Հիմնական
Գործի համար:
ԵԱՔԴ/0196/01/15
Վիճակագրական տողի համար :
6.2
Պատասխանող
Արամայիս Հակոբյան Կամո
Արամայիս Հակոբյան
Դատավոր
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն
Արթուր Մկրտչյան
Դատավոր
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն
Արթուր Մկրտչյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն | 2015-12-16 | 15:30 | 5 | Կայացել է | ||
| Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն | 2015-12-01 | 14:30 | 5 | Կայացել է |
Գործ No ԵԱՔԴ/0196/01/15
ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՙ16՚ դեկտեմբերի 2015թ. ք.Երևան
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը,
նախագահությամբ` դատավոր Արթուր Մկրտչյանի
քարտուղարությամբ` Շուշան Վանոյանի
մասնակցությամբ`
մեղադրող Վաղարշակ Մկրտչյանի
պաշտպան Վարդան Խալաֆյանի
տուժող Արթուր Ասատրյանի
դատարանում, դռնբաց դատական նիստում, դատական քննության արագացված կարգով, քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արամայիս Կամոյի Հակոբյանի /ծնված 1985 թվականի հունվարի 13-ին` Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, չամուսնացած, չի աշխատում, հաշվառված` ք.Երևան, Սարի Թաղ 12-րդ փողոց 14-րդ տուն, նախկինում դատված` 23.12.2005թ. Սյունիքի ժող. դատարանի դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-104-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 359-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 110-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտվել 8 տարի ժամկետով ազատազրկման, պատժից ազատվել է 15.03.2013թ., դատվածությունը չմարված/ մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-176-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1.1 կետով:
Գործի դատավարական նախապատմությունը
2015 թվականի հոկտեմբերի 16-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1.1 կետի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 14814415 քրեական գործը:
2015 թվականի հոկտեմբերի 16-ին Արամայիս Հակոբյանը ձերբակալվել է:
2015 թվականի հոկտեմբերի 19-ին Արամայիս Հակոբյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-176-րդ հոդվածխի 3-րդ մասի 1.1 կետով և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը:
2015 թվականի նոյեմբերի 03-ին թիվ 14814415 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան:
Գործի փաստական հանգամանքները
Նախաքննության մարմինն ամբաստանյալ Արամայիս Հակոբյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-176-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1.1 կետով մեղադրանք է առաջադրել, որ ՙ2015թ-ի հոկտեմբերի 16-ինª ժամը 12:00-ի սահմաններում, ինքնությունը չպարզված անձի հետ նախնական համաձայնությամբ, բացել է Արթուր Հովհաննեսի Ասատրյանին պատկանող Երևան քաղաքի Վրացական 15 շենքի 5 բնակարանի մուտքի դռան փականը, ապօրինի մուտք գործել բնակարան, և խոհանոցի դարակից գաղտնի հափշտակել զգալի չափի` 380.000 ՀՀ դրամ գումար: Այնուհետև, բնակարանից դուրս գալիս, մուտքի դուռը փակելիս և գողոնով հեռանալիս նկատվել է բնակարանի և հափշտակված գույքի սեփականատերեր` ամուսիններ Արթուր Ասատրյանի և Աստղիկ Վահրամյանի կողմից: Փախուստը կանխելու նպատակով Արթուր Ասատրյանը բռնել է Արամայիս Հակոբյանի ձեռքերից, սակայն նա թափահարելով իրեն, ապա Ա.Ասատրյանի առողջության համար ոչ վտանգավոր բռնություն գործադրելով` ոտքով հարվածելով վերջինիս ոտքին և գիտակցելով, որ իր կողմից կատաված հանցավոր արարքը` ուրիշի գույքի գաղտնի հափշտակությունը այլևս բացահայտ է տուժողների համար, դիմել է փախուստի` իր հետ տանելով գողոնը` փորձելով բացահայտ հափշտակել այն: Սակայն իր կամքից հանգամանքերով հանցագործությունը` բնակարան ապօրինի մուտք գործելով կատարած կողոպուտը, ավարտին չի հասցրել, քանի որ Արթուր Ասատրյանը հետապնդել է նրան, ով փախել և մտել է հարևանությամբ գտնվող Վրացական Երևան քաղաքի վրացական 21/2 շենքի առաջին շքամուտք, ապա` թաքնվել իր բարեկամուհու` Կարինե Սարգսյանի թիվ 55 բնակարանում` գողոնի մի մասը` 215.000 ՀՀ դրամը, թաքցնելով փակ տնտեսական պատշգամբի ներքնակի տակ: Դեպքի վայր ժամանած ոստիկանության աշխատակիցների ձեռնարկած միջոցառումների արդյունքում Ա.Հակոբյանը հայտնաբերվել է, իսկ հափշտակված գումարից 215.000 ՀՀ դրամը` առգրավվել: Արդյունքում Ա.Հակոբյանը զրկվել է ուրիշի գույքը անհատույց շահադիտական նպատակով վերցնելուց հետո այն տնօրինելու իրական հնարավորությունից՚:
Արագացված դատական քննություն
Մինչև դատաքննությունն սկսելն ամբաստանյալ Արամայիս Հակոբյանը միջնորդել է դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով և հայտարարել, որ մեղադրանքը պարզ է, համաձայն է առաջադրված մեղադրանքին, գիտակցում է արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր` պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո:
Միջնորդությունը հաստատել է նաև ամբաստանյալի պաշտպան Վարդան Խալաֆյանը:
Մեղադրող Վաղարշակ Մկրտչյանը դատական քննության արագացված կարգ կիրառելուն չի առարկել:
Տուժող Արթուր Ասատրյանը նույնպես չի առարկել դատական քննության արագացված կարգի կիրառման դեմ, ինչպես նաև նշել է, որ բողոք կամ վնասի հատուցման պահանջ չունի:
Դատարանը, համոզվելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3751-րդ և 3752-րդ հոդվածներով նախատեսված պայմանները, որոշում է կայացրել արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին:
Դատարանի իրավական վերլուծությունները
Դատարանը հիմք ընդունելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները, գտնում է, որ ամբաստանյալ Արամայիս Հակոբյանի մեղավորությունը` բնակարան ապօրինի մուտք գործելով ուրիշի գույքի բացահայտ հափշտակության` կողոպուտի փորձ կատարելու մեջ, նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-176-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1.1 կետով, ապացուցված է, արարքը ճիշտ է որակված:
Վերոհիշյալ հանցանքի կատարման համար ամբաստանյալը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի, որը նա պետք է կրի:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայնª ՙՀանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացիª համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայնª ՙպատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայնª ՙՊատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ՙՀանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայնª ՙՊատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործությանª հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվումª պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով՚:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 2012թ. նոյեմբերի 1-ին Սերոբ Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ՍԴ/0109/01/12 գործով արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. ՙ(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն:
Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի գրեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրագրված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի:
Այսինքն` առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է:
(…) Պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից (տե°ս Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 14-րդ, 22-23-րդ կետերը)՚:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3753-րդ հոդվածի 6-րդ կետի համաձայն` ՙԴատարանը արագացված կարգով դատական քննության արդյունքում մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ, որը չի կարող գերազանցել կատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը (...)՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն`
ՙ1. Հանցագործությունների ռեցիդիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, ով դատվածություն ունի նախկինում դիտավորությամբ կատարված հանցանքի համար՚:
Դատարանն արձանագրում է, որ առկա է հանցագործությունների ռեցիդիվ, քանի որ ամբաստանյալ Ռոբերտ Շահինյանը նախկինում դիտավորյալ հանցագործության համար ազատազրկման դատապարտված լինելով` դարձյալ կատարել է դիտավորյալ հանցագործություն:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
ՙՀանցագործությունների ռեցիդիվի համար նշանակված պատիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավելագույն պատժի կեսից: (...)՚:
Վճռաբեկ դատարանը Ա.Պողոսյանի վերաբերյալ ՏԴ/0071/01/13 գործով իրավական դիրքորոշում է արտահայտել, այն մասին, որ ՙՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասում առկա՝ ՙսույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատիժ՚ և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասում առկա՝ ՙկատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատիժ՚ ձևակերպումները ենթադրում են, որ կատարված հանցագործության համար նախատեսված պատիժ հասկացությունը պետք է մեկնաբանել որպես քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի շրջանակներում որոշվող օրենքով սահմանված պատիժ, իսկ խնդրո առարկա ձևակերպումների այնպիսի մեկնաբանումը, որի պայմաններում ՙկատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատիժը՚ որոշվում է արդեն իսկ ռեցիդիվի կանոնների կիրառմամբ որոշված պատժաչափի սահմաններում, անթույլատրելի է:
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ ռեցիդիվի և արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնների համատեղ կիրառումը՝ պայմանավորված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասում առկա կարգավորմամբ, ըստ որի` ՙ(...) եթե առավել խիստ պատժի երկու երրորդը փոքր է տվյալ հանցագործության համար նախատեսված առավել մեղմ պատժից` ապա դատարանը նշանակում է առավել մեղմ պատիժը՚, գրեթե բոլոր դեպքերում հանգեցնում է բացարձակ որոշակի սանկցիայի, ինչը հակասում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածով ամրագրված արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի, 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների պահնաջներին և դրանց վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած նախադեպային իրավունքին (տես, Վճռաբեկ դատարանի թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-201/07, ՎԲ-145/07, ՎԲ-63/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-55/07, ՎԲ-25/08, ԵՇԴ/0023/01/08, ԵԿԴ/0146/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԵԱՔԴ/0164/01/09, ԵԿԴ/0042/01/11, ԼԴ/0287/01/11, ՍԴ/0109/01/12, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումները): Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ռեցիդիվի և արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնների համատեղ կիրառման դեպքում վերջնական պատիժը միշտ առավել մեղմից փոքր է ստացվում, և դատարանը կարող է նշանակել միայն առավել մեղմ պատիժը:
Այլ խոսքով՝ հանցագործությունների ռեցիդիվի և արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնների համատեղ կիրառումը բացառում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների կիրառման հնարավորությունը, և դատարանը զրկվում է կոնկրետ դեպքում կատարված հանցագործության բնույթն ու վտանգավորությունը, հանցավորի անձը, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները գնահատելու և անձի նկատմամբ արդարացի պատիժ նշանակելու հնարավորությունից: Բացի այդ, բացառվում է վերադաս դատական ատյանի կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետով սահմանված` դատական ակտի բեկանման կամ փոփոխման հիմքի կիրառման հնարավորությունը, որի համաձայն` դատական ակտը բեկանվում կամ փոփոխվում է, եթե նշանակված պատիժը չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը կամ ամբաստանյալի անձին:
Հետևաբար, գործի քննության արագացված կարգի կիրառման պայմաններում հանցագործությունների ռեցիդիվի և արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնների միաժամանակյա կիրառությունն անթույլատրելի է:
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածով և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասով ամրագրված պատիժ նշանակելու հատուկ կանոնների միջև առկա է հակասություն, որը ենթակա է լուծման հօգուտ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասի՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 65-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն`
ՙՀանցափորձի համար ազատազրկման ձևով պատժի ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով կամ հոդվածի մասով որոշակի ժամկետով ազատազրկման ձեւով նախատեսված պատժի առավելագույն ժամկետի երեք քառորդը՚:
Նշված պայմաններում, դատարանը, Արամայիս Հակոբյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս պետք է ղեկավարվի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասի և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 65-րդ հոդվածի 3-րդ մասի կանոններով:
Պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել Ա.Ավետիսյանի գործով որոշման մեջ` արձանագրելով, որ ՙ(...) պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի, հանցավորի անձնավորության մասին և յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատականացնել պատիժը: Պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ցանկի վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ քննարկվող հանգամանքները վերաբերում են ինչպես հանցագործությանը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությանը կամ միաժամանակ բնութագրում են հանցագործությունն ու հանցավորի անձնավորությունը: Այդ պատճառով էլ պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները պետք է դիտարկել որպես հանցակազմի սահմաններից դուրս հանգամանքներ, որոնք ուղղակի կամ անուղղակի վերաբերում են հանցագործությանը կամ հանցավորի անձնավորությանը, բարձրացնում կամ իջեցնում են հասարակական վտանգավորության աստիճանը և ազդում պատժի վրա: Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել` ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս (...)՚ (տե°ս Անդրանիկ Մեսրոպի Ավետիսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի հուլիսի 13-ի թիվ ԵԱՆԴ/0091/01/09 որոշման 20-րդ կետը):
Վերոհիշյալ իրավադրույթների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի որոշումների համատեքստում ուսումնասիրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ամբաստանյալ Արամայիս Հակոբյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դրա կատարման եղանակը, գործի կոնկրետ հանգամանքները, մեղքի ձևը և տեսակը, հանցագործության կատարման շարժառիթը և դրդապատճառները, հանցավորի անձը, հանցագործությունը կատարելուց հետո նրա դրսևորած վարքագիծը:
Ամբաստանյալ Արամայիս Հակոբյանի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք դատարանը հաշվի է առնում, որ նա ընդունել է մեղքը և անկեղծորեն զղջացել կատարած արարքի համար, հատուցել է տուժողին հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը:
Դատարանը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն` հանցանքը կատարելու ռեցիդիվը դիտում է որպես ամբաստանյալ Ռ.Շահինյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները հանգել է այն հետևության, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով` հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար (տե'ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի ՎԲ-201/07 որոշումը):
Հաշվի առնելով ամբաստանյալ Արամայիս Հակոբյանիւկատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դրա կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունը կատարելուց հետո նրա դրսևորած վարքագիծը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը և այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-176-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1.1 կետով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով:
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Արամայիս Հակոբյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` կալանավորումը, պետք է թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Հաշվի առնելով, որ տուժող Արթուր Ասատրյանի կողմից գույքային վնասի հատուցման պահանջ և քաղաքացիական հայց չի ներկայացվել, ուստի դատարանը քաղաքացիական հայցի հարցը համարում է լուծված:
Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցին, դատարանը գտնում է, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված Վրացական 15-րդ շենքի 5-րդ բնակարանի մուտքի դռան փականը, Վրացական 15-րդ շենքի 5-րդ բնակարանից և Վրացական 21/2-րդ շենքի միջանցքից վերցված թվով 2 մանկական գուլպաները և 215.000 ՀՀ դրամը պետք է վերադարձնել տուժող Արթուր Ասատրյանին:
Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 134-րդ, 357-360-րդ, 3753-րդ և 3754-րդ և 379-րդ հոդվածներով, դատարանը`
ՎՃՌԵՑ
Արամայիս Կամոյի Հակոբյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-176-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1.1 կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում 4 /չորս/ տարի 6 /վեց/ ամիս ժամկետով:
Պատժի սկիզբը հաշվել 2015 թվականի հոկտեմբերի 16-ից:
Արամայիս Հակոբյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` կալանավորումը, թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Իրեղեն ապացույց ճանաչված Վրացական 15-րդ շենքի 5-րդ բնակարանի մուտքի դռան փականը, Վրացական 15-րդ շենքի 5-րդ բնակարանից և Վրացական 21/2-րդ շենքի միջանցքից վերցված թվով 2 մանկական գուլպաները և 215.000 ՀՀ դրամը վերադարձնել տուժող Արթուր Ասատրյանին:
Դատավճիռը, բացի ՀՀ արեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքից, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԿՐՏՉՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՙ16՚ դեկտեմբերի 2015թ. ք.Երևան
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը,
նախագահությամբ` դատավոր Արթուր Մկրտչյանի
քարտուղարությամբ` Շուշան Վանոյանի
մասնակցությամբ`
մեղադրող Վաղարշակ Մկրտչյանի
պաշտպան Վարդան Խալաֆյանի
տուժող Արթուր Ասատրյանի
դատարանում, դռնբաց դատական նիստում, դատական քննության արագացված կարգով, քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արամայիս Կամոյի Հակոբյանի /ծնված 1985 թվականի հունվարի 13-ին` Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, չամուսնացած, չի աշխատում, հաշվառված` ք.Երևան, Սարի Թաղ 12-րդ փողոց 14-րդ տուն, նախկինում դատված` 23.12.2005թ. Սյունիքի ժող. դատարանի դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-104-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 359-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 110-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտվել 8 տարի ժամկետով ազատազրկման, պատժից ազատվել է 15.03.2013թ., դատվածությունը չմարված/ մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-176-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1.1 կետով:
Գործի դատավարական նախապատմությունը
2015 թվականի հոկտեմբերի 16-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1.1 կետի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 14814415 քրեական գործը:
2015 թվականի հոկտեմբերի 16-ին Արամայիս Հակոբյանը ձերբակալվել է:
2015 թվականի հոկտեմբերի 19-ին Արամայիս Հակոբյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-176-րդ հոդվածխի 3-րդ մասի 1.1 կետով և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը:
2015 թվականի նոյեմբերի 03-ին թիվ 14814415 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան:
Գործի փաստական հանգամանքները
Նախաքննության մարմինն ամբաստանյալ Արամայիս Հակոբյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-176-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1.1 կետով մեղադրանք է առաջադրել, որ ՙ2015թ-ի հոկտեմբերի 16-ինª ժամը 12:00-ի սահմաններում, ինքնությունը չպարզված անձի հետ նախնական համաձայնությամբ, բացել է Արթուր Հովհաննեսի Ասատրյանին պատկանող Երևան քաղաքի Վրացական 15 շենքի 5 բնակարանի մուտքի դռան փականը, ապօրինի մուտք գործել բնակարան, և խոհանոցի դարակից գաղտնի հափշտակել զգալի չափի` 380.000 ՀՀ դրամ գումար: Այնուհետև, բնակարանից դուրս գալիս, մուտքի դուռը փակելիս և գողոնով հեռանալիս նկատվել է բնակարանի և հափշտակված գույքի սեփականատերեր` ամուսիններ Արթուր Ասատրյանի և Աստղիկ Վահրամյանի կողմից: Փախուստը կանխելու նպատակով Արթուր Ասատրյանը բռնել է Արամայիս Հակոբյանի ձեռքերից, սակայն նա թափահարելով իրեն, ապա Ա.Ասատրյանի առողջության համար ոչ վտանգավոր բռնություն գործադրելով` ոտքով հարվածելով վերջինիս ոտքին և գիտակցելով, որ իր կողմից կատաված հանցավոր արարքը` ուրիշի գույքի գաղտնի հափշտակությունը այլևս բացահայտ է տուժողների համար, դիմել է փախուստի` իր հետ տանելով գողոնը` փորձելով բացահայտ հափշտակել այն: Սակայն իր կամքից հանգամանքերով հանցագործությունը` բնակարան ապօրինի մուտք գործելով կատարած կողոպուտը, ավարտին չի հասցրել, քանի որ Արթուր Ասատրյանը հետապնդել է նրան, ով փախել և մտել է հարևանությամբ գտնվող Վրացական Երևան քաղաքի վրացական 21/2 շենքի առաջին շքամուտք, ապա` թաքնվել իր բարեկամուհու` Կարինե Սարգսյանի թիվ 55 բնակարանում` գողոնի մի մասը` 215.000 ՀՀ դրամը, թաքցնելով փակ տնտեսական պատշգամբի ներքնակի տակ: Դեպքի վայր ժամանած ոստիկանության աշխատակիցների ձեռնարկած միջոցառումների արդյունքում Ա.Հակոբյանը հայտնաբերվել է, իսկ հափշտակված գումարից 215.000 ՀՀ դրամը` առգրավվել: Արդյունքում Ա.Հակոբյանը զրկվել է ուրիշի գույքը անհատույց շահադիտական նպատակով վերցնելուց հետո այն տնօրինելու իրական հնարավորությունից՚:
Արագացված դատական քննություն
Մինչև դատաքննությունն սկսելն ամբաստանյալ Արամայիս Հակոբյանը միջնորդել է դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով և հայտարարել, որ մեղադրանքը պարզ է, համաձայն է առաջադրված մեղադրանքին, գիտակցում է արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր` պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո:
Միջնորդությունը հաստատել է նաև ամբաստանյալի պաշտպան Վարդան Խալաֆյանը:
Մեղադրող Վաղարշակ Մկրտչյանը դատական քննության արագացված կարգ կիրառելուն չի առարկել:
Տուժող Արթուր Ասատրյանը նույնպես չի առարկել դատական քննության արագացված կարգի կիրառման դեմ, ինչպես նաև նշել է, որ բողոք կամ վնասի հատուցման պահանջ չունի:
Դատարանը, համոզվելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3751-րդ և 3752-րդ հոդվածներով նախատեսված պայմանները, որոշում է կայացրել արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին:
Դատարանի իրավական վերլուծությունները
Դատարանը հիմք ընդունելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները, գտնում է, որ ամբաստանյալ Արամայիս Հակոբյանի մեղավորությունը` բնակարան ապօրինի մուտք գործելով ուրիշի գույքի բացահայտ հափշտակության` կողոպուտի փորձ կատարելու մեջ, նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-176-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1.1 կետով, ապացուցված է, արարքը ճիշտ է որակված:
Վերոհիշյալ հանցանքի կատարման համար ամբաստանյալը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի, որը նա պետք է կրի:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայնª ՙՀանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացիª համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայնª ՙպատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայնª ՙՊատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ՙՀանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայնª ՙՊատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործությանª հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվումª պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով՚:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 2012թ. նոյեմբերի 1-ին Սերոբ Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ՍԴ/0109/01/12 գործով արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. ՙ(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն:
Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի գրեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրագրված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի:
Այսինքն` առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է:
(…) Պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից (տե°ս Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 14-րդ, 22-23-րդ կետերը)՚:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3753-րդ հոդվածի 6-րդ կետի համաձայն` ՙԴատարանը արագացված կարգով դատական քննության արդյունքում մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ, որը չի կարող գերազանցել կատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը (...)՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն`
ՙ1. Հանցագործությունների ռեցիդիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, ով դատվածություն ունի նախկինում դիտավորությամբ կատարված հանցանքի համար՚:
Դատարանն արձանագրում է, որ առկա է հանցագործությունների ռեցիդիվ, քանի որ ամբաստանյալ Ռոբերտ Շահինյանը նախկինում դիտավորյալ հանցագործության համար ազատազրկման դատապարտված լինելով` դարձյալ կատարել է դիտավորյալ հանցագործություն:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
ՙՀանցագործությունների ռեցիդիվի համար նշանակված պատիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավելագույն պատժի կեսից: (...)՚:
Վճռաբեկ դատարանը Ա.Պողոսյանի վերաբերյալ ՏԴ/0071/01/13 գործով իրավական դիրքորոշում է արտահայտել, այն մասին, որ ՙՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասում առկա՝ ՙսույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատիժ՚ և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասում առկա՝ ՙկատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատիժ՚ ձևակերպումները ենթադրում են, որ կատարված հանցագործության համար նախատեսված պատիժ հասկացությունը պետք է մեկնաբանել որպես քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի շրջանակներում որոշվող օրենքով սահմանված պատիժ, իսկ խնդրո առարկա ձևակերպումների այնպիսի մեկնաբանումը, որի պայմաններում ՙկատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատիժը՚ որոշվում է արդեն իսկ ռեցիդիվի կանոնների կիրառմամբ որոշված պատժաչափի սահմաններում, անթույլատրելի է:
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ ռեցիդիվի և արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնների համատեղ կիրառումը՝ պայմանավորված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասում առկա կարգավորմամբ, ըստ որի` ՙ(...) եթե առավել խիստ պատժի երկու երրորդը փոքր է տվյալ հանցագործության համար նախատեսված առավել մեղմ պատժից` ապա դատարանը նշանակում է առավել մեղմ պատիժը՚, գրեթե բոլոր դեպքերում հանգեցնում է բացարձակ որոշակի սանկցիայի, ինչը հակասում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածով ամրագրված արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի, 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների պահնաջներին և դրանց վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած նախադեպային իրավունքին (տես, Վճռաբեկ դատարանի թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-201/07, ՎԲ-145/07, ՎԲ-63/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-55/07, ՎԲ-25/08, ԵՇԴ/0023/01/08, ԵԿԴ/0146/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԵԱՔԴ/0164/01/09, ԵԿԴ/0042/01/11, ԼԴ/0287/01/11, ՍԴ/0109/01/12, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումները): Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ռեցիդիվի և արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնների համատեղ կիրառման դեպքում վերջնական պատիժը միշտ առավել մեղմից փոքր է ստացվում, և դատարանը կարող է նշանակել միայն առավել մեղմ պատիժը:
Այլ խոսքով՝ հանցագործությունների ռեցիդիվի և արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնների համատեղ կիրառումը բացառում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների կիրառման հնարավորությունը, և դատարանը զրկվում է կոնկրետ դեպքում կատարված հանցագործության բնույթն ու վտանգավորությունը, հանցավորի անձը, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները գնահատելու և անձի նկատմամբ արդարացի պատիժ նշանակելու հնարավորությունից: Բացի այդ, բացառվում է վերադաս դատական ատյանի կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետով սահմանված` դատական ակտի բեկանման կամ փոփոխման հիմքի կիրառման հնարավորությունը, որի համաձայն` դատական ակտը բեկանվում կամ փոփոխվում է, եթե նշանակված պատիժը չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը կամ ամբաստանյալի անձին:
Հետևաբար, գործի քննության արագացված կարգի կիրառման պայմաններում հանցագործությունների ռեցիդիվի և արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնների միաժամանակյա կիրառությունն անթույլատրելի է:
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածով և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասով ամրագրված պատիժ նշանակելու հատուկ կանոնների միջև առկա է հակասություն, որը ենթակա է լուծման հօգուտ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասի՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 65-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն`
ՙՀանցափորձի համար ազատազրկման ձևով պատժի ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով կամ հոդվածի մասով որոշակի ժամկետով ազատազրկման ձեւով նախատեսված պատժի առավելագույն ժամկետի երեք քառորդը՚:
Նշված պայմաններում, դատարանը, Արամայիս Հակոբյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս պետք է ղեկավարվի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասի և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 65-րդ հոդվածի 3-րդ մասի կանոններով:
Պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել Ա.Ավետիսյանի գործով որոշման մեջ` արձանագրելով, որ ՙ(...) պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի, հանցավորի անձնավորության մասին և յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատականացնել պատիժը: Պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ցանկի վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ քննարկվող հանգամանքները վերաբերում են ինչպես հանցագործությանը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությանը կամ միաժամանակ բնութագրում են հանցագործությունն ու հանցավորի անձնավորությունը: Այդ պատճառով էլ պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները պետք է դիտարկել որպես հանցակազմի սահմաններից դուրս հանգամանքներ, որոնք ուղղակի կամ անուղղակի վերաբերում են հանցագործությանը կամ հանցավորի անձնավորությանը, բարձրացնում կամ իջեցնում են հասարակական վտանգավորության աստիճանը և ազդում պատժի վրա: Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել` ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս (...)՚ (տե°ս Անդրանիկ Մեսրոպի Ավետիսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի հուլիսի 13-ի թիվ ԵԱՆԴ/0091/01/09 որոշման 20-րդ կետը):
Վերոհիշյալ իրավադրույթների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի որոշումների համատեքստում ուսումնասիրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ամբաստանյալ Արամայիս Հակոբյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դրա կատարման եղանակը, գործի կոնկրետ հանգամանքները, մեղքի ձևը և տեսակը, հանցագործության կատարման շարժառիթը և դրդապատճառները, հանցավորի անձը, հանցագործությունը կատարելուց հետո նրա դրսևորած վարքագիծը:
Ամբաստանյալ Արամայիս Հակոբյանի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք դատարանը հաշվի է առնում, որ նա ընդունել է մեղքը և անկեղծորեն զղջացել կատարած արարքի համար, հատուցել է տուժողին հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը:
Դատարանը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն` հանցանքը կատարելու ռեցիդիվը դիտում է որպես ամբաստանյալ Ռ.Շահինյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները հանգել է այն հետևության, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով` հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար (տե'ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի ՎԲ-201/07 որոշումը):
Հաշվի առնելով ամբաստանյալ Արամայիս Հակոբյանիւկատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դրա կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունը կատարելուց հետո նրա դրսևորած վարքագիծը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը և այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-176-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1.1 կետով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով:
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Արամայիս Հակոբյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` կալանավորումը, պետք է թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Հաշվի առնելով, որ տուժող Արթուր Ասատրյանի կողմից գույքային վնասի հատուցման պահանջ և քաղաքացիական հայց չի ներկայացվել, ուստի դատարանը քաղաքացիական հայցի հարցը համարում է լուծված:
Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցին, դատարանը գտնում է, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված Վրացական 15-րդ շենքի 5-րդ բնակարանի մուտքի դռան փականը, Վրացական 15-րդ շենքի 5-րդ բնակարանից և Վրացական 21/2-րդ շենքի միջանցքից վերցված թվով 2 մանկական գուլպաները և 215.000 ՀՀ դրամը պետք է վերադարձնել տուժող Արթուր Ասատրյանին:
Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 134-րդ, 357-360-րդ, 3753-րդ և 3754-րդ և 379-րդ հոդվածներով, դատարանը`
ՎՃՌԵՑ
Արամայիս Կամոյի Հակոբյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-176-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1.1 կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում 4 /չորս/ տարի 6 /վեց/ ամիս ժամկետով:
Պատժի սկիզբը հաշվել 2015 թվականի հոկտեմբերի 16-ից:
Արամայիս Հակոբյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` կալանավորումը, թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Իրեղեն ապացույց ճանաչված Վրացական 15-րդ շենքի 5-րդ բնակարանի մուտքի դռան փականը, Վրացական 15-րդ շենքի 5-րդ բնակարանից և Վրացական 21/2-րդ շենքի միջանցքից վերցված թվով 2 մանկական գուլպաները և 215.000 ՀՀ դրամը վերադարձնել տուժող Արթուր Ասատրյանին:
Դատավճիռը, բացի ՀՀ արեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքից, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԿՐՏՉՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԱՔԴ/0196/01/15
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 05-11-2015 |
|---|---|
| Դատախազություն | Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 14814415 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Արամայիս Հակոբյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա կատարել է հանցավոր արարք,որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-176-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1.1 կետով` այն է կողոպուտի փորձ, որը կատարվել է բնակարան ապօրինի մուտք գործելով: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Արամայիս |
| Ազգանուն | Հակոբյան |
| Հայրանուն | Կամո |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Հոդված_1 | |
| Հոդված | 34-176 Մաս 3 Կետ 1.1 |
| Դատվածություն | |
| Դատվածություն | նախկինում դատված |
| Վիճակագրական տողի համարը | 6.2 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 05-11-2015 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Արթուր |
| Ազգանուն | Մկրտչյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 06-11-2015 |
|---|---|
| Ուղարկվել է հուշաթերթիկ/որոշումը | 09-11-2015 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 01-12-2015 |
|---|---|
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Տուժող |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Արամայիս |
| Ազգանուն | Հակոբյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Արթուր |
| Ազգանուն | Ասատրյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Վաղարշակ |
| Ազգանուն | Մկրտչյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ժամ | 14:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 16-12-2015 |
|---|---|
| Ժամ | 15:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 16-12-2015 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Արամայիս |
| Ազգանուն | Հակոբյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Ամսաթիվ | 16-12-2015 |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Այլ հանցագործության հոդվածներ | |
| Այլ հանցագործության հոդվածներով | Դատապարտվել է |
| Հիմնական պատիժ | Որոշակի ժամկետով ազատազրկում |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | Գործ No ԵԱՔԴ/0196/01/15 ԴԱՏԱՎՃԻՌ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՙ16՚ դեկտեմբերի 2015թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը, նախագահությամբ` դատավոր Արթուր Մկրտչյանի քարտուղարությամբ` Շուշան Վանոյանի մասնակցությամբ` մեղադրող Վաղարշակ Մկրտչյանի պաշտպան Վարդան Խալաֆյանի տուժող Արթուր Ասատրյանի դատարանում, դռնբաց դատական նիստում, դատական քննության արագացված կարգով, քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արամայիս Կամոյի Հակոբյանի /ծնված 1985 թվականի հունվարի 13-ին` Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, չամուսնացած, չի աշխատում, հաշվառված` ք.Երևան, Սարի Թաղ 12-րդ փողոց 14-րդ տուն, նախկինում դատված` 23.12.2005թ. Սյունիքի ժող. դատարանի դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-104-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 359-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 110-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտվել 8 տարի ժամկետով ազատազրկման, պատժից ազատվել է 15.03.2013թ., դատվածությունը չմարված/ մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-176-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1.1 կետով: Գործի դատավարական նախապատմությունը 2015 թվականի հոկտեմբերի 16-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1.1 կետի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 14814415 քրեական գործը: 2015 թվականի հոկտեմբերի 16-ին Արամայիս Հակոբյանը ձերբակալվել է: 2015 թվականի հոկտեմբերի 19-ին Արամայիս Հակոբյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-176-րդ հոդվածխի 3-րդ մասի 1.1 կետով և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանավորումը: 2015 թվականի նոյեմբերի 03-ին թիվ 14814415 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան: Գործի փաստական հանգամանքները Նախաքննության մարմինն ամբաստանյալ Արամայիս Հակոբյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-176-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1.1 կետով մեղադրանք է առաջադրել, որ ՙ2015թ-ի հոկտեմբերի 16-ինª ժամը 12:00-ի սահմաններում, ինքնությունը չպարզված անձի հետ նախնական համաձայնությամբ, բացել է Արթուր Հովհաննեսի Ասատրյանին պատկանող Երևան քաղաքի Վրացական 15 շենքի 5 բնակարանի մուտքի դռան փականը, ապօրինի մուտք գործել բնակարան, և խոհանոցի դարակից գաղտնի հափշտակել զգալի չափի` 380.000 ՀՀ դրամ գումար: Այնուհետև, բնակարանից դուրս գալիս, մուտքի դուռը փակելիս և գողոնով հեռանալիս նկատվել է բնակարանի և հափշտակված գույքի սեփականատերեր` ամուսիններ Արթուր Ասատրյանի և Աստղիկ Վահրամյանի կողմից: Փախուստը կանխելու նպատակով Արթուր Ասատրյանը բռնել է Արամայիս Հակոբյանի ձեռքերից, սակայն նա թափահարելով իրեն, ապա Ա.Ասատրյանի առողջության համար ոչ վտանգավոր բռնություն գործադրելով` ոտքով հարվածելով վերջինիս ոտքին և գիտակցելով, որ իր կողմից կատաված հանցավոր արարքը` ուրիշի գույքի գաղտնի հափշտակությունը այլևս բացահայտ է տուժողների համար, դիմել է փախուստի` իր հետ տանելով գողոնը` փորձելով բացահայտ հափշտակել այն: Սակայն իր կամքից հանգամանքերով հանցագործությունը` բնակարան ապօրինի մուտք գործելով կատարած կողոպուտը, ավարտին չի հասցրել, քանի որ Արթուր Ասատրյանը հետապնդել է նրան, ով փախել և մտել է հարևանությամբ գտնվող Վրացական Երևան քաղաքի վրացական 21/2 շենքի առաջին շքամուտք, ապա` թաքնվել իր բարեկամուհու` Կարինե Սարգսյանի թիվ 55 բնակարանում` գողոնի մի մասը` 215.000 ՀՀ դրամը, թաքցնելով փակ տնտեսական պատշգամբի ներքնակի տակ: Դեպքի վայր ժամանած ոստիկանության աշխատակիցների ձեռնարկած միջոցառումների արդյունքում Ա.Հակոբյանը հայտնաբերվել է, իսկ հափշտակված գումարից 215.000 ՀՀ դրամը` առգրավվել: Արդյունքում Ա.Հակոբյանը զրկվել է ուրիշի գույքը անհատույց շահադիտական նպատակով վերցնելուց հետո այն տնօրինելու իրական հնարավորությունից՚: Արագացված դատական քննություն Մինչև դատաքննությունն սկսելն ամբաստանյալ Արամայիս Հակոբյանը միջնորդել է դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով և հայտարարել, որ մեղադրանքը պարզ է, համաձայն է առաջադրված մեղադրանքին, գիտակցում է արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր` պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո: Միջնորդությունը հաստատել է նաև ամբաստանյալի պաշտպան Վարդան Խալաֆյանը: Մեղադրող Վաղարշակ Մկրտչյանը դատական քննության արագացված կարգ կիրառելուն չի առարկել: Տուժող Արթուր Ասատրյանը նույնպես չի առարկել դատական քննության արագացված կարգի կիրառման դեմ, ինչպես նաև նշել է, որ բողոք կամ վնասի հատուցման պահանջ չունի: Դատարանը, համոզվելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3751-րդ և 3752-րդ հոդվածներով նախատեսված պայմանները, որոշում է կայացրել արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին: Դատարանի իրավական վերլուծությունները Դատարանը հիմք ընդունելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները, գտնում է, որ ամբաստանյալ Արամայիս Հակոբյանի մեղավորությունը` բնակարան ապօրինի մուտք գործելով ուրիշի գույքի բացահայտ հափշտակության` կողոպուտի փորձ կատարելու մեջ, նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-176-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1.1 կետով, ապացուցված է, արարքը ճիշտ է որակված: Վերոհիշյալ հանցանքի կատարման համար ամբաստանյալը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի, որը նա պետք է կրի: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայնª ՙՀանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացիª համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար՚: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայնª ՙպատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ՚: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայնª ՙՊատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները՚: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ՙՀանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները՚: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայնª ՙՊատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործությանª հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվումª պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով՚: ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 2012թ. նոյեմբերի 1-ին Սերոբ Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ՍԴ/0109/01/12 գործով արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. ՙ(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են` ա) օրինականությունը, բ) արդարությունը, գ) պատժի անհատականացումը, դ) մարդասիրությունը: Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս: (…) պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն: Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի գրեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրագրված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի: Այսինքն` առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է: (…) Պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից (տե°ս Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 14-րդ, 22-23-րդ կետերը)՚: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3753-րդ հոդվածի 6-րդ կետի համաձայն` ՙԴատարանը արագացված կարգով դատական քննության արդյունքում մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ, որը չի կարող գերազանցել կատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը (...)՚: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն` ՙ1. Հանցագործությունների ռեցիդիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, ով դատվածություն ունի նախկինում դիտավորությամբ կատարված հանցանքի համար՚: Դատարանն արձանագրում է, որ առկա է հանցագործությունների ռեցիդիվ, քանի որ ամբաստանյալ Ռոբերտ Շահինյանը նախկինում դիտավորյալ հանցագործության համար ազատազրկման դատապարտված լինելով` դարձյալ կատարել է դիտավորյալ հանցագործություն: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` ՙՀանցագործությունների ռեցիդիվի համար նշանակված պատիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավելագույն պատժի կեսից: (...)՚: Վճռաբեկ դատարանը Ա.Պողոսյանի վերաբերյալ ՏԴ/0071/01/13 գործով իրավական դիրքորոշում է արտահայտել, այն մասին, որ ՙՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասում առկա՝ ՙսույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատիժ՚ և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասում առկա՝ ՙկատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատիժ՚ ձևակերպումները ենթադրում են, որ կատարված հանցագործության համար նախատեսված պատիժ հասկացությունը պետք է մեկնաբանել որպես քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի շրջանակներում որոշվող օրենքով սահմանված պատիժ, իսկ խնդրո առարկա ձևակերպումների այնպիսի մեկնաբանումը, որի պայմաններում ՙկատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատիժը՚ որոշվում է արդեն իսկ ռեցիդիվի կանոնների կիրառմամբ որոշված պատժաչափի սահմաններում, անթույլատրելի է: Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ ռեցիդիվի և արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնների համատեղ կիրառումը՝ պայմանավորված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասում առկա կարգավորմամբ, ըստ որի` ՙ(...) եթե առավել խիստ պատժի երկու երրորդը փոքր է տվյալ հանցագործության համար նախատեսված առավել մեղմ պատժից` ապա դատարանը նշանակում է առավել մեղմ պատիժը՚, գրեթե բոլոր դեպքերում հանգեցնում է բացարձակ որոշակի սանկցիայի, ինչը հակասում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածով ամրագրված արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի, 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների պահնաջներին և դրանց վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած նախադեպային իրավունքին (տես, Վճռաբեկ դատարանի թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-201/07, ՎԲ-145/07, ՎԲ-63/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-55/07, ՎԲ-25/08, ԵՇԴ/0023/01/08, ԵԿԴ/0146/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԵԱՔԴ/0164/01/09, ԵԿԴ/0042/01/11, ԼԴ/0287/01/11, ՍԴ/0109/01/12, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումները): Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ռեցիդիվի և արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնների համատեղ կիրառման դեպքում վերջնական պատիժը միշտ առավել մեղմից փոքր է ստացվում, և դատարանը կարող է նշանակել միայն առավել մեղմ պատիժը: Այլ խոսքով՝ հանցագործությունների ռեցիդիվի և արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնների համատեղ կիրառումը բացառում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների կիրառման հնարավորությունը, և դատարանը զրկվում է կոնկրետ դեպքում կատարված հանցագործության բնույթն ու վտանգավորությունը, հանցավորի անձը, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները գնահատելու և անձի նկատմամբ արդարացի պատիժ նշանակելու հնարավորությունից: Բացի այդ, բացառվում է վերադաս դատական ատյանի կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետով սահմանված` դատական ակտի բեկանման կամ փոփոխման հիմքի կիրառման հնարավորությունը, որի համաձայն` դատական ակտը բեկանվում կամ փոփոխվում է, եթե նշանակված պատիժը չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը կամ ամբաստանյալի անձին: Հետևաբար, գործի քննության արագացված կարգի կիրառման պայմաններում հանցագործությունների ռեցիդիվի և արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնների միաժամանակյա կիրառությունն անթույլատրելի է: Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածով և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասով ամրագրված պատիժ նշանակելու հատուկ կանոնների միջև առկա է հակասություն, որը ենթակա է լուծման հօգուտ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասի՚: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 65-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` ՙՀանցափորձի համար ազատազրկման ձևով պատժի ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով կամ հոդվածի մասով որոշակի ժամկետով ազատազրկման ձեւով նախատեսված պատժի առավելագույն ժամկետի երեք քառորդը՚: Նշված պայմաններում, դատարանը, Արամայիս Հակոբյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս պետք է ղեկավարվի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասի և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 65-րդ հոդվածի 3-րդ մասի կանոններով: Պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել Ա.Ավետիսյանի գործով որոշման մեջ` արձանագրելով, որ ՙ(...) պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի, հանցավորի անձնավորության մասին և յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատականացնել պատիժը: Պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ցանկի վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ քննարկվող հանգամանքները վերաբերում են ինչպես հանցագործությանը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությանը կամ միաժամանակ բնութագրում են հանցագործությունն ու հանցավորի անձնավորությունը: Այդ պատճառով էլ պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները պետք է դիտարկել որպես հանցակազմի սահմաններից դուրս հանգամանքներ, որոնք ուղղակի կամ անուղղակի վերաբերում են հանցագործությանը կամ հանցավորի անձնավորությանը, բարձրացնում կամ իջեցնում են հասարակական վտանգավորության աստիճանը և ազդում պատժի վրա: Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել` ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս (...)՚ (տե°ս Անդրանիկ Մեսրոպի Ավետիսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի հուլիսի 13-ի թիվ ԵԱՆԴ/0091/01/09 որոշման 20-րդ կետը): Վերոհիշյալ իրավադրույթների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի որոշումների համատեքստում ուսումնասիրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ամբաստանյալ Արամայիս Հակոբյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դրա կատարման եղանակը, գործի կոնկրետ հանգամանքները, մեղքի ձևը և տեսակը, հանցագործության կատարման շարժառիթը և դրդապատճառները, հանցավորի անձը, հանցագործությունը կատարելուց հետո նրա դրսևորած վարքագիծը: Ամբաստանյալ Արամայիս Հակոբյանի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք դատարանը հաշվի է առնում, որ նա ընդունել է մեղքը և անկեղծորեն զղջացել կատարած արարքի համար, հատուցել է տուժողին հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը: Դատարանը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն` հանցանքը կատարելու ռեցիդիվը դիտում է որպես ամբաստանյալ Ռ.Շահինյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք: ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները հանգել է այն հետևության, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով` հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար (տե'ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի ՎԲ-201/07 որոշումը): Հաշվի առնելով ամբաստանյալ Արամայիս Հակոբյանիւկատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դրա կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունը կատարելուց հետո նրա դրսևորած վարքագիծը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը և այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-176-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1.1 կետով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով: Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Արամայիս Հակոբյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` կալանավորումը, պետք է թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Հաշվի առնելով, որ տուժող Արթուր Ասատրյանի կողմից գույքային վնասի հատուցման պահանջ և քաղաքացիական հայց չի ներկայացվել, ուստի դատարանը քաղաքացիական հայցի հարցը համարում է լուծված: Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցին, դատարանը գտնում է, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված Վրացական 15-րդ շենքի 5-րդ բնակարանի մուտքի դռան փականը, Վրացական 15-րդ շենքի 5-րդ բնակարանից և Վրացական 21/2-րդ շենքի միջանցքից վերցված թվով 2 մանկական գուլպաները և 215.000 ՀՀ դրամը պետք է վերադարձնել տուժող Արթուր Ասատրյանին: Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 134-րդ, 357-360-րդ, 3753-րդ և 3754-րդ և 379-րդ հոդվածներով, դատարանը` ՎՃՌԵՑ Արամայիս Կամոյի Հակոբյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-176-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1.1 կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում 4 /չորս/ տարի 6 /վեց/ ամիս ժամկետով: Պատժի սկիզբը հաշվել 2015 թվականի հոկտեմբերի 16-ից: Արամայիս Հակոբյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` կալանավորումը, թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Իրեղեն ապացույց ճանաչված Վրացական 15-րդ շենքի 5-րդ բնակարանի մուտքի դռան փականը, Վրացական 15-րդ շենքի 5-րդ բնակարանից և Վրացական 21/2-րդ շենքի միջանցքից վերցված թվով 2 մանկական գուլպաները և 215.000 ՀՀ դրամը վերադարձնել տուժող Արթուր Ասատրյանին: Դատավճիռը, բացի ՀՀ արեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքից, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԿՐՏՉՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 16-12-2015 |
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 21-01-2016 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 22-01-2016 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 2 հատորից. 1-ին հատորը՝ 220 թերթից, 2-րդ հատորը՝ 54 թերթից: |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 26-01-2016 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 2 հատորից. 1-ին հատորը՝ 220 թերթից, 2-րդ հատորը՝ 54 թերթից: |
Դատական որոշման վերաբերյալ կասկածների և անհստակությունների լուծում
| Ամսաթիվ | 14-04-2016 |
|---|---|
| Բովանդակություն | Գործ No ԵԱՔԴ/0196/01/15 ՈՐՈՇՈՒՄ դատավճռի անհստակությունը վերացնելու մասին ՙ14՚ ապրիլի 2016թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր Ա.Մկրտչյանս, վերանայելով Արամայիս Կամոյի Հակոբյանի վերաբերյալ 16.12.2015թ. դատավճիռը. ՊԱՐԶԵՑԻ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի` Արամայիս Կամոյի Հակոբյանի վերաբերյալ 16.12.2015թ. դատավճռում դատարանը չի անդրադարձել քրեական գործով որոշ իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցին: Գտնում եմ, որ դատավճռի մեջ տեղ գտած բացթողումը պետք է վերացնել և դատավճռի պատճառաբանական և եզրափակիչ մասերում ՙԻրեղեն ապացույց ճանաչված Վրացական 15-րդ շենքի 5-րդ բնակարանի մուտքի դռան փականը, Վրացական 15-րդ շենքի 5-րդ բնակարանից և Վրացական 21/2-րդ շենքի միջանցքից վերցված թվով 2 մանկական գուլպաները և 215.000 ՀՀ դրամը վերադարձնել տուժող Արթուր Ասատրյանին՚ պարբերությունը լրացնել, այն փոխարինելով` ՙԻրեղեն ապացույց ճանաչված Վրացական 15-րդ շենքի 5-րդ բնակարանի մուտքի դռան փականը, Վրացական 15-րդ շենքի 5-րդ բնակարանից և Վրացական 21/2-րդ շենքի միջանցքից վերցված թվով 2 մանկական գուլպաները և 215.000 ՀՀ դրամը վերադարձնել տուժող Արթուր Ասատրյանին, կարմիր գույնի ՙJUES՚ գրառմամբ բաճկոնը, ՙDOLCE & GABANA՚ գրառմամբ վարտիքը, ՙSAMSUNG DUOS՚ մոդելի բջջային հեռախոսը վերադարձնել Արամայիս Հակոբյանին՚: Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 430-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետով, ՈՐՈՇԵՑԻ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի` Արամայիս Կամոյի Հակոբյանի վերաբերյալ 16.12.2015թ. դատավճռի մեջ կատարել հստակեցում, և դատավճռի պատճառաբանական և եզրափակիչ մասերում ՙԻրեղեն ապացույց ճանաչված Վրացական 15-րդ շենքի 5-րդ բնակարանի մուտքի դռան փականը, Վրացական 15-րդ շենքի 5-րդ բնակարանից և Վրացական 21/2-րդ շենքի միջանցքից վերցված թվով 2 մանկական գուլպաները և 215.000 ՀՀ դրամը վերադարձնել տուժող Արթուր Ասատրյանին՚ պարբերությունը լրացնել, այն փոխարինելով` ՙԻրեղեն ապացույց ճանաչված Վրացական 15-րդ շենքի 5-րդ բնակարանի մուտքի դռան փականը, Վրացական 15-րդ շենքի 5-րդ բնակարանից և Վրացական 21/2-րդ շենքի միջանցքից վերցված թվով 2 մանկական գուլպաները և 215.000 ՀՀ դրամը վերադարձնել տուժող Արթուր Ասատրյանին, կարմիր գույնի ՙJUES՚ գրառմամբ բաճկոնը, ՙDOLCE & GABANA՚ գրառմամբ վարտիքը, ՙSAMSUNG DUOS՚ մոդելի բջջային հեռախոսը վերադարձնել Արամայիս Հակոբյանին՚ պարբերությամբ: ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԿՐՏՉՅԱՆ |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 22-04-2016 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 2 հատորից. 1-ինը՝ 220 թերթից, 2-րդ 67 թերթից: |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 25-04-2016 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 2 հատորից. 1-ինը՝ 220 թերթից, 2-րդ 67 թերթից |