բացասական բնութագիրը, խրախուսանքների կամ տույժերի առկայությունը և այլն: (…)>>:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն Ալեքսան Սարգսյանի վերաբերյալ գործով 2009 թվականի հունիսի 02-ի թիվ ՀՅՔՐԴ3/0109/01/08 որոշման մեջ իրավական դիրքորոշում է հայտնել, այն մասին, որ <<(…) ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակվող պատիժը անխուսափելիորեն ազդում է նրա ընտանիքի անդամների վրա, և կախված ընտանիքի կյանքում անձի ունեցած դերից, այն կարող է նաև ծանր կացության մեջ դնել վերջիններիս:
Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ընտանեկան դրությունը՝ որպես այլ մեղմացնող հանգամանք, անհրաժեշտ է հաշվի առնել ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, և այդ կապակցությամբ դատարանը յուրաքանչյուր անգամ պետք է անդրադառնա հետևյալ հարցերին՝
1. արդյոք ամբաստանյալը հանդիսանում է իր ընտանիքի միակ կերակրողը
2. արդյոք նրա խնամքին գտնվում են անչափահաս երեխան կամ զառամյալ ծնողները:
3. արդյոք առկա են ընտանիքում նրա բացասական վարքագիծը (հարբեցողություն, թմրամոլություն, դաժան վերաբերմունք ընտանիքի անդամների նկատմամբ և այլն) հիմնավորող փաստական տվյալներ: (…)>>:
Այլընտրանքային սանկցիաների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու, հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի հետ կապված հարցերի վերաբերյալ իր դիրքորոշումը ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է Գ.Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման մեջ, համաձայն որի` <<(…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա:
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…)>>:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Վանյա Բեգյանի վերաբերյալ 2013 թվականի հոկտեմբերի 18-ի որոշման մեջ հետևյալ իրավական դիրքորոշումն է արտահայտել. <<(…) Գ.Մադաթյանի գործով որոշմամբ ձևավորված իրավական դիրքորոշման համատեքստում զարգացնելով Դ.Հովհաննիսյանի գործով արտահայտված իրավական դիրքորոշումը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցի լուծման ժամանակ դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների, պետք է հաշվի առնի կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը: Այլ խոսքով՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցի լուծման ժամանակ դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների, պետք է հաշվի առնի՝
ա) կատարված հանցագործության նպատակն ու շարժառիթը,
բ) քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը,
գ) կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը,
դ) հանցագործության կատարման եղանակը,
ե) հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը,
զ) հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: (…)>>:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալներ Կարեն Մանուկյանի, Արթուր Սարգսյանի և Վարդան Ղազարյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, հաշվի առնելով հանցագործության բնույթը և հասարակական վտանգավորության աստիճանը, շարժառիթը, հետևանքը, հանցագործության տարածվածությունը, ամբաստանյալների անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում` պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները` իրենց մեղավոր է ճանաչելը, խոստովանական ցուցմունքներ տալը, կատարածի համար զղջալը, նախկինում դատապարտված չլինելը, դրական բնութագրվելը, տուժող Գ.Խաչատրյանի կողմից որևէ բողոք կամ պահանջ չներկայացնելը, Կարեն Մանուկյանի խնամքին երեք անչափահաս երեխայի առկայությունը, Արթուր Սարգսյանի ֆիզիկապես վատառողջ լինելը` տառապում է <<Ցողունային հիպոսպադիյա>> ախտորոշմամբ հիվանդությամբ, Վարդան Ղազարյանի խնամքին չորս անչափահաս երեխայի առկայությունը, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, հանգել է հետևության, որ ամբաստանյալներին նպատակահարմար է պատժիչ դաստիարակչական ներգործության ենթարկել հասարակությունից մեկուսացնելու պայմաններում:
ՀՀ քրեական օրենսդրության` պատժի կանոնակարգումը նախատեսող իրավադրույթների պահանջների համատեքստում քննության առնելով ամբաստանյալներ Կարեն Մանուկյանի, Արթուր Սարգսյանի և Վարդան Ղազարյանի նկատմամբ նշանակված պատժի հարցը, վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը պատիժ նշանակելիս լիարժեք չի պահպանել ՀՀ քրեական օրենսդրության ընդհանուր մասով ամրագրված պատժի նշանակումը կանոնակարգող իրավադրույթները, գնահատության չի արժանացրել գործի բոլոր հանգամանքները:
Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ ամբաստանյալներ Կարեն Մանուկյանի և Վարդան Ղազարյանի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները չեն կարող բավարար հիմք հանդիսանալ նրանց նկատմամբ հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը` ազատազրկումը սահմանելու համար:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը Կարեն Մանուկյանի և Վարդան Ղազարյանի նկատմամբ հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը` ազատազրկումը, նշանակելով` թույլ է տրվել դատական սխալ` նշանակել է պատիժ, որը չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը և ամբաստանյալների անձին, նրանց նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը, ողջամտորեն կարող է բացասական ազդեցություն ունենալ ամբաստանյալների ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա:
Վերաքննիչ դատարանը, հաշվի առնելով գործի կոնկրետ հանգամանքները, հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, ամբաստանյալներ Կարեն Մանուկյանի և Վարդան Ղազարյանի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, հանգում է հետևության, որ ամբաստանյալների նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը մեղմացնելով և տուգանքի ձևով պատիժ նշանակելով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը և հանցագործությունների կանխմանը: Տվյալ դեպքում դրանով կապահովվեն նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները:
Վերաքննիչ դատարանը, հաշվի առնելով Կարեն Մանուկյանի կողմից տուժող Գ.Խաչատրյանի առողջությանը միջին ծանրության վնաս պատճառելու հանգամանքը, գտնում է, որ ամբաստանյալի նկատմամբ պետք է նշանակել տուգանքի առավելագույն չափը` նվազագույն աշխատավարձի հինգհարյուրապատիկը` 500.000 ՀՀ դրամը, ինչպես նաև հաշվի առնելով Վարդան Ղազարյանի խնամքին չորս անչափահաս երեխայի առկայությունը, նպատակահարմար է գտնում վերջինիս նկատմամբ նշանակել տուգանք նվազագույն աշխատավարձի չորսհարյուրապատիկի` 400.000 ՀՀ դրամի չափով:

Միևնույն ժամանակ, քննության առնելով վերաքննիչ բողոքների փաստարկները` Կարեն Մանուկյանի և Վարդան Ղազարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ, վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ ամբաստանյալների նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառումը նպատակահարմար չէ:
Քննության առնելով ամբաստանյալ Արթուր Սարգսյանի վերաքննիչ բողոքի պահանջը` իր նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ նշանակած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և փորձաշրջան սահմանելու վերաբերյալ, վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանն Արթուր Սարգսյանի կողմից ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցում հանգել է սխալ հետևության:
Վերաքննիչ դատարանը, հաշվի առնելով հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում` պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, հանգում է հետևության, որ ամբաստանյալ Արթուր Սարգսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 4-րդ կետի համաձայն` բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոփոխվում է, եթե թույլ է տրվել դատական սխալ, այն է` ...<<դատավճռով նշանակված պատիժը չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` <<Գտնելով, որ դատավճռով նշանակված պատիժն անարդարացի է ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու պատճառով, չի համապատասխանում հանցագործության ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին, վերաքննիչ դատարանը մեղմացնում կամ խստացնում է պատիժը` ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով:>>:
Վերը նշված հանգամանքների վերլուծությամբ վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի 2016 թվականի մայիսի 24-ի դատավճիռը` պատժի մասով, պետք է բեկանել և փոփոխել` մեղմացնելով Կարեն Մանուկյանի և Վարդան Ղազարյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը, իսկ Արթուր Սարգսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան:
Ելնելով վերոգրյալից և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-395-րդ, 397-րդ, 399-րդ, 402-րդ, 418-րդ հոդվածներով` ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Ամբաստանյալ Կարեն Մանուկյանի շահերի պաշտպան Մարինե Ֆարմանյանի, ամբաստանյալ Վարդան Ղազարյանի և նրա շահերի պաշտպան Արմինե Հարությունյանի, ամբաստանյալ Արթուր Սարգսյանի վերաքննիչ բողոքները բավարարել:
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2016 թվականի մայիսի 24-ի դատավճիռը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի` Կարեն Գագիկի Մանուկյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին, 4-րդ կետերով, Արթուր Ստյոպայի Սարգսյանի և Վարդան Գառնիկի Ղազարյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, պատժի մասով բեկանել և փոփոխել:
Կարեն Գագիկի Մանուկյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին, 4-րդ կետերով պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հինգհարյուրապատիկի` 500.000 /հինգ հարյուր հազար/ ՀՀ դրամի չափով:
Վարդան Գառնիկի Ղազարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի չորսհարյուրապատիկի` 400.000 /չորս հարյուր հազար/ ՀՀ դրամի չափով:
Արթուր Ստյոպայի Սարգսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը` ազատազրկում 2/երկու/ ամիս 27/քսանյոթ/ օր ժամկետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան 1/մեկ/ տարի ժամկետով, որի ընթացքում Արթուր Ստյոպայի Սարգսյանի վարքի հսկողությունը հանձնարարել ՀՀ ԱՆ քրեակատարողական վարչության այլընտրանքային պատիժների կատարման բաժնի համապատասխան բաժանմունքին` ըստ բնակության վայրի:
Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ
Իսկականի հետ ճիշտ է`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ս. ՉԻՉՈՅԱՆ