ԵԱՔԴ/0241/01/15


ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) հետևյալ կազմով.

նախագահող դատավոր` Ռ.Մխիթարյան
դատավորներ` Ս.Չիչոյան
Մ.Արղամանյան

քարտուղարությամբ` Հ.Հակոբյանի
մասնակցությամբ`
պաշտպաններ Է.Բեգլարյանի
Վ.Խաչատրյանի
ամբաստանյալներ Ա.Կարապետյանի
Լ.Ամիրյանի

2017 թվականի մարտի 23-ին, Երևան քաղաքում,

դռնբաց դատական նիստում, ամբաստանյալ Արման Կարապետյանի պաշտպան Էմին Բեգլարյանի և ամբաստանյալ Լյուդվիկ Ամիրյանի պաշտպան Վոլոդյա Խաչատրյանի վերաքննիչ բողոքների հիման վրա քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արման Ֆելիքսի Կարապետյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և Լյուդվիկ Սպարտակի Ամիրյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. 2015 թվականի դեկտեմբերի 11-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնում հարուցվել է թիվ 14826615 քրեական գործը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետի հատկանիշներով:
2015 թվականի դեկտեմբերի 19-ին Արման Ֆելիքսի Կարապետյանը ներգրավվել է որպես կասկածյալ՝ նրա նկատմամբ խափանման միջոց ընտրվելով չհեռանալու մասին ստորագրությունը:
2015 թվականի դեկտեմբերի 20-ին Լյուդվիկ Սպարտակի Ամիրյանը ներգրավվել է որպես կասկածյալ՝ նրա նկատմամբ խափանման միջոց ընտրվելով չհեռանալու մասին ստորագրությունը:
2015 թվականի դեկտեմբերի 22-ին Ա.Կարապետյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով:
2015 թվականի դեկտեմբերի 22-ին Լ.Ամիրյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով:
2015 թվականի դեկտեմբերի 25-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան):
2. Առաջին ատյանի դատարանի` 2016 թվականի նոյեմբերի 23-ի դատավճռով Ա.Կարապետյանը և Լ.Ամիրյանը մեղավոր են ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանք կատարելու մեջ, և նրանցից յուրաքանչյուրի նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 4 (չորս) ամիս ժամկետով:
Ամբաստանյալների նկատմամբ ընտրված չհեռանալու մասին ստորագրություն խափանման միջոցները թողնվել են անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Առաջին ատյանի դատարանի՝ վերը նշված դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոքներ են բերել ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանի պաշտպան Է.Բեգլարյանը և ամբաստանյալ Լ.Ամիրյանի պաշտպան Վ.Խաչատրյանը:

Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքների քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
3. Արման Ֆելիքսի Կարապետյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ. «նա, 2015 թվականի նոյեմբերի 26-ին՝ ժամը 19:10-ի սահմաններում, Լյուդվիկ Սպարտակի Ամիրյանի հետ միասին` խմբով, հասարակական կարգը բռնությամբ զուգորդված կոպիտ կերպով խախտելու ուղղակի դիտավորությամբ, Երևան քաղաքի Ա.Խաչատրյան 19 շենքի մոտ, գտնվելով ալկոհոլային հարբածության վիճակում, սեփական անձի առավելություններն ընդգծելու մոլուցքով տարված, չնչին պատճառով, այն է` ավտոմեքենայի ձայնային ազդանշան տալու համար, հայհոյանքներ է հնչեցրել Ներսես Մկրտչյանի հասցեին, որից հետո գործով չպարզված անձի կողմից հայհոյանքները դադարեցնելու հորդորները որպես պատճառ օգտագործելով՝ Լ.Ամիրյանի հետ հարձակվել են վերջինիս վրա և շուրջ 10 րոպե տևողությամբ բռնություն գործադրել` ձեռքերով հարվածներ հասցրել նրան, բղավել, շարունակել բարձրաձայն հայհոյանքներ հնչեցնել, անտեսելով Ներսես Մկրտչյանի, պատահական անցորդների և դեպքի վայր ժամանած ոստիկանության աշխատակիցների վիճաբանությունը դադարեցնելու և պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու պահանջը, այդ կերպ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելով հասարակության անդամների նկատմամբ»:
4. Լյուդվիկ Սպարտակի Ամիրյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ. « նա, 2015 թվականի նոյեմբերի 26-ին՝ ժամը 19:10-ի սահմաններում, Արման Ֆելիքսի Կարապետյանի հետ միասին` խմբով, հասարակական կարգը բռնությամբ զուգորդված կոպիտ կերպով խախտելու ուղղակի դիտավորությամբ, Երևան քաղաքի Ա.Խաչատրյան 19 շենքի մոտ, գտնվելով ալկոհոլային հարբածության վիճակում, սեփական անձի առավելություններն ընդգծելու մոլուցքով տարված, չնչին պատճառով, այն է՝ ավտոմեքենայի ձայնային ազդանշան տալու համար, հայհոյանքներ է հնչեցրել Ներսես Մկրտչյանի հասցեին, որից հետո գործով չպարզված անձի կողմից հայհոյանքները դադարեցնելու հորդորները որպես պատճառ օգտագործելով` Ա.Կարապետյանի հետ հարձակվել են վերջինիս վրա և շուրջ 10 րոպե տևողությամբ բռնություն գործադրել` ձեռքերով հարվածներ հասցրել նրան, բղավել, շարունակել բարձրաձայն հայհոյանքներ հնչեցնել, անտեսելով Ներսես Մկրտչյանի, պատահական անցորդների և դեպքի վայր ժամանած ոստիկանության աշխատակիցների վիճաբանությունը դադարեցնելու և պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու պահանջը, այդ կերպ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելով հասարակության անդամների նկատմամբ»:
5. Ամբաստանյալ Արման Կարապետյանն Առաջին ատյանի դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ. «(...) [Դ]եպքի օրը կոնկրետ չի հիշում, սակայն հիշում է, որ մի փոքր գինովցած [են եղել] և Լյուդվիկ Ամիրյանի տնից վերջինիս հետ [ուղևորվել են] խանութ: (...) Լյուդվիկ Ամիրյանը դուրս է եկել մեքենայից և մոտեցել իրեն անծանոթ տղամարդու: Վերջիններիս խոսակցությունից տեղյակ չի եղել, քանի որ մեքենայի մեջ բարձր երաժշտություն է միացված եղել: Դրանից հետո տեսել է, որ մի քանի տղաներ հարձակվել են Լյուդվիկ Ամիրյանի վրա, ապա մոտեցել է վերջիններիս, որից հետո սկսել են փոխադարձ հայհոյել և հրմշտել միմյանց: Վիճաբանությունը սկսվել է այն բանից հետո, երբ մեքենան վարելու ընթացքում իրենց հետևից երթևեկող մեքենան երկարատև ազդանշան է տվել, այնուհետև հայհոյել է և բառացիորեն ասել. «եկեք հետևիցս»: Դրանից հետո, փողոցում հիշյալ մեքենայի վարորդի հետ զրուցելիս Լյուդվիկ Ամիրյանին մոտեցել են անծանոթ երիտասարդ և աղջիկ, այնուհետև ևս շուրջ 6-7 տղաներ, և սկսել են ծեծի ենթարկել: Վիճաբանության ընթացքում փոխադարձ հայհոյանքներ են տվել միմյանց հասցեին, սակայն ոստիկանների ժամանելուց հետո հայհոյանքներ չեն հնչեցրել: Իր կարծիքով՝ իրենց մեքենայի ետնամասում կանգնած մեքենայի վարորդն ազդանշան է տվել, որպեսզի իրենք վարեն ավտոմեքենան, սակայն տվյալ պահին իրենց դիմաց մի քանի մեքենաներ են կանգնած եղել, այդ իսկ պատճառով էլ չէին կարողանում առաջ ընթանալ: Նշված մեքենայի վարորդի հայհոյելուց հետո միայն Լյուդվիկ Ամիրյանը մոտեցել է վերջինիս և զրուցել նրա հետ, իսկ մի պահ անց այդ վարորդը վարել է մեքենան ու հեռացել: Դրանից հետո մի անծանոթ երիտասարդ և աղջիկ մոտեցել են Լյուդվիկ Ամիրյանին, իսկ մի ակնթարթ անց ևս մի քանի տղաներ, ապա սկսել են ծեծի ենթարկել Լյուդվիկ Ամիրյանին, որն էլ տեսնելով մոտեցել և մասնակցել է ծեծկռտուքին: Իր մոտենալու ընթացքում ծեծկռտուքին միջամտող չի եղել, բոլորը ծեծել են Լյուդվիկ Ամիրյանին: Վիճաբանությունը տևել է շուրջ 7 րոպե, այդ ընթացքում թե իրենց, թե ծեծողների մոտ որևէ իր կամ առարկա չի եղել: Վիճաբանության ժամանակ անցորդներ եղել են, սակայն նրանցից որևէ մեկը չի միջամտել կամ սաստել: Չի կարող բացատրել, թե ինչու են միայն իրենց մատնացույց արել որպես վիճաբանողների և հայհոյանքներ հնչեցնողների: Դեպքի լրջությունը չի պատկերացրել, այդ իսկ պատճառով էլ ոստիկանների կողմից դեպքի վայր ժամանելուց հետո վերջիններիս որպես իրենց ծեծող անձանց մատնացույց չի արել: Նախաքննության ընթացքում տված ցուցմունքը չի կարդացել, սակայն չի հիշում քրեական գործի նյութերին ծանոթանալու ժամանակ ցուցմունքները կարդացել է, թե ոչ»:
Ամբաստանյալ Լյուդվիկ Ամիրյանն Առաջին ատյանի դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ. «(...) [Դ]եպքի օրը (...) խաչմերուկում լույսացույցի կանաչ լույսը կարմիրով փոխվելու կապակցությամբ կանգնել է, որից անմիջապես հետո հետևի մեքենան ազդանշան է տվել: Ազդանշանը տալուց հետո ձեռքը դուրս է հանել, որպեսզի հասկացնի, որ կարմիր է և չի կարող վարել, սակայն նշված մեքենայի վարորդն ավելի երկար ազդանշան է տվել: Դրանից հետո ինքն իջել և մոտեցել է ազդանշան տվող մեքենային: Նշված մեքենայի ղեկն աջ կողմից է եղել, սակայն ինքը մոտեցել է ձախ կողմի դռանը և բառացիորեն ասել. «ինչու ես ազդանշան տալիս, արա»: Ի պատասխան դրան Ներսես Մկրտչյանը հայհոյել է ու ասել. «արի հետևիցս»: Վերջինիս գնալուց հետո նրան չի տեսել ինքը բորբոքված լինելու պատճառով փողոցում հայհոյել է: Այդ պահին փողոցով զույգեր են անցել ու նրանցից անծանոթ տղան, լսելով հայհոյանքը, բորբոքված մոտեցել և սաստել է, որի առիթով և ներողություն է խնդրել: Այդ պահին Ա.Կարապետյանը մոտեցել է և դիմելով անծանոթ երիտասարդին` ասել է. «հըն, քո ուզածը ինչ է», որից հետո սկսել են քաշքշել միմյանց: Չի նկատել, թե ինչպես են հետևից այլ տղաներ մոտեցել, որոնք սկսել են հարվածել իրենց, որի հետևանքով գիտակցությունը կորցրել է: Այնուհետև, ոստիկանների կողմից դեպքի վայր ժամանելուց հետո նկատել է, որ քթից արյուն է հոսում, ապա ոստիկանների հետ գնացել է բաժին: Վիճաբանության ընթացքում քթի և ծնկների շրջաններում մարմնական վնասվածքներ է ստացել, սակայն առաջին բուժօգնություն չի ստացել: Բացի մարմնական վնասվածքներից պատռվել է բաճկոնը: Դեպքից որոշ ժամանակ անց «Երևան Մոլ»-ում հանդիպել է Ներսես Մկրտչյանին և զրուցել նրա հետ, նախատել է սուտ ցուցմունք տալու համար և հորդորել դատարանում պատմել ճշմարտությունը»:
Վկա Ներսես Մկրտչյանն Առաջին ատյանի դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ. «(...) [Դ]եպքի հանգամանքներն աղոտ է հիշում, սակայն հաստատապես հիշում է, որ աղջկա բղավոց, օգնության ձայն լսելով` մոտեցել և տեսել է, որ վիճաբանություն է, և այն դադարեցնելու նպատակով միջամտել է: Չգիտի, թե վիճաբանությունն ում հետ է եղել և որքան ժամանակ է տևել: Դեպքի վայրում հավաքվել էին շուրջ 8-12 մարդ, որոնց չի ճանաչում: Լյուդվիկ Ամիրյանին վնասվածքներով չի տեսել: Դեպքի մանրամասները չի հիշում, քանի որ դրանից հետո տևական ժամանակ է անցել և նշված վիճաբանությունն իրեն չէր հետաքրքրում: Մինչ տվյալ դեպքն այլ միջադեպ է եղել իր հետ, ավտովթարից մի կերպ է խուսափել: Անձնական օգտագործման «Հոնդա» մակնիշի մեքենայով Փափազյան փողոցով Կոմիտասի փողոց թեքվելուց առաջ, խաչմերուկի վերևի` Ա.Խաչատրյան փողոցի կողմից ավտոմեքենա է երթևեկել, և եթե ձայնային ազդանշան չարձակեր, հնարավոր է ավտովթար լիներ: (...) Այդ ժամանակ ազդանշան է տվել, ստացել է պատասխան ազդանշան, ապա վիճել են, որից հետո գնացել է բակ: Նշված մեքենայի ղեկին եղել է Լյուդվիկը: Բակ մտնելով ցանկացել է հասկանալ, թե ինչ է եղել նշված մեքենայի ուղևորների հետ, քանի որ նրանց վարքագծից հասկացել է, որ վարորդն ալկոհոլի ազդեցության տակ է:
Իր մեքենայի ղեկն աջակողմյա է, իսկ Լյուդվիկը մոտեցել է հակառակ՝ ձախ դռան կողմից, (...) ալկոհոլի հոտ չի զգացել: Չի հիշում, թե վերջինիս հետ ինչ են զրուցել, բայց հիշում է, որ վիճաբանել են, այնուհետև գնացել է բակ, ապա տուն գնալիս մոտ 30 մետր հեռավորությունից լսել է աղջկա բղավոց, օգնության կանչեր: Մոտենալով տեսել է, որ վիճաբանություն է, անգամ չի պատկերացրել, որ վիճաբանողները կարող են վերը նշված նույն մեքենայի մեջ գտնվող անձինք լինել, որոնց մեքենան պետք է հարվածեր իր մեքենային:
Վիճաբանությունը տեղի է ունեցել խաչմերուկից մի փոքր այն կողմ, (...) բնակելի շենքերից շուրջ 10 մետր էր հեռու և հնարավոր է բնակիչները լսած լինեն վիճաբանության ձայները: Վիճաբանողները եղել են 3-ից 4 հոգի, նրանց չի ճանաչել, սակայն հիշում է, որ նրանցից երկուսը մեկի դեմ էին: Վիճաբանությունը տևել է շուրջ 1-2 րոպե, որի ընթացքում մասնակիցները հայհոյում էին միմյանց, իսկ այդ պահին դեպքի վայրում գտնվող շուրջ 7-8 անձինք փորձում էին դադարեցնել այն: Ոստիկանության աշխատակիցների կողմից դեպքի վայր ժամանելուց հետո տեղի ունեցածը չի հիշում, քանի որ շտապում էր և գնացել է տուն:
Նախաքննության ընթացքում բացատրություն և ցուցմունք տալու ժամանակ իր վրա որևէ ճնշում չի գործադրվել, որևէ մեկը չի ազդել իր վրա, դրանք գրվել են բացառապես իր մտքերից: Նախաքննության ընթացքում ցուցմունքներ տալուց դեպքի հանգամանքներն ավելի լավ էր հիշում, սակայն հնարավոր է, որ անուշադրության պատճառով ավելի հակիրճ է ներկայացրել: Դեպքից հետո Լյուդվիկ Ամիրյանի պաշտպանը զանգահարել է իր բջջային հեռախոսահամարին և ցանկություն հայտնել զրուցել դեպքի մասին: Հանդիպել են «Երևան Մոլ»-ի սրճարաներից մեկում, որտեղ ժամանել էին Լյուդվիկը և նրա պաշտպանը: Զրույցի ընթացքում հիշելով դեպքի հանգամանքները, դիմելով Լյուդվիկին` ասել է, որ նա է եղել վիճաբանողներից մեկը, սակայն այդպես էլ չի հասկացել հանդիպման բուն նպատակը: Ինչ վերաբերում է մյուս ամբաստանյալին, ապա նրան տեսել է միայն առերեսման ժամանակ»:
Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտվել են նաև վկա Ներսես Մկրտչյանի նախաքննական ցուցմունքները, համաձայն որոնց՝ վկան հայտնել է, որ 2015 թվականի նոյեմբերի 26-ին՝ ժամը 19:00-ի սահմաններում, իրեն պատկանող «Honda airwave» մակնիշի ավտոմեքենայով տուն վերադառնալիս, երբ լուսացույցի կանաչ լույսի տակ մուտք է գործել Երևան քաղաքի Ա.Խաչատրյան և Փափազյան փողոցների խաչմերուկ, այդ պահին աջ կողմից հանդիպակաց դուրս է եկել մուգ գույնի «Օպել» մակնիշի ավտոմեքենա, որի մեջ եղել է երկու տղամարդ: Քանի որ գրեթե բախվել են, ուստի ինքը ձայնային ազդանաշան է տվել և արգելակել, որի արդյունքում ավտոմեքենաները կանգնել են միմյանցից մոտ մեկ մետր հեռավորության վրա: «Օպել» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդն այդ ժամանակ ձեռքը դրել է ձայնային ազդանշանին ու իջեցնելով ավտոմեքենայի կողային ապակին` սկսել է գոռալ՝ ասելով. «հըն արա, ինչ ես սիգնալ տալիս»: Այնուհետև իջնելով ավտոմեքենայից ու նույն պահվածքով մոտենալով իր ավտոմեքենայի աջակողմյան պատուհանին` ձեռքը մտցրել է սրահ և սկսել է հայհոյել ու անկանոն շարժումներ կատարել: Նրա հետ եղած տղամարդը նույնպես գոռգոռացել է, սակայն վերջինս ավտոմեքենայից չի իջել: Տեսնելով, որ նրանք հարբած են և չցանկանալով կոնֆլիկտի մեջ մտնել՝ ինքը չի պատասխանել և ավտոմեքենան անմիջապես վարել է դեպի իրենց՝ Փափազյան փողոցի թիվ 25 շենքի բակ: Այնուհետև փողոցի կողմից լսելով աղջկա գոռոց ու օգնության կանչ, անմիջապես գնացել է դեպի փողոցի կողմ և տեսել, որ իրեն անծանոթ երկու անձինք` լկտի պահվածքով, գոռում, հայհոյում ու հարվածներ են հասցնում իրեն անծանոթ մի երիտասարդ տղայի: Դատելով իրավիճակից` հասկացել է, որ աղջիկը ծեծվողի ընկերուհին է: Նշված երկու տղամարդիկ, ոչինչ հաշվի չառնելով, բարձր ձայնով սեռական բնույթի լկտի հայհոյանքներ տալով, ձեռքերով հարվածներ են հասցրել նշված տղային, ինչն անձամբ տեսնելով ու լսելով՝ ինքը միջամտել և նրանցից մեկին հրելով` տարել է մի կողմ, որպեսզի չհարվածի: Վերջինս մի փոքր հեռանալուց հետո վերադարձել է` բահի պոչի նման փայտ ձեռքին, և կրկին հայհոյանքներով ու գոռալով հարձակվել է այդ տղայի վրա, ով հասցրել էր մեկ անգամ հարվածել մյուս տղամարդու դեմքին: Այդ ժամանակ մոտեցել են նաև անցորդներ ու վերջիններիս հետ միասին մեծ դժվարությամբ կարողացել են այդ երկու տղամարդուն մի կողմ տանել, սակայն միչև ոստիկանների ժամանելը նրանք շարունակել են դրսևորել լկտի պահվածք, այդ թվում՝ հայհոյանքներ են տվել և գոռգոռացել:
Պատասխանելով առաջադրված հարցերին՝ վկան պնդել է, որ իր և «Օպել» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդի միջև վիճաբանությունը տևել է շուրջ 2 րոպե, վարորդը դրսևորել է լկտի պահվածք ու գոռգոռալով տվել է սեռական բնույթի հայհոյանքներ, իսկ նկարագրած մյուս միջադեպն իր մոտենալուց հետո տևել է շուրջ 5 րոպե, որից հետո հարվածները դադարել են, սակայն միչև ոստիկանների ժամանելը նշված երկու տղամարդիկ շարունակել են իրենց լկտի պահվածքը, գոռալն ու հայհոյանքներ տալը: Բացի վիճաբանողներից և իրենցից ներկա են գտնվել ևս 8-9 անձինք, ովքեր նույնպես փորձել են հանգստացնել այդ երկու տղամարդուն: Վերջիններիս պահվածքը զայրույթ է առաջացրել հավաքվածների մոտ, վիճաբանության սկիզբն անձամբ չի տեսել, սակայն կարծում է, որ այն տեղի է ունեցել նշված երկու տղամարդկանց լկտի պահվածքի պատճառով: Կարծում է, որ երիտասարդ տղան նրանցից մեկին հարվածել է` ի պատասխան նրանց ագրեսիվ վարքագծի:
Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտի համաձայն՝ վկա Գևորգ Նազարյանը դատաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ. «(...) 2015 թվականի նոյեմբերի 26-ին` ժամը 7-7:30-ի սահմաններում, 102 հեռախոսահամարին ահազանգ են ստացել, համաձայն որի՝ անհրաժեշտություն է առաջացել մոտենալ Արամ Խաչատրյան-Փափազյան փողոցների խաչմերուկ, քանի որ վիճաբանություն է տեղի ունենում և հավաքվել են շուրջ 20 անձինք: (...) Մոտենալով նշված հատվածին` տեսել են, որ բնակելի շենքերի պատուհաններից բնակիչները նայում են, մարդիկ են հավաքված, ովքեր մատնացույց են արել 2 տղամարդու: Ամբաստանյալներ Ա.Կարապետյանը և Լ.Ամիրյանը, իրենց տեսնելով, շտապել են դեպի մեքենան, ապա իրենց պահանջով իջել մեքենայից և սկսել են հայոհանքներ հնչեցնել: Հորդորել է չհայհոյել, որից հետո տեղափոխել են ոստիկանության բաժին: Նկատել է, որ նրանք վնասվածքներ ունեն, նրանցից մեկի քիթը վնասված էր: Ամբաստանյալներ Ա.Կարապետյանը և Լ.Ամիրյանը դեպքի վայրում հայհոյում էին, բայց ոչ կոնկրետ որևէ անձի ուղղված: Վերջիններիս հագուստի և նրանց վիճակի մասին չի հիշում, բայց ակնհայտ էր, որ նրանք գտնվում էին ալկոհոլային խմիչքի ազդեցության տակ: Ներկա գտնվողներից հարցրել և իմացել է, որ վիճաբանողներն այդ երկու անձինք են, սական չի կարողացել ճշտել, թե ում հետ, քանի որ դեպքի վայրում գտնվող անձինք մատնացույց են արել ամբաստանյալներին, սակայն չեն նշել, թե ում հետ են կռվել: Ամբաստանյալներ Ա.Կարապետյանը և Լ.Ամիրյանը ալկոհոլի ազդեցության տակ են եղել և հայհոյանքներ են հնչեցրել մինչև մեքենան ուղեկցելը: (...)»:
Վկա Արման Մարտիրոսյանն Առաջին ատյանի դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ. «(...) 2015 թվականի նոյեմբերի 26-ին ժամը 9:20-ին ծառայություն էր կատարում, երբ ոստիկանության Արաբկիրի բաժնից 102 կապի միջոցով ահազանգ են ստացել, որ մոտենան Արամ Խաչատրյան 19 շենքի դիմաց: Մոտենալով դեպքի վայր, քաղաքացիները մատնացուց են արել ամբաստանյալներին, ովքեր արդեն նստել էին մեքենան: Մոտեցել են վերջիններիս և հորդորել դուրս գալ մեքենայից, ապա տարբեր մեքենաներով վերջիններիս տեղափոխել են ոստիկանության բաժին: (...) [Դ]եպքի վայրում հավաքված են եղել մոտ 20 մարդ: Ամբաստանյալներին մոտենալիս և մինչև նրանց մեքենան ուղեկցելը վերջիններս ընդհանուր հայհոյանքներ էին հնչեցնում: Դեպքի վայրում կռիվ չեն տեսել, քաղաքացիններն են հայտնել, որ վիճաբանողներն այդ երկու անձինք են: Ամբաստանյալներից մեկի քիթը [եղել է վնասված]:
Վկա Արթուր Ղազարյանն Առաջին ատյանի դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ. «(...) [Դ]եպքի օրն ահազանգ է ստացվել օպերատիվ կենտրոնից՝ վիճաբանության կապակցությամբ Ա.Խաչատրյան 19 շենքին մոտենալու համար: Մինչ նշված հասցեին մոտենալը` մյուս պարեկային խումբն, արդեն հասնելով դեպքի վայր,պարզել էր, որ վիճաբանողները երկուսն են, որոնք գտնվում էին ալկոհոլի ազդեցության տակ և անհասցե հայհոյանքներ էին հնչեցնում: Երբ ժամանել է դեպքի վայր, ոստիկաններն այդ երկու տղամարդկանց հորդորում էին լռել, սակայն նրանք չէին լռում: Դեպքի վայրում մարդիկ էին հավաքված, այն գտնվում էր երթևեկելի և բնակելի շենքերի միջնամասում, որտեղից բնակիչները նայում էին: Նրանց վրայից ալկոհոլի հոտ էր գալիս և քաղաքացիները կանգնած նայում էին, թե ամբաստանյալներն ինչպես են անհասցե հայհոյում»:
Վկա Վահագն Վարդանյանն Առաջին ատյանի դատարանում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ. «(...) [Ծ]առայողական պարտականությունները կատարելու ընթացքում ահազանգ է ստացել, որ Փափազյան-Արամ Խաչատրյան փողոցների խաչմերուկում վիճաբանություն է տեղի ունենում և անհրաժեշտ է մոտենալ նշված հատվածին: Մինչ իրենց մոտենալը մյուս պարեկային խումբն արդեն հասել էր դեպքի վայր: Հասնելով դեպքի վայր` տեսել է, որ երկու տղամարդիկ վիճաբանում են, ներկա էին նաև այլ անձինք, ովքեր ուղղակի հետևում էին վիճաբանությանը: Նշված երկու տղամարդիկ հայհոյում էին, որի կապակցությամբ հորդորել են չհայհոյել վերջիններիս: Դրանից հետո նրանց նստեցրել են մեքենան ու տեղափոխել ոստիկանության բաժին: (...) [Դ]եպքի վայրում շուրջ 20 քաղաքացիներ են ներկա գտնվել, որոնց մեծամասնությունը տղամարդիկ էին, սակայն ներկա էին նաև կանայք: Բացի այդ, նշված հատվածում բնակելի շենքեր են, և հնչեցվող հայհոյանքները լսելի էր հավաքվածներին և բնակիչներին: Նշված բնակելի շենքերի բնակիչները վիճաբանությանը չեն միջամտել, միայն տարեց անձնավորություն է մոտեցել և խնդրել այդ երկու անձանց տեղափոխել ոստիկանության բաժին: Տեղյակ է, որ վիճաբանությունը տեղի է ունեցել երիտասարդ զույգի անցնելու ընթացքում հիշյալ երկու տղամարդկանց կողմից հայհոյանք տալու առիթով: Նկատել է, որ ամբաստանյալներից մեկի դեմքին վնասվածք է առկա, որն առաջացել էր վիճաբանության ընթացքում, սակայն չի կարող ասել, թե կոնկրետ ինչ հանգամանքներում է նա նշված վնասվածքը ստացել»:
Վկա Մերի Թամրազյանի՝ Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտված նախաքննական ցուցմունքի համաձայն՝ վկան քննությանը հայտնել է, որ 2015 թվականի նոյեմբերի 26-ին՝ ժամը 19:10-ի սահմաններում, ավտոմեքենան կայանելուց հետո իրենց՝ Երևան քաղաքի Ա.Խաչատրյան փողոցի թիվ 19 շենքի անկյունային հատվածից լսելով աղջկա բարձր ճիչեր, անհանգստացել, զանգահարել է ոստիկանություն ու հայտնել է, որ իրենց շենքի մոտ խուլիգանություն է կատարվում. միմյանց ծեծում են, քանի որ աղջկա ճիչերից այդպես է ենթադրել: Ոստիկանություն ահազանգելուց հետո անմիջապես բարձացել է տուն:
6. Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտի համաձայն.
«(...)
Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների գնահատման արդյունքներով Դատարանը հաստատված համարեց ամբաստանյալ Արման Ֆելիքսի Կարապետյանի կողմից խմբի կազմում խուլիգանություն կատարելը` դիտավորությամբ հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելը, որն արտահայտվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով և զուգորդվել է անձի նկատմամբ բռնություն գործադրելով, որպիսի գործողությունն արտահայտվել է հետևյալում.
Արման Ֆելիքսի Կարապետյանը 2015 թվականի նոյեմբերի 26-ին` ժամը 19:10-ի սահմաններում, Լյուդվիկ Սպարտակի Ամիրյանի հետ միասին` խմբով, հասարակական կարգը բռնությամբ զուգորդված կոպիտ կերպով խախտելու ուղղակի դիտավորությամբ, Երևան քաղաքի Ա.Խաչատրյան 19 շենքի մոտ, գտնվելով ալկոհոլային հարբածության վիճակում, սեփական անձի առավելություններն ընդգծելու մոլուցքով տարված, չնչին պատճառով, այն է` ավտոմեքենայի ձայնային ազդանշան տալու համար, հայհոյանքներ է հնչեցրել Ներսես Մկրտչյանի հասցեին, որից հետո գործով չպարզված անձի կողմից հայհոյանքները դադարեցնելու հորդորները որպես պատճառ օգտագործելով, Լ.Ամիրյանի հետ հարձակվել են վերջինիս վրա և շուրջ 10 րոպե տևողությամբ բռնություն գործադրել. ձեռքերով հարվածներ հասցրել նրան, բղավել, շարունակել բարձրաձայն հայհոյանքներ հնչեցնել` անտեսելով Ներսես Մկրտչյանի, պատահական անցորդների և դեպքի վայր ժամանած ոստիկանության աշխատակիցների վիճաբանությունը դադարեցնելու և պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու պահանջը, այդ կերպ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելով հասարակության անդամների նկատմամբ:
Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների գնահատման արդյունքներով Դատարանը հաստատված համարեց ամբաստանյալ Լյուդվիկ Սպարտակի Ամիրյանի կողմից խմբի կազմում խուլիգանություն կատարելը` դիտավորությամբ հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելը, որն արտահայտվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով և զուգորդվել է անձի նկատմամբ բռնություն գործադրելով, որպիսի գործողությունն արտահայտվել է հետևյալում.
Լյուդվիկ Սպարտակի Ամիրյանը 2015 թվականի նոյեմբերի 26-ին, ժամը 19:10-ի սահմաններում Արման Ֆելիքսի Կարապետյանի հետ միասին` խմբով, հասարակական կարգը բռնությամբ զուգորդված կոպիտ կերպով խախտելու ուղղակի դիտավորությամբ, Երևան քաղաքի Ա.Խաչատրյան 19 շենքի մոտ, գտնվելով ալկոհոլային հարբածության վիճակում, սեփական անձի առավելություններն ընդգծելու մոլուցքով տարված, չնչին պատճառով, այն է՝ ավտոմեքենայի ձայնային ազդանշան տալու համար, հայհոյանքներ է հնչեցրել Ներսես Մկրտչյանի հասցեին, որից հետո գործով չպարզված անձի կողմից հայհոյանքները դադարեցնելու հորդորներն որպես պատճառ օգտագործելով, Ա.Կարապետյանի հետ հարձակվել են վերջինիս վրա և շուրջ 10 րոպե տևողությամբ բռնություն գործադրել` ձեռքերով հարվածներ հասցրել նրան, բղավել, շարունակել բարձրաձայն հայհոյանքներ հնչեցնել, անտեսելով Ներսես Մկրտչյանի, պատահական անցորդների և դեպքի վայր ժամանած ոստիկանության աշխատակիցների վիճաբանությունը դադարեցնելու և պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու պահանջը, այդ կերպ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելով հասարակության անդամների նկատմամբ:
Այդ հետևության Դատարանը հանգեց պատշաճ իրավական ընթացակարգերի շրջանակներում հետազոտած ապացույցների համադրման և գնահատման արդյունքներով:
(...)
Պատշաճ իրավական ընթացակարգերի շրջանակներում գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված վերոնշյալ ապացույցները` Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Արման Ֆելիքսի Կարապետյանի կողմից մի խումբ անձանց կազմում խուլիգանություն կատարելը` դիտավորությամբ հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելը, որը արտահայտվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով և զուգորդվել է անձի նկատմամբ բռնություն գործադրելով, հաստատված և ապացուցված է, այսինքն` Արման Ֆելիքսի Կարապետյանը մեղավորությամբ կատարել է հանցավոր արարք, որը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին, հետևաբար` վերջինս ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի վերը հիշատակված հոդվածով (համապատասխան մասով):
Պատշաճ իրավական ընթացակարգերի շրջանակներում գնահատելով դատաքննությամբ հետազոտված վերոնշյալ ապացույցները`Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Լյուդվիկ Սպարտակի Ամիրյանի կողմից մի խումբ անձանց կողմից խուլիգանություն կատարելը` դիտավորությամբ հասարակական կարգը կոպիտ կերպով խախտելը, որը արտահայտվել է հասարակության նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունքով և զուգորդվել է անձի նկատմամբ բռնություն գործադրելով, հաստատված և ապացուցված է, այսինքն` Լյուդվիկ Սպարտակի Ամիրյանը մեղավորությամբ կատարել է հանցավոր արարք, որը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին, հետևաբար` վերջինս ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի վերը հիշատակված հոդվածով (համապատասխան մասով):
Նման հետևության Դատարանը հանգեց` հաշվի առնելով վկաների նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքները, դատարանում հրապարակված և հետազոտված մյուս ապացույցները:
Անդրադառնալով պաշտպաններ Վ.Խաչատրյանի և Է.Բեգլարյանի պաշտպանական ճառում բերված՝ իրենց պաշտպանյալներ Լյուդվիկ Ամիրյանի և Արման Կարապետյանի կողմից կատարած արարքներում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցակազմի առկայությունը հիմնավորող փաստական տվյալների բացակայության պատճառաբանությամբ վերջիններիս նկատմամբ արդարացման դատավճիռ կայացնելու վերաբերյալ միջնորդությանը` դատարանը գտնում է, որ այն անհիմն է, ենթակա է մերժման, քանի որ պաշտպանական կողմի բերած՝ ամբաստանյալների արարքներում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցակազմի հատկանիշների բացակայության պատճառաբանություններն ու հիմնավորումները հերքվել են դատաքննությամբ հետազոտված ներքոհիշյալ ապացույցներով.
- Վկա Ներսես Ռաֆայելի Մկրտչյանի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքներով, համաձայն որոնց` վերջինս հայտնել է, որ դեպքի օրը անձնական օգտագործման «Հոնդա» մակնիշի մեքենայով Փափազյան փողոցով Կոմիտասի փողոց թեքվելուց առաջ, խաչմերուկի վերևի` Ա.Խաչատրյան փողոցի կողմից ավտոմեքենա էր երթևեկում, և եթե ձայնային ազդանշան չարձակեր, հնարավոր է ավտովթար լիներ: Հիշյալ մեքենայի վարորդն ոչ թե արագ էր վարում այն, այլ անուշադիր էր, քանի որ իր համար լուսաֆորի կանաչ լույսի պայմաններում քիչ էր մնում հիշյալ մեքենան հարվածեր իր մեքենայի հետնամասին: Այդ ժամանակ ազդանշան է տվել, ստացել է պատասխան ազդանշանը, ապա շուրջ մեկ մետր հեռավորության վրա «Օպել» մեքենայի վարորդը իջեցրել է ապակիները և միաժամանակ ձեռքը դնելով ազդանշանին սկսել է գոռալ, թե. «Հըն արա, ինչ ես սիգնալ տալիս»: Ի պատասխան ասել է. «Սիգնալ եմ տալիս իրեն չխփելու համար», ապա հարցրել, թե ինչի համար է ուժեղ ազդանշան տալիս, սակայն նշված մեքենայի ղեկի վարորդ Լյուդվիկը մոտեցել է հակառակ՝ ձախ դռան կողմից, չի հիշում, թե վերջինիս հետ ինչ են զրուցել, բայց հիշում է, որ վիճաբանել են: Այնուհետև տուն գնալուց՝ մոտ 30 մետր հեռավորությունից լսել է աղջկա բղավոց՝ օգնության կանչեր: Մոտենալով տեսել է, որ վիճաբանություն է, անգամ չի պատկերացրել, որ վիճաբանողները կարող է վերը նշված՝ նույն մեքենայի մեջ գտնվող անձինք լինել, որոնց մեքենան պետք է հարվածեր իր մեքենային:
Վիճաբանությունը տեղի է ունեցել խաչմերուկից մի փոքր այն կողմ, ավելի շատ մոտ էր երթևեկության մասին, քան բնակելի շենքերին, սակայն բնակելի շենքերից շուրջ 10 մետր էր հեռու և հնարավոր է բնակիչները լսած լինեն վիճաբանության ձայները:
Վիճաբանողները եղել են 3-ից 4 հոգի, նրանց չի ճանաչել, սակայն հիշում է, որ նրանցից երկուսը մեկի դեմ էին: Վիճաբանությունը տևել է շուրջ 1-2 րոպե, որի ընթացքում մասնակիցները հայհոյում էին միմյանց, իսկ այդ պահին դեպքի վայրում գտնվող շուրջ 7-8 անձինք փորձում էին դադարեցնել այն:
Դեպքից հետո Լյուդվիկ Ամիրյանի պաշտպանը զանգահարել է իր բջջային հեռախոսահամարին և ցանկություն հայտնել զրուցել դեպքի մասին: Հանդիպել են «Երևան մոլլի» սրճարաններից մեկում, որտեղ ժամանել էին Լյուդվիկը և նրա պաշտպանը: Զրույցի ընթացքում հիշելով դեպքի հանգամանքները՝ դիմելով Լյուդվիկին ասել է, որ նա է եղել վիճաբանողներից մեկը:
Դատելով իրավիճակից` հասկացել է, որ աղջիկը ծեծվողի ընկերուհին էր, սակայն այդ երկու տղամարդիկ դա հաշվի չէին առնում և բարձր ձայնով հայհոյում էին՝ տալով լկտի սեռական բնույթի հայհոյանքներ ու ձեռքերով հարվածներ էին հասցնում այդ տղային, ինչն անձամբ տեսել ու լսել է: Միջամտել է և նրանցից մեկին հրելով տարել է մի կողմ, որպեսզի չհարվածի: Վերջինս, մի փոքր հեռանալով, վերադարձել է` բահի պոչի նման փայտը ձեռքին և կրկին հայհոյանքներով և գոռալով հարձակվել է այդ տղայի վրա, ով հասցրել էր մեկ անգամ հարվածել մյուս տղամարդու դեմքին: Անցորդները մոտեցել են և վերջիվերջո շատ դժվարությամբ այդ երկու տղամարդուն տարել են մի կողմ, սակայն նրանք չեն հանգստացել և շարունակում էին իրենց լկտի պահվածքը, այդ թվում հայհոյանքները և գոռգոռոցները՝ մինչ ոստիկանության աշխատողների ժամանումը: Իր և «Օպել» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդի միջև վիճաբանությունը տևել է շուրջ 2 րոպե, վարորդը դրսևորում էր լկտի վարքագիծ և տալիս էր սեռական բնույթի հայհոյանքներ:
Ա.Խաչատրյանի փողոցում տեղի ունեցած վիճաբանությունը իր մոտենալուց հետո տևել է շուրջ 5 րոպե, որի ժամանակ նրանք միմյանց հարվածում էին, սակայն այդ երկու տղամարդիկ մինչ ոստիկանության գալը շարունակել են իրենց լկտի պահվածքը, գոռալը և հայհոյանքները: Բացի վիճաբանողներից և իրենից ներկա էին ևս 8-9 անձինք, որոնք փորձում էին հանգստացնել նրանց, սակայն չէր հաջողվում, քանի որ նրանց պահվածքը նույնն էր, նրանք երկուսով էլ հարվածում, հայհոյում ու գոռում էին:
- Վկա Գևորգ Լեռնիկի Նազարյանի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքներով, համաձայն որոնց` վերջինս հայտնել է, որ 2015 թվականի նոյեմբերի 26-ին` ժամը 7-7:30-ի սահմաններում, 1-02 հեռախոսահամարին ահազանգ են ստացել, համաձայն որի` անհրաժեշտություն է առաջացել մոտենալ Արամ Խաչատրյան-Փափազյան փողոցների խաչմերուկ, քանի որ վիճաբանություն է տեղի ունենում և հավաքվել են շուրջ 20 անձինք: Քանի որ իրենց պարտականությունների մեջ էր մտնում դեպքի վերաբերյալ հաղորդում ստանալուց անմիջապես մեկնել նշված հասցեով և կատարել համապատասխան գործողություններ, ուստի իրենք գնացել են նշված հասցեով: Մոտենալով նշված հատվածին` տեսել են, որ բնակելի շենքերի պատուհաններից բնակիչները նայում են, մարդիկ են հավաքված, ովքեր մատնացույց են արել 2 տղամարդու: Ամբաստանյալներ Ա.Կարապետյանը և Լ.Ամիրյանը դեպքի վայրում հայհոյում էին, մինչև ոստիկանության ավտոմեքենան ուղեկցելը, իսկ մեքենայի մեջ գտնվելիս տալիս էին լկտի պատասխաններ, մասնավորապես ասում էին. «Դե կռիվա, արել ենք, ինչ եք մեզանից ուզում, ու անհասցե հայհոյանքներ»:
Ներկա գտնվողներից տեղեկացել է, որ վիճաբանողներն այդ երկու անձինք են:
- Վկա Արթուր Վաչիկի Ղազարյանի նախաքննական ցուցմունքով, համաձայն որի` վերջինս հայտնել է, որ դեպքի օրն ահազանգ է ստացվել օպերատիվ կենտրոնից՝ վիճաբանության կապակցությամբ Ա.Խաչատրյան 19 շենքին մոտենալու համար: Մինչ նշված հասցեին մոտենալը մյուս պարեկային խումբն, արդեն հասնելով դեպքի վայր, պարզել էր, որ վիճաբանողներն երկուսն են, որոնք գտնվում էին ալկոհոլի ազդեցության տակ և անհասցե հայհոյանքներ էին հնչեցնում:
Երբ ժամանել է դեպքի վայր ոստիկանները հորդորում էին լռել այդ երկու տղամարդկանց, սակայն նրանք չէին լռում: Դեպքի վայրում մարդիկ էին հավաքված, այն գտնվում էր երթևեկելի և բնակելի շենքերի միջնամասում, որտեղից բնակիչները նայում էին: Նրանց վրայից ալկոհոլի հոտ էր գալիս և քաղաքացիները կանգնած նայում էին, թե ամբաստանյալներն ինչպես են անհասցե հայհոյում:
-Վկա Վահագն Մարտինի Վարդանյանի նախաքննական ցուցմունքով, համաձայն որի` վերջինս հայտնել է, որ ծառայողական պարտականությունները կատարելու ընթացքում ահազանգ է ստացել, որ Փափազյան-Արամ Խաչատրյան փողոցների խաչմերուկում վիճաբանություն է տեղի ունենում և անհրաժեշտ է մոտենալ նշված հատվածին: Մինչ իրենց մոտենալը մյուս պարեկային խումբն արդեն հասել էր դեպքի վայր: Հասնելով դեպքի վայր` տեսել է, որ երկու տղամարդիկ վիճաբանում են, ներկա էին նաև այլ անձինք, ովքեր ուղղակի հետևում էին վիճաբանությանը: Նշված երկու տղամարդիկ հայհոյում էին, որի կապակցությամբ հորդորել են չհայհոյել վերջիններիս: Դրանից հետո նրանց նստեցրել են մեքենան ու տեղափոխել ոստիկանության բաժին:
Նշել է նաև, որ դեպքի վայրում շուրջ 20 քաղաքացիներ են ներկա գտնվել, որոնց մեծամասնությունը տղամարդիկ էին, սակայն ներկա էին նաև կանայք: Բացի այդ, նշված հատվածում բնակելի շենքեր են և հնչեցվող հայհոյանքները լսելի էր հավաքվածներին և բնակիչներին: Նշված բնակելի շենքերի բնակիչները վիճաբանությանը չեն միջամտել, միայն տարեց անձնավորություններից մեկը մոտեցել և խնդրել է այդ երկու անձանց տեղափոխել ոստիկանության բաժին:
Տեղյակ է, որ վիճաբանությունը տեղի է ունեցել երիտասարդ զույգի անցնելու ընթացքում հիշյալ երկու տղամարդկանց կողմից հայհոյանք տալու առիթով:
- Հրապարակված և հետազոտված ՀՀ ոստիկանության Արաբկիրի բաժնի պետ Հ.Խոստեղյանին ուղղված՝ նույն բաժնի օպեր հերթապահ Ն.Կավչյանի զեկուցագրով, համաձայն որի` 26.11.2015թ-ին` ժամը 19:10-ին, անհայտ քաղաքացուհին զանգահարել է 091-27-76-59 հեռախոսահամարից և հայտնել, որ Ա.Խաչատրյան 1 շենքի մոտ խուլիգանություն է, ծեծում են միմյանց:
- Հրապարակված և հետազոտված դեպքի վայրի զննության արձանագրությամբ, համաձայն որի` դեպքի վայրը գտնվում է Երևան քաղաքի Ա. Խաչատրյան 19 շենքի և Փափազյան 25 շենքի միջնամասում` մայթեզրին:
(…)
Այսպիսով, դատարանը գտնում է, որ վերոնշյալ հետազոտված ապացույցներով հիմնավորվել է, որ չնայած ամբաստանյալներ Արման Ֆելիքսի Կարապետյանի, Լյուդվիկ Սպարտակի Ամիրյանի և վկա Ներսես Ռաֆայելի Մկրտչյանի միջև վիճաբանությունն առաջացել է կենցաղային հողի վրա, որի ընթացքում ամբաստանյալները հայհոյել են Ն.Մկրտչյանին, այնուհանդերձ դրանից հետո Ա.Կարապետյանի և Լ.Ամիրյանի մոտ ձևավորվել են խուլիգանական դրդումներ, այն է՝ հակադրվելով հասարակությանը և իրենց «ես»-ը վեր դասելով հիշյալ հարաբերություններից, հասարակական վայր հանդիսացող Երևան քաղաքի Ա.Խաչատրյանի անվան փողոցում քաղաքացիների ներկայությամբ իրենց կողմից տրվող հայհոյանքները դադարեցնելու հորդորների կապակցությամբ, ուղղակի դիտավորությամբ, շուրջ 5 րոպե տևողությամբ ծեծի են ենթարկել դիտողություն կատարած անձին, որը զուգորդվել է հայհոյանքներով, այսինքն` Ա.Կարապետյանի և Լ.Ամիրյանի արարքները վերաճել է խուլիգանության:
Այսինքն, ձեռք բերված ապացույցներով Դատարանը հաստատված է համարում, որ վերոհիշյալ գործողությունները կատարվել են մի խումբ անձանց կողմից, հասարակական նշանակության վայր հանդիսացող Երևան քաղաքի Ա.Խաչատրյան 19 շենքի մոտ, դրանք տևական ժամանակով խաթարել են տվյալ հատվածով անցնող քաղաքացիների, ինչպես նաև շրջակա շենքերի բնակիչների բնականոն կյանքը, որի հետևանքով լուրջ անհանգստություն է պատճառվել հասարակության անդամներին, այն է` խախտվել է բնակիչների և հարակից տարածքում ներկա գտնվող անձանց հոգեկան անձեռնմխելիությունը, այսինքն` ամբաստանյալներ Արման Ֆելիքսի Կարապետյանի և Լյուդվիկ Սպարտակի Ամիրյանի գործողությունները միտված են եղել կոպիտ կերպով հասարակական կարգը խախտելուն, Երևան քաղաքի Ա.Խաչատրյան 19 շենքի մոտով անցնող անձանց և շրջակա շենքերի բնակիչների նկատմամբ բացահայտ անհարգալից վերաբերմունք դրսևորելուն:
(…)
Ուսումնասիրելով ամբաստանյալ Արման Ֆելիքսի Կարապետյանի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները` ամբաստանյալ Արման Ֆելիքսի Կարապետյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, մասնավորապես այն, որ Արման Ֆելիքսի Կարապետյանը կատարել է միջին ծանրության հանցանք, որի համար նախատեսված ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը 5 (հինգ) տարի է, հանդիսանում է դատվածություն չունեցող անձ, կինը` Տաթևիկ Գևորգյանը, 26 շաբաթական հղի է:
Ամբաստանյալ Արման Ֆելիքսի Կարապետյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ, նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 1-ին մասով, չկան:
Արման Ֆելիքսի Կարապետյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք, նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածի 1-ին մասի 14-րդ կետով, դիտվում է հանցանքն ալկոհոլի ազդեցության տակ կատարելը:
Ամբաստանյալ Արման Ֆելիքսի Կարապետյանի պատժատեսակը, պատժաչափը որոշելիս դատարանը հաշվի է առնում վերջինիս կողմից կատարած հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, օրենքով պաշտպանվող շահը, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքի առկայությունը և գտնում է, որ պատժի նպատակները կիրականանան ամբաստանյալ Արման Ֆելիքսի Կարապետյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետի սանկցիայով նախատեսված 4 (չորս) ամիս ժամկետով ազատազրկման ձևով պատիժը նշանակելու պայմաններում:
Ամբաստանյալ Արման Ֆելիքսի Կարապետյանի կողմից պատիժը կրելու հարցը քննարկելիս, հաշվի առնելով վերջինիս կողմից կատարած հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, օրենքով պաշպանվող շահը, մասնավորապես այն, որ Արման Ֆելիքսի Կարապետյանի կողմից կատարած հանցագործությունը դասվում է հասարակական կարգի և բարոյականության դեմ ուղղված հանցագործությունների շարքին, ուստիև դատարանը գտնում է, որ պատժի նպատակները կիրականանան նշանակված պատիժը ամբաստանյալ Արման Ֆելիքսի Կարապետյանի կողմից կրելու պայմաններում և նույն հիմքով անթույլատրելի է ճանաչում ամբաստանյալ Արման Ֆելիքսի Կարապետյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառումը:
(…)
Ուսումնասիրելով ամբաստանյալ Լյուդվիկ Սպարտակի Ամիրյանի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները` ամբաստանյալ Լյուդվիկ Սպարտակի Ամիրյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, մասնավորապես այն, որ Լյուդվիկ Սպարտակի Ամիրյանը կատարել է միջին ծանրության հանցանք, որի համար նախատեսված ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը 5 (հինգ) տարի է, նախկինում դատված չէ:
Ամբաստանյալ Լյուդվիկ Սպարտակի Ամիրյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ, նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 1-ին մասով, չկան:
Լյուդվիկ Սպարտակի Ամիրյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք, նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածի 1-ին մասի 14-րդ կետով, դիտվում է հանցանքն ալկոհոլի ազդեցության տակ կատարելը:
Ամբաստանյալ Լյուդվիկ Սպարտակի Ամիրյանի պատժատեսակը, պատժաչափը որոշելիս դատարանը հաշվի է առնում վերջինիս կողմից կատարած հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, օրենքով պաշտպանվող շահը, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքի առկայությունը և գտնում է, որ պատժի նպատակները կիրականանան ամբաստանյալ Լյուդվիկ Սպարտակի Ամիրյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետի սանկցիանով նախատեսված 4 (չորս) ամիս ժամկետով ազատազրկման ձևով պատիժը նշանակելու պայմաններում:
Ամբաստանյալ Լյուդվիկ Սպարտակի Ամիրյանի կողմից պատիժը կրելու հարցը քննարկելիս, հաշվի առնելով վերջինիս կողմից կատարած հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, օրենքով պաշպանվող շահը, մասնավորապես այն, որ Լյուդվիկ Սպարտակի Ամիրյանի կողմից կատարած հանցագործությունը դասվում է հասարակական կարգի և բարոյականության դեմ ուղղված հանցագործությունների շարքին, ուստիև դատարանը գտնում է, որ պատժի նպատակները կիրականանան նշանակված պատիժը ամբաստանյալ Լյուդվիկ Սպարտակի Ամիրյանի կողմից կրելու պայմաններում և նույն հիմքով անթույլատրելի է ճանաչում ամբաստանյալ Լյուդվիկ Սպարտակի Ամիրյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառումը:
(…) »:

Վերաքննիչ բողոքների հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Վերաքննիչ բողոքները քննվում են հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
7. Ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանի պաշտպան Է.Բեգլարյանը փաստարկել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի խախտումներ, որոնք ազդել են գործի ելքի վրա:
Ի հիմնավորումն վերը նշված փաստարկի` բողոքի հեղինակը մասնավորապես նշել է, որ գործով ձեռք բերված և Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտված ապացույցները բավարար չեն իր պաշտպանյալի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասով մեղադրական դատավճիռ կայացնելու համար: Քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից պարզվում է, որ քրեական գործը հարուցվել է ոչ թե փաստի, այլ Ա.Կարապետյանի և Լ.Ամիրյանի կողմից բռնություն գործադրելով խուլիգանություն կատարելու դեպքի առթիվ, ինչից հետևում է, որ վարույթն իրականացնող մարմինն ի սկզբանե նպատակ չի ունեցել իրականացնել լրիվ, օբյեկտիվ և
բազմակողմանի քննություն` դրանով իսկ խախտելով ամբաստանյալների իրավունքները: Քրեական գործ հարուցելու և վարույթ ընդունելու մասին որոշումն ավելի շատ անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշում է հիշեցնում, մինչդեռ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 202-րդ հոդվածի համաձայն՝ այդպիսի որոշում կայացվում է բավարար ապացույցների համակցության առկայության պայմաններում։
Բողոքի հեղինակը նաև նշել է, որ գործով մեղադրական եզրակացությամբ իր պաշտպանյալի մեղադրանքի հիմքում հիմնականում դրվել են վկաներ Գևորգ Նազարյանի, Արման Մարտիրոսյանի, Արթուր Ղազարյանի և Վահագն Վարդանյանի նույնաբովանդակ ցուցմունքները, ովքեր հետաքննության մարմնի աշխատակիցներ են, և ամբաստանյալներին բերման ենթարկելիս իրականացրել են իրենց դատավարական լիազորությունները: Գտնում է` նշված անձանց՝ որպես վկա տված ցուցմունքները ձեռք են բերվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի էական խախտմամբ, ուստի դրանք որպես ապացույց օգտագործելն անթույլատրելի է և չէին կարող դրվել դատավճռի հիմքում: Միևնույն ժամանակ, նշված ապացույցների արժանահավատությունը գնահատելիս պետք է հաշվի առնել, որ Առաջին ատյանի դատարանում որպես վկա հարցաքննված ոստիկանության նշված աշխատակիցները պնդել են, որ հասնելով դեպքի վայր` տեսել են բազմաթիվ հավաքված քաղաքացիների, շենքերի պատուհաններից նայող բնակիչների, որոնց ներկայությամբ ամբաստանյալներն անհասցե հայհոյանքներ են հնչեցրել։ Ուստի, եթե նրանց հայտնածը համապատասխանում է իրականությանը, ապա առնվազն պետք է փաստվի, որ գործով կատարվել է թերի ու միակողմանի նախաքննություն, քանի որ հավաքված և շենքերի պատուհաններից նայող անձանցից որևէ մեկը գործով չի հարցաքննվել, իսկ ամբաստանյալներին մեղսագրվող արարքներից տուժածի ինքնությունը հայտնի չէ։ Եթե դեպքի վայրում հոծ բազմություն է հավաքված եղել, ապա ինչու նրանցից որևէ մեկը չի հարցաքննվել ենթադրյալ հանցագործության մյուս կողմին հայտնաբերելու համար, ինչը վկայում է այն մասին, որ վարույթն իրականացնող մարմինը թերացել է իր պարտականությունների կատարման մեջ. անհրաժեշտ միջոցառումներ չի ձեռնարկել ականատես վկաներ հայտնաբերելու և հարցաքննության կանչելու հարցում։ Բացի այդ, ոստիկաններն ամբաստանյալների կողմից հնչեցված հայհոյանքների տևողության մասին տվել են հակասական ցուցմունքներ։ Վկա Ներսես Մկրտչյանի ցուցմունքներն իրենց հերթին արժանահավատ չեն, ամբաստանյալներ Ա.Կարապետյանի և Լ.Ամիրյանի ցուցմունքների վերլուծությունը՝ գործում առկա մյուս ապացույցների համադրությամբ, հաստատում է, որ իրականում խուլիգանություն տեղի չի ունեցել։ Վերջիններիս գործողություններն ուղղված են եղել ոչ թե հասարակական կարգի, այլ կոնկրետ անձանց դեմ։ Մասնավորապես, ըստ գործի նյութերի՝ միջադեպի արդյունքում ամբաստանյալները մարմնական վնասվածքներ են ստացել, որոնք պատճառվել են անձը չպարզված երիտասարդի կողմից։ Վկա Ներսես Մկրտչյանի ցուցմունքի համաձայն` ինքը նկատել է, որ իրեն անծանոթ տղային ամբաստանյալները հարվածել են, այդ տղան էլ մեկ անգամ հարվածել է նրանցից մեկին։ Ուստի հարց է առաջանում, թե ինչպես ստացվեց, որ անձը չպարզված երիտասարդի մեկ հարվածով երկու ամբաստանյալներն էլ մարմնական վնասվածքներ ստացան։ Այդ հանգամանքը ևս վկայի ցուցմունքերի արժանահավատությունը կասկածի տակ է դնում և հաստատում է ամբաստանյալների այն պնդումը, որ իրենց մի քանի հոգի են ծեծի ենթարկել։ Արման Կարապետյանն իր ցուցմունքներում հայտնել է, որ իրականում ինքը հայհոյանքներ տվել է, բայց ոչ թե անհասցե, այլ ուղղված նրան, ով իր մահացած ծնողին է հայհոյել։
Ըստ բողոքի հեղինակի՝ Առաջին ատյանի դատարանը կայացրել է չպատճառաբանված մեղադրական դատական ակտ, որն անհրաժեշտ է բեկանել և առաջադրված մեղադրանքում Ա.Կարապետյանին արդարացնել։
Միևնույն ժամանակ, բողոքի հեղինակը նաև փաստարկել է, որ Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանի նկատմամբ նշանակել է անհամաչափ խիստ պատիժ, քանի որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի սանկցիան այլընտրանքային է, պատիժ է նախատեսում տուգանքի և ազատազրկման ձևով, իսկ Առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ չի պատճառաբանել, թե նախատեսված նվազ խիստ պատիժն ինչու չի կարող ապահովել պատժի նպատակները։
Ըստ բողոքի հեղինակի՝ Առաջին ատյանի դատարանը խախտել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջը, մասնավորապես, հաշվի չի առել իր պաշտպանյալի անձը բնութագրող և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող բազմաթիվ հանգամանքներ, այդ թվում այն, որ նա համարվում է դատվածություն չունեցող, բնութագրվում է դրականորեն, խնամքին են գտնվում անչափահաս երեխան, վատառողջ մայրը, հղի կինը, Արցախյան ազատամարտի մասնակից է, որի ընթացքում կրծքային հատվածում վնասվածքներ է ստացել, նախաքննության ընթացքում տվել է մանրամասն խոստովանական ցուցմունքներ, վարույթն իրականացնող մարմնին հայտնել է ողջ կատարվածի մասին` այդ կերպ օժանդակելով նախաքննական մարմնին: Դատարանում նույնպես տվել է մանրամասն ցուցմունքներ, չի հերքել տեղի ունեցած վիճաբանությանը մասնակցած լինելու հանգամանքը, սակայն հայտնել է, որ խուլիգանություն կատարելու դիտավորություն չի ունեցել, հայհոյանքներ հնչեցրել է իրեն ծնող հայհոյողի և ծեծի ենթարկողի հասցեին:
Գտնում է, որ նույնիսկ մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս Առաջին ատյանի դատարանը կարող էր իր պաշտպանյալի նկատմամբ նշանակել ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժ, իսկ հակառակ պարագայում` կարող էր կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը:
Արդյունքում, խնդրել է Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռն ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանի մասով բեկանել և առաջադրված մեղադրանքում նրան արդարացնել, կամ գործն ուղարկել նոր քննության, կամ նշանակել տուգանքի ձևով հնարավորինս մեղմ պատիժ, կամ կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը և ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել:
8. Ամբաստանյալ Լ.Ամիրյանի պաշտպան Վ.Խաչատրյանը, վերաքննիչ բողոքում շարադրելով դեպքին նախորդած իրադարձությունների և հետագա զարգացումների, մինչդատական վարույթի, գործի փաստական տվյալների և հանգամանքների վերաբերյալ իր մեկնաբանություններն ու դատողությունները, որպես Առաջին ատյանի դատարանի կողմից քրեադատավարական իրավունքի առերևույթ խախտում թույլ տրված լինելու հիմնավորում, բառացիորեն (verbatim) նշել է հետևյալը.
«Թեև գործի նախաքննական նյութերին ծանոթանալիս մեր կողմի համար հիմնականում արդեն պարզ էր կատարված խախտումների մասին և թվում էր առանց մեծ ջանքերի հնարավոր կդառնա հերքելու դատարանում ներկայացված մեղադրանքը:Սակայն վկայի հարցաքննության առաջին պահից հուսախաբվեցինք:
Վկա Ներսես Մկրտչյանը, նախ, առաջին երկու նիստերին չներկայացավ, իսկ երբ այնտեղ հայտնվեց ցուցմունք տալու համար և տեղյակ լինելով, որ ամբաստանյալները նրա դեմ ցուցմունք չեն տվել, իսկ իր ցուցունքներն էլ հիմնականում եղել են խաբեության հետևանք, վկան փորձեց որոշ չափով ուղղել իր սխալը։ Սակայն այս դեպքում էլ դատարանը պաշտպանական կողմին զրկեց դրանից օգտվելու հնարավորությունից։ Այսպես, որպեսզի դատարանի ուշադրությունը հրավիրենք այն փաստի վրա, որ դեպքն անմիջականորեն տեղի է ունեցել Ա.Խաչատրյան-Փափազյան խաչմերուկում տեղակայված տեսախցիկների անմիջական հարևանությամբ, մեր կողմի մյուս պաշտպանը, երբ փորձեց վկային ցույց տալ սույն բողոքին կից ներկայացվող լուսանկարը, որտեղ Ա.Խաչատրյան 19 շենքի կողային ճակատի կողմից հստակ երևում է խաչմերուկի տեսախցիկներից մեկը, դատարանը տեսնելով լուսանկարը և անտեսելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 365-րդ հոդվածի 8-րդ մասի պահանջը, հարցը հանեց «որովհետև գործի նյութերում նման լուսանկար չկա» պատճառաբանությամբ։ Իսկ երբ վկա Ներսես Մկրտչյանը պատասխանելով մեր կողմի հարցին հայտնեց, որ ոստիկաններն իրենց տուն են եկել իր ավտոմեքենայի համարանիշով և հայտնել են, որ իր ավտոմեքենան գտնվում է հետախուզման մեջ և փորձեց խոսել խաչմերուկի տեսախցիկի մասին, դատարանի կողմից հարցը կրկին հանվեց։ Ավելին, իսկ երբ փորձ կատարվեց պարզել վկայի ավտոմեքենայի հետախուզման մեջ գտնվելու պատճառը, դատարանը, առարկելով հարցի դեմ նշեց. «Դատարանը չի տվել նման հարց, Դուք եք տվել այդ հարցը։ Դատարանը հանում է»։ Վկան ժխտեց, որ ինքը խաչմերուկի վիճաբանության ժամանակ հեռախոսով խոսելիս է եղել։ Դրա հետ կապված որոշ հարցեր պարզելու նպատակով մեր հարցին վկան պատասխանեց, որ ունի միայն մեկ հեռախոսահամար՝ չհայտնելով ունեցած 2-րդ հեռախոսահամարի մասին։ Իսկ երբ մեր կողմից հրապարակեց նաև այդ համարը և որպես հիմնավորում առաջարկվեց նրան ներկայացնել իր հեռախոսահամարների՝ դեպքի ժամանակահատվածը ընդգրկող վերծանումները, դատարանն առանց պատճառաբանության կրկին հարցը հանեց։ Պատասխանելով պաշպանության կողմի հարցին՝ վկան նշեց. «Բացատրությունը կամավոր չեմ գրել։ Երբ որ տանում են ոստիկանություն, կամավոր ոչինչ չի լինում»։ Սակայն համապատասխան պարզաբանումից հետ դատարանի հարցին, ինչպես սպասվում էր, արդեն պատասխանեց, որ իրեն չեն ստիպել։ Նա նաև նշեց, որ տեսել է քաշքշոցներ, իսկ հայհոյանքները չի հիշում։ Սակայն հստակ հիշեց, որ ամբաստանյալների վրա վնասվածքներ չի տեսել։ Հավաքվածների մեջ իրենց բակի բնակիչներ և կանայք չեն եղել։ Փաստաթղթերը դեռևս հրապարակված չլինելու հիմքով դատարանը չթույլատրեց փաստաթղթերի, այդ թվում նաև բացատրությունների հետ կապված հարցեր տալ։ էական հակասությունների պատճառով մեղադրողի միջնորդությամբ հրապարակվեց նրա նախաքննական ցուցմունքը։ Ներսես Մկրտչյանը թեև հաստատեց այն, սակայն չբացառեց նաև, որ մտքերի շարադրման ընթացքում իրեն օգնած լինեն։ Թեև նախաքննական ցուցմունքում հայտնել է, որ դեպքի ժամանակ տեսել է հարևանուհուն՝ վկա Մերի Թամրազյանին, սակայն իրականում ոչ թե նրան է տեսել, այլ նրա կայանած ավտոմեքենան։ Սակայն քրեական գործ հարուցելուց անմիջապես հետո նա, լինելով առաջինը հարցաքննվածը, հարևանուհու մասին նշել է. «այդ պահին մեր հարևանուհին կայանում էր ավտոմեքենան բակի հատվածում», այսինքն՝ վկան նախապես ճանաչել է հարևանուհուն։ Սակայն հակառակ այդ ակնհայտ փաստի` վկան դատաքննության ընթացքում նաև ժխտեց, որ մինչև դեպքը ճանաչել է իր հարևանուհուն։ Թեև առաջին հայացքից թվում է, որ հարևանուհու հետ կապված ցուցմունքների մեջ նման փոփոխություն կատարելու որևէ անհրաժեշտություն չի եղել, սակայն իրականում խնդիրն ունի աննկատելի ենթաշերտ։ Այսպես, երբ Մերի Թամրազյանը տեսել է դեպքի վայրում հավաքված կռվող տղաներին և հավանաբար առնվազն ճանաչել է դրանց մի մասին, որոնք եղել են իրենց բակի բնակիչներից, աղջկա ճչոցի ձայնի հետ կապված հետագա հնարավոր վտանգը կանխելու նպատակով կռվի մասին հեռախոսով անհապաղ հայտնել է ոստիկանությանը։ Նա դեպքի ժամանակ տեղյակ չլինելով, թե իրենց բակի տղաները միմյանց հետ են կռվում, թե այլ մարդկանց և որպեսզի հետագայում ցուցմունք տալու միջոցով հնարավորություն ունենա նրանց առնվազն մի մասի նկատմամբ ոչ ցանկալի ցուցմունք չտալ, ոստիկանություն ահազանգելուց հետո անմիջապես բարձրացել է տուն և չի տեսել հետագա ընթացքը։ Սակայն առնվազն դեպքի հաջորդ օրը հնարավորություն է ունեցել տեղեկանալու կատարված դեպքի և իր ահազանգով այնտեղ ժամանած ոստիկանության գործողությունների մասին։ Հետևապես ոչ թե ամբաստանյալներին, այլ իր հարևանների դեմ ցուցմունք չտալու նկատառումով է Մերի Թամրազյանը կարծիք հայտնել, որ դեպքի ժամանակ կռիվ և հասարակական կարգի խախտում չի եղել։ Այդ նկատառումով նա միշտ խուսափել է ցուցմունք տալուց։ Սակայն հերթական անգամ ստանալով ծանուցագիրը և մինչ այդ քննիչի հարցադրումից տեղյակ լինելով, որ իրեն տեսնելու մասին ցուցմունք է տվել Ներսես Մկրտչյանը, և չցանկանալով ամբաստանյալների ներկայությամբ չհայտնել դեպքի ամբողջ ճշմարտությունը` նա Ներսես Մկրտչյանից պահանջել է, որպեսզի իրեն տեսնելու մասին այլևս դատարանում ցուցմունք չտա, որը, հասկանալի պատճառով չէր կարող չկատարել։ Հետևապես Ներսես Մկրտչյանը հարևանուհուն տեսնելու վերաբերյալ ցուցմունքը փոխելու իրական պատճառ է ունեցել։ Ամեն դեպքում Մերի Թամրազյանը բազմաթիվ ծանուցումներից հետո և հակառակ մեր պնդման` այդպես էլ չներկայացավ դատաքննությանը։ Դրա հետևանքով մեր կողմը զրկվեց հստակեցնելու նրա ավտոմեքենայի կայանման տեղը, ինչը կհիմնավորեր, որ Ներսես Մկրտչյանի շենքի մուտքի մոտից չի երևում այդ տեղը։ Հետևապես աղջկա ճչալու ժամանակ Ներսես Սկրտչյանը գտնվել է դեպքի վայրում։
Ներսես Մկրտչյանը ոչ ճիշտ ցուցմունք տվեց նաև խաչմերուկում վիճաբանությունը սկսվելու պատճառի մասին։ Այսպես, ըստ այդ ցուցմունքի, ինքն արդեն խաչմերուկից դուրս գալու պահին աջ կողմից նկատել է պաշտպանյալի մոտեցող ավտոմեքենային։ Եթե ինքը ձայնային ազդանշան տված չլիներ, բախումն անխուսափելի կլիներ. «... եթե խաչմերուկում կպներ, կկպներ իմ հետևի մասին»։ Սակայն անհասկանալի է մնում, թե տվյալ պարագայում, երբ բախումը տեղի չի ունեցել, ինչու՞ առանց խաչմերուկից դուրս գալու, նա ավտոմեքենան կանգնեցրել է խաչմերուկի կենտրոնում։ Ինչու՞ երթևեկության ինտենսիվ ժամին խաչմերուկում գտնվող ոչ մի ավտոմեքենա ձայնային ազդանշան չի տվել խաչմերուկն ազատելու համար և այլն։ Իսկ Արման Կարապետյանի «քանի հոգով էին մեզ ծեծում, հիշու՞մ էս» հարցին, վկան բավականին անկեղծ սկսեց պատասխանել. «չեմ կարող ասել...» սակայն զգալով սխալը` փորձեց ուղղել. «... բայց ով կար, դեմ չէր լինի ծեծեին»։ Քանի որ պատասխանը դուրս էր մեղադրանքի հիմնավորումից, «տեսել եք ծեծելը» դատարանի հարցին էլ պատասխանեց. «այնտեղ խառը իրավիճակ էր»։
Վկա Գևորգ Նազարյանը, որն Արման Մարտիրոսյանի հետ առաջինն է հասել դեպքի վայր, ցուցմունք տվեց, որ հասնելով դեպքի վայր` քաղաքացիները մատնացույց են արել ամբաստանյալներին և հայտնել, որ կռվողները նրանք են։ Այդ ժամանակ ամբաստանյալները նստել են «Օպել» մակնիշի ավտոմեքենան և դռները փակել։ Իրենց առաջարկով նրանք իջել են ավտոմեքենայից և եկել են իր վարած ավտոմեքենայի մոտ։ Ամբաստանյալներն իր (ոստիկանության) ավտոմեքենայի մոտ են հայհոյանք տվել, ընդամենը՝ 2-3 անգամ։ Իսկ, երբ ասել են «սուս մնացեք, սուս են մնացել և խելոք նստել են մեքենան»։ Իրենց ավտոմեքենայի մեջ Լյուդվիկ Ամիրյանը չի խոսել։ Իսկ նրա նախաքննական ցուցմունքը հրապարակելուց հետ դատարանի հարցին պատասխանեց, որ երևի քննիչի մոտ ավելի լավ է հիշել։ Իսկ նախաքննական ցուցմունքում լկտի պահվածքի մասին նշելիս նկատի է ունեցել, որ հայհոյանքները տվել են դրսում: Պատասխանելով դատախազի հարցին` հայտնեց, որ ամբաստանյալները ավտոմեքենայի մեջ հայհոյանք չեն տվել։ Ինքը դատաքննական ցուցմունքում չի օգտագործել «հարբած» բառը, այլ՝ «ալկոհոլի հոտ էր գալիս»։
Նույնաբովանդակ ցուցմունք տվեց նաև վկա Արման Մարտիրոսյանը, որը բերման կապակցությամբ ներկայացրել է թիվ-2.2 կետում նշված զեկուցագիրը, միայն այն տարբերությամբ, որ նշված 2-3 հայհոյանքները տվել են ոչ թե ոստիկանական ավտոմեքենայի մոտ, այլ՝ անմիջապես ավտոմեքենայից իջնելուց հետո։ Թեև հայհոյանքներն իրենց լսելի են եղել, սակայն չի կարող հայտնել, թե դրանք դեպքի վայրում գտնվողները կարող էին լսել։ Ինքը մինչև հիմա էլ տեղյակ չէ, թե կռիվն ում հետ է եղել։ Իսկ պատասխանելով մեր հարցին` նա նաև հայտնեց, որ զեկուցագրից բացի գրել է նաև բացատրություն, որտեղ նշել է դատաքննության ընթացքում իր հայտնած տեղեկությունները։ Թեև Արման Մարտիրոսյանի դատաքննական ցուցմունքը նույնպես էականորեն հակասում էր նրա նախաքննական ցուցմունքին, սակայն, ի տարբերություն Գևորգ Նազարյանի, նրա նախաքննական ցուցմունքը չհրապարակվեց հավանաբար զեկուցագրի և ցուցմունքի առկա հակասությունները մեղմացնելու նպատակով։ Ընդ որում, զեկուցագրի հրապարակման մեր միջնորդությունը նույնպես մերժվեց։
Երկրորդ վերակարգի ոստիկաններ Արթուր Ղազարյանը և Վահագն Վարդանյանը, որոնք, ի տարբերություն առաջին վերակարգի ոստիկանների, ցուցմունքներով հաստատեցին, որ իրենց ներկայությամբ, որտեղ կանանցից բացի նաև եղել են երեխաներ, ամբաստանյալները մոտ 5 րոպե հայհոյանքներ են տվել։ Սակայն նրանց ցուցմունքներից այն տպավորությունն է ստեղծվում, որ ոստիկանների ժամանելուց հետո հարբած ամբաստանյալները ոստիկանների ներկայությամբ առնվազն 10 րոպե անհասցե հայհոյանքներ են տվել, իսկ 4 ոստիկաններն էլ համբերատար լսել են, որի համար ամբաստանյալները «խելոք» նստել են ոստիկանական մեքենաները։ Ընդ որում, ըստ նրանց ցուցմունքների, «անհասցե» հայհոյանքներն ուղղված են եղել կռվող մյուս կողմին։ Ամեն դեպքում, այս վկաները նույնպես մեր կողմի համար էական տեղեկություններ հայտնեցին։ Այսպես, ըստ վկա Արթուր Ղազարյանի ցուցմունքի, ժամանելով դեպքի վայր իրեն է մոտեցել մի տարիքով մարդ և պահանջել. «պարտադիր իրանց տարեք բաժին, եթե չէ, ես պարոն Գասպարյանին կզեկուցեմ»։ Մենք միանգամայն ընդունում ենք այդ տեղեկության հավաստիությունը, սակայն նշված անձի վկային ներկայացրած պահանջն ունեցել է միանգամայն այլ նպատակ։ Վկան նաև պաշտպանի հարցին պատասխանեց. «հետաքննիչի մոտ բացատրություն գրել եմ», իսկ հայհոյանքներն էլ ուղղված են եղել վիճող մյուս կողմին։
Իսկ վկա Վահագն Վարդանյանն էլ պատասխանելով մեր հարցին, միանշանակ հայտնեց. «Անձամբ զեկուցագիրը գրել եմ։ Չեմ հիշում ինչ ենք գրել, որ տանենք պարզաբանենք»։ Եթե համեմատենք վերջին մտքի իմաստը նշված զեկուցագրի հետ, կտեսնենք, որ միևնույն դեպքով երկու վերակարգերով բերման ենթարկելու համար գրվել է նույնաբովանդակ երկու զեկուցագրեր։ Սակայն, ի տարբերություն առաջին զեկուցագրի, այս զեկուցագիրը, ինչպես նաև Արման Մարտիրոսյանի և Արթուր Ղազարյանի գրած բացատրությունները հակառակ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջի, չեն գտնվում գործի նյութերի մեջ։ Իսկ կռիվ անող մյուս կողմի՝ գործով «չպարզված» անձի վերաբերյալ պաշտպանի հարցերին վկան ցուցմունք տվեց. «հավաքվածներից վիճող կողմին ճանաչող կային։ Ոստիկանության աշխատող էր», սակայն չեն վերցրել տվյալները (հավանաբար, այստեղ խոսքը նույնպես վերաբերում է Գևորգ Նազարյանի հայտնած ոստիկանին)։ Իսկ նախաքննական ցուցմունքում. «... ինչը դուր չի եկել պատահական անցնող մի երիտասարդ տղայի, ով եղել է իր ընկերուհու հետ»: Եթե նկատի ունենանք, որ դեպքի վայրում հավաքվածների համար հայտնի է եղել, որ «պատահական անցնողի» հետ գտնվող աղջիկը եղել է նրա ընկերուհին, այլ ոչ թե քույրը, բարեկամը և այլն, հետևապես այդ տղային վերը նշված ոստիկանից բացի այլ ճանաչողներ են եղել։ Այդ առումով հիմնավոր կասկած ունենք, որ «չպարզված» անձը նույնպես հանդիսացել է դեպքի վայրում գտնվող երկու շենքերից մեկի բնակիչ, որին ճանաչել է նաև վկա Ներսես Մկրտչյանը։
Ըստ ՀՀ ոստիկանության Պ/Պ ծառայության կանոնագրքի 83-րդ կետի «գ» ենթակետի` պարեկապահակետային վերակարգերը դեպքի վայր մեկնելիս պարտավոր են նաև պարզել հանցագործության ականատեսների տվյալները, իսկ վկա Արթուր Ղազարյանն էլ նույնիսկ չի վերցրել իրեն դիմած ոստիկանի տվյալները։ Այդ, կապակցությամբ նրան հարց տվեց, սակայն դատարանը, վկայի փոխարեն պատասխանելով մեր հիմնավոր հարցին, տվեց հետևյալ պարզաբանումը. «Դատարանի վարույթում չի քննվում այնպիսի գործ, որ վերաբերի ոստիկանության աշխատակիցների պարտականությունների կատարմանը կամ լիազորությունները չարաշահելուն և այլն»։ Խոսք չկա։ Ամեն դեպքում, նման բնույթի «հիմնավորումներով» հանվեցին ոստիկաններին տրված մեր տասնյակ հարցերը։
Ամբաստանյալ Լյուդվիկ Ամիրյանը դատաքննությանը ցուցմունք տվեց այն ամենի մասին, որոնք նշվեցին սույն բողոքի 1-ին մասում՝ խաչմերուկի վեճի ծագման պատմությունից մինչև ոստիկանությունից տուն վերադառնալու պահը։ Այստեղ միայն ավելացնենք, որ նա նաև ցուցմունք տվեց, որ ինքը դեպքի վայրում չի լսել աղջկա ճչոցի ձայներ և կարծիք հայտնեց, որ ամենայն հավանականության, այդ ձայները հնչել են, երբ ինքը, ստացած հարվածից ընկնելով մայթեզրին, ուշագնաց է եղել, այսինքն՝ աղջկա ճչոցը պայմանավորված է եղել պաշտպանյալիս հարված ստանալու և ուշագնաց լինելու պատճառով։
Իսկ երբ վկա Ներսես Մկրտչյանի ցուցմունք տալու ժամանակ պաշտպանյալս փորձեց խաչմերուկում վկայի կողմից հեռախոսով խոսելու կապակցությամբ նրան հարց տալ, դատարանը դեռևս պաշտպանյալիս կողմից ցուցմունք տված չլինելու պատճառաբանությամբ հանեց հարցը։ Այսինքն՝ դատարանը պաշտպանյալիս համար սահմանեց օրենքով չնախատեսված դատավարական սահմանափակում, քանի դեռ ցուցմունք չի տվել, իրավունք չունի այդ ցուցմունքի հետ կապված հարցեր տալ վկային։ Նույն նկատառումով դատարանը նաև զրկեց պաշտպանյալիս արտահայտելու իր առարկությունները՝ վկաների տված ցուցմունքների դեմ։
Վերոգրյալ խախտումները և պաշտպանական կողմի համար դրանց դատավարական բացասական հետևանքները վերացնելու նպատակով դատաքննության ավարտին մեր կողմն օրենքով սահմանված կարգով դատարանին ներկայացրեց (...) դատաքննությունը լրացնելու վերաբերյալ մեր գրավոր միջնորդությունը։ Սակայն դատարանն առանց ընթերցելու և առանց պատճառաբանելու միջնորդությունը բանավոր մերժեց, երբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 353-րդ հոդվածի 3-րդ մասը, պահանջում է, որ նման մերժումը պետք է լինի պատճառաբանված։
Բողոքարկվող վճիռը հաստատված փաստերի ներկայացմամբ և հիմնավորվածությամբ կազմվել է առերևույթ աղաղակող խախտումներով։ Որպեսզի պատկերավոր դառնա խախտումների բնույթն, այստեղ ներկայացնենք ընդամենը երկու օրինակ։ Մեղադրական եզրակացության մեջ քննիչը, տրամաբանորեն հնարավորություն չունենալով հիմնավորել, թե պաշտպանյալս խաչմերուկի վիճաբանությունից հետո ինչպես է հայտնվել դեպքի հիմնական վայրում, ստիպված օգտագործել է «նույն վայրում» բառակապակցությունը, որի պատճառով ստացվում է, որ ամբաստանյալները խուլիգանությունը նույնպես կատարել են նույն խաչմերուկում։ Նույն խնդիրը, բնականաբար, ծագել է նաև դատարանի համար, որը դատավճռում լուծել է հետևյալ կերպ. «... հասարակական կարգը բռնությամբ զուգորդված կոպիտ կերպով խախտելու ուղղակի դիտավորությամբ, Երևան քաղաքի Ա.Խաչատրյան 19 շենքի մոտ... չնչին պատճառով, այն է՝ ավտոմեքենայի ձայնային ազդանշան տալու համար, հայհոյանքներ է հնչեցրել Ներսես Մկրտչյանի հասցեին, որից հետո գործով չպարզված անձի կողմից հայհոյանքները դադարեցնելու հորդորներն որպես պատճառ օգտագործելով...»: Այս դեպքում էլ ստացվում է, որ վեճը ինչպես ծագել, այնպես էլ ընթացել է Ա.Խաչատրյան 19 շենքի մոտ։ Սակայն ի տարբերություն քննիչի` դատարանը փորձել է այն հիմնավորել պաշտպանյալիս դատաքննական ցուցմունքն առերևույթ փոխելու, միջոցով. «...դեպքի օրը Արամ Խաչատրյան փողոցից Փափազյան փողոց անցնելու խաչմերուկում լուսարձակի կանաչ լույսը կարմիրով փոխվելու կապակցությամբ կանգնել է, որից անմիջապես հետո հետևի մեքենան ազդանշան է տվել: Ի պատասխան դրան` Ներսես Մկրտչյանը հայհոյել է ու ասել, «արի հետևիցս»։ Վերջինիս գնալուց հետո նրան չի տեսել, ինքը բորբոքված լինելու պատճառով փողոցում հայհոյել է։ Այդ պահին փողոցով զույգեր էր անցնում...»: Եթե ցանկացած ոք, ով լսի դատական նիստերի ձայնագրությունը կհամոզվի, որ դատավճռում պաշտպանյալիս վերագրված այդ ցուցմունքը որևէ կապ չունի նրա տված իրական ցուցմունքի հետ։ Ըստ այդ ցուցմունքի` վեճն սկսվել է խաչմերուկում, որտեղ Ներսես Մկրտչյանը «ձեռքով ցույց է տվել նույն խաչմերուկի անմիջական հարևանությամբ գտնվող Ա.Խաչատրյան-19 և Փափազյան-25 շենքերի անկյունային հատվածը և ասել, «արի էստեղ, կասեմ»:
Թեև դատարանին ներկայացվել է ինչպես պաշտպանյալիս երկու դրական բնութագրերը, որոնցից մեկը տրվել է նրա զինվորական ծառայության ընթացքում, այնպես էլ երկու մանկահասակ երեխաների և նրանցից մեկի առողջության և հաշմանդամ մայր ունենալու վերաբերյալ փաստաթղթերը, սակայն նշելով պատիժը ծանրացնող հանգամանքի մասին, այնուհետև դատարանը նշել է. «Ամբաստանյալ Լյուդվիկ Սպարտակի Ամիրյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ, նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 1-ին մասով չկան»։ Հետևաբար՝ մեր կողմից ներկայացրած փաստաթղթերը, հակառակ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107 հոդ. 5-րդ կետի պահանջի, չի գնահատել պատիժը մեղմացնող հանգամանք և չի նշել դատավճռում (...)»։
Բողոքի հեղինակը նաև փաստարկել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից չեն պահպանվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի 4-րդ մասի, 26-րդ հոդվածի 6-րդ մասի և 65-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 10-րդ կետի պահանջները: Մասնավորապես, դատաքննության ընթացքում մերժվել են իր պաշտպանյալի անմեղությունը հիմնավորող ապացույց ձեռք բերելուն ուղղված միջնորդություններն ու հարցադրումները, ինչպես նաև մերժել է պաշտպանական ճառից հետո ներկայացված՝ Ճանապարհային ոստիկանության թիվ 17-4-5458 գրությունը թերևս գործին կցելու համար ընդունումը:
Արդյունքում խնդրել է Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը բեկանել և կայացնել արդարացման դատավճիռ, կամ գործը վերադարձնել Առաջին ատյանի դատարան՝ նոր քննության։

Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
9. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 381-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն`
«Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը ներկայացվում են բացառապես վերաքննիչ բողոքում, և դրանք չեն կարող փոփոխվել և լրացվել գործի դատական քննության ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
Մեջբերված քրեադատավարական իրավադրույթների լույսի ներքո վերլուծելով սույն որոշման 7-8-րդ կետերում շարադրված վերաքննիչ բողոքների հիմքերը, հիմնավորումներն ու պահանջները՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ.
- ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանի պաշտպան Է.Բեգլարյանի վերաքննիչ բողոքի շրջանակներում նախ պետք է պատասխանել այն հարցին, թե դատաքննությամբ հետազոտված վերաբերելի և թույլատրելի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ հիմնավորվա՞ծ է արդյոք ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանք կատարելու մեջ ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանի մեղավորության մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը, իսկ այդ հարցի դրական պատասխանի դեպքում՝ նաև պետք է պատասխանել այն հարցին, թե ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանի նկատմամբ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից նշանակված պատիժն արդյո՞ք անարդարացի է`ակնհայտ խիստ լինելու հիմքով, ապա նաև այն հարցին, թե հիմնավորվա՞ծ է արդյոք ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու անթույլատրելիության վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները:
- ամբաստանյալ Լ.Ամիրյանի պաշտպան Վ.Խաչատրյանի վերաքննիչ բողոքի շրջանակներում պետք է պատասխանել այն հարցին, թե դատաքննությամբ հետազոտված վերաբերելի և թույլատրելի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ հիմնավորվա՞ծ է արդյոք ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանք կատարելու մեջ ամբաստանյալ Լ.Ամիրյանի մեղավորության մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը:
10. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Քրեական գործով ապացույցներ են ցանկացած փաստական տվյալները, որոնց հիման վրա օրենքով որոշված կարգով հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը, դատարանը պարզում են քրեական օրենսգրքով նախատեսված արարքի առկայությունը կամ բացակայությունը, այդ արարքը կասկածյալի կամ մեղադրյալի կողմից կատարելը կամ չկատարելը և մեղադրյալի մեղավորությունը կամ անմեղությունը, ինչպես նաև գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներ»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական գործով վարույթում մեղադրանքի հիմքում չեն կարող դրվել և որպես ապացույց օգտագործվել այն նյութերը, որոնք ձեռք են բերվել`
1) բռնությամբ, սպառնալիքով, խաբեությամբ, անձին ծաղրի ենթարկելով, ինչպես նաև այլ անօրինական գործողություններով.
2) կասկածյալի և մեղադրյալի պաշտպանության իրավունքի, դատավարության լեզվին չտիրապետող անձանց իրավունքների` սույն օրենսգրքով նախատեսված լրացուցիչ երաշխիքների էական խախտմամբ.
21) վկայի՝ սույն օրենսգրքի 86-րդ հոդվածի հինգերորդ մասով նախատեսված իրավունքների խախտմամբ.
3) տվյալ քրեական գործով քրեական դատավարություն իրականացնելու, համապատասխան քննչական կամ այլ դատավարական գործողություն կատարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից.
4) բացարկման ենթակա անձի մասնակցությամբ, եթե նա իմացել է կամ պետք է իմանար քրեական գործով վարույթին իր մասնակցությունը բացառող հանգամանքների առկայության մասին.
5) քննչական կամ այլ դատավարական գործողության կատարման կարգի էական խախտմամբ.
6) այն անձից, որն ունակ չէ ճանաչել փաստաթուղթը կամ այլ առարկան, հաստատել դրա իսկությունը, հայտնել դրա առաջացման և ստացման հանգամանքների մասին.
7) անհայտ կամ դատական նիստում չբացահայտվող աղբյուրից.
8) ժամանակակից գիտական պատկերացումներին հակասող մեթոդների կիրառման արդյունքում:
2. Ապացույցներ ձեռք բերելիս էական են այն խախտումները, որոնք, դրսևորվելով մարդու և քաղաքացու սահմանադրական իրավունքների և ազատությունների կամ սույն օրենսգրքի որևէ պահանջի խախտմամբ, դատավարության մասնակիցներին` օրենքով երաշխավորված իրավունքների զրկմամբ կամ սահմանափակմամբ կամ որևէ այլ կերպ ազդել են կամ կարող էին ազդել ստացված փաստական տվյալների հավաստիության վրա:
(…)»։
Ապացույցների թույլատրելիության հարցին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ա.Սարգսյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. «(…) [Ո]րպես քրեական oրենuգրքով նախատեuված արարքի առկայությունը կամ բացակայությունը, այդ արարքը կաuկածյալի կամ մեղադրյալի կողմից կատարելը կամ չկատարելը և մեղադրյալի մեղավորությունը կամ անմեղությունը, ինչպեu նաև գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքները պարզելու միջոց կարող են օգտագործվել միայն այնպիսի ապացույցներ, որոնք ձեռք են բերվել, ամրագրվել և գործին կցվել են քրեադատավարական օրենքով սահմանված և թույլատրելի համարվող կարգով։ Ապացույցների ձեռքբերման և ամրագրման թույլատրելիությունը կարգավորող նորմերից հետևում է, որ որպես ապացույց չեն կարող օգտագործվել քննչական կամ այլ դատավարական գործողության կատարման կարգի էական խախտմամբ ձեռք բերված փաստական տվյալները, հատկապես եթե դրանք իրենց հերթին հանգեցրել են դատավարության մասնակիցների իրավունքների էական խախտման, ազդել են կամ կարող էին ազդել uտացված փաuտական տվյալների հավաuտիության վրա։ (…)» (տե՛ս Արմեն Սեյրանի Սարգսյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի սեպտեմբերի 16-ի թիվ ԵՔՐԴ/0295/01/08 որոշման 15-րդ կետը)։
Ս.Հարությունյանի վերաբերյալ գործով որոշման մեջ վերահաստատելով վերը մեջբերված իրավական դիրքորոշումը՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նաև արձանագրել է, որ. «(…) ապացույցների ձեռքբերման գործընթացում էական չեն կարող համարվել քննչական կամ այլ դատավարական գործողության կատարման կարգի այն խախտումները, որոնցով չեն սահմանափակվել դատավարության մասնակիցների` օրենքով երաշխավորված իրավունքները կամ այդ իրավունքներից նրանք չեն զրկվել, ինչպես նաև այն խախտումները, որոնք ստացված փաստական տվյալների հավաստիության վրա չեն ազդել կամ չէին կարող ազդել։ Այլ խոսքով` քննչական կամ այլ դատավարական գործողությունների կատարման ժամանակ թույլ տրված քրեադատավարական օրենսդրության խախտումները պետք է գնահատվեն` ելնելով դրանց բնույթից, ծանրությունից և վերոնշյալ գործողությունների արդյունքում ստացված ապացուցողական նյութի որակի և հավաստիության վրա դրանց ազդեցության աստիճանից։ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ապացույցն անթույլատրելի ճանաչելը` որպես իրավական հետևանք, պետք է տեղի ունենա միայն քրեադատավարական օրենսդրության էական խախտման առկայության պարագայում։ Հակառակ դեպքում ապացույցների թույլատրելիության հարցին կցուցաբերվի ձևական մոտեցում, ինչն էլ կհանգեցնի ապացուցողական նյութի անտեղի կորստի» (տե՛ս Սարիբեկ Վարազդատի Հարությունյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի մայիսի 31-ի թիվ ԵԱՔԴ/0189/01/12 որոշման 20-րդ կետը)։
Մեջբերված քրեադատավարական դրույթների և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով վկաներ Գ.Նազարյանի, Ա.Մարտիրոսյանի, Ա.Ղազարյանի և Վ.Վարդանյանի ցուցմունքների անթույլատրելիության վերաբերյալ ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանի պաշտպան Է.Բեգլարյանի պատճառաբանությունները (տե՛ս սույն որոշման 7-րդ կետը)՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ նշված վկաների ցուցմունքները որպես ապացույց օգտագործման համար անթույլատրելի ճանաչելու համար իրավաչափ հիմքեր չկան: Իսկ այն հանգամանքը, որ Գ.Նազարյանը, Ա.Մարտիրոսյանը, Ա.Ղազարյանը և Վ.Վարդանյանը, հանդիսանալով ՀՀ ոստիկանության ՊՊԾ գնդի ծառայողներ, հասարակական կարգի խախտման վերաբերյալ ահազանգով մեկնել են դեպքի վայր և կատարել ծառայողական պարտականություններ, այդ թվում նաև ամբաստանյալներին բերման են ենթարկել ոստիկանության բաժին, ոչ միայն հիմք չի տալիս քրեադատավարական օրենսդրության էական խախտում արձանագրելու, այլ նաև՝ նրանց՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 86-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետում թվարկված դատավարության սուբյեկտների շարքին դասելու համար:
Անդրադառնալով այն հարցին, թե ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանք կատարելու մեջ ամբաստանյալներ Ա.Կարապետյանի և Լ.Ամիրյանի մեղավորության մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները հիմնավորված են արդյոք դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների բավարար ամբողջությամբ՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
« Ապացուցումը` գործի օրինական, հիմնավորված և արդարացի լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներ բացահայտելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի համաձայն`
«Գործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` ձեռք բերված ապացույցի վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրներն ստուգելու միջոցով»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից»:
2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ»:
«Ապացույցների բավարարություն» հասկացության էությունը, ինչպես նաև ապացույցների բավարարությունը որոշելու ընդհանուր չափանիշներին ու դրանցից յուրաքանչյուրի բնութագրին վերաբերող հարցերը ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից քննարկվել և վերլուծվել է Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշման շրջանակներում:
Մասնավորապես, վկայակոչված որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, համեմատական վերլուծության ենթարկելով «ապացուցման առարկա» և «ապացույցների բավարարություն» հասկացությունները, նշել է. «(…) եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության: Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ինչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ինչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար:
Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը:
Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև երբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած: Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե երբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը:
Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգային վերլուծության հիման վրա արձանագրում է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները`
1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք,
2) դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն,
3) անմեղության կանխավարկած» (տե’ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշումը):
Մեկ այլ` Մ.Հակոբյանի գործով որոշման մեջ անդրադառնալով անձի մեղավորության հաստատման համար հաղթահարման ենթակա անհրաժեշտ չափանիշներից մեկին` անմեղության կանխավարկածին, ՀՀ վճռաբեկ դատարանը շեշտել է, որ. «[Ա]պացույցների կամայական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում թվարկված` ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում` կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով: Այլ խոսքով` հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի: Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը (…)» (տե՛ս Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշումը):
Ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս չափանիշին` ներքին համոզմունքին, ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ և դիրքորոշում ձևավորել այն մասին, որ. «Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով, այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ: (…)» (տե’ս Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշումը):
Մեկ այլ` Ա.Ավագյանի և Վ.Սահակյանի վերաբերյալ որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նաև նշել է, որ. «(…) քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով` մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած»:
Նույն որոշման մեջ անդրադառնալով ապացույցի արժանահավատության հարցին` ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ. «Ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը նույնպես վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը: Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում: Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները.
ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ` փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա),
բ) ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ` վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն),
գ) ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը,
դ) ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը,
ե) նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից:
Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ` բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը: Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում: Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները:
Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ դատարանի եզրահանգումները պետք է հիմնվեն գործում առկա փաստական տվյալների վրա» (տե’ս Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումը):
Վերը նշված դատողությունների, մեջբերված իրավադրույթների և նախադեպային իրավունքի լույսի ներքո վերլուծելով սույն գործով ձեռք բերված և Առաջին ատյանի դատարանում դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները (տե՛ս սույն որոշման 5-6-րդ կետերը), դրանցից յուրաքանչյուրը գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, ինչպես նաև ստացման աղբյուրի և ձևավորման ընթացքի համատեքստում, այդ ապացույցներից յուրաքանչյուրը համադրելով մյուս աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ, ամբաստանյալներից յուրաքանչյուրի մեղավորության մասին չփարատված կասկածները մեկնաբանելով նրա օգտին` Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ տվյալ դեպքում ձեռք է բերվել փոխկապակցված ապացույցների այնպիսի բավարար համակցություն, որը, բացառելով հակառակի ողջամիտ հավանականությունը, հիմք է տալիս անվերապահ հետևություն անելու առ այն, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանք կատարելու մեջ ամբաստանյալներ Ա.Կարապետյանի և Լ.Ամիրյանի մեղավորության մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները հիմնավորված են: Առաջին ատյանի դատարանն անհրաժեշտ խորությամբ վերլուծել և գնահատման է ենթարկել դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, արժանահավատության և ամբաստանյալներից յուրաքանչյուրի մեղադրանքը գնահատելու համար դրանց բավարարության տեսանկյունից, ինչի արդյունքում հանգել է իրավաչափ ու հիմնավոր եզրահանգման:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ բողոքաբերների հակառակ դատողությունների հիմքում դրված փաստարկներին (մանրամասն տե՛ս սույն որոշման 7-8-րդ կետերը) վերը նշվածի համատեքստում մանրամասն անդրադառնալն այլևս զուրկ է իրավական արժեքից: Այդուհանդերձ, Վերաքննիչ դատարանն ընդունում է պաշտպան Վ.Խաչատրյանի փաստարկը՝ ամբաստանյալ Լ.Ամիրյանի խնամքին մինչև տասնչորս տարեկան երկու երեխաներ գտնվելու հանգամանքը՝ որպես նրա պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող, ինչպես նաև նրա անձը դրականորեն բնութագրող տվյալները (տե՛ս քրեական գործի 2-րդ հատորի 185-188 էջերը) պատշաճ կերպով չարձանագրելու հարցում Առաջին ատյանի դատարանի կողմից դատական սխալ թույլ տրված լինելու մասին: Ինչը, սակայն, Լ.Ամիրյանի մեղքի գնահատման տեսանկյունից որևէ նշանակություն չունի, իսկ պատժի տեսանկյունից դրան անդրադառնալը զուրկ է իրավական արժեքից, թերևս հենց միայն այն պատճառով, որ այն դուրս է վերաքննիչ բողոքի ինչպես հիմքերի և հիմնավորումների, այնպես էլ պահանջի շրջանակներից (տե՛ս սույն որոշման 8-րդ կետը):
Անդրադառնալով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նշանակված պատժի խստության, ինչպես նաև նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով պատժի նպատակների իրացվելիությունն ապահովելու մասին պաշտպան Է.Բեգլարյանի փաստարկներին՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
«Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի համաձայն.
«1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն.
«1.Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով:
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը թիվ ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-50/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԵԿԴ/0042/01/11, ԵՇԴ/0143/01/13, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացրած որոշումներում անդրադառնալով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին, կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ հանցավորի անձին և հանցագործության վտանգավորության բնույթին ու աստիճանին համաչափ քրեաիրավական ներգործության միջոց ընտրելու, ինչպես նաև դրա շրջանակներում համաչափ պատժաչափ սահմանելու պահանջն ուղղակիորեն բխում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների, մասնավորապես` արդարության և պատասխանատվության անհատականացման հիմնարար սկզբունքների բովանդակությունից։ Արդարացի է այն պատիժը, որի ընտրությունը գործի բոլոր հանգմանքների` հանցագործության վտանգավորության բնույթի և աստիճանի (հանցագործության մեղքի ձև, շարժառիթ, նպատակ, պատճառված վնասի չափ, եղանակ, գործիքներ ու միջոցներ և այլն), հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ամբողջական ու բազմակողմանի վերլուծության արդյունք է և բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից։ Վերոնշյալ պահանջներից նահանջը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Ն.Սարգսյանի գործով որոշման մեջ մասնավորապես արձանագրել է, որ. §(…) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս։ Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը։
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս։ Նշված սկզբունքներից յուրաքանչյուրը՝ որպես առանձին բաղադրամաս, ունի ինքնուրույն նշանակություն և պարտադիր հաշվի է առնվում քրեական պատիժ նշանակելիս։ Սկզբունքների ինքնուրույնությունը, սակայն, չի նշանակում, որ դրանք մեկուսացված են մեկը մյուսից, քանի որ միայն համակցության մեջ այդ սկզբունքները կարող են ապահովել օրինական, արդար, անհատականացված և մարդասիրական պատժի նշանակումը¦ (տե°ս Նարեկ Սարգսյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշումը):
Հ.Հարությունյանի գործով որոշման մեջ անդրադառնալով պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմքերին՝ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. «Պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք են ոչ միայն կատարված արարքի հասարակական վտանգավորության աստիճանի, այլև հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ հանդիսացող նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական, քրեաբանական և քրեաիրավական, ֆիզիկական հատկությունների համակցության ճիշտ գնահատումը (ընտանեկան դրությունը, վարքագիծը աշխատանքում և կենցաղում, աշխատունակությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, դատվածությունը և այլն)» (տե՛ս Հազարապետ Հարությունյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի մարտի 30-ի թիվ ՎԲ-50/07 որոշումը):
Ս.Սարգսյանի գործով որոշման մեջ զարգացնելով պատասխանատվության և պատժի անհատականացման վերաբերյալ իր ձևավորած նախադեպային իրավունքը՝ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծել է, որ. «(...) «հանցավորի անձնավորություն» եզրույթն ի տարբերություն «հանցագործության սուբյեկտ» եզրույթի, ավելի ընդարձակ է, և օժտված է սոցիալ-ժողովրդագրական, բարոյահոգեբանական և քրեաիրավական բնութագրերով: ՀՀ գործող քրեական օրենսդրության իմաստով «հանցավորի անձնավորություն» եզրույթը դիտարկվում է որպես քրեական պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք, հանցավորի անձը բնութագրող առանձին հատկանիշները և վարքագիծը օրենքում նախատեսված են որպես պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներ, ինչպես նաև դատապարտյալին պատժից ազատելու նախապայման:
(...) պատժի անհատականացման ժամանակ հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները հաշվի առնելու անհրաժեշտությունը պայմանավորված է ինչպես պատժի նպատակների իրականացման, այնպես էլ անձի արժանապատվության հարգման սահմանադրական պահանջի առկայությամբ:
(...) հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները չեն կարող սահմանափակվել միայն անձի բարոյական հատկանիշներով և ներառում են նաև անձի ընտանեկան դրությունը, զբաղմունքի տեսակը, կրթությունը, նրա դրական կամ բացասական բնութագիրը, խրախուսանքների կամ տույժերի առկայությունը և այլն» (տե՛ս Սերոբ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշումը):
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
«Գտնելով, որ դատավճռում նշանակված պատիժն անարդարացի է ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու պատճառով, չի համապատասխանում հանցագործության ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին, վերաքննիչ դատարանը մեղմացնում կամ խստացնում է պատիժը` ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով»:
Առաջին ատյանի դատարանը, ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանին մեղավոր ճանաչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակել ազատազրկում` 4 (չորս) ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործությունը ըստ բնույթի և հանրության համար վտանգավորության աստիճանի դասվում է դիտավորությամբ կատարվող միջին ծանրության հանցագործությունների շարքին, որի համար պատիժ է նախատեսված տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկից հինգհարյուրապատիկի չափով, կամ ազատազրկում` առավելագույնը հինգ տարի ժամկետով:
Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք է դիտել հանցանքն ալկոհոլի ազդեցության տակ կատարելը, ինչը բխում է գործի նյութերից և իրական է:
Որպես ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանի անձը բնութագրող տվյալներ Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրել է, որ նա հանդիսանում է դատվածություն չունեցող, կինը 26 շաբաթական հղի է:
Ինչ վերաբերում է պաշտպան Է.Բեգլարյանի փաստարկին առ այն, որ ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանը բնութագրվում է դրականորեն, խնամքին են գտնվում անչափահաս երեխան, վատառողջ մայրը, հղի կինը, և որ Արցախյան ազատամարտի մասնակից է ու այդ ընթացքում վնասվածքներ է ստացել, ապա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական գործում առկա թիվ ԱԱ 161827 ծննդյան վկայականի պատճենի համաձայն՝ Ա.Կարապետյանը հանդիսանում է 2001 թվականի փետրվարի 16-ին ծնված Միլենա Կարապետյանի հայրը, «Մարիամ» համատիրության նախագահի՝ 2016 թվականի մարտի 10-ի թիվ 16-25 տեղեկանքի համաձայն՝ Ա.Կարապետյանը բնակվում է մոր և դստեր հետ, իսկ «Արմենիա» բժշկական կենտրոնի արխիվային քաղվածքի համաձայն՝ Ա.Կարապետյանը, որպես ազատամարտիկ, 1994 թվականի օգոստոսի 1-ին ընդունվել է «Արմենիա» ՀԲԿ-ի նյարդավիրաբուժական բաժանմունք՝ ողնաշարի կրծքային հատվածի նստաշրջանի սալջարդ ախտորոշմամբ (տե՛ս քրեական գործի 2-րդ հատորի 181-183 էջերը):
Նշված հանգամանքները համադրելով ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանի կատարած հանցագործության բնույթի, հանրության համար վտանգավորության աստիճանի, դրա կատարման եղանակի, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանի, հանցագործությունը կատարելուց հետո նրա դրսևորած վարքագծի, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակության և այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածության հետ՝ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասի իմաստով չի կարող գնահատվել ակնհայտ խիստ և հիմք հանդիսանալ բողոքարկված դատական ակտը պատժի մեղմացման առումով բեկանելու և պաշտպան Է.Բեգլարյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարելու համար:
Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ՝ տվյալ դեպքում առկա չէ նաև որևէ իրավաչափ հիմք, որն օբյեկտիվորեն կարող է համոզմունք և վստահություն ձևավորել առ այն, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու: Մինչդեռ, նման համոզմունքի և վստահության ձևավորումը պետք է հիմնվի օբյեկտիվորեն գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին:
Արդյունքում Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից ամբաստանյալ Ա.Կարապետյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը, ինչպես նաև ամբաստանյալի կողմից այն ռեալ (իրական) կրելու անհրաժեշտության մասին հետևությունն արդարության ու պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի երաշխավորման տեսանկյունից հիմնավորված է, և այդ մասով նույնպես՝ բողոքարկված դատական ակտը բեկանելու և փոփոխելու հիմքեր չկան:
Ամփոփելով վերը շարադրված դատողությունները՝ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից սույն գործի քննության ընթացքում թույլ չեն տրվել նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի այնպիսի խախտումներ, որոնք կարող էին հիմք հանդիսանալ բողոքարկված դատական ակտը բեկանելու և սույն որոշման 7-8-րդ կետերում արձանագրված վերաքննիչ բողոքները բավարարելու համար: Ուստի, բողոքարկված դատական ակտը պետք է թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ դրա դեմ բերված վերաքննիչ բողոքները՝ մերժել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-395-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը.

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի` Արման Ֆելիքսի Կարապետյանի և Լյուդվիկ Սպարտակի Ամիրյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով 2016 թվականի նոյեմբերի 23-ի դատավճիռը թողնել օրինական ուժի մեջ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:



ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ռ.ՄԽԻԹԱՐՅԱՆ


ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ս.ՉԻՉՈՅԱՆ


Մ.ԱՐՂԱՄԱՆՅԱՆ