Գործ No ԵԱՔԴ/0228/01/15

ԴԱՏԱՎՃԻՌ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

ՙ09՚ դեկտեմբերի 2016 թվական քաղաք Երևան

Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանը,

նախագահությամբ` դատավոր Արթուր Մկրտչյանի
քարտուղարությամբ` Միլենա Սարգսյանի
մասնակցությամբ`
մեղադրողներ Կարեն Բարսեղյանի
Գայանե Աղաջանյանի
պաշտպան Անժելիկա Հակոբյանի

Դատարանում, դռնբաց դատական նիստում, դատական քննության արագացված կարգով քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Կարեն Սամվելի Ավանեսյանի /ծնված 1987 թվականի դեկտեմբերի 4-ին` Հայաստանի Հանրապետությունում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, դատվածություն չունեցող, չի աշխատում, հաշվառված` Սյունիքի մարզ, քաղաք Կապան, Հ.Ավետիսյան 16-րդ շենք, 29-րդ բնակարան, բնակվող` քաղաք Երևան, Դրոյի 8/1 շենք, 25-րդ բնակարան փակուղի 11/1 տուն/ մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին և 177-րդ հոդվածի 1-ին մասերով:

Գործի դատավարական նախապատմությունը

2015 թվականի նոյեմբերի 16-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 1-րդ մասով հարուցվել է թիվ 09125315 քրեական գործը:
2015 թվականի նոյեմբերի 23-ին Կարեն Ավանեսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրությունª չհեռանալու մասին:
2015 թվականի նոյեմբերի 26-ին Կարեն Սամվելի Ավանեսյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 1-րդ և 176-րդ հոդվածի 1-ին մասերով:
2015 թվականի դեկտեմբերի 08-ին թիվ 09125315 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան:
2016 թվականի հունիսի 09-ին Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի որոշմամբ Կարեն Ավանեսյանի նկատմամբ հայտարարվել է հետախուզում և քրեական գործով վարույթը կասեցվել է:
2016 թվականի հունիսի 14-ին Կարեն Ավանեսյանը հայտնաբերվել է և բերման ենթարկվել ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Քանաքեռ-Զեյթունի բաժին:
2016 թվականի հունիսի 16-ին քրեական գործի վարույթը վերսկսվել է:
2016 թվականի սեպտեմբերի 29-ին Կարեն Ավանեյանի նկատմամբ հայտարարվել է հետախուզում, նրա նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն` չհեռանալու մասին, փոփոխվել է, որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանավորումը և քրեական գործով վարույթը կասեցվել է:
2016 թվականի հոկտեմբերի 5-ին Կարեն Ավանեսյանն ինքնակամ ներկայացել է ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Քանաքեռ-Զեյթուն բաժին:
2016 թվականի հոկտեմբերի 07-ին քրեական գործի վարույթը վերսկսվել է:

Գործի փաստական հանգամանքները

Նախաքննության մարմինն ամբաստանյալ Կարեն Ավանեսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 1-րդ և 176-րդ հոդվածի 1-ին մասերով մեղադրանք է առաջադրել, որ ՙնա, ուրիշի գույքի գաղտնի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ 2015թ.-ի փետրվարի 17-ին` ժամը 19:00-ի սահմաններում, ՙԾիրան՚ առևտրի կենտրոնների ցանցի Երևան քաղաքի Խորենացի 17-րդ հասցեում գտնվող խանութ-սրահի ալկոհոլային խմիչքների համար նախատեսված տաղավարից գաղտնի հափշտակել է մեկ հատ 0.7 լիտր տարողությամբ զգալի չափի` 122.000 ՀՀ դրամ արժողության ՙՀենեսի՚ տեսակի կոնյակ:
Բացի այդ, Կարեն Սամվելի Ավանեսյանը, ուրիշի գույքի գաղտնի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ 2015թ.-ի նոյեմբերի 12-ին`ժամը 18:50-ի սահմաններում ՙԾիրան՚ առևտրի կենտրոնների ցանցի Երևան քաղաքի Զ. Սարկավագի 141/5-րդ հասցեում գտնվող խանութ-սրահի ալկոհոլային խմիչքների համար նախատեսված տաղավարից գաղտնի հափշտակել է մեկ հատ 0.5 լիտր տարողությամբ զգալի չափի` 34.500 ՀՀ դրամ արժողության ՙՆաիրի՚ տեսակի կոնյակ և թաքցնելով բաճկոնի մեջ, քայլել է խանութի ելքի ուղղությամբ, սակայն տեսանկարահանող սարքի միջոցով հափշտակության հանգամանքը նկատել է անվտանգության աշխատակից Աշոտ Ղազարյանը, ով առևտրի կենտրոնի հարևանությամբ գտնվող անվտանգության աշխատասենյակից անմիջապես գնացել է առևտրի կենտրոնի մուտքի մոտ` Կարեն Ավանեսյանի հափշտակած ապրանքը հետ վերցնելու նպատակով և տեսել, որ Կարեն Ավանեսյանը դուրս է եկել առևտրի կենտրոնից և գողոնը բաճկոնի մեջ դրված` քայլել է հակառակ ուղղությամբ: Աշոտ Ղազարյանը պահանջել է կանգ առնել, սակայն Կարեն Ավանեսյանը հասկանալով և գիտակցելով, որ իր կատարած հափշտակությունը բացահայտվել է և իրեն կանչելու միակ նպատակը գողոնը խանութին վերադարձնելն է, վազելով դիմել է փախուստի և որոշ ժամանակ հետապնդվելուց հետո վերջինիս հաջողվել է փախչել` բացահայտ հափշտակելով 34.500 ՀՀ դրամ արժողության կոնյակը՚:

Արագացված դատական քննություն

Մինչև դատաքննությունն սկսելն ամբաստանյալ Կարեն Ավանեսյանը միջնորդել է դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով և հայտարարել, որ մեղադրանքը պարզ է, համաձայն է առաջադրված մեղադրանքին, գիտակցում է արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր` պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո:
Միջնորդությունը հաստատել է նաև ամբաստանյալի պաշտպան Անժելիկա Հակոբյանը:
Մեղադրող Կարեն Բարսեղյանը դատական քննության արագացված կարգ կիրառելուն չի առարկել:
Տուժողի ներկայացուցիչ Գուրգեն Մկրտչյանը չի ներկայացել դատական նիստերին և դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու դեմ առարկություններ չի ներկայացրել:
Դատարանը, համոզվելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3751-րդ և 3752-րդ հոդվածներով նախատեսված պայմանները, որոշում է կայացրել արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին:

Դատարանի իրավական վերլուծությունները

Դատարանը գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, հիմք ընդունելով Կարեն Ավանեսյանի կողմից մեղադրանքն ամբողջ ծավալով ընդունելու հանգամանքը, հանգում է հետևության, որ նա կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 1-րդ և 176-րդ հոդվածի 1-ին մասերով նախատեսված իրեն մեղսագրվող արարքները, այն է` գողությունը` ուրիշի գույքի զգալի չափերով գաղտնի հափշտակությունը և կողոպուտը` ուրիշի գույքի բացահայտ հափշտակությունը:
Վերոհիշյալ հանցանքի կատարման համար ամբաստանյալը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի, որը նա պետք է կրի:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայնª ՙՀանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացիª համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայնª ՙպատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայնª ՙՊատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ՙՀանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայնª ՙՊատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործությանª հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվումª պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով՚:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 2012թ. նոյեմբերի 1-ին Սերոբ Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ՍԴ/0109/01/12 գործով արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. ՙ(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ` ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները` ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն:
Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի գրեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրագրված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի:
Այսինքն` առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է:
(…) Պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից (տե°ս Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 14-րդ, 22-23-րդ կետերը)՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի համաձայն`
ՙ1. Պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝
9) մեղայականով ներկայանալը, հանցագործությունը բացահայտելուն (...) աջակցելը, (...):
2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն սույն հոդվածի առաջին մասում:՚:
Պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել Ա.Ավետիսյանի գործով որոշման մեջ` արձանագրելով, որ ՙ(...) պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի, հանցավորի անձնավորության մասին և յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատականացնել պատիժը: Պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ցանկի վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ քննարկվող հանգամանքները վերաբերում են ինչպես հանցագործությանը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությանը կամ միաժամանակ բնութագրում են հանցագործությունն ու հանցավորի անձնավորությունը: Այդ պատճառով էլ պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները պետք է դիտարկել որպես հանցակազմի սահմաններից դուրս հանգամանքներ, որոնք ուղղակի կամ անուղղակի վերաբերում են հանցագործությանը կամ հանցավորի անձնավորությանը, բարձրացնում կամ իջեցնում են հասարակական վտանգավորության աստիճանը և ազդում պատժի վրա: Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել` ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս (...)՚ (տե°ս Անդրանիկ Մեսրոպի Ավետիսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի հուլիսի 13-ի թիվ ԵԱՆԴ/0091/01/09 որոշման 20-րդ կետը):
Վերոհիշյալ իրավադրույթների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի որոշումների համատեքստում ուսումնասիրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ամբաստանյալ Կարեն Ավանեսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում նրա կատարած հանցագործությունների բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դրա կատարման եղանակը և հանգամանքները, դեպքի կոնկրետ հանգամանքները, մեղքի ձևը և տեսակը, հանցավորի անձը, հանցանքի կատարումից հետո դրսևորած վարքագիծը:

Ամբաստանյալ Կարեն Ավանեսյանի անձը բնութագրող տվյալներ դատարանը հաշվի է առնում, որ համաձայն ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի տեղեկանքի` նախկինում դատված չէ:
Դատարանն ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտում, որ նա ընդունել է մեղքը և զղջացել կատարած արարքի համար, դեպքի հանգամանքների վերաբերյալ տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, աջակցել է հանցագործությունը բացահայտելուն:
Ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան:

ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները հանգել է այն հետևության, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով` հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար (տե'ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի ՎԲ-201/07 որոշումը):
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3753-րդ հոդվածի 6-րդ կետի համաձայն` ՙԴատարանը արագացված կարգով դատական քննության արդյունքում մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ, որը չի կարող գերազանցել կատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը (...)՚:
Հաշվի առնելով ամբաստանյալ Կարեն Ավանեսյանի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դրա կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունը կատարելուց հետո նրա դրսևորած վարքագիծը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը և այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, դատարանը գտնում է, որ Կարեն Ավանեսյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման համար ենթակա է պատժի ազատազրկման, իսկ 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման համար` տուգանքի ձևով:
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Կարեն Ավանեսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` կալանավորումը, պետք է թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Նկատի ունենալով, որ տուժողի ներկայացուցչի կողմից հանցագործության հետևանքով պատճառված վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացվել, ուստի դատարանը գտնում է, որ ՙԾիրան՚ մարկետների ցանցին պետք է վերապահել քաղաքացիական հայցի իրավունք` քաղաքացիական դատավարության կարգով վնասի հատուցման հարցը լուծելու համար:
Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 134-րդ, 238-րդ, 357-360-րդ, 3753-րդ և 3754-րդ և 379-րդ հոդվածներով, դատարանը`

ՎՃՌԵՑ

Կարեն Սամվելի Ավանեսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին և 177-րդ հոդվածի մասի 1-ին մասերով նախատեսված հանցագործությունների կատարման մեջ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով` պատիժ նշանակել ազատազրկում 3 /երեք/ ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 1-ին մասով նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի հարյուրապատիկի` 100.000 /հարյուր հազար/ ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ և 68-րդ հոդվածների կանոններով Կարեն Սամվելի Ավանեսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում 3 /երեք/ ամիս ժամկետով և տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի հարյուրապատիկի 100.000 /հարյուր հազար/ ՀՀ դրամի չափով:
Պատժի սկիզբը հաշվել 2016 թվականի հոկտեմբերի 05-ից:
Կարեն Սամվելի Ավանեսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` կալանավորումը, թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
ՙԾիրան՚ մարկետների ցանցին վերապահել քաղաքացիական հայցի իրավունք` քաղաքացիական դատավարության կարգով վնասի հատուցման հարցը լուծելու համար:
Դատավճիռը, բացի ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքից, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում:



ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԿՐՏՉՅԱՆ