ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

ԵԱՔԴ/0254/01/15

28 հուլիսի 2017թ. ք.Երևան


ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ
ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ռ.ԲԱՐՍԵՂՅԱՆ
Մ.ՊԱՊՈՅԱՆ

ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Ա.ՋՈՒԼՀԱԿՅԱՆ

ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`

ՄԵՂԱԴՐՈՂ` Տ.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆԻ

ՊԱՇՏՊԱՆ` Հ.ՍՈՒՔԻԱՍՅԱՆԻ

ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ` ՅՈՒ.ՈՒՏՈԵՎԻ

Դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով մեղադրողի վերաքննիչ բողոքը` Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 07.12.2016թ. դատավճռի դեմ.

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.

2015 թվականի նոյեմբերի 23-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 338-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով հարուցված թիվ 63204115 քրեական գործի նախաքննության ընթացքում.
2015 թվականի դեկտեմբերի 17-ին որոշում է կայացվել Յուրի Շամիլի Ուտոևին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 338-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին:
2015 թվականի դեկտեմբերի 29-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան:
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 07.12.2016թ. դատավճռով.
Ճանաչվել և հռչակվել է ամբաստանյալ Յուրի Շամիլի Ուտոևի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 338-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով առաջադրված մեղադրանքով:
Յուրի Շամիլի Ուտոևի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը վերացվել է:
Դատական ծախսերի հարցը համարվել է լուծված:
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 07.12.2016թ. դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել մեղադրող Տ.Կարապետյանը:
Վերաքննիչ բողոքի պատասխան է ներկայացրել Յուրի Ուտոևի շահերի պաշտպան Հ.Սուքիասյանը:

Գործի փաստական հանգամանքները.

Յուրի Շամիլի Ուտոևին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա ՀՀ Ոստիկանության քննչական գլխավոր վարչության Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիրի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցված թիվ 14100414 քրեական գործով, վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից նախազգուշացված լինելով սուտ ցուցմունք տալու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 338-րդ հոդվածով նախատեսված քրեական պատասխանատվության վերաբերյալ, 11.01.2014 թվականին <Սուրբ Գիրիգոր Լուսավորիչ> բժշկական կենտրոնում կատարված հարցաքննության ընթացքում քրեական գործով էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների վերաբերյալª ծանր հանցագործության մեղադրանքի առնչությամբ տվել է ակնհայտ իրականությանը չհամապատասխանող օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով հերքված ցուցմունքներ այն մասին, որ 05.01.2014 թվականին վերադարձել է իրենց բակ, կայանել մեքենան, և երբ հասել է շենքի աստիճանների մոտ, լսել է, որ ինչ-որ մեկն իրեն է կանչել: Երբ շրջվել է, տեսել է իր դիմաց կանգնած 160-170սմ հասակի, մուգ գույնի հագուստով, գլխին գլխարկով, իսկ դեմքը մինչև աչքերը շարֆով փակած մի անձի, ով առանց որևէ բան ասելու հարվածել է իր կրծքավանդակի ձախ մասին, որից ինքը սուր ցավ է զգացել և ուշաթափվել: Նշել է նաև, որ իրեն հարվածողին չի ճանաչում, նրա ձեռքին դանակ կամ այլ իր չի տեսել, այդ ժամանակ բակում այլ անձանց չի նկատել:
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 15.04.2015 թվականի դատավճռով Արման Մարատի Պողոսյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքով և դատապարտվել ազատազրկման` 5 տարի ժամկետով:
ՀՀ Վերաքննիչ դատարանի 02.07.2015 թվականի որոշմամբ նշված դատավճռի դեմ բերված վերաքննիչ բողոքը մերժվել է, իսկ 28.10.2015 թվականի ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից մերժվել է բողոքը վարույթ ընդունելը, և նույն օրը առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը մտել է օրինական ուժի մեջ:
Սույն գործով, ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը /այսուհետ` դատարան/ նշելով, որ ամբաստանյալ Յուրի Շամիլի Ուտոևին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 338-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով առաջադրված մեղադրանքը դատարանում չի ապացուցվել, սպառվել են նոր ապացույցներ ձեռք բերելու բոլոր հնարավորությունները, հանգել է հետևության, որ նման պայմաններում Յուրի Շամիլի Ուտոևին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 338-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով, այն է` քրեական գործով տուժողի կողմից սուտ ցուցմունք տալը, որը կատարվել է ծանր հանցագործության մեջ մեղադրանքի առնչությամբ, առաջադրված մեղադրանքում պետք է ճանաչել Յուրի Շամիլի Ուտոևի անմեղությունը և նրա նկատմամբ կայացնել արդարացման դատավճիռ` հանցակազմի բացակայության հիմքով:

Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.

Մեղադրող Տ.Կարապետյանը վկայակոչելով իր իսկ վերաքննիչ բողոքում նշված պատճառաբանությունները, միջնորդել է. Վերաքննիչ բողոք բերելու բաց թողնված ժամկետը համարել հարգելի և այն վերականգնել. Վերաքննիչ բողոքն ընդունել վարույթ.
Ամբողջությամբ բեկանել Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2016թ. դեկտեմբերի 7-ին կայացրած թիվ ԵԱՔԴ/0254/01/15 քրեական գործով դատավճիռը և Յուրի Շամիլի Ուտոևին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 338-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և դրա սանկցիայի շրջանակներում նրա նկատմամբ նշանակել համապատասխան պատիժ:
Վերաքննիչ բողոքը ներկայացվել է հետևյալ հիմնավորումներով.
Գտնում է, որ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2016 թվականի դեկտեմբերի 7-ին կայացրած թիվ ԵԱՔԴ/0254/01/15 քրեական գործով դատավճիռն անհիմն է, ապօրինի և կայացվել է նյութական ու դատավարական իրավունքների ակնհայտ խախտումներով, դատարանի կողմից չի կիրառվել այն օրենքը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 338-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետը, որը ենթակա էր կիրառման, ինչպես նաև խախտվել են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածով նախատեսված՝ դատական ակտի պատճառաբանվածությանը վերաբերող դատավարական պահանջները։
Դատարանը թիվ ԵԱՔԴ/0254/01/15 քրեական գործով դատավճռով արձանագրել է հետևյալը. <Անդրադառնալով Յուրի Շամիլի Ուտոևի արարքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 338 հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության հանցակազմի առկայության կամ բացակայության հարցին՝ դատարանն արձանագրում է հետևյալը. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 338-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ նույն հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերով սահմանված հիմքով անձը ենթակա չէ քրեական պատասխանատվության, եթե իր արարքը նշանակություն չէր կարող ունենալ գործի լուծման համար, կամ նա նախնական քննության կամ դատական քննության ընթացքում մինչև դատարանի կողմից դատավճիռ, վճիռ կամ որոշում կայացնելը կամովին հայտնել է իր տված սուտ ցուցմունքի, կեղծ եզրակացության կամ սխալ թարգմանության մասին։ Ըստ նշված հոդվածի սույն քրեական գործով Յուրի Շամիլի Ուտոևին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու կամ չենթարկելու հարցին պատասխանելու համար կարևորվում է այն իրավական հարցադրումը, թե արդյոք վերջինիս արարքը թիվ 14100414 քրեական գործի լուծման համար նշանակություն ունեցել է, թե ոչ։ Յուրի Շամիլի Ուտոևի արարքը թիվ 14100414 քրեական գործի լուծման համար նշանակություն ունենալու հարցին հնարավոր է պատասխանել միայն այդ գործի դատաքննության արդյունքներով կայացված դատական ակտով։ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 14.05.2015 թվականի դատավճռով /նախաքննական համար թիվ 14100414/ Արման Պողոսյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով և դատապարտվել է ազատազրկման` 5 /հինգ/ տարի ժամկետով։ Ըստ նույն դատավճռի՝ գործով տուժող Յուրի Ուտոևը դատաքննությանը չի ներկայացել, իսկ դատաքննությամբ հետազոտված նրա նախաքննական ցուցմունքը դրվել է ամբաստանյալ Արման Պողոսյանին վերագրվող արարքը հիմնավորող ապացույցների շարքում, հետևաբար` նրա արարքը /տվյալ դեպքում՝ տված ցուցմունքը/ նշանակություն չի ունեցել գործի լուծման համար>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 338-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետը քրեական պատասխանատվություն է նախատեսում ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցագործության մեղադրանքի առնչությամբ քրեական գործով վկայի կամ տուժողի կողմից սուտ ցուցմունք տալու համար։ Վերոգրյալ հանցակազմը և դրանով անձին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու իրավական հնարավորության հարցը ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծության է ենթարկել 27.08.2010թ. կայացրած թիվ ԼԴ/0301/01/09 որոշմամբ, որով մասնավորապես իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. <սուտ ցուցմունք տալու համար քրեական պատասխանատվություն սահմանող ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 338-րդ հոդվածի 3-րդ մասը նախատեսում է անձին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու անհնարինության երկու դեպք՝
1/ եթե նրա արարքը /տվյալ պարագայում՝ տված ցուցմունքը/ նշանակություն չի կարող ունենալ գործի լուծման համար,
2/ եթե նա գործի նախնական քննության կամ դատական քննության փուլերում, ընդհուպ մինչև դատարանի կողմից դատավճիռ, վճիռ կամ որոշում կայացնելը կամովին կհայտնի իր տված սուտ ցուցմունքի, կեղծ եզրակացության կամ սխալ թարգմանության մասին։ ...ա/ սուտ ցուցմունք տալու հանցակազմի պարտադիր տարր է հանդիսանում անձի կողմից տված ցուցմունքի՝ հիմնական գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունենալու հանգամանքը, որը, անհերքելիորեն, կարող է պարզաբանվել միայն հիմնական գործով ձեռք բերված ապացույցների հետազոտմամբ և գնահատմամբ, բ)/ հիմնական գործի քննության ընթացքում, ընդհուպ մինչև դատարանի կողմից վերջնական դատական ակտ կայացնելը, անձը հնարավորություն ունի հարցաքննվելու և այլ ցուցմունք տալու, կամ կարող է հայտնել իր տված ցուցմունքի սուտ լինելու մասին։ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ նշված երկու դեպքերում էլ, քանի դեռ իրագործված չեն օրենսդրի կողմից առաջադրված պայմանները, խոսք չի կարող լինել սուտ ցուցմունք տալու հանցակազմի առկայության մասին։
Խնդրո առարկա հարցի կապակցությամբ օրենսդրի նոր մոտեցումը պայմանավորված է այնպիսի հիմնարար սահմանադրական արժեքներով, ինչպիսիք են արդարադատության իրականացումը միայն դատարանների կողմից /ՀՀ Սահմանադրության 91-րդ հոդված/ և արդար դատաքննությունը /ՀՀ Սահմանադրության 19-րդ հոդված/, ինչպես նաև այդ սահմանադրական արժեքների հետևողական կենսագործման հրամայականով։
Մասնավորապես, միայն դատարանի կողմից արդարադատության իրականացումը ենթադրում է, որ մինչդատական վարույթում արված հետևությունները նախնական բնույթ են կրում և իրենցով փաստացի չեն կարող փոխարինել վերջնական դատական ակտով կատարվող հետևություններին։ Եթե որևէ ցուցմունք գնահատվի որպես <սուտ>, նախքան տվյալ գործով վերջնական դատական ակտով այդ ցուցմունքի գնահատումը, ապա դա կխաթարի արդարադատության սահմանադրական գործառույթի բուն էությունը։ Բացի այդ, եթե քրեական գործով մինչդատական վարույթում քրեական հետապնդման մարմինը հնարավորություն ունենա քրեական հետապնդում հարուցել ենթադրաբար սուտ ցուցմունք տված քրեական դատավարությանը մասնակցող անձի նկատմամբ, ապա քրեական հետապնդման ենթարկվող անձը կարող է արդարացված մտավախություն ունենալ առ այն, որ դա իր հանդեպ հոգեբանական ճնշում է՝ մեղադրանքի կողմի համար ցանկալի ցուցմունքներ ստանալու նպատակով։ Այդ մտավախությունից դրդված՝ քրեական հետապնդման ենթարկվող դատավարությանը մասնակցող անձը կարող է փոխել իր ցուցմունքները մեղադրանքի կողմի համար ցանկալի եղանակով՝ անգամ քրեական հետապնդման մարմնի համապատասխան աշխատակիցների բարեխղճության պարագայում։ Այդպիսով կխաթարվի արդար դատաքննության սահմանադրական արժեքը և հանրային շահը։
Սույն որոշման 21-23-րդ կետերում շարադրված իրավական դիրքորոշումների հիման վրա վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 338-րդ հոդվածով նախատեսված սուտ ցուցմունք տալու հանցակազմի առկայության կամ բացակայության մասին հետևության հնարավոր կլինի հանգել միայն համապատասխան դատական ակտը կայացնելուց հետո։
Հետևաբար, իրավաչափ է վերաքննիչ դատարանի հետևությունն այն մասին, որ Կ.Սարուխանյանի նկատմամբ սուտ ցուցմունք տալու համար քրեական գործ հնարավոր կլինի հարուցել միայն Լ.Անանյանի կողմից Կ.Սարուխանյանին ծանր մարմնական վնասվածք պատճառելու փաստի առթիվ հարուցված քրեական գործով վերջնական դատական ակտ կայացնելուց հետո>:
Վերոգրյալ վերլուծությունների համատեքստում խնդրո առարկա քրեական գործի փաստական հանգամանքները գնահատման ենթարկելու արդյունքում հարկ է արձանագրել հետևյալը.
Յուրի Ուտոևը քրեական հետապնդման մարմնի որոշմամբ թիվ 14100414 քրեական գործով ճանաչվել է տուժող և 11.01.2014 ցուցմունք է տվել գործի փաստական հանգամանքների վերաբերյալ։ Հարցաքննության ընթացքում տուժողի հայտնած տվյալները և քննիչի հարցադրումները վերաբերվել են դեպքի հանգամանքներին, մասնավորապես՝ դրա կատարման տեղին, ժամին, իրադրությանը, ինչպես նաև այն կատարող ենթադրելի անձին, այսինքն՝ փաստացի ցուցմունքը բովանդակել է ապացուցման առարկային վերաբերելի փաստական տվյալներ և քրեական գործի լուծման համար ունեցել է էական նշակություն։
Վերոգրյալ ցուցմունքի մակերեսային ուսումնասիրությունն անգամ կհուշի, որ այն կազմող նախաքննական մարմինը նշված քննչական գործողության կատարմամբ նպատակ է հետապնդել ստանալ քրեական գործի նախաքննության առջև ծառացած և առանցքային նշանակություն ունեցող մի շարք հարցերի պատասխաններ, որոնց վերաբերյալ տուժող Յ.Ուտոևը հայտնել է ակնհայտ խեղաթյուրված և քրեական գործի նախաքննական, հետագայում նաև թիվ ԵԱՔԴ/0113/01/14 քրեական գործով կայացված դատական ակտով հերքված փաստական տվյալներ:
Հետևապես, անհասկանալի և քրեադատավարական կարգավարումների և տրամաբանության հետ անհամատեղելի է դատարանի դատական ակտում զետեղված այն հետևությունը, որ Յուրի Ուտոևի կողմից դատաքննությանը չմասնակցելն ինքնին հանգեցնում է վերջինիս ցուցմունքի քրեական գործի համար էական նշանակություն չունենալուն։
Անընդունելիորեն նեղ և կամայական մեկնաբանության ենթարկելով սուտ ցուցմունք տալու համար քրեական պատասխանատվությունից ազատվելու վերաբերյալ իրավադրույթը՝ դատարանը սուտ ցուցմունքը կապել է բացառապես դատաքննության ընթացքում դրա առկայության հետ՝ անտեսելով Յուրի Ուտոևի կողմից նախաքննության ընթացքում խեղաթյուրված տվյալներ ներկայացնելու հանգամանքը։ Ավելին՝ դատարանը դատական ակտում առհասարակ չի անդրադարձել և կարևորություն չի հաղորդել սույն քրեական գործում առկա 03.09.2014 թվագրմամբ թիվ ԵԱՔԴ/0113/01/04 քրեական գործով Յուրի Ուտոևի կողմից դատարանին ուղարկված դիմումին, որով վերջինս, վերահաստատելով իր նախաքննական ցուցմունքի ճշմարտացիությունը, խնդրել է դրանք ընդունել որպես հիմք։ Հատկանշական է նաև, որ վերը հիշատակված խրախուսական բնույթ կրող իրավադրույթն ընդամենը իրավական գործուն մեխանիզմ է, որն անձին հնարավորություն է ընձեռում մինչև դատարանի խորհրդակցական սենյակ հեռանալը, դրսևորել իրավաչափ վարքագիծ և տալ ճշմարտացի ցուցմունքներ։
Այսպիսով, խնդրո առարկա քրեական գործով տուժող Յուրի Ուտոևը ոչ միայն մինչև դատաքննության ավարտը վարույթն իրականացնող մարմնին չի ներկայացրել իրեն հայտնի՝ գործի վերաբերյալ արժանահավատ տվյալներ, այլև իր կողմից ներկայացված դիմումով փաստորեն վերահաստատել է նախկինում հայտնած խեղաթյուրված տեղեկությունները։
Դատարանը թիվ ԵԱՔԴ/0254/01/15 քրեական գործով դատավճռով արձանագրել է նաև որ. <ՀՀ Սահմանադրությամբ հռչակված և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի մի շարք դրույթներում /20 հոդված և այլն/ ամրագրված՝ անձի ինքնամերկացման պարտականություն չունենալու սկզբունքի համատեքստում ՀՀ քրեական օրենսգրքի հոդվածում թվարկված հանցակազմերի վերլուծությունից հետևում է, որ նշված հանցագործության սուբյեկտ չի կարող հանդիսանալ նաև այն անձը, ով տեսականորեն հարցաքննվում է տուժողի կամ վկայի դատավարական կարգավիճակում, սակայն փաստացի գտնվում է նաև կասկածյալի կարգավիճակում կամ ինքնամերկացնող ցուցմունք տալը կարող է հանգեցնել նման կարգավիճակի։
Վերը շարադրված իրավադրույթների, դրանց վերլուծության արդյունքում ձևավորված դատողությունների կիրառմամբ՝ դատարանն հանգում է այն հետևության, որ թիվ 14100414 քրեական գործով վկա Արա Որմնադիրյանը 2014 թվականի հունվարի 25-ին տրված նախաքննական ցուցմունքում հայտնել է, որ ... վիճաբանությունը ծագել է նրանից, որ Յուրիկը ասել է պլակատը ձեռքում չեմ պահելու, ... սկսել է քաշքշուկ ...>, հետևաբար` տուժող Յուրի Ուտոևը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի և ՀՀ սահմանադրության դրույթների համաձայն պարտավոր չէր ցուցմունք տալ իր դեմ և հայտնել այնպիսի հանգամանքներ, որոնք հետագայում կարող էին օգտագործվել իր դեմ։
Այսինքն, տվյալ դեպքում բացակայում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 338-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության սուբյեկտը:
Նախաքննության մարմնի կողմից Յուրի Ուտոևին առաջադրված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 338-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով մեղադրանք, մինչդեռ` նրա արարքում վերը նշված հանցակազմի տարրերից բացակայում են օբյեկտը, սուբյեկտը, օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ կողմերը։ Վերը թվարկված տարրերից ոչ մեկը առկա չէ, սակայն հանցագործության որակումը կոնկրետ հանրորեն վտանգավոր արարքի մեջ հանցակազմի առկայության հավաստումն է, իսկ հանցակազմի տարրերից նույնիսկ մեկի բացակայությունը, հակառակը, նշանակում է, որ կատարված արարքը հանցագործություն չէ, ուստի և բացակայում է քրեական պատասխանատվության հիմքը>: Քրեադատավարական իրավակարգավորումներից և որևէ տրամաբանությունից չբխող վերը նշված դատողություններն առնվազն չեն արտացոլում իր դեմ ցուցմունք չտալու կամ ինքնամերկացման պարտականությունից ազատ լինելու վերաբերյալ սահմանադրաիրավական և քրեադատավարական իրավակարգավորումների նշանակությունը։
Նշված իրավանորմերի մակերեսային ուսումնասիրությունն անգամ կփաստի, որ իր վերաբերյալ չվկայելու անձի իրավունքն անխոս ենթադրում է լռելու հնարավորություն, այլ ոչ թե իրավազանցմամբ՝ իրականությանը չհամապատասխանող տվյալներ հայտնելով, էապես դժվարացնել արդարադատության մարմինների գործունեությունը` հանցագործության լիարժեք բացահայտման հարցում:
Դատարանի վերը բերված դատողությունները, ածանցված չլինելով ապացույցների քրեադատավարական ինստիտուտի իրավակարգավորումներից, ինքնին հանգեցրել են քրեական գործում առկա ապացույցների, այն է՝ թիվ 14100415 քրեական գործով Յուրի Շամիլի Ուտոևի կողմից որպես տուժող 11.01.2014թ. տված ցուցմունքի, թիվ 14100415 քրեական գործով Արա Ալֆրեդի Որմնադիրյանի կողմից որպես վկա տված ցուցմունքի անթույլատրելիությունը վիճարկելուն և որպես վերջնական արդյունք դրանք ոչ թույլատրելի ճանաչելուն, ինչը փաստորեն էական ազդեցություն է ունեցել մեղադրյալ Յուրի Ուտոևի մեղավորությունը գնահատելու հարցում։ Դատարանն անտեսել է քրեական գործում առկա պատշաճ դատավարական ընթացակարգով արձանագրված ապացույցների առկայությունը, մասնավորապես այն, որ վերը նշված անձանց ցուցմունքները նախ վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից զննվել են՝ կազմվել են համապատասխան զննության արձանագրություններ, այնուհետև՝ հիշյալ փաստաթղթերը ճանաչվել են որպես ապացույցներ։ Այսինքն՝ նշված ապացույցները քրեական գործով ստացել են պատշաճ դատավարական ձևակերպում, դրանք թույլատրելի են և համապատասխանում են քրեադատավարական օրենքով նախատեսված ապացույցների կոնկրետ տեսակին։ Վերոգրյալն անխոս չեզոքացնում է դատարանի այն հետևությունը, որ մեկ այլ գործով տուժողի և վկայի ցուցմունքները չէին կարող օգտագործվել սույն քրեական գործում և դրվել ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքի հիմքում։
Հատկանշական է նաև, որ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը /նախագահող դատավոր Մ.Մելքոնյան/ թիվ ԵԱՔԴ/0266/01/15 քրեական գործով 25.03.2016թ. կայացրած դատավճռով սույն քրեական գործին նույնանման փաստական հանգամանքներով և դատավարական նույնական ձևակերպումն ունեցող ապացուցողական զանգվածով Արա Ալֆրեդի Որմնադիրյանին մեղավոր է ճանաչել« քրեական օրենսգրքի 338-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված արարքի կատարման մեջ և դատապարտել համապատասխան պատժի։
Այսպիսով, վերոգրյալ պատճառաբանություններով Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2016 թվականի դեկտեմբերի 7-ին կայացրած թիվ ԵԱՔԴ/0254/01/15 քրեական գործով դատավճիռն անհիմն է, ապօրինի և կայացվել է նյութական ու դատավարական իրավունքների ակնհայտ խախտումներով։
Այսպիսով, վերոգրյալով ևս փաստվում է բողոքարկվող դատական ակտի չպատճառաբանված և ոչ իրավաչափ բնույթը:
Ելնելով վերոգրյալից և նկատի ունենալով, որ սույն վերաքննիչ բողոքը ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի կողմից ենթակա է ընդունման ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 381-րդ հոդվածով սահմանված հիմքով, իսկ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2016 թվականի դեկտեմբերի 7-ին կայացրած թիվ ԵԱՔԴ/0254/01/15 քրեական գործով դատավճիռն անհիմն է. թույլ է տրվել դատական սխալ, այն է` ճիշտ չեն կիրառվել քրեական և դատավարական օրենքները:

Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահան•ումը.


Վերաքննիչ բողոքում նշված հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում վերլուծելով գործի նյութերը, վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրողի վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Ըստ ներկայացված քրեական գործի նյութերի.
Դատաքննությամբ Յուրի Շամիլի Ուտոևը հայտնել է, որ առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչում, հրաժարվել է ցուցմունք տալուց և հարցերին պատասխանելուց:
Որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված և դատաքննությամբ հետազոտված` տուժողի հարցաքննության մասին 2014 թվականի հունվարի 11-ի արձանագրության պատճենի համաձայն` ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Արաբկիրի քննչական բաժնի քննիչ Ս.Մովսիսյանը, 2014 թվականի հունվարի 11-ին, ժամը 13.00-ից 14.10-ն ընկած ժամանակահատվածում, Երևանի <Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ> բժշկական կենտրոնում, թիվ 14100414 քրեական գործով տուժողի դատավարական կարգավիճակում հարցաքննել է Յուրի Շամիլի Ուտոևին` վերջինիս պարզաբանելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 59-րդ հոդվածով նախատեսված` տուժողի իրավունքներն ու պարտականությունները, ինչպես նաև նախազգուշացնելով սուտ ցուցմունք տալու, ցուցմունք տալուց հրաժարվելու կամ խուսափելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 338-339-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվության մասին:
Տուժողը հայտնել է հետևյալըª <Քննիչի կողմից պարզաբանվել է իր իրավունքները և պարտականությունները, այդ թվում նաև ներկայացուցիչ ունենալու իր իրավունքը: Իր իրավունքները և պարտականությունները իրեն լիովին հասկանալի է: Ներկա պահին ներկայացուցչի կարիք չունի: Ցուցմունք է տալիս այն մասին, որ 2014 թվականի հունվարի 05-ին, ժամը 20.00-ի սահմաններում <Սուրբ Մարիամ> եկեղեցուց վերադարձել է իրենց բակ և մեքենան կայանել է շենքի բակում: Երբ հասել է շենքի աստիճանների մոտ, լսել է ինչպես է ինչ-որ մեկը կանչում իր անունը, իսկ երբ շրջվել է, տեսել է իր դիմաց կանգնած մոտ 160սմ-170սմ հասակով, մուգ գույնի հագուստով, գլխին կապիշոնով, իսկ դեմքը մինչև աչքերը շարֆով փակված մի անձնավորության, որն առանց որևէ բան ասելու հարվածել է ձախ կրծքավանդակին, որից շատ սուր ցավ է զգացել և ուշագնաց է եղել, իսկ երբ ուշքի է եկել արդեն մարդ չի եղել, դուրս է եկել իրենց բակի դալանից, նստել է տաքսի, որի մակնիշը և համարանիշը չի հիշում և գնացել է Պռոշյանի հիվանդանոց: Ցուցմունքին ավելացնելու բան չունի:
Հարց /քննիչ Ս.Մովսիսյան/- Հայտնեք, երբ լսեցիք Ձեր անունը, ձայնից չճանաչեցիք ով էր, կամ ով կարող էր լիներ:
Պատասխան –/տուժող Յուրի Ուտոև/- Ձայնից չճանաչեցի թե ով կարող էր լիներ, միայն կարող եմ ասել, որ ջահել անձի ձայն էր:
Հարց /քննիչ Ս.Մովսիսյան/-Բացի Ձեր անունից այդ անձը այլ բան ասել է, թե ոչ:
Պատասխան –/տուժող Յուրի Ուտոև/- Բացի իմ անունից այլ բան չեմ լսել:
Հարց /քննիչ Ս.Մովսիսյան/- Դուք այդ անձնավորության ձեռքը դանակ կամ այլ իր նկատել եք, թե ոչ:
Պատասխան –/տուժող Յուրի Ուտոև/- Ոչ, այդ անձի ձեռքին դանակ կամ այլ իր չեմ նկատել, քանի որ երբ ես շրջվեցի, նկատեցի իմ դիմաց կանգնած անձին, նա միանգամից հարձակվեց և ես ուշաթափվեցի և չհասցրի նրա ձեռքերին նայել:
Հարց /քննիչ Ս.Մովսիսյան/- Բակում այլ անձ կամ անձանց նկատել եք այդ ժամանակ:
Պատասխան –/տուժող Յուրի Ուտոև/- Այդ ժամանակ ես բակում այլ անձ չեմ նկատել:
Հարց /քննիչ Ս.Մովսիսյան/- Նախաքննության ընթացքում տվյալներ են ստացվել այն մասին, որ 2014թվականի հունվարի 05-ին, ժամը 20.00-ի սահմաններում Դուք Արման Պողոսյանի հետ վիճաբանել եք, որի արդյունքում Արմանը դանակով հարվածել է երկու անգամ Ձեր ձախ և աջ կեսերին և այդ ժամանակ Ձեր հետ կանգնած է եղել Արմանի եղբյար Արսենը և նույն բակի բնակիչ Արայիկը, ինչ կասեք այդ մասին:
Պատասխան –/տուժող Յուրի Ուտոև/- Նման բան չի եղել, դա առաջին անգամ լսում եմ Ձեզանից:
Հարց /քննիչ Ս.Մովսիսյան/- Ճանաչում եք Արման Պողոսյանին, թե ոչ: Միևնույն ժամանակ հայտնեք ճանաչում եք վերը նշված անձանցª Արմանի եղբայր Արսենին և նույն բակի բնակիչ Արայիկին, թե ոչ, եթե այո, ապա ինչ հարաբերություններ ունեք նրանց հետ:
Պատասխան –/տուժող Յուրի Ուտոև/- Այո, ճանաչում եմ Ձեր կողմից նշված անձանց երեքին էլ, մեր բակի բնակիչներ են, նրանց հետ ունեմ նորմալ հարաբերություններ: Քանի որ վատառողջ եմ և պետք է գնամ վիրակապման, խնդրում եմ հետաձգել հարցաքննությունը /գրված է քննիչի կողմից, ճիշտ է, կարդացվեց բարձրաձայն, գրված է իմ պատմածով, ճիշտ է, որի համար ստորագրում եմ /ստորագրություն Ուտոև Յուրի, քննիչ ստորագրություն նշումներով> /հ. 1 գ.թ. 5-8, 30-31/:
Որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված և դատաքննությամբ հետազոտված` վկայի հարցաքննության մասին 2014 թվականի հունվարի 25-ի արձանագրության պատճենի համաձայն` ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Արաբկիրի քննչական բաժնի քննիչ Ս.Մովսիսյանը, 2014 թվականի հունվարի 25-ին, ժամը 13.00-ից 14.33-ն ընկած ժամանակահատվածում, թիվ 14100414 քրեական գործով որպես վկա հարցաքննել է Արա Որմնադիրյանին` վերջինիս պարզաբանելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 20-րդ և 86-րդ հոդվածներով նախատեսված վկայի իրավունքներն ու պարտականությունները, ինչպես նաև նախազգուշացնելով սուտ ցուցմունք տալու, ցուցմունք տալուց հրաժարվելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 338-339-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվության մասին:
Վկան հայտնել է հետևյալըª <Քննիչի կողմից իրեն պարզաբանվել է վկայի իրավունքները և պարտականությունները, այդ թվում նաև հարցաքննության ներկայանալը իր կողմից հրավիրված փաստաբանի հետ: Իր իրավունքներն ու պարտականությունները իրեն լիովին հասկանալի են, փաստաբանի կարիք չունի: Ցուցմունք է տալիս այն մասին, որ ճանաչում է Արման Պողոսյանին, որի մականունը <Պոնչ> է, ճանաչում է նաև նրա եղբորըª Արսեն Պողոսյանին և Յուրի Ուտոևին: Նրանց վաղուցվանից է ճանաչում, սակայն նրանց հետ առանձնապես շփում չունի: 2014 թվականի հունվարի 5-ին, ժամը 20.00-ի սահմաններում Կիևյան 2 հասցեից գնացել է ընկերոջ տունª ամանորը շնորհավորելու: Կիևյան 6 շենքի դիմաց պատահական հանդիպել է Արմենին /Պոնչին/, նրան բարևել է, շնորհավորել ամանորը, ապա միասին քայլել են դեպի ներքևª շենքի դիմացի ցայտաղբյուրի մոտ: Այնտեղ տեսել է Արսենին, նա մոտեցել է իրենց, նույնպես շնորհավորել է և միասին քայլել են դեպի դալան: Այդ ժամանակ Յուրի Ուտոևը մեքենայով մտել է բակ, կանգնել և մեքենայից իջնելուց հետո իրենց տեսնելով բարևել է: Պոնչը Յուրիկին ասել է, որ երկար ժամանակ է ինչ չեն հանդիպել, Յուրիկը ասել է, որ այս բակում տուն է գնել, իսկ Պոնչն էլ նրան ասել է, որ ինչի համար չի ասել, որ այնտեղ տուն է գնել, իսկ Յուրիկն էլ ասել է, որ մոտ 20 օր է ինչ տեղափոխվել էª <բայց պլակատ չեմ պահի>: Պոնչն ու Յուրիկը այդ ժամանակ քայլել են դեպի ցայտաղբյուր, ապա սկսվել է վիճաբանություն և քաշքշուկ: Ինքն ու Արսենը արագ մոտեցել են նրանց, տեսել են, որ Յուրիկը գետնին է եղել, սկսել են հանդարտեցնել նրանց, քանի որ Պոնչը զայրացած հայհոյել է: Արսենն այդ ժամանակ ասել էª <այդ ինչ արեցիր, խի խփեցիր>, իսկ այդ ժամանակ էլ Յուրիկը նստել է մեքենան և գնացել: Դրանից հետո Արսենը գնացել է դեղատունª դեղ գնելու, Արմանին չի տեսել, թե ուր է գնացել, իսկ ինքն էլ դուրս է եկել դալանից, նստել է տաքսի և գնացել է տուն, այդ դեպքի մասին մանրամասն չգիտի: Դրանից հետո Պոնչի մոր թաղման օրը մասնակիցներից տեղեկացել է, որ այդ օրը նա հարվածել է Յուրիկին:
Հարց /քննիչ Ս.Մովսիսյան/- Հայտնեք, քաշքշուկի և վիճաբանության ընթացքում բացի Ձեզանից, Պոնչից, Յուրիկից և Արսենից, ով է եղել այդ ժամանակ այդտեղ, մանրամասն նկարագրեք յուրաքանչյուրի գործողությունները:
Պատասխան /վկա Արա Որմնադիրյան/- Այդ ժամանակ բակում եղել են մի քանի երիտասարդ, սակայն նրանցից ոչ ոք չի խառնվել և ոչ մի գործողություն չի կատարել: Երբ Յուրիկը և Պոնչը առանձնացան և մոտեցան պուլպուլակի մոտ, մենք նրանցից գտնվում էինք մոտ 10-15մ հեռավորության վրա: Երբ նկատեցինք, մի պահ քաշքշուկ տեղի ունեցավ, ես և Արսենը արագ մոտեցանք, տեսանք, որ Յուրան գետնին ընկած էր և գոռում էր, իսկ Արմանը դանակը աջ ձեռքին զայրացած հայհոյանքներ էր տալիս, ես և Արսենը Պոնչին արագ հանդարտեցրինք, այդ ժամանակ Յուրիկը արագ նստեց մեքենան և գնաց: Արսենը գնաց դեղատուն, իսկ ես վախեցած և շփոթված գնացի տուն: Ես չտեսա, թե Պոնչը դանակը ինչ արեց և ուր գնաց: Նշում եմ, որ Պոնչի դանակով հարվածը չեմ տեսել, այդ իսկ պատճառով չէի պատկերացնում, թե Պոնչը հարվածել է դանակով Յուրիկին և տեղեկացա թաղման ժամանակ, որ Պոնչը հարվածել է Յուրիկին:
Հարց /քննիչ Ս.Մովսիսյան/-Նկարագրեք Արմանի /Պոնչի/ ձեռքի դանակը:
Պատասխան/վկա Արա Որմնադիրյան/-Ես դանակի բռնակը չեմ տեսել, քանի որ բռնակը գտնվում էր Պոնչի մոտ, իսկ դանակի շեղբը մոտ 15սմ էր և վրան որևէ գրառում կամ ատամներ չկար:
Հարց /քննիչ Ս.Մովսիսյան/- Քաշքշուկի և հարվածի ժամանակ Պոնչի և Յուրիկի հետ այլ անձ եղել է, թե ոչ: Միևնույն ժամանակ հայտնեք, այդ ժամանակ բակում գտնված երիտասարդները քանի հոգի էին, ճանաչում էիք նրանց, թե ոչ:
Պատասխան /վկա Արա Որմնադիրյան/-Այդ քաշքշուկի ժամանակ Պոնչի և Յուրիկի հետ ոչ ոք չի եղել, նրանց ամենամոտը կանգնած ենք եղել մենք: Բակում կանգնած երիտասարդները 2հոգի էին, նրանց ես չէի ճանաչում, նրանց նկատմամբ ուշադիր չեմ եղել, արտաքինը չեմ կարող նկարագրել և տեսնելու դեպքում չեմ կարող ճանաչել:
Հարց /քննիչ Ս.Մովսիսյան/- Յուրիկի և Պոնչի/Արմանի/ միջև ինչ հարաբերություններ են եղել:
Պատասխան/վկա Արա Որմնադիրյան/-Որքանով գիտեմ նրանց մեջ եղել է ընկերական հարաբերություններ, վիճաբանությունը ծագել է նրանից, որ Յուրիկը ասեց, որ պլակատը ձեռքում չեմ պահելու, որ այստեղ եմ տեղափոխվել և նրանք երկուսն էլ գտնվում էին ալկոհոլի ազդեցության տակ:
Հարց /քննիչ Ս.Մովսիսյան/- Արմանը/Պոնչը/ ընկած ժամանակ Յուրիկին փորձում էր հարվածել, թե ոչ: Միևնույն ժամանակ հայտնեք, երբ Արմանը/Պոնչը/ հայհոյում էր, այլ մարդիկ հավաքված էին, թե ոչ:
Պատասխան/վկա Արա Որմնադիրյան/- Երբ Յուրիկը ընկած էր, Արմանը /Պոնչը/ չէր փորձում հարվածել, ուղղակի հայհոյում էր, իսկ այդ ժամանակ չեմ նկատել, թե մեկը իրենց մոտեցել է: Ցուցմունքս գրված է իմ կողմից, իմ պատմածով, ճիշտ է, որի համար ստորագրում եմ /ստորագրությունª Որմնադիրյան, քննիչ Մովսիսյանª ստորագրություն նշումներով>: /հ. 1 գ.թ. 10-12, 55-56/:
Որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված և դատաքննությամբ հետազոտված` Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2015 թվականի ապրիլի 15-ի թիվ ԵԱՔԴ/0113/01/14 քրեական գործով դատավճռի համաձայն` նշված /թիվ 14100414 նախաքննական համարով/ քրեական գործի դատաքննությամբ և գործի նյութերով պարզվել է հետևյալը. <Նախաքննության մարմինն ամբաստանյալ Արման Պողոսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով մեղադրանք է առաջադրել այն արարքի համար, որ նա 2014 թվականի հունվարի 5-ին` ժամը 20:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Կիևյան փողոցի 4/4 շենքի բակում, պատահական հանդիպելով Յուրի Շամիլի Ուտոևին և նրանից հետաքրքրվելով, թե վերջինս ինչու իրեն չի հայտնել իրենց բակում նոր բնակարան գնելու մասին, որից հետո լսելով Յուրի Ուտոևի պատասխանը, որ ինքը պաստառ չի պահելու գլխավերևում, դրանից վրդովվելով և ագրեսիվ կեցվածք ընդունելով, չնչին առիթն օգտագործելով, սեփական անձի կարծեցյալ առավելություններն ընդգծելու մոլուցքով տարված, հասարակության նկատմամբ իր բարձր դիրքն ընդգծելու խուլիգանական դրդումներով վիճաբանության մեջ է մտել նրա հետ, որի ընթացքում իր մոտ գտնվող ծակող-կտրող գործիքով դիտավորությամբ երկու անգամ հարվածել է վերջինիս կրծքավանդակի ձախ ու աջ կեսերին` Յուրի Ուտոևի առողջությանը դիտավորությամբ պատճառելով կյանքին վտանգ սպառնացող ծանր վնաս` կրծքավանդակի ձախ կեսի ծակած-կտրած թափանցող վերքի` հեմոպնևմոթորաքսի ձևով: ... Դատարանը գործով ձեռք բերված յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով թույլատրելիության վերաբերելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ղեկավարվելով օրենքով, ներքին համոզմամբ, գտել է, որ ամբաստանյալ Արման Պողոսյանի մեղավորությունը` խուլիգանական դրդումներով, դիտավորությամբ կտրող-ծակող գործիքի գործադրմամբ տուժող Յուրի Ուտոևի առողջությանը կյանքի համար վտանգավոր ծանր վնաս պատճառելու մեջ, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով, ապացուցված է: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքում Արման Պողոսյանը ճանաչվել է մեղավոր և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 5 /հինգ/ տարի ժամկետով: ...>:
Ըստ նույն դատավճռի` գործով տուժող Յուրի Ուտոևը դատաքննությանը չի ներկայացել, իսկ դատաքննությամբ հետազոտված նրա նախաքննական ցուցմունքը դրվել է ամբաստանյալ Արման Պողոսյանին վերագրվող արարքը հիմնավորող ապացույցների շարքում: Նշված դատավճռով անարժանահավատ է համարվել վկա Արա Որմնադիրյանի դատաքննական ցուցմունքը և անթույլատրելի ապացույց են ճանաչվել վկա Սուրեն Ստեփանյանի ցուցմունքները /հ. 1 գ.թ.14-19, 32-33/:
Սույն գործով, ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը /այսուհետ` դատարան/, նշելով, որ ամբաստանյալ Յուրի Շամիլի Ուտոևին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 338-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով առաջադրված մեղադրանքը դատարանում չի ապացուցվել, սպառվել են նոր ապացույցներ ձեռք բերելու բոլոր հնարավորությունները, հանգել է հետևության, որ նման պայմաններում Յուրի Շամիլի Ուտոևին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 338-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով, այն է` քրեական գործով տուժողի կողմից սուտ ցուցմունք տալը, որը կատարվել է ծանր հանցագործության մեջ մեղադրանքի առնչությամբ, առաջադրված մեղադրանքում պետք է ճանաչել Յուրի Շամիլի Ուտոևի անմեղությունը և նրա նկատմամբ կայացնել արդարացման դատավճիռ` հանցակազմի բացակայության հիմքով:
Դատարանն արձանագրել է, որ.
Դատաքննությամբ պարզվել է, որ 07.01.2014 թվականին Արաբկիրի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 14100414 քրեական գործըª Յուրի Ուտոևի առողջությանը դիտավորությամբ ծանր վնաս պատճառելու դեպքի առթիվ: Նշված քրեական գործով տուժող է ճանաչվել Յուրի Շամիլի Ուտոևը: 29.07.2014 թվականին թիվ 14100414 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան: Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 15.04.2015 թվականի դատավճռով Արման Պողոսյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով և դատապարտվել է ազատազրկման` 5 /հինգ/ տարի ժամկետով: Ըստ նույն դատավճռի` գործով տուժող Յուրի Ուտոևը դատաքննությանը չի ներկայացել, իսկ դատաքննությամբ հետազոտված նրա նախաքննական ցուցմունքը դրվել է ամբաստանյալ Արման Պողոսյանին վերագրվող արարքը հիմնավորող ապացույցների շարքում: Նշված դատավճռով անարժանահավատ է համարվել վկա Արա Որմնադիրյանի դատաքննական ցուցմունքը և անթույլատրելի ապացույցներ են ճանաչվել վկա Սուրեն Ստեփանյանի ցուցմունքները: Արման Պողոսյանի նկատմամբ կայացված դատավճիռը օրինական ուժի մեջ է մտել 28.10.2015 թվականին: 23.11.2015 թվականին Երևան քաղաքի դատախազության դատախազ Ա.Մնացականյանի կողմից <Քրեական գործ հարուցելու մասին> որոշում է կայացվել, որի համաձայնª Արման Պողոսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով առաջադրված ծանր հանցագործության մեջ մեղադրանքի կապակցությամբ թիվ 14100414 քրեական գործով նախաքննության և դատական քննության ընթացքում սուտ ցուցմունք տալու դեպքի առթիվ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 338-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով հարուցվել է թիվ 63204115քրեական գործը: 17.12.2015թվականին Յուրի Շամիլի Ուտոևին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 338-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով: 07.12.2015 թվականի վարույթն իրականացնող մարմնի որոշմամբ թիվ 63204115 քրեական գործով որպես ապացույց է ճանաչվել 07.01.2014 թվականին հարուցված թիվ 14100414 քրեական գործով 11.01.2014 թվականի Յուրի Ուտոևի` որպես տուժողի հարցաքննության արձանագրությունը, 10.12.2015 թվականի որոշմամբ որպես ապացույց է ճանաչվել 15.04.2015 թվականի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի թիվ ԵԱՔԴ/0113/01/14 քրեական գործով դատավճիռը, 15.12.2015 թվականի որոշմամբ որպես ապացույց է ճանաչվել 07.01.2014 թվականին հարուցված թիվ 14100414 քրեական գործով 25.01.2014 թվականին Արա Ալֆրեդի Որմնադիրյանի` որպես վկայի հարցաքննության արձանագրությունը: Նման պայմաններում Յուրի Շամիլի Ուտոևին առաջադրված մեղադրանքի հիմքում դնելով թիվ ԵԱՔԴ/0113/01/14 քրեական գործով դատավճիռը, Ա.Պողոսյանի վերաբերյալ թիվ 14100414 քրեական գործով վկա Արա Ալֆրեդի Որմնադիրյանի, Յուրի Ուտոևի ցուցմունքները, հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ քրեական գործն ուղարկվել է դատարան:
Դատարանը մասնավորապես պատճառաբանել է, որ.
Նախքան ամբաստանյալ Յուրի Շամիլի Ուտոևի արարքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 338-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության հանցակազմի առկայության կամ բացակայության հարցին անդրադառնալը` դատարանն անհրաժեշտ է համարել անդրադառնալ նախաքննության մարմնի կողմից նրան ՀՀ քրեական օրենսգրքի 338-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով առաջադրված մեղադրանքի և որպես մեղավորությունը հաստատող ապացույցներ` մեղադրական եզրակացության մեջ ներկայացված փաստական տվյալների իրավաչափության հարցին, այն էª թե որպես ապացույց օգտագործվածª տուժող Յուրի Շամիլի Ուտոևի, վկա Արա Որմնադիրյանի ցուցմունքները սույն գործով հանդիսացել են արդյոք թույլատրելի ապացույցներ:
Սույն` թիվ 63204115 նախաքննական համարով քրեական գործով կազմված և հաստատված մեղադրական եզրակացության համաձայն, որպես Յուրի Շամիլի Ուտոևին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 338-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորող ապացույցներ, բացառապես նշվել են` թիվ 14100414 քրեական գործով տուժողի դատավարական կարգավիճակում Յուրի Շամիլի Ուտոևի կողմից 2014 թվականի հունվարի 11-ին տրված նախաքննական ցուցմունքը, թիվ 14100414 քրեական գործով վկա Արա Որմնադիրյանի կողմից 2014 թվականի հունվարի 25-ին տված նախաքննական ցուցմունքը և Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2015 թվականի ապրիլի 15-ի թիվ ԵԱՔԴ/0113/01/14 քրեական գործով դատավճիռը:
/.../
Դատարանը պատճառաբանել է նաև, որ. /.../ Յուրի Շամիլի Ուտոևի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 338-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով առաջադրված մեղադրանքի հիմքում դրված` Յուրի Շամիլի Ուտոևի առողջությանը ծանր վնաս պատճառելու փաստի առթիվ հարուցված թիվ 14100414 քրեական գործով տուժողի դատավարական կարգավիճակում Յուրի Շամիլի Ուտոևի կողմից 2014 թվականի հունվարի 11-ին տված նախաքննական ցուցմունքը, թիվ 14100414 քրեական գործով վկա Արա Որմնադիրյանի կողմից 2014 թվականի հունվարի 25-ին տված նախաքննական ցուցմունքը սույն գործով թույլատրելի ապացույցներ չեն, քանի որ ձեռք են բերվել տվյալ քննչական գործողության կատարման կարգի էական խախտմամբ: Հետևաբար, իրավաչափ չէ նաև մինչդատական վարույթն իրականացրած մարմնի կողմից դրանք Յուրի Շամիլի Ուտոևի մեղադրանքի հիմքում դնելն ու մեղադրական եզրակացության մեջ ներառելը` որպես նրա մեղավորությունը հաստատող համապատասխան ապացույցների:
Անդրադառնալով Յուրի Շամիլի Ուտոևի արարքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 338-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության հանցակազմի առկայության կամ բացակայության հարցին` դատարանն արձանագրել է հետևյալը.
/.../
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 338-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` նույն հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերով սահմանված հիմքով անձը ենթակա չէ քրեական պատաuխանատվության, եթե իր արարքը նշանակություն չէր կարող ունենալ գործի լուծման համար, կամ նա նախնական քննության կամ դատական քննության ընթացքում մինչև դատարանի կողմից դատավճիռ, վճիռ կամ որոշում կայացնելը կամովին հայտնել է իր տված uուտ ցուցմունքի, կեղծ եզրակացության կամ uխալ թարգմանության մաuին:
Ըստ նշված հոդվածի` սույն քրեական գործով Յուրի Շամիլի Ուտոևին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու կամ չենթարկելու հարցին պատասխանելու համար կարևորվում է այն իրավական հարցադրումը, թե արդյոք վերջինիս արարքը թիվ 14100414 քրեական գործի լուծման համար նշանակություն ունեցել է, թե ոչ: Յուրի Շամիլի Ուտոևի արարքը թիվ 14100414 քրեական գործի լուծման համար նշանակություն ունենալու հարցին հնարավոր է պատասխանել միայն այդ գործի դատաքննության արդյունքներով կայացված դատական ակտով:
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 14.05.2015 թվականի դատավճռով /նախաքննական համար թիվ 14100414/ Արման Պողոսյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով և դատապարտվել է ազատազրկման` 5 /հինգ/ տարի ժամկետով: Ըստ նույն դատավճռի` գործով տուժող Յուրի Ուտոևը դատաքննությանը չի ներկայացել, իսկ դատաքննությամբ հետազոտված նրա նախաքննական ցուցմունքը դրվել է ամբաստանյալ Արման Պողոսյանին վերագրվող արարքը հիմնավորող ապացույցների շարքում, հետևաբար նրա արարքը /տվյալ դեպքում` տված ցուցմունքը/ նշանակություն չի ունեցել գործի լուծման համար:
Վճռաբեկ դատարանը իր 27.08.2010 թվականի թիվ ԼԴ/0301/01/09 որոշմամբ հայտնել է հետևյալ դիրքորոշումըª ՀՀ քրեական օրենսգրքի 338-րդ հոդվածի 3-րդ մասը նախատեսում է անձին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու անհնարինության երկու դեպք`
1) եթե նրա արարքը /տվյալ պարագայում` տված ցուցմունքը/ նշանակություն չի կարող ունենալ գործի լուծման համար,
2) եթե նա գործի նախնական քննության կամ դատական քննության փուլերում, ընդհուպ մինչև դատարանի կողմից դատավճիռ, վճիռ կամ որոշում կայացնելը կամովին կհայտնի իր տված սուտ ցուցմունքի, կեղծ եզրակացության կամ սխալ թարգմանության մասին:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 338-րդ հոդվածի 3-րդ մասում ամրագրված իրավադրույթի լույսի ներքո նույն հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի մեկնաբանությունից բխում է, որ.
ա) սուտ ցուցմունք տալու հանցակազմի պարտադիր տարր է հանդիսանում անձի կողմից տված ցուցմունքի` հիմնական գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունենալու հանգամանքը, որը, անհերքելիորեն, կարող է պարզաբանվել միայն հիմնական գործով ձեռք բերված ապացույցների հետազոտմամբ և գնահատմամբ,
բ) հիմնական գործի քննության ընթացքում, ընդհուպ մինչև դատարանի կողմից վերջնական դատական ակտ կայացնելը, անձը հնարավորություն ունի հարցաքննվելու և այլ ցուցմունք տալու, կամ կարող է հայտնել իր տված ցուցմունքի սուտ լինելու մասին:
Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ նշված երկու դեպքերում էլ, քանի դեռ իրագործված չեն օրենսդրի կողմից առաջադրված պայմանները, խոսք չի կարող լինել սուտ ցուցմունք տալու հանցակազմի առկայության մասին:
Խնդրո առարկա հարցի կապակցությամբ օրենսդրի նոր մոտեցումը պայմանավորված է այնպիսի հիմնարար Սահմանադրական արժեքներով, ինչպիսիք են արդարադատության իրականացումը միայն դատարանների կողմից /ՀՀ Սահմանադրության 91-րդ հոդված/ և արդար դատաքննությունը /ՀՀ Սահմանադրության 19-րդ հոդված/, ինչպես նաև այդ Սահմանադրական արժեքների հետևողական կենսագործման հրամայականով:
Մասնավորապես, միայն դատարանի կողմից արդարադատության իրականացումը ենթադրում է, որ մինչդատական վարույթում արված հետևությունները նախնական բնույթ են կրում և իրենցով փաստացի չեն կարող փոխարինել վերջնական դատական ակտով կատարվող հետևություններին: Եթե որևէ ցուցմունք գնահատվի որպես <սուտ> նախքան տվյալ գործով վերջնական դատական ակտով այդ ցուցմունքի գնահատումը, ապա դա կխաթարի արդարադատության սահմանադրական գործառույթի բուն էությունը:
Շարադրված իրավական դիրքորոշումների հիման վրա վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 338-րդ հոդվածով նախատեսված սուտ ցուցմունք տալու հանցակազմի առկայության կամ բացակայության մասին հետևության հնարավոր կլինի հանգել միայն համապատասխան դատական ակտը կայացնելուց հետո /Վճռաբեկ դատարանի 27.08.2010 թվականի թիվ ԼԴ/0301/01/09 որոշում/:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի համաձայն` քրեական պատասխանատվության միակ հիմքը հանցանք, այսինքնª այնպիսի արարք կատարելն է, որն իր մեջ պարունակում է քրեական օրենքով նախատեսված հանցակազմի բոլոր հատկանիշները: Նույն օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցագործություն է համարվում մեղավորությամբ կատարվածª հանրության համար վտանգավոր այն արարքը, որը նախատեսված է սույն օրենսգրքով:
Արարքը ճանաչվում է հանցավոր միայն այն դեպքում, երբ առկա են քրեական օրենքով նախատեսված բոլոր հատկանիշները: Հանցագործությունն իրենից ներկայացնում է չորս պարտադիր տարրերի միասնություն, այն է` օբյեկտ, օբյեկտիվ կողմ, սուբյեկտ, սուբյեկտիվ կողմ: Նշվածներից թեկուզ մեկի բացակայությունը անձի արարքում վկայում է հանցակազմի բացակայության մասին:
ՀՀ քրեական օրենսգիրքի 338-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության համար չորս պարտադիր տարրերն են.
-Օբյեկտ է հանդիսանում արդարադատությունը, ինչը Հայաստանի Հանրապետությունում քրեական գործերով իրականացնում են միայն դատարանները` համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 24-րդ հոդվածի 1-ին մասի:
- Օբյեկտիվ կողմից հանցագործությունը կարող է դրսևորվել ակնհայտ սուտ ցուցմունք տալու կամ կեղծ եզրակացություն տալու կամ սխալ թարգմանություն կատարելու գործողություններով:
- Սուբյեկտ կարող են հանդիսանալ վկան, տուժողը, փորձագետը և թարգմանիչը:
- Սուբյեկտիվ կողմից հանցագործությունը կարող է դրսևորվել միայն ուղղակի դիտավորությամբ:
Սույն հանցագործության համար պարտադիր տարրերի թվարկմամբ կրկին անգամ փաստվեց, որ սուտ ցուցմունք տալու համար քրեական գործ հնարավոր կլինի հարուցել միայն դատաքննության արդյունքներով կայացված վերջնական դատական ակտի գոյության պայմաններում, քանի որ միայն դրանով միաժամանակ կհաստատվի կամ չի հաստատվի օրենքով նախատեսված հատկանիշների գոյությունը կոնկրետ արարքի մեջ, նաև հանցակազմի առկայությունն այդ նույն արարքի մեջ: Վերջնական դատական ակտովª Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 15.04.2015 թվականի մեղադրական դատավճռով տուժող Յուրի Ուտոևի ցուցմունքը անարժանահավատ /սուտ/ չի գնահատվել և դրվել է մեղադրանքը հիմնավորող ապացույցների շարքում, հետևաբար` նրա արարքը /տվյալ դեպքում` տված ցուցմունքը/ նշանակություն չի ունեցել գործի լուծման համար:
/…/
Դատարանը պատճառաբանել է նաև, որ. /.../ թիվ 14100414 քրեական գործով վկա Արա Որմնադիրյանը 2014 թվականի հունվարի 25-ին տրված նախաքննական ցուցմունքում հայտնել է, որ <...վիճաբանությունը ծագել է նրանից, որ Յուրիկը ասել է պլակատը ձեռքում չեմ պահելու, ... սկսել է քաշքշուկ ...>, հետևաբար` տուժող Յուրի Ուտոևը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի և ՀՀ Սահմանադրության դրույթների համաձայն պարտավոր չէր ցուցմունք տալ իր դեմ և հայտնել այնպիսի հանգամանքներ, որոնք հետագայում կարող էին օգտագործվել իր դեմ: Այսինքն, տվյալ դեպքում բացակայում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 338-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության սուբյեկտը:
Նախաքննության մարմնի կողմից Յուրի Ուտոևին առաջադրված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 338-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով մեղադրանք, մինչդեռ` նրա արարքում վերը նշված հանցակազմի տարրերից բացակայում են օբյեկտը, սուբյեկտը, օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ կողմերը: Վերը թվարկված տարրերից ոչ մեկը առկա չէ, սակայն հանցագործության որակումը կոնկրետ հանրորեն վտանգավոր արարքի մեջ հանցակազմի առկայության հավաստումն է, իսկ հանցակազմի տարրերից նույնիսկ մեկի բացակայությունը, հակառակը, նշանակում է, որ կատարված արարքը հանցագործություն չէ, ուստի և բացակայում է քրեական պատասխանատվության հիմքը:
/.../
Դատարանը գտել է, որ թեև առկա է եղել հիմնավոր կասկած Յուրի Շամիլի Ուտոևի կողմից հանրորեն վտանգավոր արարք կատարելու առնչության մասին, սակայն նրա մեղքի հարցը լուծելիս դատարանն արձանագրել է, որ ապացույցների բավարարության շեմը չի գերազանցում <հիմնավոր կասկածից վեր> ապացուցողական չափանիշը. առկա չէ փաստական տվյալների, ապացույցների այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը, հետևաբար` դրանք բավարար չեն Յուրի Շամիլի Ուտոևին առաջադրված մեղադրանքը հաստատված և կատարված հանցագործությանը նրա մասնակցությունն ապացուցված համարելու համար, և սպառված են նոր ապացույցներ ձեռք բերելու բոլոր հնարավորությունները, և որպեսզի անձը քրեական պատասխանատվության ենթարկվի, նրա արարքը պետք է որակվի հանրորեն վտանգավոր, որում առկա են քրեական օրենսգրքով նախատեսված կոնկրետ արարքի բոլոր հատկանիշները: Հետևաբար` Յուրի Շամիլի Ուտոևի արարքը չի բնորոշվում որպես քրեական օրենսգրքով նախատեսված հատկանիշներ պարունակող հանրորեն վտանգավոր արարք` հանցագործություն, այսինքն` բացակայում են հանցագործության հատկանիշները, հետևաբար` նաև հանցակազմը, ինչը հիմք է տալիս ՀՀ քրեական օրենսգրքի 338-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով առաջադրված մեղադրանքում նրան ճանաչել անպարտ և արդարացնել:
Մեղադրողի կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, անդրադառնալով ամբաստանյալ Յուրի Շամիլի Ուտոևին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 338-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով առաջադրված մեղադրանքի հիմնավորվածությանը և այդ մեղադրանքով վերջինիս նկատմամբ արդարացման դատական ակտ կայացնելու իրավաչափության հարցին, վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել հետևյալը.
Քրեական պատասխանատվության հիմքն ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի համաձայն. քրեական պատասխանատվության միակ հիմքը հանցանք, այսինքն` այնպիսի արարք կատարելն է, որն իր մեջ պարունակում է քրեական օրենքով նախատեսված հանցակազմի բոլոր հատկանիշները:
Անձնական պատասխանատվության սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի համաձայն. անձը ենթակա է քրեական պատասխանատվության միայն անձամբ իր կատարած հանցանքի համար:
Ըստ մեղքի պատասխանատվության սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 9-րդ հոդվածի 1-ին մասի. անձը ենթակա է քրեական պատասխանատվության միայն հանրության համար վտանգավոր այնպիսի գործողության կամ անգործության և հանրության համար վտանգավոր հետևանքների համար, որոնց վերաբերյալ նրա մեղքը հաստատված է իրավասու դատարանի կողմից:
Քրեադատավարական օրենսդրության խնդիրներն ամրագրած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 2-րդ հոդվածի համաձայն`
1. քրեական դատավարությունն իրականացվում է ապահովելու համար`
1) անձի, հասարակության և պետության պաշտպանությունը հանցագործությունից.
2) անձի և հասարակության պաշտպանությունը պետական իշխանության ինքնիրավ գործողություններից և չարաշահումներից` կապված իրական կամ ենթադրվող հանցավոր արարքի հետ:
2.Քրեական դատավարություն իրականացնող մարմինները պարտավոր են ձեռնարկել բոլոր միջոցառումները, որպեսզի իրենց գործունեության արդյունքում`
1) քրեական օրենսգրքերով չթույլատրված արարք կատարած յուրաքանչյուր ոք բացահայտվի և քրեական օրենքով նախատեսված դեպքերում և սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով պատասխանատվության ենթարկվի.
2) ոչ մի անմեղ անձ հանցանքի կատարման մեջ չկասկածվի, չմեղադրվի և չդատապարտվի.
3) ոչ ոք անօրինական և կամ առանց անհրաժեշտության չենթարկվի դատավարական հարկադրանքի միջոցների, պատժի, իրավունքների և ազատությունների այլ սահմանափակման:
Օրինականության սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը, դատարանը, ինչպես նաև քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձինք պարտավոր են պահպանել Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությունը, սույն օրենսգիրքը և մյուս օրենքները:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն.
1. Յուրաքանչյուր ոք ունի արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ, անկախ և անկողմնակալ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում իր շահերին առնչվող քրեական գործի քննության իրավունք:
/.../
3. Քրեական հետապնդում իրականացնող մարմինը պարտավոր է ձեռնարկել սույն օրենսգրքով նախատեսված բոլոր միջոցառումները` գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման համար, պարզել ինչպես կասկածյալի և մեղադրյալի մեղավորությունը հիմնավորող, այնպես էլ նրանց արդարացնող, ինչպես նաև նրանց պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
4. Կասկածյալի, մեղադրյալի և նրանց պաշտպանի հայտարարություններն իրենց անմեղության, կասկածյալին կամ մեղադրյալին արդարացնող, իրենց պատասխանատվությունը մեղմացնող ապացույցների առկայության մասին, ինչպես նաև քրեական դատավարության ընթացքում օրինականության խախտումների վերաբերյալ բողոքները պետք է մանրակրկիտ ստուգի քրեական վարույթն իրականացնող մարմինը:
Անմեղության կանխավարկածի հիմնարար քրեադատավարական սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ:
Նույն հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի:
Մրցակցության հիմնարար քրեադատավարական սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 23-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` դատարանը հանդես չի գալիս մեղադրանքի կամ պաշտպանության կողմում և արտահայտում է իրավունքի շահերը, նույն հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` քրեական գործը քննող դատարանը, պահպանելով օբյեկտիվությունը և անկողմնակալությունը, մեղադրանքի և պաշտպանության կողմերի համար ստեղծում է գործի հանգամանքների բազմակողմանի և լրիվ հետազոտման անհրաժեշտ պայմաններ:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ, նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` քրեական դատավարությունում ոչ մի ապացույց նախապես հաստատված ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը չպետք է կանխակալ մոտեցում ցուցաբերեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան` մինչև դրանց հետազոտումը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` քրեական գործով ապացույցներ են ցանկացած փաստական տվյալներ, որոնց հիման վրա օրենքով որոշված կարգով հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը, դատարանը պարզում են քրեական օրենսգրքով նախատեսված արարքի առկայությունը կամ բացակայությունը, այդ արարքը կասկածյալի կամ մեղադրյալի կողմից կատարելը կամ չկատարելը և մեղադրյալի մեղավորությունը կամ անմեղությունը, ինչպես նաև գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներ:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն` միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում`
1) դեպքը և հանգամանքները /կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն/.
2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ.
5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները.
6) այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրենքով:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ապացուցումը` գործի օրինական, հիմնավորված և արդարացի լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներ բացահայտելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի համաձայն` գործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` ձեռք բերված ապացույցի վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրներն ստուգելու միջոցով:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`
1) ապացուցված է արդյոք արարքը, որի կատարման մեջ մեղադրվում է ամբաստանյալը.
2) այդ արարքը համապատասխանում է արդյոք քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի նորմերի հատկանիշներին.
3) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի կողմից այդ արարքը կատարելը.
4) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի մեղավորությունը տվյալ հանցանքը կատարելու մեջ և, եթե այո, ապա քրեական օրենսգրքի որ հոդվածով, մասով, կետով է նախատեսված այն.
/.../>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 338-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
</…/ քրեական գործով վկայի կամ տուժողի կողմից սուտ ցուցմունք տալը, /…/>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 338-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն.
<2.Նույն արարքը, որը`
1/կատարվել է ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցագործության մեջ մեղադրանքի առնչությամբ, /…/>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 338-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցակազմում որպես այդպիսին ներառված է նաև <տուժողի կողմից սուտ ցուցմունք տալը> բառակապակցությունը, ըստ որի նշված հանցակազմը պետք է դիտարկվի նաև վերը վկայակոչված բառակապակցության համատեքստում:
Այսինքն, նշվածը ևս պետք է դիտարկել, որ որպես քննարկվող հանցակազմին բնորոշ հատկանիշ:
Մինչդեռ, քրեական պատասխանատվության հիմքն ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի համաձայն` քրեական պատասխանատվության միակ հիմքը հանցանք, այսինքն` այնպիսի արարք կատարելն է, որն իր մեջ պարունակում է քրեական օրենքով նախատեսված հանցակազմի բոլոր հատկանիշները:
Հարկ է նշել, որ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի գործով որոշման մեջ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ <(...) [Ք]րեադատավարական օրենքով ապացույցներին և ապացուցման գործընթացին ներկայացվող պահանջները հետևյալն են.
ա) ապացույցները պետք է պարունակեն ոչ թե գնահատողական դատողություններ, կարծիքներ, այլ կոնկրետ փաստական տվյալներ որոշակի գործողությունների, իրադարձությունների վերաբերյալ,
բ) այդ փաստական տվյալները պետք է ձեռք բերվեն օրենքով նշված աղբյուրներից և վերաբերեն կոնկրետ տվյալ գործին և ապացուցման առարկային,
գ) ապացույցները պետք է ձեռք բերվեն, ամրագրվեն և օգտագործվեն քրեադատավարական օրենքով սահմանված կարգով:
Նշված պահանջների պահպանման հետ է անմիջականորեն կապված ապացույցների թույլատրելիության և վերաբերելիության հարցի լուծումը, որն իր հերթին կազմում է ապացույցների գնահատման բաղկացուցիչ մասը:
(...) Ապացույցների գնահատումը` որպես ապացուցման գործընթացի տարր, իրենից ներկայացնում է մտավոր, տրամաբանական գործունեություն, որի արդյունքում եզրահանգում է արվում ապացույցներից յուրաքանչյուրի թույլատրելիության, վերաբերելիության, հավաստիության և ապացուցման առարկայի մեջ մտնող հանգամանքների բացահայտման համար ապացույցների համակցության բավարարության մասին> (տե՛ս Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշման 13-14-րդ կետերը):
Հարկ է նշել նաև, որ Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իր 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի ԵԿԴ/0252/001/13 նախադեպային որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
< /.../ 26. Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ բողոքարկված դատական ակտը վճռաբեկ վերանայման ենթարկելու նպատակն օրենքի միատեսակ կիրառության, մասնավորապես` իրավունքի զարգացման գործառույթի իրացման ապահովումն է: Այս առումով Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատելիս ապացույցների բավարարության, ինչպես նաև պատիժ նշանակելու մասով դատական ակտի պատճառաբանվածության կապակցությամբ առկա է օրենքի միատեսակ կիրառության ապահովման խնդիր: Ուստի, անհրաժեշտ է համարում սույն գործով արտահայտել իրավական դիրքորոշումներ, որոնք կարող են ուղղորդող նշանակություն ունենալ նման գործերով դատական պրակտիկայի ճիշտ ձևավորման համար:
1. Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատելիս ապացույցների բավարարությունը.
27. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջև բարձրացված առաջին իրավական հարցը հետևյալն է.
ամբաստանյալ Ա.Ավագյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ մեղավոր ճանաչելիս ստորադաս դատարանները պահպանե՞լ են արդյոք գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից ապացույցները գնահատելու օրենսդրական պահանջը:
28. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝
</…/ 3. Հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ:
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի:
/…/>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` <Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն` <Միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում`
1/ դեպքը և հանգամանքները /կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն/.
2/ կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3/ հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4/ անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ.
5/ քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները.
6/ այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրենքով>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն`
<1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 365-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ <Մեղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում, երբ հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատական քննության ընթացքում: Հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված, եթե դատարանը, ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթացքում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքների վրա, դատաքննության ժամանակ հետազոտված հավաստի ապացույցների հիման վրա, ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, սույն օրենսգրքի 360 հոդվածի առաջին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին տալիս է հաստատող պատասխաններ>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն՝ <Դատավճռի նկարագրական-պատճառաբանական մասում ցույց է տրվում /.../ 3/ այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև այս կամ այն ապացույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները>:
<Ապացույցների բավարարությունՙ հասկացության էությունը, ապացույցների բավարարությունը որոշելու ընդհանուր չափանիշները, դրանցից յուրաքանչյուրի բնութագիրը Վճռաբեկ դատարանը քննարկել և վերլուծել է Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշման շրջանակներում:
Մասնավորապես, վկայակոչված որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը, համեմատական վերլուծության ենթարկելով <ապացուցման առարկա> և <ապացույցների բավարարություն> հասկացությունները, նշել է. </…/ եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության: Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ի՞նչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ի՞նչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար:
Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը:
Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև ե՞րբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած: Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե ե՞րբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը:
Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգային վերլուծության հիման վրա արձանագրում է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները՝
1/ վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք,
2/ դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն,
3/ անմեղության կանխավարկած> /տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 14-15-րդ կետերը, իսկ վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքի, դատավարական որոշումների հիմնավորվածության և պատճառաբանվածության, անմեղության կանխավարկածի մասին մանրամասն տե՛ս նույն որոշման 16-19-րդ կետերը/:
29. Վերահաստատելով և զարգացնելով նախորդ կետում մեջբերված գործով արտահայտած իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ <ապացույցների բավարարությունը> որոշելու չափանիշներն են.
1/ անմեղության կանխավարկածը,
2/ վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքը,
3/ դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունը և պատճառաբանվածությունը:
30. Անդրադառնալով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին` Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ քրեական դատավարությունում կանխավարկածը օրենքով կամ նախադեպային իրավունքով հաստատված այն կանոնն է, որի համաձայն՝ որոշակի հանգամանք համարվում է հաստատված, քանի դեռ օրենքով սահմանված կարգով չի ապացուցվել հակառակը: Մարդու անմեղությունը քրեական դատավարության կարևորագույն կանխավարկածներից է, որն ամրագրված է ինչպես ՀՀ Սահմանադրությամբ, միջազգային պայմանագրերով և օրենքներով, այնպես էլ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքով: Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատված համարելը ոչ այլ ինչ է, քան անմեղության կանխավարկածի հաղթահարում: Միևնույն ժամանակ, անձին դատապարտելու համար համարժեք ապացույցների բավարար համակցության բացակայությունը նշանակում է, որ անձի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարված չէ: Այլ խոսքով՝ քրեական դատավարության ընթացքում չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղության:
Հարկ է նշել նաև, որ անմեղության կանխավարկածն ամրագրող նորմերը, ինչպես նաև նախադեպային իրավունքը սահմանում են ոչ միայն այդ սկզբունքի բուն էությունը, այլև՝ դրա հաղթահարման, նույնն է, թե անձի մեղավորության հաստատման համար անհրաժեշտ դատավարական չափորոշիչները: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը Մ.Հակոբյանի գործով որոշման մեջ շեշտել է. </…/ ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում թվարկված՝ ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում՝ կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով: Այլ խոսքով՝ հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի: Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը /…/> /տե՛ս Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշման 13-րդ կետը/: Անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել և իրավական դիրքորոշում է արտահայտել նաև Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով որոշման մեջ /տե՛ս Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշման 14-րդ կետը/:
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի ուսումնասիրությունը ևս ցույց է տալիս, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 2-րդ կետով երաշխավորված անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը, ի թիվս այլոց, ենթադրում է մեղադրանքի կողմի պարտականությունը ներկայացնելու անձին դատապարտելու համար բավարար ապացույցներ /տե՛ս, ի թիվս այլոց, Barbera Messegue and Jabardo v. Spain, գանգատ թիվ 10590/83, 1988 թվականի դեկտեմբերի 6-ի վճիռ, 77-րդ կետ, Janosevic v. Sweden, գանգատ թիվ 34619/97, 2002 թվականի հուլիսի 23-ի վճիռ, 97-րդ կետ/:
Այսպիսով, անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը ենթադրում է ապացույցների այնպիսի ամբողջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ /հիմնավոր/ կասկածից վեր ապացուցված համարելու, այլ ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անելու համար:
31. Ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս չափանիշին՝ ներքին համոզմունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ և դիրքորոշում ձևավորել այն մասին, որ </…/ Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ:
Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում: Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական: Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունը: /…/> /տե՛ս Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշման 14-րդ կետը/:
Այսպիսով, <ներքին համոզմունքը> սուբյեկտիվ-օբյեկտիվ կատեգորիա է: Այն ապացույցների գնահատումն իրականացնող սուբյեկտի գիտակցված և ողջամիտ համոզվածությունն է իր իսկ կողմից կայացված որոշման հիմնավորվածության մեջ /սուբյեկտիվ բնույթ/: Այդպիսի համոզվածությունը պետք է ձևավորված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննության արդյունքում և հիմնվի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստերի վրա, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ ողջամտորեն կձևավորեն նույն համոզվածությունը /օբյեկտիվ բնույթ/:
Ելնելով այն հանգամանքից, որ ներքին համոզմունքն ունի օբյեկտիվ հիմքեր, անհրաժեշտ է այն տարբերակել ինտուիցիայից, ենթադրություններից և այլ անհաշվետու զգացմունքներից: Ի տարբերություն դրանց, ներքին համոզմունքը չի կարող ձևավորվել առանց օբյեկտիվ հիմքի և հիմնվել անթույլատրելի, ոչ վերաբերելի, անարժանահավատ ապացույցների վրա: Այլ խոսքով, ներքին համոզմունքը հիմնվում է ողջամիտ կարծիքի, գիտելիքի վրա, այլ ոչ թե ենթադրությունների, երևակայության, համակրանքի, հակակրանքի կամ կանխակալ կարծիքի վրա:
Ներքին համոզմունքի՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունքի օբյեկտիվ հիմքը քրեական գործով ձեռք բերված, բազմակողմանի և օբյեկտիվ հետազոտված ապացույցների բավարար համակցությունն է: Այս առումով անհրաժեշտ է վերլուծել ապացույցների թույլատրելիության, վերաբերելիության և արժանահավատության հատկանիշները, որոնց տեսանկյունից ապացույցները ենթակա են գնահատման:
31.1. Ապացույցների թույլատրելիության հատկանիշը վերաբերում է դրանց ձևական կողմին: Դրա էությունը կազմում է ապացույցները ձեռք բերելիս օրենքով նախատեսված դատավարական պահանջների պահպանվածությունը և ենթադրում է.
-աղբյուրի օրինականություն՝ ապացույցը պետք է ձեռք բերվի միայն օրենքով սահմանված աղբյուրներից /ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 2-րդ մաս/,
-ձեռքբերման միջոցների օրինականություն՝ պետք է պահպանված լինեն ապացույցների ձեռքբերմանն ուղղված գործողություններ կատարելուն օրենքով առաջադրված պահանջները,
-դատավարական ձևակերպում՝ ապացույցը, դրա ձեռքբերման գործընթացը պետք է օրենքով սահմանված կարգով ենթարկվեն դատավարական ձևակերպման,
-լիազորված սուբյեկտ՝ այն պետք է ստացված լինի ապացույց ձեռք բերելու լիազորությամբ օժտված սուբյեկտի կողմից:
Ապացույցն անթույլատրելի ճանաչելու հիմքերը հստակ սահմանված են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածով:
31.2. Վերաբերելիությունն ապացույցի կարողությունն է իր բովանդակությամբ ծառայելու ապացուցման առարկայի մեջ մտնող հանգամանքները, գործի քննության և լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ տվյալները բացահայտելուն և հաստատելուն: Այլ խոսքով՝ ապացույցի վերաբերելիության հատկանիշն արտացոլում է ապացույցի և գործի քննության ու լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքների միջև կապը: Ապացույցը կհամարվի վերաբերելի, եթե տեղեկություններ պարունակի գործի համար որևէ նշանակություն ունեցող փաստի մասին:
31.3. Ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը նույնպես վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը: Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում: Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները.
ա/ ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները /օրինակ՝ փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա/,
բ/ ապացույցի ձևավորման հանգամանքները /օրինակ՝ վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն/,
գ/ ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը,
դ/ ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը,
ե/ նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից:
Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ՝ բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը: Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում: Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները:
Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ դատարանի եզրահանգումները պետք է հիմնվեն գործում առկա փաստական տվյալների վրա:
32. Ապացույցների գնահատման արդյունքում ձևավորված ներքին համոզմունքն իրավական նշանակություն է ստանում և օբյեկտիվացվում ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս՝ դատավարական որոշումների հիմնավորման և պատճառաբանման չափանիշի միջոցով /սույն չափանիշի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումների մասին տե՛ս նաև Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 18-րդ կետը/: Ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը ենթադրում է ապացույցները բարեխիղճ վերլուծության ենթարկելու պարտականություն:
Վերջին դիրքորոշումը բխում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի 4-րդ մասի պահանջից, որի համաձայն՝ ՚Դատարանի դատավճիռը պետք է լինի պատճառաբանված: Պատճառաբանման ենթակա են դատարանի կողմից դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումներըՙ:
Դատական ակտի պատճառաբանվածության հարցին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ֆ.Գալստյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ ՚/…/ Դատական ակտի պատճառաբանվածությունը կոչված է պարզաբանելու, թե ինչու է դատարանը եկել այս կամ այն հետևության, որ իրավանորմերով է ղեկավարվել նման որոշում կայացնելիս և միևնույն ժամանակ հնարավորություն է ստեղծում վերադաս դատարանի կողմից դատական ակտի օրինականության և հիմնավորվածության ստուգման համար:
/…/ Պատճառաբանված որոշման բացակայությունն արդեն իսկ օբյեկտիվորեն սահմանափակում է վերադաս դատական ատյանի հնարավորությունը` լիարժեք դատական ստուգման ենթարկելու բողոքարկվող դատական ակտի օրինականությունն ու հիմնավորվածությունը և կայացնելու արդարացի որոշում, հետևաբար դատական ակտի չպատճառաբանված լինելը հանգեցնում է քրեական դատավարության կարևորագույն սկզբունքներից մեկի` ՀՀ Սահմանադրությամբ և քրեադատավարական օրենքով երաշխավորված արդար դատական քննության իրավունքի խախտման:
/…/ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն իր մի շարք որոշումներում՝ ներպետական դատարանների կողմից կայացված որոշումների չպատճառաբանվածությունը կամ ոչ բավարար պատճառաբանվածությունը դիտել [է] ՚Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասինՙ եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասով երաշխավորված` անձի արդար դատական քննության իրավունքի խախտում /տե՛ս Սալովն ընդդեմ Ուկրաինայի /Salov v. Ukraine/ 06.09.2005 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 65518/01, Բոլդեան ընդդեմ Ռումինիայի /Boldea v. Romania/ 15.02.2007 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 19997/02, Գրադինարն ընդդեմ Մոլդովայի /Gradinar v. Moldova/ 08.04.2008 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 7170/02/ՙ /տե՛ս Ֆրունզիկ Գալստյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի մարտի 26-ի թիվ ԵԿԴ/0058/11/09 որոշման 18-20-րդ կետերը/:
Վերահաստատելով Ֆ.Գալստյանի գործով որոշմամբ ձևավորած իրավական դիրքորոշումը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ դատարանը պարտավոր է իր դատական ակտում ամրագրել և թույլատրելիության, վերաբերելիության ու արժանահավատության տեսանկյունից գնահատման ենթարկել այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև նշել այս կամ այն ապացույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները /ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի 3-րդ կետ/: Հակառակ դեպքում ապացույցների գնահատումը, դրա արդյունքում դատարանի համապատասխան ներքին համոզմունքի ձևավորումը կկրեն սուբյեկտիվ բնույթ, կհանգեցնեն կամայականության և անձի արդար դատաքննության իրավունքի խախտմանª սահմանափակելով նաև դատական ակտի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը ստուգելու վերադաս դատարանի հնարավորությունը:
33. Սույն որոշման 29-32-րդ կետերում կատարված իրավական վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ գործի լուծման համար ապացույցների բավարարությունը որոշելու չափանիշները սերտորեն փոխկապակցված են և փոխադարձաբար պայմանավորում են միմյանց: Գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում:
Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանը նաև արձանագրել է. ՚Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով /…/: Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1/ գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2/ եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3/ այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում:ՙ /տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 17-րդ կետը/:
Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի <հիմնավոր կասկածից վեր> ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, <հիմնավոր կասկածից վեր> ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների /ապացույցների/ այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան /խիստ ցածր/: Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած:>:
Հարկ է վերստին արձանագրել, որ սույն` թիվ 63204115 նախաքննական համարով քրեական գործով կազմված և հաստատված մեղադրական եզրակացության համաձայն, որպես Յուրի Շամիլի Ուտոևին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 338-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորող ապացույցներ, բացառապես նշվել են` թիվ 14100414 քրեական գործով տուժողի դատավարական կարգավիճակում Յուրի Շամիլի Ուտոևի կողմից 2014 թվականի հունվարի 11-ին տրված նախաքննական ցուցմունքը, թիվ 14100414 քրեական գործով վկա Արա Որմնադիրյանի կողմից 2014 թվականի հունվարի 25-ին տված նախաքննական ցուցմունքը և Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2015 թվականի ապրիլի 15-ի թիվ ԵԱՔԴ/0113/01/14 քրեական գործով դատավճիռը:
Քրեական պատասխանատվության հիմքի, օրինականության, ըստ մեղքի պատասխանատվության, քրեական դատավարության օրենսդրության խնդիրների, օրինականության, անմեղության կանխավարկածի, ապացույցների, դրանց ստուգման, իրավական գնահատության, ապացուցման ենթակա հանգամանքների վերաբերյալ ՀՀ քրեական և քրեադատավարական օրենսդրության վերոհիշյալ հիմնարար իրավադրույթների պահանջների համատեքստում, անդրադառնալով ամբաստանյալ Յուրի Շամիլի Ուտոևին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 338-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով առաջադրված մեղադրանքին և այդ առնչությամբ վերջինիս մեղքը հաստատող ապացույցների վերլուծությանը հարկ է նշել հետևյալը.
Քննարկվող դեպքում, Յուրի Շամիլի Ուտոևին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 338-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով առաջադրված մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցներն /կոնկրետ դեպքում/ ըստ էության բավարար չափով փաստական տվյալներ չեն պարունակում նշված մեղադրանքը գնահատելու առումով հիմնավոր հետևության հանգելու համար:
Հետևաբար, այդ առնչությամբ պաշտպանության կողմի դիրքորոշումն ըստ էության ոչ միայն չեն հերքվում, այլև որպես չփարատված կասկած պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ պաշպանության կողմի:
Որպիսի պայմաններում, նշվածի վերաբերյալ մեղադրողի վերաքննիչ բողոքում բերված պատճառաբանությունները, քննարկվող դեպքում, բավարար չափով փաստարկված չեն և այն բավարարելու առումով որևէ իրավական հետևանք առաջացնել չեն կարող:
Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ Յուրի Շամիլի Ուտոևի կողմից տրված որպես տուժողի նախաքննական ցուցմունքը, ինչպես նաև սույն գործով կազմված մեղադրական եզրակացությունում ներառված՝ փաստական տվյալներում տեղ գտած տեղեկություններն իրենց համադրությամբ, /կոնկրետ դեպքում/ ինքնին բավարար դիտարկվել չեն կարող մեղադրանքն այդ առնչությամբ գնահատելու համար:
Հետևաբար, այդ առնչությամբ ևս մեղադրողի վերաքննիչ բողոքում բերված պատճառաբանությունները, քննարկվող պարագայում, բավարար չափով փաստարկված չեն և այն բավարարելու առումով որևէ իրավական հետևանք առաջացնել չեն կարող:
Սույն գործով, վերոշարադրյալ ապացույցների բովանդակային վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ դրանք ինչպես առանձին, այնպես էլ համակցությամբ չեն հաստատում կոնկրետ գործով ապացուցման առարկան կազմող այնպիսի հանգամանք, ինչպիսին է` Յուրի Շամիլի Ուտոևի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված և իրենց մեղսագրված արարքը կատարելու մեջ:
Սույն որոշմամբ վկայակոչված իրավական վերլուծության լույսի ներքո, վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործում առկա ապացույցների համակցությունը /կոնկրետ դեպքում/ բավարար չէ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարելու, որ ամբաստանյալ Յուրի Շամիլի Ուտոևը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 338-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցավոր արարք:
Մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցների համակցությունը բավարար չէ Յուրի Ուտոևին մեղսագրվող հանցավոր արարքի փաստական հանգամանքները հաստատված համարելու այն ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած:
Հարկ է նշել, որ քննարկվող պարագայում, սույն գործով ձեռք բերված փաստական տվյալներն ինչպես առանձին վերցված, այնպես էլ իրենց համակցությամբ, բավարար չեն հիմնավոր հետևության հանգելու այն մասին, որ Յուրի Ուտոևը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 338-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին նախատեսված հանցավոր արարք:
Որպիսի պայմաններում, վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրողի վերաքննիչ բողոքում բերված պատճառաբանությունները` նյութական և դատավարական իրավունքի խախտումներ թույլ տալու և այլնի վերաբերյալ, քննարկվող պարագայում, անհիմն են և այն բավարարելու առումով որևէ իրավական հետևանք առաջացնել չեն կարող:
Հարկ է նշել նաև, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենս•րքի 420-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն.
<2. Արդարացման դատավճիռը, •ործը կարճելու մասին կամ մեղադրյալի օ•տին կայացրած այլ որոշումը չի կարող բեկանվել քրեադատավարական օրենքի էական խախտման շարժառիթով, եթե արդարացվածի անմեղությունը կասկած չի հարուցում>:
Հիմք ընդունելով վերոգրյալը, վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը Յուրի Շամիլի Ուտոևին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 338-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով առաջադրված մեղադրանքում, արդարացնելու հարցում հանգել է վերջնական ճիշտ եզրակացության, հետևաբար` վիճարկվող դատական ակտը բեկանելու և փոփոխելու հիմքեր չկան:
Վերը բերված հիմնավորումներով, մեղադրողի կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը Յուրի Շամիլի Ուտոևի նկատմամբ արդարացման դատական ակտ կայացնելիս, նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի խախտումներ թույլ չի տվել, որոնք կարող են ազդել սույն գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, հետևաբար` վիճարկվող արդարացման դատական ակտը պետք է թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ ներկայացված վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քր. դատ. օր-ի 393-րդ և 394-րդ հոդվածներով, վերաքննիչ դատարանը.

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Յուրի Շամիլի Ուտոևի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 338-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ի կետով, Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 07.12.2016թ. դատավճիռը թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ մեղադրողի վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Սույն որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակվելու պահից մեկամսյա ժամկետում:



ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ
Իսկականի հետ ճիշտ է.

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ