Հիմնական
Գործի համար:
ԵԱՔԴ/0147/01/15
Վիճակագրական տողի համար :
7.28
Պատասխանող
Աննա Խաչատուրովա Յուրի
Աննա Խաչատուրովա
Աննա Խաչատուրովա
Դատավոր
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն
Արսեն Նիկողոսյան
Հոդվածներ
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն
ՀՀ Քրեական օրենսգիրք
Հոդված 213 Մաս 1
Դատավոր
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն
Արսեն Նիկողոսյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն | 2016-10-26 | 16:00 | 2 | Կայացել է | ||
| Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն | 2016-10-06 | 16:00 | 2 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն | 2016-08-31 | 14:00 | 2 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն | 2016-08-16 | 16:00 | 2 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն | 2016-08-02 | 11:00 | 2 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն | 2016-07-08 | 10:30 | 2 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն | 2016-06-14 | 12:00 | 2 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն | 2016-05-17 | 17:00 | 6 | Կայացել է | ||
| Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն | 2016-03-03 | 10:30 | 2 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն | 2016-02-18 | 14:30 | 2 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն | 2016-01-11 | 10:30 | 2 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն | 2015-11-26 | 16:00 | 2 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն | 2015-11-06 | 10:30 | 2 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն | 2015-10-05 | 10:30 | 2 | Նշանակվել է դատական նիստ |
ԵԱՔԴ/0147/01/15
ՈՐՈՇՈՒՄ
ՔՐԵԱԿԱՆ ԳՈՐԾԻ ՎԱՐՈՒՅԹԸ ԿԱՐՃԵԼՈՒ ԵՎ ՔՐԵԱԿԱՆ ՀԵՏԱՊՆԴՈՒՄԸ ԴԱԴԱՐԵՑՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ
26 հոկտեմբերի 2016թ. ք.Երևան
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան),
նախագահությամբ դատավոր` Ա. Նիկողոսյանի,
քարտուղարությամբ` Կ. Գրեյանի,
Ա.Վարդանյանի,
Լ. Իսպիրյանի,
մասնակցությամբ`
մեղադրող՝ Ն.Աշրաֆյանի,
տուժող` Մ.Ավետիսյանի,
տուժողի ներկայացուցիչ` Մ.Հովհաննիսյանի,
ամբաստանյալ՝ Ա.Խաչատուրովայի,
պաշտպան` Մ. Ասլանյանի,
դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`
Աննա Յուրիի Խաչատուրովայի (ծնված 29.10.1966թ., Ալմա–Աթա, ազգությամբ հայ, Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացի, ամուսնալուծված, նախկինում չդատապարտված, հաշվառված ք.Երևան, Ա.Խաչատրյան 23 շենք, 15 բնակարանում, բնակվող` Արամ Խաչատրյան 32, բն. 18 հասցեում) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213-րդ հոդվածի 1–ին մասով.
ՊԱՐԶԵՑ
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. 2015 թվականի ապրիլի 8–ին թիվ 14121415 նախաքննական համարով հարուցվել է քրեական գործը։
2015 թվականի հուլիսի 5–ին Աննա Խաչատուրովայի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրությունը` չհեռանալու մասին։
2015 թվականի հուլիսի 12–ին Աննա Խաչատուրովան որպես մեղադրյալ է ներգրավվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213–րդ հոդվածի 1–ին մասով։
2015 թվականի հուլիսի 12–ին Մարինե Ավանեսյանը միևնույն քրեական գործով ճանաչվել է տուժող։
2015 թվականի հուլիսի 12–ին Մայիս Հովհաննինսյանը ճանաչվել է տուժողի ներկայացուցիչ։
2015 թվականի հուլիսի 31–ին կազմվել է մեղադրական եզրակացությունը, որը նույն օրը հաստատվել է Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ն.Աշրաֆյանի կողմից։
2. 2015 թվականի օգոստոսի 10–ին քրեական գործը ստացվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանում և թիվ ԵԱՔԴ/0147/01/15 համարի ներքո մակագրվել է նույն դատարանի դատավոր Լ.Ավետիսյանին։
2015 թվականի օգոստոսի 12–ին Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի դատավոր Լ.Ավետիսյանի կողմից քրեական գործն ընդունվել է վարույթ, իսկ 2015 թվականի օգոստոսի 24–ին` նշանակվել դատական քննության։
ՀՀ Նախագահի 2016 թվականի մարտի 22–ի ՆՀ–243–Ա հրամանագրով դադարեցվել են Լ.Ավետիսյանի` Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի դատավորի լիազորությունները։
Դատավորների միջև քրեական գործերի բաշխման էլեկտրոնային համակարգի միջոցով, քրեական գործը` թիվ ԵԱՔԴ/0147/01/15 համարի ներքո, վերամակագրվել և 2016 թվականի ապրիլի 26–ին հանձնվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի դատավոր Ա.Նիկողոսյանին։ Նույն օրը կայացվել է քրեական գործը վարույթ ընդունելու մասին որոշում, իսկ 2016 թվականի մայիսի 11–ին` դատական քննության նշանակելու մասին։
Գործի լուծման համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքները.
3. Մեղադրական եզրակացության եզրափակիչ մասի համաձան` Աննա Յուրիի Խաչատուրովային մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213–րդ հոդվածի 1–ին մասով այն բանի համար, որ նա 2012 թվականի նոյեմբերի 25–ից նոյեմբերի 27–ն ընկած ժամանակահատվածում Երևան քաղաքի Կոմիտաս պողոտայում` «HSBC» բանկի հարևանությամբ, Մարինե Էդուարդի Ավետիսյանին պարտքով տվել է 2.031.600 ՀՀ դրամին համարժեք 5.000 ԱՄՆ դոլար գումար` դրա դիմաց ՀՀ կենտրոնական բանկի սահմանած բանկային տոկոսի հաշվարկային դրույքի կրկնապատիկը գերազանցող` ամսեկան 10 տոկոս տոկոսադրույք ստանալու պայմանավորվածությամբ, ինչից հետո մինչև 2014թ.–ի սեպտեմբեր ամիսը նշված գումարի դիմաց մաս–մաս ստացել է 1.300.224 ՀՀ դրամին համարժեք` 3200 ԱՄՆ դոլար տոկոսագումար։
4. 2016 թվականի հոկտեմբերի 26–ին կայացած դատական նիստի ընթացքում դատական նիստը նախագահողի այն հարցին, թե արդյո՞ք ամբաստանյալը համաձայն է, որ իր նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցվի և քրեական գործի վարույթի կարճվի վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով` ամբաստանյալը հայտնեց, որ համաձայն է։
Միևնույն ժամանակ, դատական նիստը նախագահողի այն հարցին, թե արդյո՞ք գիտակցում է վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու իրավական բնույթն ու դրանից բխող հետևանքները, այդ թվում, որ եթե այդ հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցվի, ապա քրեական հետապնդումը դադարեցվելու է ոչ արդարացնող հիմքով, ամբաստանյալ Աննա Խաչատուրովան պատասխանեց, որ գիտակցում է վաղեմության ժամկետն անցնելու բնույթն ու դրանից բխող հետևանքները, ցանկանում է, որ քրեական հետապնդումն իր նկատմամբ դադարեցվի ոչ արդարացնող հիմքով։
Դատական նիստի ընթացքում Մեղադրողը հայտնեց, որ վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով քրեական հետապնդման դադարեցումը և քրեական գործի վարույթը կարճելը թողնում է Դատարանի հայեցողությանը։ Մեղադրողը հայտնեց, որ այդ կապակցությամբ ունի այլ նկատառումներ, քանի որ ամբաստանյալը 2014 թվականի սեպտեմբեր ամսից հետո շարունակել է քաղաքացիաիրավական կարգով պահանջել ձեռք բերված գումարը։
Դատական նիստի ընթացքում Տուժողի ներկայացուցիչը հայտնեց, որ միանում է Մեղադրողի դիրքորոշմանը։ Տուժողը հայտնեց, որ միանում է իր ներկայացուցչի դիրքորոշմանը։
Դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
5. Դատական քննության ընթացքում լսելով ամբաստանյալի դիրքորոշումն իր ներկայացված միջնորդության վերաբերյալ, ինչպես նաև այդ միջնորդության կապակցությամբ Մեղադրողի, Տուժողի և Տուժողի ներկայացուցչի դիրքորոշումը, հետազոտելով քրեական գործի նյութերը, Դատարանը գտնում է, որ սույն գործով անհրաժեշտ է պարզել, թե արդյո՞ք առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված անհրաժեշտ նախադրյալները թիվ ԵԱՔԴ/0147/01/15 քրեական գործով ամբաստանյալ Աննա Յուրիի Խաչատուրովայի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և քրեական գործով վարույթը կարճելու համար` վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով։
6. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Ըստ բնույթի և հանրության համար վտանգավորության աստիճանի` հանցագործությունները դասակարգվում են` ոչ մեծ ծանրության, միջին ծանրության, ծանր և առանձնապես ծանր հանցագործությունների։
(…)
2. Ոչ մեծ ծանրության հանցագործություններ են համարվում դիտավորությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երկու տարի ժամկետով ազատազրկումը, կամ որոնց համար նախատեսված է ազատազրկման հետ կապ չունեցող պատիժ, ինչպես նաեւ անզգուշությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երեք տարի ժամկետով ազատազրկումը:
(…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից, եթե հանցանքն ավարտված համարվելու օրվանից անցել են հետևյալ ժամկետները (…)
1) երկու տարի` ոչ մեծ ծանրության հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից, (…)
2. Վաղեմության ժամկետը հաշվարկվում է հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելու պահը (…)։
3. Վաղեմության ժամկետի ընթացքն ընդհատվում է, եթե մինչև նշված ժամկետներն անցնելն անձը կատարում է միջին ծանրության, ծանր կամ առանձնապես ծանր նոր հանցանք։ Այս դեպքում վաղեմության ժամկետի հաշվարկն սկսվում է նոր հանցանքի ավարտված համարելու պահից։
4. Վաղեմության ժամկետի ընթացքը կասեցվում է, եթե անձը խուսափում է քննությունից կամ դատից։ Այս դեպքում վաղեմության ընթացքը վերսկսվում է անձին ձերբակալելու կամ մեղայականով նրա ներկայանալու պահից (…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետի համաձայն` «Քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե անցել են վաղեմության ժամկետները»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն` «Սույն հոդվածի առաջին մասի 6-րդ և 13-րդ կետերում նշված հիմքերով գործի վարույթի կարճում և քրեական հետապնդման դադարեցում չի թույլատրվում, եթե դրա դեմ առարկում է մեղադրյալը։ Այս դեպքում գործի վարույթը շարունակվում է սովորական կարգով»։
7. ՀՀ վճռաբեկ դատարանն Անահիտ Սաղաթելյանի վերաբերյալ թիվ ԳԴ5/0022/01/10 քրեական գործով 2011 թվականի հոկտեմբերի 10–ին կայացրած որոշման 24–րդ կետում իրավական դիրքորոշում է արտահայտել հետևյալի մասին.
«(…) կապված արարքի բնույթից և հանրության համար վտանգավորության աստիճանից, նախատեսված են քրեական պատասխանատվության ենթարկելու տարբեր ժամկետներ, որոնց անցնելու դեպքում կատարված արարքը կորցնում է իր վտանգավորությունը, և անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից։ Վերոգրյալի հիման վրա քրեադատավարական օրենքը վաղեմության ժամկետն անցնելը դիտում է որպես քրեական գործի վարույթը և քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանք` սահմանելով, որ քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե անցել են վաղեմության ժամկետները։
Միևնույն ժամանակ քրեադատավարական օրենքը վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատելու պարտադիր նախապայման է դիտում մեղադրյալի համաձայնությունը, որի բացակայությունը ենթադրում է վարույթի շարունակում ընդհանուր կարգով։ Ինչպես երևում է նշված արգելքը սահմանող իրավանորմի վերլուծությունից, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետի կիրառման համար ենթադրյալ իրավախախտում կատարած անձի համաձայնությունն անհրաժեշտ է միայն այն դեպքում, երբ քրեական գործն արդեն իսկ հարուցված է, և անձը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, այսինքն` նրա նկատմամբ սկսվել է քրեական հետապնդում։
Բոլոր այն դեպքերում, երբ քրեական գործը դեռ հարուցված չէ, կամ քրեական գործը հարուցվել է, սակայն որևէ անձի մեղադրանք չի առաջադրվել, և անցել են վաղեմության ժամկետները, ապա ենթադրյալ իրավախախտում կատարած անձի համաձայնությունն անհրաժեշտ չէ, և մինչդատական վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է իր նախաձեռնությամբ հրաժարվել քրեական գործ հարուցելուց կամ որոշում կայացնել հարուցված քրեական գործի վարույթը կարճելու մասին։ Այլ կերպ` քրեական պատասխանատվության ենթարկելու ժամկետներն անցած լինելն ինքնին բացառում է քրեական գործի վարույթը և քրեական հետապնդումը` անկախ ենթադրյալ իրավախախտում կատարած անձի համաձայնությունից կամ առարկությունից. համաձայնության հարցն առաջ է գալիս միայն կոնկրետ անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում սկսելուց` նրան մեղադրանք առաջադրելուց հետո (…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, անդրադառնալով վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատելու հիմքին, Հրանտ Մազմանյանի գործով 2015 թվականի մարտի 27–ին կայացված թիվ ԵԿԴ/0121/11/14 որոշման 16–րդ կետում հայտնել է.
«(…) Դատարանը կրկնում է, որ քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետները լրացած լինելը քրեական գործով վարույթը կամ քրեական հետապնդումը բացառող ոչ արդարացնող (ոչ ռեաբիլիտացիոն) հիմք է (տե՛ս Ա.Բաղդասարյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ԵԱՔԴ/0009/11/13 որոշման 16-րդ կետը): Իսկ ոչ ռեաբիլիտացիոն այս հիմքով անձի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու կամ քրեական հետապնդում չիրականացնելու մասին որոշում կայացնելու դեպքում ոչ թե փաստվում է նրա անմեղությունը, այլ վերջինիս մեղավորության հարցը մնում է չլուծված, այսինքն՝ անձը ձեռք չի բերում արդարացվածի կարգավիճակ՝ դրանից բխող բոլոր իրավական հետևանքներով (անձը չի օգտվում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 66-րդ հոդվածով երաշխավորված արդարացվածի բոլոր իրավունքներից), ուստիև չեն բացառվում բացասական բնույթ ունեցող որոշ սոցիալ-իրավական հետևանքների առաջացումը (վնասի հատուցման պարտականություն, հետագայում աշխատանքի անցնելու խոչընդոտներ և այլն): Հետևաբար նշված հիմքով անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում չիրականացնելու մասին որոշում կայացնելն առանց վերջինիս դիրքորոշումը (համաձայնությունը կամ առարկությունը) պարզելու զրկում է նրան իր անմեղության ապացուցման, իր իրավունքների և ազատությունների իրավական պաշտպանության արդյունավետ միջոցի կարևորագույն իրավունքներից»:
8. Օրենսդրի կողմից ՀՀ քրեադատավարական օրենքում ի թիվս այլոց, նախատեսված է նաև անձի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և քրեական գործի վարույթը կարճելու այնպիսի հիմք, ինչպիսին է վաղեմության ժամկետը անցնելը։
Անձին քրեական պատասխանատվությունից ազատելու այդպիսի հիմքի առկայությունն ինքնանպատակ չէ։ Մասնավորապես, այն օրենսդրի կողմից ամրագրվել է նպատակ` հետապնդելով ապահովել ողջամիտ ժամկետում անձի քրեական պատասխանատվության ենթարկվելը, այդ թվում` կատարված արարքի բնույթին և հանրային վտանգավորության աստիճանին համապատասխան չափով` համաչափ պատժի նշանակումը։
Սակայն, այն դեպքում, երբ անցնում են օրենսդրի կողմից իրավական որոշակիության սկզբունքին համապատասխան կերպով սահմանված վաղեմության ժամկետները, ապա անցած ժամանակահատվածի հետ մեկտեղ նաև նվազում է ոչ միայն անձի կողմից կատարած քրեական օրենքով արգելված ենթադրյալ արարքի հանրային վտանգավորությունը, այլ նաև այդ արարքի կապակցությամբ անձի նկատմամբ նշանակվելիք պատժի կողմից հետապնդվող նպատակների իրացվելիության հնարավորությունը։ Վերջինս պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ անձի կողմից քրեական օրենքով արգելված ենթադրյալ հանցանքի կատարման համար նշանակվող պատիժը կարող է ծառայել իր նպատակներին բացառապես այն դեպքում, երբ նշանակվում է անձի կողմից իրեն մեղսագրվող արարքը կատարելու պահից հետո ողջամիտ ժամկետում` անձի վերասոցիալականացումը և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորումն ապահովելու նպատակով։ Այդ դեպքում քրեական օրենքով հետապնդվող խնդիրները համարվում են լուծված` առանց անձի կողմից իրական պատիժ կրելու։
Վերոգրյալի հիման վրա անհրաժեշտ է արձանագրել, որ վաղեմության ժամկետն անցնելու դեպքում` անձին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցանքի կապակցությամբ քրեական գործի ըստ էության քննություն իրականացնելը դառնում է առարկայազուրկ, բացառությամբ այն դեպքի, երբ անձն իր կամահայտնությամբ պահանջում է քրեական գործի ըստ էության քննություն` անկախ վաղեմության ժամկետներն անցած լինելու հանգամանքից։ Օրենսդրի կողմից անձին տրված այդպիսի հնարավորությունը հանդիսանում է 2015 թվականի դեկտեմբերի 6–ի խմբագրությամբ ՀՀ Սահմանադրության 66–րդ հոդվածով և «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» 1950 թվականի նոյեմբերի 4–ի Եվրոպական կոնվենցիայի 6–րդ հոդվածով ամրագրված անձի անմեղության կանխավարկածի անկյունաքարային երաշխիք, քանզի վաղեմության ժամկետն անցնելու դեպքում` անձի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցվում է ոչ արդարացնող հիմքով։
Այսպես, վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով անձի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելիս` չի ճանաչվում և հռչակվում անձի անմեղությունն իրեն մեղսագրվող արարքում, սակայն, միևնույն ժամանակ չի էլ արձանագրվում անձի մեղավորությունն իրեն մեղսագրվող արարքում, քանի որ անձն իր կամահայտնությամբ հրաժարվում է քրեական գործի հետագա բովանդակային քննությունից։
Այդ պատճառով էլ օրենսդրի կողմից ՀՀ քրեադատավարական օրենքում իմպերատիվորեն ամրագրվել է անձի դիրքորոշման պարզումը` քրեական վարույթի հետագա ընթացքը շարունակելու հարցի կապակցությամբ, այն դեպքում, երբ արդեն անցել է քրեական պատասխանատվության ենթարկվելու վաղեմության ժամկետը։
Անհրաժեշտ է նաև արձանագրել, որ այն դեպքում, երբ անձը հրաժարվում է իր գործի ըստ էության քննության իրավունքից, ապա քրեական վարույթն իրականացնող մարմինը, սույն գործի շրջանակներում նաև Դատարանը, պարտավոր է այդ անձի նկատմամբ դադարեցնել քրեական հետապնդումը և կարճել քրեական վարույթը` առանց արձանագրելու անձի մեղավոր կամ անմեղ լինելն իրեն մեղսագրվող արարքում։
9. Սույն քրեական գործով Աննա Յուրիի Խաչատուրովային մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213–րդ հոդվածի 1–ին մասով նախատեսված` քրեական օրենքով արգելված ենթադրյալ հանցանքի կատարումը, որը դասվում է ոչ մեծ ծանրությամբ հանցագործությունների շարքին` նկատի ունենալով, որ այդ հանցակազմի սանկցիան ընգրկում է տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի երեքհարյուրապատիկից հինգհարյուրապատիկի չափով, կամ ազատազրկում՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով:
Միևնույն ժամանակ, քրեական գործով ամբաստանյալ Աննա Խաչատուրովան Դատարանին հայտնել է իր համաձայնությունն իր նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և քրեական գործի վարույթը կարճելու համար` վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով։
Բացի այդ, Դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալը քրեական հետապնդումը վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով դադարեցնելու վերաբերյալ իր դիրքորոշումը հայտնել է կամավոր, սեփական նախաձեռնությամբ, խորհրդակցելով իր Պաշտպանի հետ, գիտակցելով առաջացող իրավական հետևանքների բնույթը, այդ թվում` այն, որ վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով քրեական հետապնդման դադարեցումը կրելու է ոչ արդարացնող (ոչ ռեաբիլիտացիոն) բնույթ։
Սույն քրեական գործով Դատարանն անհրաժեշտ է համարում արձանագրել նաև հետևյալ փաստական հանգամանքները.
ա) 2015 թվականի հուլիսի 12–ին կայացված որպես մեղադրյալ ներգրավվելու մասին որոշման համաձայն` Աննա Յուրիի Խաչատուրովային մեղսագրվող ենթադրյալ հանցանքն ավարտվել է 2014 թվականի սեպտեմբեր ամսին,
Դատարանն արձանագրում է, որ այն դեպքում, երբ անձին առաջադրվում է ավարտված հանցանքի ենթադրյալ կատարման մեղադրանք, ապա մեղադրանքի ծավալում պետք է ընդգրկված լինի ամբողջ ծավալով, քանի որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 33–րդ հոդվածի 1–ին մասի համաձայն` ավարտված է համարվում այն հանցանքը, որը պարունակում է ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված հանցակազմի բոլոր հատկանիշները։
Դատարանի հիշյալ դիրքորոշումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ անձին առաջադրված մեղադրանքը պետք է անվերապահորեն համապատասխանի իրավական որոշակիության սկզբունքին։ Հակառակ պարագայում, կխաթարվի անձի արդար դատաքննության հիմնարար իրավունքն իր բոլոր բաղադրիչներով, այդ թվում` առաջադրված մեղադրանքից պաշտպանվելու իրավունքից։
Սույն քրեական գործի շրջանակներում ամբաստանյալին առաջադրված ենթադրյալ վաշխառության հանցանքն ավարտված է համարվում ՀՀ կենտրոնական բանկի սահմանված բանկայի տոկոսի հաշվարկային դրույքի կրկնապատիկը գերազանցող չափով տոկոսներ ստանալու պահից, հետևաբար ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքի ծավալում պետք է ընդգրկված լինի այն ամբողջությամբ` ներառելով նաև տոկոսներ ստանալու պահը։
Սույն քրեական գործով ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքի ծավալն ընդգրկում է մինչև 2014 թվականի սեպտեմբեր ամիսը վաշխառության ենթադրյալ հանցանքի կատարման արդյունքում 1.300.224 ՀՀ դրամին համարժեք` 3200 ԱՄՆ դոլար տոկոսագումար ստանալը, հետևաբար այդ պահին էլ ավարտվել է ենթադրյալ հանցանքն ըստ առաջադրված մեղադրանքի, որն էլ պետք է նկատի ունենալ վաղեմության ժամկետի սկիզբը հաշվարկելիս։
բ) Աննա Խաչատուրովային մեղսագրվող քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը ավարտված համարելու օրվանից ի վեր անցել է ավելի քան երկու տարի,
գ) ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի 2016 թվականի մայիսի 12-ի թիվ 6/7-1267 գրության համաձայն` Աննա Խաչատուրովայի կողմից նոր հանցագործություն կատարելու կամ դատվածության վերաբերյալ տեղեկություններ առկա չեն։
9. Նկատի ունենալով վերոնշյալ «ա»–«գ» կետերում արձանագրված փաստական հանգամանքները` Դատարանը գտնում է, որ անցել է Աննա Խաչատուրովային մեղսագրվող արարքի կատարման համար օրենսդրի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75–րդ հոդվածի 1–ին մասի 1–ին կետում սահմանված վաղեմության ժամկետը։
Հետևաբար, հաշվի առնելով այդ հանգամանքը, ինչպես նաև ամբատանյալ Աննա Խաչատուրովայի համաձայնությունը` քրեական վարույթի հետագա ընթացքը չշարունակելու և ոչ արդարացնող հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու վերաբերյալ, այդ կապակցությամբ մեղադրողի առարկության բացակայությունը, տուժողի և տուժողի ներկայացուցչի դիրքորոշումը, վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու արգելքների բացակայությունը` Դատարանը գտնում է, որ թիվ ԵԱՔԴ/0147/01/15 քրեական գործի վարույթը պետք է կարճել, իսկ ամբաստանյալ Աննա Խաչատուրովայի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213–րդ հոդվածի 1–ին մասով քրեական հետապնդումը պետք է դադարեցնել` վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով։
Անդրադառնալով ամբաստանյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցին` Դատարանը գտնում է, որ մինչև սույն որոշման օրինական ուժի մեջ մտնելն այն պետք է թողնել անփոփոխ` դատական ակտի հնարավոր բողոքարկման դեպքում ամբաստանյալի դատավարական պարտականությունների պատշաճ կատարումն ապահովելու համար:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75–րդ հոդվածով, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետով և 41-րդ հոդվածով՝ Դատարանը.
Ո Ր Ո Շ Ե Ց`
Աննա Յուրիի Խաչատուրովայի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213–րդ հոդվածի 1–ին մասով թիվ ԵԱՔԴ/0147/01/15 քրեական գործի վարույթը կարճել և քրեական հետապնդումը դադարեցնել` վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով։
Աննա Յուրիի Խաչատուրովայի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված ստորագրությունը` չհեռանալու մասին, թողնել անփոփոխ, մինչև սույն որոշումն օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ քրեական վերաքննիչ դատարան հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում։
ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա. ՆԻԿՈՂՈՍՅԱՆ
ՈՐՈՇՈՒՄ
ՔՐԵԱԿԱՆ ԳՈՐԾԻ ՎԱՐՈՒՅԹԸ ԿԱՐՃԵԼՈՒ ԵՎ ՔՐԵԱԿԱՆ ՀԵՏԱՊՆԴՈՒՄԸ ԴԱԴԱՐԵՑՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ
26 հոկտեմբերի 2016թ. ք.Երևան
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան),
նախագահությամբ դատավոր` Ա. Նիկողոսյանի,
քարտուղարությամբ` Կ. Գրեյանի,
Ա.Վարդանյանի,
Լ. Իսպիրյանի,
մասնակցությամբ`
մեղադրող՝ Ն.Աշրաֆյանի,
տուժող` Մ.Ավետիսյանի,
տուժողի ներկայացուցիչ` Մ.Հովհաննիսյանի,
ամբաստանյալ՝ Ա.Խաչատուրովայի,
պաշտպան` Մ. Ասլանյանի,
դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`
Աննա Յուրիի Խաչատուրովայի (ծնված 29.10.1966թ., Ալմա–Աթա, ազգությամբ հայ, Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացի, ամուսնալուծված, նախկինում չդատապարտված, հաշվառված ք.Երևան, Ա.Խաչատրյան 23 շենք, 15 բնակարանում, բնակվող` Արամ Խաչատրյան 32, բն. 18 հասցեում) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213-րդ հոդվածի 1–ին մասով.
ՊԱՐԶԵՑ
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. 2015 թվականի ապրիլի 8–ին թիվ 14121415 նախաքննական համարով հարուցվել է քրեական գործը։
2015 թվականի հուլիսի 5–ին Աննա Խաչատուրովայի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրությունը` չհեռանալու մասին։
2015 թվականի հուլիսի 12–ին Աննա Խաչատուրովան որպես մեղադրյալ է ներգրավվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213–րդ հոդվածի 1–ին մասով։
2015 թվականի հուլիսի 12–ին Մարինե Ավանեսյանը միևնույն քրեական գործով ճանաչվել է տուժող։
2015 թվականի հուլիսի 12–ին Մայիս Հովհաննինսյանը ճանաչվել է տուժողի ներկայացուցիչ։
2015 թվականի հուլիսի 31–ին կազմվել է մեղադրական եզրակացությունը, որը նույն օրը հաստատվել է Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ն.Աշրաֆյանի կողմից։
2. 2015 թվականի օգոստոսի 10–ին քրեական գործը ստացվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանում և թիվ ԵԱՔԴ/0147/01/15 համարի ներքո մակագրվել է նույն դատարանի դատավոր Լ.Ավետիսյանին։
2015 թվականի օգոստոսի 12–ին Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի դատավոր Լ.Ավետիսյանի կողմից քրեական գործն ընդունվել է վարույթ, իսկ 2015 թվականի օգոստոսի 24–ին` նշանակվել դատական քննության։
ՀՀ Նախագահի 2016 թվականի մարտի 22–ի ՆՀ–243–Ա հրամանագրով դադարեցվել են Լ.Ավետիսյանի` Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի դատավորի լիազորությունները։
Դատավորների միջև քրեական գործերի բաշխման էլեկտրոնային համակարգի միջոցով, քրեական գործը` թիվ ԵԱՔԴ/0147/01/15 համարի ներքո, վերամակագրվել և 2016 թվականի ապրիլի 26–ին հանձնվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի դատավոր Ա.Նիկողոսյանին։ Նույն օրը կայացվել է քրեական գործը վարույթ ընդունելու մասին որոշում, իսկ 2016 թվականի մայիսի 11–ին` դատական քննության նշանակելու մասին։
Գործի լուծման համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքները.
3. Մեղադրական եզրակացության եզրափակիչ մասի համաձան` Աննա Յուրիի Խաչատուրովային մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213–րդ հոդվածի 1–ին մասով այն բանի համար, որ նա 2012 թվականի նոյեմբերի 25–ից նոյեմբերի 27–ն ընկած ժամանակահատվածում Երևան քաղաքի Կոմիտաս պողոտայում` «HSBC» բանկի հարևանությամբ, Մարինե Էդուարդի Ավետիսյանին պարտքով տվել է 2.031.600 ՀՀ դրամին համարժեք 5.000 ԱՄՆ դոլար գումար` դրա դիմաց ՀՀ կենտրոնական բանկի սահմանած բանկային տոկոսի հաշվարկային դրույքի կրկնապատիկը գերազանցող` ամսեկան 10 տոկոս տոկոսադրույք ստանալու պայմանավորվածությամբ, ինչից հետո մինչև 2014թ.–ի սեպտեմբեր ամիսը նշված գումարի դիմաց մաս–մաս ստացել է 1.300.224 ՀՀ դրամին համարժեք` 3200 ԱՄՆ դոլար տոկոսագումար։
4. 2016 թվականի հոկտեմբերի 26–ին կայացած դատական նիստի ընթացքում դատական նիստը նախագահողի այն հարցին, թե արդյո՞ք ամբաստանյալը համաձայն է, որ իր նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցվի և քրեական գործի վարույթի կարճվի վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով` ամբաստանյալը հայտնեց, որ համաձայն է։
Միևնույն ժամանակ, դատական նիստը նախագահողի այն հարցին, թե արդյո՞ք գիտակցում է վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու իրավական բնույթն ու դրանից բխող հետևանքները, այդ թվում, որ եթե այդ հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցվի, ապա քրեական հետապնդումը դադարեցվելու է ոչ արդարացնող հիմքով, ամբաստանյալ Աննա Խաչատուրովան պատասխանեց, որ գիտակցում է վաղեմության ժամկետն անցնելու բնույթն ու դրանից բխող հետևանքները, ցանկանում է, որ քրեական հետապնդումն իր նկատմամբ դադարեցվի ոչ արդարացնող հիմքով։
Դատական նիստի ընթացքում Մեղադրողը հայտնեց, որ վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով քրեական հետապնդման դադարեցումը և քրեական գործի վարույթը կարճելը թողնում է Դատարանի հայեցողությանը։ Մեղադրողը հայտնեց, որ այդ կապակցությամբ ունի այլ նկատառումներ, քանի որ ամբաստանյալը 2014 թվականի սեպտեմբեր ամսից հետո շարունակել է քաղաքացիաիրավական կարգով պահանջել ձեռք բերված գումարը։
Դատական նիստի ընթացքում Տուժողի ներկայացուցիչը հայտնեց, որ միանում է Մեղադրողի դիրքորոշմանը։ Տուժողը հայտնեց, որ միանում է իր ներկայացուցչի դիրքորոշմանը։
Դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
5. Դատական քննության ընթացքում լսելով ամբաստանյալի դիրքորոշումն իր ներկայացված միջնորդության վերաբերյալ, ինչպես նաև այդ միջնորդության կապակցությամբ Մեղադրողի, Տուժողի և Տուժողի ներկայացուցչի դիրքորոշումը, հետազոտելով քրեական գործի նյութերը, Դատարանը գտնում է, որ սույն գործով անհրաժեշտ է պարզել, թե արդյո՞ք առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված անհրաժեշտ նախադրյալները թիվ ԵԱՔԴ/0147/01/15 քրեական գործով ամբաստանյալ Աննա Յուրիի Խաչատուրովայի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և քրեական գործով վարույթը կարճելու համար` վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով։
6. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Ըստ բնույթի և հանրության համար վտանգավորության աստիճանի` հանցագործությունները դասակարգվում են` ոչ մեծ ծանրության, միջին ծանրության, ծանր և առանձնապես ծանր հանցագործությունների։
(…)
2. Ոչ մեծ ծանրության հանցագործություններ են համարվում դիտավորությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երկու տարի ժամկետով ազատազրկումը, կամ որոնց համար նախատեսված է ազատազրկման հետ կապ չունեցող պատիժ, ինչպես նաեւ անզգուշությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երեք տարի ժամկետով ազատազրկումը:
(…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից, եթե հանցանքն ավարտված համարվելու օրվանից անցել են հետևյալ ժամկետները (…)
1) երկու տարի` ոչ մեծ ծանրության հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից, (…)
2. Վաղեմության ժամկետը հաշվարկվում է հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելու պահը (…)։
3. Վաղեմության ժամկետի ընթացքն ընդհատվում է, եթե մինչև նշված ժամկետներն անցնելն անձը կատարում է միջին ծանրության, ծանր կամ առանձնապես ծանր նոր հանցանք։ Այս դեպքում վաղեմության ժամկետի հաշվարկն սկսվում է նոր հանցանքի ավարտված համարելու պահից։
4. Վաղեմության ժամկետի ընթացքը կասեցվում է, եթե անձը խուսափում է քննությունից կամ դատից։ Այս դեպքում վաղեմության ընթացքը վերսկսվում է անձին ձերբակալելու կամ մեղայականով նրա ներկայանալու պահից (…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետի համաձայն` «Քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե անցել են վաղեմության ժամկետները»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն` «Սույն հոդվածի առաջին մասի 6-րդ և 13-րդ կետերում նշված հիմքերով գործի վարույթի կարճում և քրեական հետապնդման դադարեցում չի թույլատրվում, եթե դրա դեմ առարկում է մեղադրյալը։ Այս դեպքում գործի վարույթը շարունակվում է սովորական կարգով»։
7. ՀՀ վճռաբեկ դատարանն Անահիտ Սաղաթելյանի վերաբերյալ թիվ ԳԴ5/0022/01/10 քրեական գործով 2011 թվականի հոկտեմբերի 10–ին կայացրած որոշման 24–րդ կետում իրավական դիրքորոշում է արտահայտել հետևյալի մասին.
«(…) կապված արարքի բնույթից և հանրության համար վտանգավորության աստիճանից, նախատեսված են քրեական պատասխանատվության ենթարկելու տարբեր ժամկետներ, որոնց անցնելու դեպքում կատարված արարքը կորցնում է իր վտանգավորությունը, և անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից։ Վերոգրյալի հիման վրա քրեադատավարական օրենքը վաղեմության ժամկետն անցնելը դիտում է որպես քրեական գործի վարույթը և քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանք` սահմանելով, որ քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե անցել են վաղեմության ժամկետները։
Միևնույն ժամանակ քրեադատավարական օրենքը վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատելու պարտադիր նախապայման է դիտում մեղադրյալի համաձայնությունը, որի բացակայությունը ենթադրում է վարույթի շարունակում ընդհանուր կարգով։ Ինչպես երևում է նշված արգելքը սահմանող իրավանորմի վերլուծությունից, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետի կիրառման համար ենթադրյալ իրավախախտում կատարած անձի համաձայնությունն անհրաժեշտ է միայն այն դեպքում, երբ քրեական գործն արդեն իսկ հարուցված է, և անձը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, այսինքն` նրա նկատմամբ սկսվել է քրեական հետապնդում։
Բոլոր այն դեպքերում, երբ քրեական գործը դեռ հարուցված չէ, կամ քրեական գործը հարուցվել է, սակայն որևէ անձի մեղադրանք չի առաջադրվել, և անցել են վաղեմության ժամկետները, ապա ենթադրյալ իրավախախտում կատարած անձի համաձայնությունն անհրաժեշտ չէ, և մինչդատական վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է իր նախաձեռնությամբ հրաժարվել քրեական գործ հարուցելուց կամ որոշում կայացնել հարուցված քրեական գործի վարույթը կարճելու մասին։ Այլ կերպ` քրեական պատասխանատվության ենթարկելու ժամկետներն անցած լինելն ինքնին բացառում է քրեական գործի վարույթը և քրեական հետապնդումը` անկախ ենթադրյալ իրավախախտում կատարած անձի համաձայնությունից կամ առարկությունից. համաձայնության հարցն առաջ է գալիս միայն կոնկրետ անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում սկսելուց` նրան մեղադրանք առաջադրելուց հետո (…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, անդրադառնալով վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատելու հիմքին, Հրանտ Մազմանյանի գործով 2015 թվականի մարտի 27–ին կայացված թիվ ԵԿԴ/0121/11/14 որոշման 16–րդ կետում հայտնել է.
«(…) Դատարանը կրկնում է, որ քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետները լրացած լինելը քրեական գործով վարույթը կամ քրեական հետապնդումը բացառող ոչ արդարացնող (ոչ ռեաբիլիտացիոն) հիմք է (տե՛ս Ա.Բաղդասարյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ԵԱՔԴ/0009/11/13 որոշման 16-րդ կետը): Իսկ ոչ ռեաբիլիտացիոն այս հիմքով անձի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու կամ քրեական հետապնդում չիրականացնելու մասին որոշում կայացնելու դեպքում ոչ թե փաստվում է նրա անմեղությունը, այլ վերջինիս մեղավորության հարցը մնում է չլուծված, այսինքն՝ անձը ձեռք չի բերում արդարացվածի կարգավիճակ՝ դրանից բխող բոլոր իրավական հետևանքներով (անձը չի օգտվում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 66-րդ հոդվածով երաշխավորված արդարացվածի բոլոր իրավունքներից), ուստիև չեն բացառվում բացասական բնույթ ունեցող որոշ սոցիալ-իրավական հետևանքների առաջացումը (վնասի հատուցման պարտականություն, հետագայում աշխատանքի անցնելու խոչընդոտներ և այլն): Հետևաբար նշված հիմքով անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում չիրականացնելու մասին որոշում կայացնելն առանց վերջինիս դիրքորոշումը (համաձայնությունը կամ առարկությունը) պարզելու զրկում է նրան իր անմեղության ապացուցման, իր իրավունքների և ազատությունների իրավական պաշտպանության արդյունավետ միջոցի կարևորագույն իրավունքներից»:
8. Օրենսդրի կողմից ՀՀ քրեադատավարական օրենքում ի թիվս այլոց, նախատեսված է նաև անձի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և քրեական գործի վարույթը կարճելու այնպիսի հիմք, ինչպիսին է վաղեմության ժամկետը անցնելը։
Անձին քրեական պատասխանատվությունից ազատելու այդպիսի հիմքի առկայությունն ինքնանպատակ չէ։ Մասնավորապես, այն օրենսդրի կողմից ամրագրվել է նպատակ` հետապնդելով ապահովել ողջամիտ ժամկետում անձի քրեական պատասխանատվության ենթարկվելը, այդ թվում` կատարված արարքի բնույթին և հանրային վտանգավորության աստիճանին համապատասխան չափով` համաչափ պատժի նշանակումը։
Սակայն, այն դեպքում, երբ անցնում են օրենսդրի կողմից իրավական որոշակիության սկզբունքին համապատասխան կերպով սահմանված վաղեմության ժամկետները, ապա անցած ժամանակահատվածի հետ մեկտեղ նաև նվազում է ոչ միայն անձի կողմից կատարած քրեական օրենքով արգելված ենթադրյալ արարքի հանրային վտանգավորությունը, այլ նաև այդ արարքի կապակցությամբ անձի նկատմամբ նշանակվելիք պատժի կողմից հետապնդվող նպատակների իրացվելիության հնարավորությունը։ Վերջինս պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ անձի կողմից քրեական օրենքով արգելված ենթադրյալ հանցանքի կատարման համար նշանակվող պատիժը կարող է ծառայել իր նպատակներին բացառապես այն դեպքում, երբ նշանակվում է անձի կողմից իրեն մեղսագրվող արարքը կատարելու պահից հետո ողջամիտ ժամկետում` անձի վերասոցիալականացումը և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորումն ապահովելու նպատակով։ Այդ դեպքում քրեական օրենքով հետապնդվող խնդիրները համարվում են լուծված` առանց անձի կողմից իրական պատիժ կրելու։
Վերոգրյալի հիման վրա անհրաժեշտ է արձանագրել, որ վաղեմության ժամկետն անցնելու դեպքում` անձին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցանքի կապակցությամբ քրեական գործի ըստ էության քննություն իրականացնելը դառնում է առարկայազուրկ, բացառությամբ այն դեպքի, երբ անձն իր կամահայտնությամբ պահանջում է քրեական գործի ըստ էության քննություն` անկախ վաղեմության ժամկետներն անցած լինելու հանգամանքից։ Օրենսդրի կողմից անձին տրված այդպիսի հնարավորությունը հանդիսանում է 2015 թվականի դեկտեմբերի 6–ի խմբագրությամբ ՀՀ Սահմանադրության 66–րդ հոդվածով և «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» 1950 թվականի նոյեմբերի 4–ի Եվրոպական կոնվենցիայի 6–րդ հոդվածով ամրագրված անձի անմեղության կանխավարկածի անկյունաքարային երաշխիք, քանզի վաղեմության ժամկետն անցնելու դեպքում` անձի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցվում է ոչ արդարացնող հիմքով։
Այսպես, վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով անձի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելիս` չի ճանաչվում և հռչակվում անձի անմեղությունն իրեն մեղսագրվող արարքում, սակայն, միևնույն ժամանակ չի էլ արձանագրվում անձի մեղավորությունն իրեն մեղսագրվող արարքում, քանի որ անձն իր կամահայտնությամբ հրաժարվում է քրեական գործի հետագա բովանդակային քննությունից։
Այդ պատճառով էլ օրենսդրի կողմից ՀՀ քրեադատավարական օրենքում իմպերատիվորեն ամրագրվել է անձի դիրքորոշման պարզումը` քրեական վարույթի հետագա ընթացքը շարունակելու հարցի կապակցությամբ, այն դեպքում, երբ արդեն անցել է քրեական պատասխանատվության ենթարկվելու վաղեմության ժամկետը։
Անհրաժեշտ է նաև արձանագրել, որ այն դեպքում, երբ անձը հրաժարվում է իր գործի ըստ էության քննության իրավունքից, ապա քրեական վարույթն իրականացնող մարմինը, սույն գործի շրջանակներում նաև Դատարանը, պարտավոր է այդ անձի նկատմամբ դադարեցնել քրեական հետապնդումը և կարճել քրեական վարույթը` առանց արձանագրելու անձի մեղավոր կամ անմեղ լինելն իրեն մեղսագրվող արարքում։
9. Սույն քրեական գործով Աննա Յուրիի Խաչատուրովային մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213–րդ հոդվածի 1–ին մասով նախատեսված` քրեական օրենքով արգելված ենթադրյալ հանցանքի կատարումը, որը դասվում է ոչ մեծ ծանրությամբ հանցագործությունների շարքին` նկատի ունենալով, որ այդ հանցակազմի սանկցիան ընգրկում է տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի երեքհարյուրապատիկից հինգհարյուրապատիկի չափով, կամ ազատազրկում՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով:
Միևնույն ժամանակ, քրեական գործով ամբաստանյալ Աննա Խաչատուրովան Դատարանին հայտնել է իր համաձայնությունն իր նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և քրեական գործի վարույթը կարճելու համար` վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով։
Բացի այդ, Դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալը քրեական հետապնդումը վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով դադարեցնելու վերաբերյալ իր դիրքորոշումը հայտնել է կամավոր, սեփական նախաձեռնությամբ, խորհրդակցելով իր Պաշտպանի հետ, գիտակցելով առաջացող իրավական հետևանքների բնույթը, այդ թվում` այն, որ վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով քրեական հետապնդման դադարեցումը կրելու է ոչ արդարացնող (ոչ ռեաբիլիտացիոն) բնույթ։
Սույն քրեական գործով Դատարանն անհրաժեշտ է համարում արձանագրել նաև հետևյալ փաստական հանգամանքները.
ա) 2015 թվականի հուլիսի 12–ին կայացված որպես մեղադրյալ ներգրավվելու մասին որոշման համաձայն` Աննա Յուրիի Խաչատուրովային մեղսագրվող ենթադրյալ հանցանքն ավարտվել է 2014 թվականի սեպտեմբեր ամսին,
Դատարանն արձանագրում է, որ այն դեպքում, երբ անձին առաջադրվում է ավարտված հանցանքի ենթադրյալ կատարման մեղադրանք, ապա մեղադրանքի ծավալում պետք է ընդգրկված լինի ամբողջ ծավալով, քանի որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 33–րդ հոդվածի 1–ին մասի համաձայն` ավարտված է համարվում այն հանցանքը, որը պարունակում է ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված հանցակազմի բոլոր հատկանիշները։
Դատարանի հիշյալ դիրքորոշումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ անձին առաջադրված մեղադրանքը պետք է անվերապահորեն համապատասխանի իրավական որոշակիության սկզբունքին։ Հակառակ պարագայում, կխաթարվի անձի արդար դատաքննության հիմնարար իրավունքն իր բոլոր բաղադրիչներով, այդ թվում` առաջադրված մեղադրանքից պաշտպանվելու իրավունքից։
Սույն քրեական գործի շրջանակներում ամբաստանյալին առաջադրված ենթադրյալ վաշխառության հանցանքն ավարտված է համարվում ՀՀ կենտրոնական բանկի սահմանված բանկայի տոկոսի հաշվարկային դրույքի կրկնապատիկը գերազանցող չափով տոկոսներ ստանալու պահից, հետևաբար ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքի ծավալում պետք է ընդգրկված լինի այն ամբողջությամբ` ներառելով նաև տոկոսներ ստանալու պահը։
Սույն քրեական գործով ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքի ծավալն ընդգրկում է մինչև 2014 թվականի սեպտեմբեր ամիսը վաշխառության ենթադրյալ հանցանքի կատարման արդյունքում 1.300.224 ՀՀ դրամին համարժեք` 3200 ԱՄՆ դոլար տոկոսագումար ստանալը, հետևաբար այդ պահին էլ ավարտվել է ենթադրյալ հանցանքն ըստ առաջադրված մեղադրանքի, որն էլ պետք է նկատի ունենալ վաղեմության ժամկետի սկիզբը հաշվարկելիս։
բ) Աննա Խաչատուրովային մեղսագրվող քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը ավարտված համարելու օրվանից ի վեր անցել է ավելի քան երկու տարի,
գ) ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի 2016 թվականի մայիսի 12-ի թիվ 6/7-1267 գրության համաձայն` Աննա Խաչատուրովայի կողմից նոր հանցագործություն կատարելու կամ դատվածության վերաբերյալ տեղեկություններ առկա չեն։
9. Նկատի ունենալով վերոնշյալ «ա»–«գ» կետերում արձանագրված փաստական հանգամանքները` Դատարանը գտնում է, որ անցել է Աննա Խաչատուրովային մեղսագրվող արարքի կատարման համար օրենսդրի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75–րդ հոդվածի 1–ին մասի 1–ին կետում սահմանված վաղեմության ժամկետը։
Հետևաբար, հաշվի առնելով այդ հանգամանքը, ինչպես նաև ամբատանյալ Աննա Խաչատուրովայի համաձայնությունը` քրեական վարույթի հետագա ընթացքը չշարունակելու և ոչ արդարացնող հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու վերաբերյալ, այդ կապակցությամբ մեղադրողի առարկության բացակայությունը, տուժողի և տուժողի ներկայացուցչի դիրքորոշումը, վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու արգելքների բացակայությունը` Դատարանը գտնում է, որ թիվ ԵԱՔԴ/0147/01/15 քրեական գործի վարույթը պետք է կարճել, իսկ ամբաստանյալ Աննա Խաչատուրովայի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213–րդ հոդվածի 1–ին մասով քրեական հետապնդումը պետք է դադարեցնել` վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով։
Անդրադառնալով ամբաստանյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցին` Դատարանը գտնում է, որ մինչև սույն որոշման օրինական ուժի մեջ մտնելն այն պետք է թողնել անփոփոխ` դատական ակտի հնարավոր բողոքարկման դեպքում ամբաստանյալի դատավարական պարտականությունների պատշաճ կատարումն ապահովելու համար:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75–րդ հոդվածով, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետով և 41-րդ հոդվածով՝ Դատարանը.
Ո Ր Ո Շ Ե Ց`
Աննա Յուրիի Խաչատուրովայի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213–րդ հոդվածի 1–ին մասով թիվ ԵԱՔԴ/0147/01/15 քրեական գործի վարույթը կարճել և քրեական հետապնդումը դադարեցնել` վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով։
Աննա Յուրիի Խաչատուրովայի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված ստորագրությունը` չհեռանալու մասին, թողնել անփոփոխ, մինչև սույն որոշումն օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ քրեական վերաքննիչ դատարան հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում։
ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա. ՆԻԿՈՂՈՍՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԱՔԴ/0147/01/15
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 10-08-2015 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 14121415 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Աննա Խաչատուրովային մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա Կոմիտաս պողոտայում <<HSBC>> բանկի հարևանությամբ, Մարինե Ավետիսյանին պարտքով տվել է 2.031.600 ՀՀ դրամին համարժեք 5000 ԱՄՆ դոլար գումար՝ դրա դիմաց ՀՀ ԿԲ սահմանած բանկային տոկոսի հաշվարկային դրույքի կրկնապատիկը գերազանցող՝ ամսական 10 տոկոս տոկոսադրույք ստանալու պայմանավորվածությամբ, ինչից հետո մինչև 2014թ. սեպտեմբեր ամիսը նշված գումարի դիմաց մաս-մաս ստացել է 1.300.224 ՀՀ դրամին համարժեք 3200 ԱՄՆ դոլար տոկոսագումար։ |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Աննա |
| Ազգանուն | Խաչատուրովա |
| Հայրանուն | Յուրի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Վիճակագրական տողի համարը | 7.28 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 10-08-2015 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Լևոն |
| Ազգանուն | Ավետիսյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 12-08-2015 |
|---|---|
| Որոշումը ուղարկվել է կողմերին | 12-08-2015 |
| Ուղարկվել է հուշաթերթիկ/որոշումը | 12-08-2015 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 01-09-2015 |
|---|---|
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Տուժող |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Աննա |
| Ազգանուն | Խաչատուրովա |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Մարինե |
| Ազգանուն | Ավետիսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | . |
| Ազգանուն | Ն.Աշրաֆյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ժամ | 12:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 05-10-2015 |
|---|---|
| Ժամ | 10:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 06-11-2015 |
|---|---|
| Ժամ | 10:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 26-11-2015 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 11-01-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 10:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Անավարտ գործեր, որոնք փոխանցվել են 2016թ.
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում |
|---|
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 18-02-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 14:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 03-03-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 10:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Այլ նշումներ | Քրեական գործի դատական քննությունը հետաձգվել է մեկ այլ հերթի: |
Կազմի փոփոխություն
| Ամսաթիվ | 25-04-2016 |
|---|---|
| Հիմքը | ՀՀ Նախագահի 2016թ.մարտի 22-ի ՆՀ-243-Ա հրամանագրի |
| Փոփոխության հիմքը | Այլ |
Մակագրել
| Երբ | 25-04-2016 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Արսեն |
| Ազգանուն | Նիկողոսյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 26-04-2016 |
|---|---|
| Ուղարկվել է հուշաթերթիկ/որոշումը | 27-04-2016 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 17-05-2016 |
|---|---|
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Տուժող |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Աննա |
| Ազգանուն | Խաչատուրովա |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 2 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Մհեր |
| Ազգանուն | Ասլանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Մարինե |
| Ազգանուն | Ավետիսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Ն. |
| Ազգանուն | Աշրաֆյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 14-06-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 08-07-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 10:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 02-08-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Դատավորի վատառողջության պատճառով |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 16-08-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 31-08-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 06-10-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 26-10-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 26-10-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Քրեական գործի վարույթը կարճվել է մասնակի
| Ամսաթիվ | 26-10-2016 |
|---|---|
| Մեղադրյալ | |
| Անուն | Աննա |
| Ազգանուն | Խաչատուրովա |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 2 |
| Հոդված | |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԱՔԴ/0147/01/15 ՈՐՈՇՈՒՄ ՔՐԵԱԿԱՆ ԳՈՐԾԻ ՎԱՐՈՒՅԹԸ ԿԱՐՃԵԼՈՒ ԵՎ ՔՐԵԱԿԱՆ ՀԵՏԱՊՆԴՈՒՄԸ ԴԱԴԱՐԵՑՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 26 հոկտեմբերի 2016թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան), նախագահությամբ դատավոր` Ա. Նիկողոսյանի, քարտուղարությամբ` Կ. Գրեյանի, Ա.Վարդանյանի, Լ. Իսպիրյանի, մասնակցությամբ` մեղադրող՝ Ն.Աշրաֆյանի, տուժող` Մ.Ավետիսյանի, տուժողի ներկայացուցիչ` Մ.Հովհաննիսյանի, ամբաստանյալ՝ Ա.Խաչատուրովայի, պաշտպան` Մ. Ասլանյանի, դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Աննա Յուրիի Խաչատուրովայի (ծնված 29.10.1966թ., Ալմա–Աթա, ազգությամբ հայ, Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացի, ամուսնալուծված, նախկինում չդատապարտված, հաշվառված ք.Երևան, Ա.Խաչատրյան 23 շենք, 15 բնակարանում, բնակվող` Արամ Խաչատրյան 32, բն. 18 հասցեում) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213-րդ հոդվածի 1–ին մասով. ՊԱՐԶԵՑ Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1. 2015 թվականի ապրիլի 8–ին թիվ 14121415 նախաքննական համարով հարուցվել է քրեական գործը։ 2015 թվականի հուլիսի 5–ին Աննա Խաչատուրովայի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրությունը` չհեռանալու մասին։ 2015 թվականի հուլիսի 12–ին Աննա Խաչատուրովան որպես մեղադրյալ է ներգրավվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213–րդ հոդվածի 1–ին մասով։ 2015 թվականի հուլիսի 12–ին Մարինե Ավանեսյանը միևնույն քրեական գործով ճանաչվել է տուժող։ 2015 թվականի հուլիսի 12–ին Մայիս Հովհաննինսյանը ճանաչվել է տուժողի ներկայացուցիչ։ 2015 թվականի հուլիսի 31–ին կազմվել է մեղադրական եզրակացությունը, որը նույն օրը հաստատվել է Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ն.Աշրաֆյանի կողմից։ 2. 2015 թվականի օգոստոսի 10–ին քրեական գործը ստացվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանում և թիվ ԵԱՔԴ/0147/01/15 համարի ներքո մակագրվել է նույն դատարանի դատավոր Լ.Ավետիսյանին։ 2015 թվականի օգոստոսի 12–ին Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի դատավոր Լ.Ավետիսյանի կողմից քրեական գործն ընդունվել է վարույթ, իսկ 2015 թվականի օգոստոսի 24–ին` նշանակվել դատական քննության։ ՀՀ Նախագահի 2016 թվականի մարտի 22–ի ՆՀ–243–Ա հրամանագրով դադարեցվել են Լ.Ավետիսյանի` Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի դատավորի լիազորությունները։ Դատավորների միջև քրեական գործերի բաշխման էլեկտրոնային համակարգի միջոցով, քրեական գործը` թիվ ԵԱՔԴ/0147/01/15 համարի ներքո, վերամակագրվել և 2016 թվականի ապրիլի 26–ին հանձնվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի դատավոր Ա.Նիկողոսյանին։ Նույն օրը կայացվել է քրեական գործը վարույթ ընդունելու մասին որոշում, իսկ 2016 թվականի մայիսի 11–ին` դատական քննության նշանակելու մասին։ Գործի լուծման համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքները. 3. Մեղադրական եզրակացության եզրափակիչ մասի համաձան` Աննա Յուրիի Խաչատուրովային մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213–րդ հոդվածի 1–ին մասով այն բանի համար, որ նա 2012 թվականի նոյեմբերի 25–ից նոյեմբերի 27–ն ընկած ժամանակահատվածում Երևան քաղաքի Կոմիտաս պողոտայում` «HSBC» բանկի հարևանությամբ, Մարինե Էդուարդի Ավետիսյանին պարտքով տվել է 2.031.600 ՀՀ դրամին համարժեք 5.000 ԱՄՆ դոլար գումար` դրա դիմաց ՀՀ կենտրոնական բանկի սահմանած բանկային տոկոսի հաշվարկային դրույքի կրկնապատիկը գերազանցող` ամսեկան 10 տոկոս տոկոսադրույք ստանալու պայմանավորվածությամբ, ինչից հետո մինչև 2014թ.–ի սեպտեմբեր ամիսը նշված գումարի դիմաց մաս–մաս ստացել է 1.300.224 ՀՀ դրամին համարժեք` 3200 ԱՄՆ դոլար տոկոսագումար։ 4. 2016 թվականի հոկտեմբերի 26–ին կայացած դատական նիստի ընթացքում դատական նիստը նախագահողի այն հարցին, թե արդյո՞ք ամբաստանյալը համաձայն է, որ իր նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցվի և քրեական գործի վարույթի կարճվի վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով` ամբաստանյալը հայտնեց, որ համաձայն է։ Միևնույն ժամանակ, դատական նիստը նախագահողի այն հարցին, թե արդյո՞ք գիտակցում է վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու իրավական բնույթն ու դրանից բխող հետևանքները, այդ թվում, որ եթե այդ հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցվի, ապա քրեական հետապնդումը դադարեցվելու է ոչ արդարացնող հիմքով, ամբաստանյալ Աննա Խաչատուրովան պատասխանեց, որ գիտակցում է վաղեմության ժամկետն անցնելու բնույթն ու դրանից բխող հետևանքները, ցանկանում է, որ քրեական հետապնդումն իր նկատմամբ դադարեցվի ոչ արդարացնող հիմքով։ Դատական նիստի ընթացքում Մեղադրողը հայտնեց, որ վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով քրեական հետապնդման դադարեցումը և քրեական գործի վարույթը կարճելը թողնում է Դատարանի հայեցողությանը։ Մեղադրողը հայտնեց, որ այդ կապակցությամբ ունի այլ նկատառումներ, քանի որ ամբաստանյալը 2014 թվականի սեպտեմբեր ամսից հետո շարունակել է քաղաքացիաիրավական կարգով պահանջել ձեռք բերված գումարը։ Դատական նիստի ընթացքում Տուժողի ներկայացուցիչը հայտնեց, որ միանում է Մեղադրողի դիրքորոշմանը։ Տուժողը հայտնեց, որ միանում է իր ներկայացուցչի դիրքորոշմանը։ Դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. 5. Դատական քննության ընթացքում լսելով ամբաստանյալի դիրքորոշումն իր ներկայացված միջնորդության վերաբերյալ, ինչպես նաև այդ միջնորդության կապակցությամբ Մեղադրողի, Տուժողի և Տուժողի ներկայացուցչի դիրքորոշումը, հետազոտելով քրեական գործի նյութերը, Դատարանը գտնում է, որ սույն գործով անհրաժեշտ է պարզել, թե արդյո՞ք առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված անհրաժեշտ նախադրյալները թիվ ԵԱՔԴ/0147/01/15 քրեական գործով ամբաստանյալ Աննա Յուրիի Խաչատուրովայի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և քրեական գործով վարույթը կարճելու համար` վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով։ 6. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Ըստ բնույթի և հանրության համար վտանգավորության աստիճանի` հանցագործությունները դասակարգվում են` ոչ մեծ ծանրության, միջին ծանրության, ծանր և առանձնապես ծանր հանցագործությունների։ (…) 2. Ոչ մեծ ծանրության հանցագործություններ են համարվում դիտավորությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երկու տարի ժամկետով ազատազրկումը, կամ որոնց համար նախատեսված է ազատազրկման հետ կապ չունեցող պատիժ, ինչպես նաեւ անզգուշությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երեք տարի ժամկետով ազատազրկումը: (…)»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից, եթե հանցանքն ավարտված համարվելու օրվանից անցել են հետևյալ ժամկետները (…) 1) երկու տարի` ոչ մեծ ծանրության հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից, (…) 2. Վաղեմության ժամկետը հաշվարկվում է հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելու պահը (…)։ 3. Վաղեմության ժամկետի ընթացքն ընդհատվում է, եթե մինչև նշված ժամկետներն անցնելն անձը կատարում է միջին ծանրության, ծանր կամ առանձնապես ծանր նոր հանցանք։ Այս դեպքում վաղեմության ժամկետի հաշվարկն սկսվում է նոր հանցանքի ավարտված համարելու պահից։ 4. Վաղեմության ժամկետի ընթացքը կասեցվում է, եթե անձը խուսափում է քննությունից կամ դատից։ Այս դեպքում վաղեմության ընթացքը վերսկսվում է անձին ձերբակալելու կամ մեղայականով նրա ներկայանալու պահից (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետի համաձայն` «Քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե անցել են վաղեմության ժամկետները»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն` «Սույն հոդվածի առաջին մասի 6-րդ և 13-րդ կետերում նշված հիմքերով գործի վարույթի կարճում և քրեական հետապնդման դադարեցում չի թույլատրվում, եթե դրա դեմ առարկում է մեղադրյալը։ Այս դեպքում գործի վարույթը շարունակվում է սովորական կարգով»։ 7. ՀՀ վճռաբեկ դատարանն Անահիտ Սաղաթելյանի վերաբերյալ թիվ ԳԴ5/0022/01/10 քրեական գործով 2011 թվականի հոկտեմբերի 10–ին կայացրած որոշման 24–րդ կետում իրավական դիրքորոշում է արտահայտել հետևյալի մասին. «(…) կապված արարքի բնույթից և հանրության համար վտանգավորության աստիճանից, նախատեսված են քրեական պատասխանատվության ենթարկելու տարբեր ժամկետներ, որոնց անցնելու դեպքում կատարված արարքը կորցնում է իր վտանգավորությունը, և անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից։ Վերոգրյալի հիման վրա քրեադատավարական օրենքը վաղեմության ժամկետն անցնելը դիտում է որպես քրեական գործի վարույթը և քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանք` սահմանելով, որ քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե անցել են վաղեմության ժամկետները։ Միևնույն ժամանակ քրեադատավարական օրենքը վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատելու պարտադիր նախապայման է դիտում մեղադրյալի համաձայնությունը, որի բացակայությունը ենթադրում է վարույթի շարունակում ընդհանուր կարգով։ Ինչպես երևում է նշված արգելքը սահմանող իրավանորմի վերլուծությունից, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետի կիրառման համար ենթադրյալ իրավախախտում կատարած անձի համաձայնությունն անհրաժեշտ է միայն այն դեպքում, երբ քրեական գործն արդեն իսկ հարուցված է, և անձը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, այսինքն` նրա նկատմամբ սկսվել է քրեական հետապնդում։ Բոլոր այն դեպքերում, երբ քրեական գործը դեռ հարուցված չէ, կամ քրեական գործը հարուցվել է, սակայն որևէ անձի մեղադրանք չի առաջադրվել, և անցել են վաղեմության ժամկետները, ապա ենթադրյալ իրավախախտում կատարած անձի համաձայնությունն անհրաժեշտ չէ, և մինչդատական վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է իր նախաձեռնությամբ հրաժարվել քրեական գործ հարուցելուց կամ որոշում կայացնել հարուցված քրեական գործի վարույթը կարճելու մասին։ Այլ կերպ` քրեական պատասխանատվության ենթարկելու ժամկետներն անցած լինելն ինքնին բացառում է քրեական գործի վարույթը և քրեական հետապնդումը` անկախ ենթադրյալ իրավախախտում կատարած անձի համաձայնությունից կամ առարկությունից. համաձայնության հարցն առաջ է գալիս միայն կոնկրետ անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում սկսելուց` նրան մեղադրանք առաջադրելուց հետո (…)»։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, անդրադառնալով վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատելու հիմքին, Հրանտ Մազմանյանի գործով 2015 թվականի մարտի 27–ին կայացված թիվ ԵԿԴ/0121/11/14 որոշման 16–րդ կետում հայտնել է. «(…) Դատարանը կրկնում է, որ քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետները լրացած լինելը քրեական գործով վարույթը կամ քրեական հետապնդումը բացառող ոչ արդարացնող (ոչ ռեաբիլիտացիոն) հիմք է (տե՛ս Ա.Բաղդասարյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ԵԱՔԴ/0009/11/13 որոշման 16-րդ կետը): Իսկ ոչ ռեաբիլիտացիոն այս հիմքով անձի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու կամ քրեական հետապնդում չիրականացնելու մասին որոշում կայացնելու դեպքում ոչ թե փաստվում է նրա անմեղությունը, այլ վերջինիս մեղավորության հարցը մնում է չլուծված, այսինքն՝ անձը ձեռք չի բերում արդարացվածի կարգավիճակ՝ դրանից բխող բոլոր իրավական հետևանքներով (անձը չի օգտվում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 66-րդ հոդվածով երաշխավորված արդարացվածի բոլոր իրավունքներից), ուստիև չեն բացառվում բացասական բնույթ ունեցող որոշ սոցիալ-իրավական հետևանքների առաջացումը (վնասի հատուցման պարտականություն, հետագայում աշխատանքի անցնելու խոչընդոտներ և այլն): Հետևաբար նշված հիմքով անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում չիրականացնելու մասին որոշում կայացնելն առանց վերջինիս դիրքորոշումը (համաձայնությունը կամ առարկությունը) պարզելու զրկում է նրան իր անմեղության ապացուցման, իր իրավունքների և ազատությունների իրավական պաշտպանության արդյունավետ միջոցի կարևորագույն իրավունքներից»: 8. Օրենսդրի կողմից ՀՀ քրեադատավարական օրենքում ի թիվս այլոց, նախատեսված է նաև անձի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և քրեական գործի վարույթը կարճելու այնպիսի հիմք, ինչպիսին է վաղեմության ժամկետը անցնելը։ Անձին քրեական պատասխանատվությունից ազատելու այդպիսի հիմքի առկայությունն ինքնանպատակ չէ։ Մասնավորապես, այն օրենսդրի կողմից ամրագրվել է նպատակ` հետապնդելով ապահովել ողջամիտ ժամկետում անձի քրեական պատասխանատվության ենթարկվելը, այդ թվում` կատարված արարքի բնույթին և հանրային վտանգավորության աստիճանին համապատասխան չափով` համաչափ պատժի նշանակումը։ Սակայն, այն դեպքում, երբ անցնում են օրենսդրի կողմից իրավական որոշակիության սկզբունքին համապատասխան կերպով սահմանված վաղեմության ժամկետները, ապա անցած ժամանակահատվածի հետ մեկտեղ նաև նվազում է ոչ միայն անձի կողմից կատարած քրեական օրենքով արգելված ենթադրյալ արարքի հանրային վտանգավորությունը, այլ նաև այդ արարքի կապակցությամբ անձի նկատմամբ նշանակվելիք պատժի կողմից հետապնդվող նպատակների իրացվելիության հնարավորությունը։ Վերջինս պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ անձի կողմից քրեական օրենքով արգելված ենթադրյալ հանցանքի կատարման համար նշանակվող պատիժը կարող է ծառայել իր նպատակներին բացառապես այն դեպքում, երբ նշանակվում է անձի կողմից իրեն մեղսագրվող արարքը կատարելու պահից հետո ողջամիտ ժամկետում` անձի վերասոցիալականացումը և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորումն ապահովելու նպատակով։ Այդ դեպքում քրեական օրենքով հետապնդվող խնդիրները համարվում են լուծված` առանց անձի կողմից իրական պատիժ կրելու։ Վերոգրյալի հիման վրա անհրաժեշտ է արձանագրել, որ վաղեմության ժամկետն անցնելու դեպքում` անձին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցանքի կապակցությամբ քրեական գործի ըստ էության քննություն իրականացնելը դառնում է առարկայազուրկ, բացառությամբ այն դեպքի, երբ անձն իր կամահայտնությամբ պահանջում է քրեական գործի ըստ էության քննություն` անկախ վաղեմության ժամկետներն անցած լինելու հանգամանքից։ Օրենսդրի կողմից անձին տրված այդպիսի հնարավորությունը հանդիսանում է 2015 թվականի դեկտեմբերի 6–ի խմբագրությամբ ՀՀ Սահմանադրության 66–րդ հոդվածով և «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» 1950 թվականի նոյեմբերի 4–ի Եվրոպական կոնվենցիայի 6–րդ հոդվածով ամրագրված անձի անմեղության կանխավարկածի անկյունաքարային երաշխիք, քանզի վաղեմության ժամկետն անցնելու դեպքում` անձի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցվում է ոչ արդարացնող հիմքով։ Այսպես, վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով անձի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելիս` չի ճանաչվում և հռչակվում անձի անմեղությունն իրեն մեղսագրվող արարքում, սակայն, միևնույն ժամանակ չի էլ արձանագրվում անձի մեղավորությունն իրեն մեղսագրվող արարքում, քանի որ անձն իր կամահայտնությամբ հրաժարվում է քրեական գործի հետագա բովանդակային քննությունից։ Այդ պատճառով էլ օրենսդրի կողմից ՀՀ քրեադատավարական օրենքում իմպերատիվորեն ամրագրվել է անձի դիրքորոշման պարզումը` քրեական վարույթի հետագա ընթացքը շարունակելու հարցի կապակցությամբ, այն դեպքում, երբ արդեն անցել է քրեական պատասխանատվության ենթարկվելու վաղեմության ժամկետը։ Անհրաժեշտ է նաև արձանագրել, որ այն դեպքում, երբ անձը հրաժարվում է իր գործի ըստ էության քննության իրավունքից, ապա քրեական վարույթն իրականացնող մարմինը, սույն գործի շրջանակներում նաև Դատարանը, պարտավոր է այդ անձի նկատմամբ դադարեցնել քրեական հետապնդումը և կարճել քրեական վարույթը` առանց արձանագրելու անձի մեղավոր կամ անմեղ լինելն իրեն մեղսագրվող արարքում։ 9. Սույն քրեական գործով Աննա Յուրիի Խաչատուրովային մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213–րդ հոդվածի 1–ին մասով նախատեսված` քրեական օրենքով արգելված ենթադրյալ հանցանքի կատարումը, որը դասվում է ոչ մեծ ծանրությամբ հանցագործությունների շարքին` նկատի ունենալով, որ այդ հանցակազմի սանկցիան ընգրկում է տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի երեքհարյուրապատիկից հինգհարյուրապատիկի չափով, կամ ազատազրկում՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով: Միևնույն ժամանակ, քրեական գործով ամբաստանյալ Աննա Խաչատուրովան Դատարանին հայտնել է իր համաձայնությունն իր նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և քրեական գործի վարույթը կարճելու համար` վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով։ Բացի այդ, Դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալը քրեական հետապնդումը վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով դադարեցնելու վերաբերյալ իր դիրքորոշումը հայտնել է կամավոր, սեփական նախաձեռնությամբ, խորհրդակցելով իր Պաշտպանի հետ, գիտակցելով առաջացող իրավական հետևանքների բնույթը, այդ թվում` այն, որ վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով քրեական հետապնդման դադարեցումը կրելու է ոչ արդարացնող (ոչ ռեաբիլիտացիոն) բնույթ։ Սույն քրեական գործով Դատարանն անհրաժեշտ է համարում արձանագրել նաև հետևյալ փաստական հանգամանքները. ա) 2015 թվականի հուլիսի 12–ին կայացված որպես մեղադրյալ ներգրավվելու մասին որոշման համաձայն` Աննա Յուրիի Խաչատուրովային մեղսագրվող ենթադրյալ հանցանքն ավարտվել է 2014 թվականի սեպտեմբեր ամսին, Դատարանն արձանագրում է, որ այն դեպքում, երբ անձին առաջադրվում է ավարտված հանցանքի ենթադրյալ կատարման մեղադրանք, ապա մեղադրանքի ծավալում պետք է ընդգրկված լինի ամբողջ ծավալով, քանի որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 33–րդ հոդվածի 1–ին մասի համաձայն` ավարտված է համարվում այն հանցանքը, որը պարունակում է ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված հանցակազմի բոլոր հատկանիշները։ Դատարանի հիշյալ դիրքորոշումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ անձին առաջադրված մեղադրանքը պետք է անվերապահորեն համապատասխանի իրավական որոշակիության սկզբունքին։ Հակառակ պարագայում, կխաթարվի անձի արդար դատաքննության հիմնարար իրավունքն իր բոլոր բաղադրիչներով, այդ թվում` առաջադրված մեղադրանքից պաշտպանվելու իրավունքից։ Սույն քրեական գործի շրջանակներում ամբաստանյալին առաջադրված ենթադրյալ վաշխառության հանցանքն ավարտված է համարվում ՀՀ կենտրոնական բանկի սահմանված բանկայի տոկոսի հաշվարկային դրույքի կրկնապատիկը գերազանցող չափով տոկոսներ ստանալու պահից, հետևաբար ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքի ծավալում պետք է ընդգրկված լինի այն ամբողջությամբ` ներառելով նաև տոկոսներ ստանալու պահը։ Սույն քրեական գործով ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքի ծավալն ընդգրկում է մինչև 2014 թվականի սեպտեմբեր ամիսը վաշխառության ենթադրյալ հանցանքի կատարման արդյունքում 1.300.224 ՀՀ դրամին համարժեք` 3200 ԱՄՆ դոլար տոկոսագումար ստանալը, հետևաբար այդ պահին էլ ավարտվել է ենթադրյալ հանցանքն ըստ առաջադրված մեղադրանքի, որն էլ պետք է նկատի ունենալ վաղեմության ժամկետի սկիզբը հաշվարկելիս։ բ) Աննա Խաչատուրովային մեղսագրվող քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը ավարտված համարելու օրվանից ի վեր անցել է ավելի քան երկու տարի, գ) ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի 2016 թվականի մայիսի 12-ի թիվ 6/7-1267 գրության համաձայն` Աննա Խաչատուրովայի կողմից նոր հանցագործություն կատարելու կամ դատվածության վերաբերյալ տեղեկություններ առկա չեն։ 9. Նկատի ունենալով վերոնշյալ «ա»–«գ» կետերում արձանագրված փաստական հանգամանքները` Դատարանը գտնում է, որ անցել է Աննա Խաչատուրովային մեղսագրվող արարքի կատարման համար օրենսդրի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75–րդ հոդվածի 1–ին մասի 1–ին կետում սահմանված վաղեմության ժամկետը։ Հետևաբար, հաշվի առնելով այդ հանգամանքը, ինչպես նաև ամբատանյալ Աննա Խաչատուրովայի համաձայնությունը` քրեական վարույթի հետագա ընթացքը չշարունակելու և ոչ արդարացնող հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու վերաբերյալ, այդ կապակցությամբ մեղադրողի առարկության բացակայությունը, տուժողի և տուժողի ներկայացուցչի դիրքորոշումը, վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու արգելքների բացակայությունը` Դատարանը գտնում է, որ թիվ ԵԱՔԴ/0147/01/15 քրեական գործի վարույթը պետք է կարճել, իսկ ամբաստանյալ Աննա Խաչատուրովայի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213–րդ հոդվածի 1–ին մասով քրեական հետապնդումը պետք է դադարեցնել` վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով։ Անդրադառնալով ամբաստանյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցին` Դատարանը գտնում է, որ մինչև սույն որոշման օրինական ուժի մեջ մտնելն այն պետք է թողնել անփոփոխ` դատական ակտի հնարավոր բողոքարկման դեպքում ամբաստանյալի դատավարական պարտականությունների պատշաճ կատարումն ապահովելու համար: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75–րդ հոդվածով, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետով և 41-րդ հոդվածով՝ Դատարանը. Ո Ր Ո Շ Ե Ց` Աննա Յուրիի Խաչատուրովայի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213–րդ հոդվածի 1–ին մասով թիվ ԵԱՔԴ/0147/01/15 քրեական գործի վարույթը կարճել և քրեական հետապնդումը դադարեցնել` վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով։ Աննա Յուրիի Խաչատուրովայի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված ստորագրությունը` չհեռանալու մասին, թողնել անփոփոխ, մինչև սույն որոշումն օրինական ուժի մեջ մտնելը։ Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ քրեական վերաքննիչ դատարան հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում։ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա. ՆԻԿՈՂՈՍՅԱՆ |
| Կարճման հիմք | Անցել են վաղեմության ժամկետները |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 26-10-2016 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Կայացել է |
Քրեական գործի վարույթը կարճվել է ամբողջությամբ
| Կարճման ամսաթիվը | 26-10-2016 |
|---|---|
| Քրեական դատավարության օրենսգրքի հոդված | |
| Կարճման հիմքը | Անցել են վաղեմության ժամկետները |
| Մեղադրյալ | |
| Անուն | Աննա |
| Ազգանուն | Խաչատուրովա |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 2 |
| Հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | ԵԱՔԴ/0147/01/15 ՈՐՈՇՈՒՄ ՔՐԵԱԿԱՆ ԳՈՐԾԻ ՎԱՐՈՒՅԹԸ ԿԱՐՃԵԼՈՒ ԵՎ ՔՐԵԱԿԱՆ ՀԵՏԱՊՆԴՈՒՄԸ ԴԱԴԱՐԵՑՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 26 հոկտեմբերի 2016թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան), նախագահությամբ դատավոր` Ա. Նիկողոսյանի, քարտուղարությամբ` Կ. Գրեյանի, Ա.Վարդանյանի, Լ. Իսպիրյանի, մասնակցությամբ` մեղադրող՝ Ն.Աշրաֆյանի, տուժող` Մ.Ավետիսյանի, տուժողի ներկայացուցիչ` Մ.Հովհաննիսյանի, ամբաստանյալ՝ Ա.Խաչատուրովայի, պաշտպան` Մ. Ասլանյանի, դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Աննա Յուրիի Խաչատուրովայի (ծնված 29.10.1966թ., Ալմա–Աթա, ազգությամբ հայ, Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացի, ամուսնալուծված, նախկինում չդատապարտված, հաշվառված ք.Երևան, Ա.Խաչատրյան 23 շենք, 15 բնակարանում, բնակվող` Արամ Խաչատրյան 32, բն. 18 հասցեում) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213-րդ հոդվածի 1–ին մասով. ՊԱՐԶԵՑ Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1. 2015 թվականի ապրիլի 8–ին թիվ 14121415 նախաքննական համարով հարուցվել է քրեական գործը։ 2015 թվականի հուլիսի 5–ին Աննա Խաչատուրովայի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրությունը` չհեռանալու մասին։ 2015 թվականի հուլիսի 12–ին Աննա Խաչատուրովան որպես մեղադրյալ է ներգրավվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213–րդ հոդվածի 1–ին մասով։ 2015 թվականի հուլիսի 12–ին Մարինե Ավանեսյանը միևնույն քրեական գործով ճանաչվել է տուժող։ 2015 թվականի հուլիսի 12–ին Մայիս Հովհաննինսյանը ճանաչվել է տուժողի ներկայացուցիչ։ 2015 թվականի հուլիսի 31–ին կազմվել է մեղադրական եզրակացությունը, որը նույն օրը հաստատվել է Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ն.Աշրաֆյանի կողմից։ 2. 2015 թվականի օգոստոսի 10–ին քրեական գործը ստացվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանում և թիվ ԵԱՔԴ/0147/01/15 համարի ներքո մակագրվել է նույն դատարանի դատավոր Լ.Ավետիսյանին։ 2015 թվականի օգոստոսի 12–ին Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի դատավոր Լ.Ավետիսյանի կողմից քրեական գործն ընդունվել է վարույթ, իսկ 2015 թվականի օգոստոսի 24–ին` նշանակվել դատական քննության։ ՀՀ Նախագահի 2016 թվականի մարտի 22–ի ՆՀ–243–Ա հրամանագրով դադարեցվել են Լ.Ավետիսյանի` Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի դատավորի լիազորությունները։ Դատավորների միջև քրեական գործերի բաշխման էլեկտրոնային համակարգի միջոցով, քրեական գործը` թիվ ԵԱՔԴ/0147/01/15 համարի ներքո, վերամակագրվել և 2016 թվականի ապրիլի 26–ին հանձնվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ–Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի դատավոր Ա.Նիկողոսյանին։ Նույն օրը կայացվել է քրեական գործը վարույթ ընդունելու մասին որոշում, իսկ 2016 թվականի մայիսի 11–ին` դատական քննության նշանակելու մասին։ Գործի լուծման համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքները. 3. Մեղադրական եզրակացության եզրափակիչ մասի համաձան` Աննա Յուրիի Խաչատուրովային մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213–րդ հոդվածի 1–ին մասով այն բանի համար, որ նա 2012 թվականի նոյեմբերի 25–ից նոյեմբերի 27–ն ընկած ժամանակահատվածում Երևան քաղաքի Կոմիտաս պողոտայում` «HSBC» բանկի հարևանությամբ, Մարինե Էդուարդի Ավետիսյանին պարտքով տվել է 2.031.600 ՀՀ դրամին համարժեք 5.000 ԱՄՆ դոլար գումար` դրա դիմաց ՀՀ կենտրոնական բանկի սահմանած բանկային տոկոսի հաշվարկային դրույքի կրկնապատիկը գերազանցող` ամսեկան 10 տոկոս տոկոսադրույք ստանալու պայմանավորվածությամբ, ինչից հետո մինչև 2014թ.–ի սեպտեմբեր ամիսը նշված գումարի դիմաց մաս–մաս ստացել է 1.300.224 ՀՀ դրամին համարժեք` 3200 ԱՄՆ դոլար տոկոսագումար։ 4. 2016 թվականի հոկտեմբերի 26–ին կայացած դատական նիստի ընթացքում դատական նիստը նախագահողի այն հարցին, թե արդյո՞ք ամբաստանյալը համաձայն է, որ իր նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցվի և քրեական գործի վարույթի կարճվի վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով` ամբաստանյալը հայտնեց, որ համաձայն է։ Միևնույն ժամանակ, դատական նիստը նախագահողի այն հարցին, թե արդյո՞ք գիտակցում է վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու իրավական բնույթն ու դրանից բխող հետևանքները, այդ թվում, որ եթե այդ հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցվի, ապա քրեական հետապնդումը դադարեցվելու է ոչ արդարացնող հիմքով, ամբաստանյալ Աննա Խաչատուրովան պատասխանեց, որ գիտակցում է վաղեմության ժամկետն անցնելու բնույթն ու դրանից բխող հետևանքները, ցանկանում է, որ քրեական հետապնդումն իր նկատմամբ դադարեցվի ոչ արդարացնող հիմքով։ Դատական նիստի ընթացքում Մեղադրողը հայտնեց, որ վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով քրեական հետապնդման դադարեցումը և քրեական գործի վարույթը կարճելը թողնում է Դատարանի հայեցողությանը։ Մեղադրողը հայտնեց, որ այդ կապակցությամբ ունի այլ նկատառումներ, քանի որ ամբաստանյալը 2014 թվականի սեպտեմբեր ամսից հետո շարունակել է քաղաքացիաիրավական կարգով պահանջել ձեռք բերված գումարը։ Դատական նիստի ընթացքում Տուժողի ներկայացուցիչը հայտնեց, որ միանում է Մեղադրողի դիրքորոշմանը։ Տուժողը հայտնեց, որ միանում է իր ներկայացուցչի դիրքորոշմանը։ Դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. 5. Դատական քննության ընթացքում լսելով ամբաստանյալի դիրքորոշումն իր ներկայացված միջնորդության վերաբերյալ, ինչպես նաև այդ միջնորդության կապակցությամբ Մեղադրողի, Տուժողի և Տուժողի ներկայացուցչի դիրքորոշումը, հետազոտելով քրեական գործի նյութերը, Դատարանը գտնում է, որ սույն գործով անհրաժեշտ է պարզել, թե արդյո՞ք առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված անհրաժեշտ նախադրյալները թիվ ԵԱՔԴ/0147/01/15 քրեական գործով ամբաստանյալ Աննա Յուրիի Խաչատուրովայի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և քրեական գործով վարույթը կարճելու համար` վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով։ 6. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Ըստ բնույթի և հանրության համար վտանգավորության աստիճանի` հանցագործությունները դասակարգվում են` ոչ մեծ ծանրության, միջին ծանրության, ծանր և առանձնապես ծանր հանցագործությունների։ (…) 2. Ոչ մեծ ծանրության հանցագործություններ են համարվում դիտավորությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երկու տարի ժամկետով ազատազրկումը, կամ որոնց համար նախատեսված է ազատազրկման հետ կապ չունեցող պատիժ, ինչպես նաեւ անզգուշությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երեք տարի ժամկետով ազատազրկումը: (…)»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից, եթե հանցանքն ավարտված համարվելու օրվանից անցել են հետևյալ ժամկետները (…) 1) երկու տարի` ոչ մեծ ծանրության հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից, (…) 2. Վաղեմության ժամկետը հաշվարկվում է հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելու պահը (…)։ 3. Վաղեմության ժամկետի ընթացքն ընդհատվում է, եթե մինչև նշված ժամկետներն անցնելն անձը կատարում է միջին ծանրության, ծանր կամ առանձնապես ծանր նոր հանցանք։ Այս դեպքում վաղեմության ժամկետի հաշվարկն սկսվում է նոր հանցանքի ավարտված համարելու պահից։ 4. Վաղեմության ժամկետի ընթացքը կասեցվում է, եթե անձը խուսափում է քննությունից կամ դատից։ Այս դեպքում վաղեմության ընթացքը վերսկսվում է անձին ձերբակալելու կամ մեղայականով նրա ներկայանալու պահից (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետի համաձայն` «Քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե անցել են վաղեմության ժամկետները»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն` «Սույն հոդվածի առաջին մասի 6-րդ և 13-րդ կետերում նշված հիմքերով գործի վարույթի կարճում և քրեական հետապնդման դադարեցում չի թույլատրվում, եթե դրա դեմ առարկում է մեղադրյալը։ Այս դեպքում գործի վարույթը շարունակվում է սովորական կարգով»։ 7. ՀՀ վճռաբեկ դատարանն Անահիտ Սաղաթելյանի վերաբերյալ թիվ ԳԴ5/0022/01/10 քրեական գործով 2011 թվականի հոկտեմբերի 10–ին կայացրած որոշման 24–րդ կետում իրավական դիրքորոշում է արտահայտել հետևյալի մասին. «(…) կապված արարքի բնույթից և հանրության համար վտանգավորության աստիճանից, նախատեսված են քրեական պատասխանատվության ենթարկելու տարբեր ժամկետներ, որոնց անցնելու դեպքում կատարված արարքը կորցնում է իր վտանգավորությունը, և անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից։ Վերոգրյալի հիման վրա քրեադատավարական օրենքը վաղեմության ժամկետն անցնելը դիտում է որպես քրեական գործի վարույթը և քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանք` սահմանելով, որ քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե անցել են վաղեմության ժամկետները։ Միևնույն ժամանակ քրեադատավարական օրենքը վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատելու պարտադիր նախապայման է դիտում մեղադրյալի համաձայնությունը, որի բացակայությունը ենթադրում է վարույթի շարունակում ընդհանուր կարգով։ Ինչպես երևում է նշված արգելքը սահմանող իրավանորմի վերլուծությունից, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետի կիրառման համար ենթադրյալ իրավախախտում կատարած անձի համաձայնությունն անհրաժեշտ է միայն այն դեպքում, երբ քրեական գործն արդեն իսկ հարուցված է, և անձը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, այսինքն` նրա նկատմամբ սկսվել է քրեական հետապնդում։ Բոլոր այն դեպքերում, երբ քրեական գործը դեռ հարուցված չէ, կամ քրեական գործը հարուցվել է, սակայն որևէ անձի մեղադրանք չի առաջադրվել, և անցել են վաղեմության ժամկետները, ապա ենթադրյալ իրավախախտում կատարած անձի համաձայնությունն անհրաժեշտ չէ, և մինչդատական վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է իր նախաձեռնությամբ հրաժարվել քրեական գործ հարուցելուց կամ որոշում կայացնել հարուցված քրեական գործի վարույթը կարճելու մասին։ Այլ կերպ` քրեական պատասխանատվության ենթարկելու ժամկետներն անցած լինելն ինքնին բացառում է քրեական գործի վարույթը և քրեական հետապնդումը` անկախ ենթադրյալ իրավախախտում կատարած անձի համաձայնությունից կամ առարկությունից. համաձայնության հարցն առաջ է գալիս միայն կոնկրետ անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում սկսելուց` նրան մեղադրանք առաջադրելուց հետո (…)»։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, անդրադառնալով վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատելու հիմքին, Հրանտ Մազմանյանի գործով 2015 թվականի մարտի 27–ին կայացված թիվ ԵԿԴ/0121/11/14 որոշման 16–րդ կետում հայտնել է. «(…) Դատարանը կրկնում է, որ քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետները լրացած լինելը քրեական գործով վարույթը կամ քրեական հետապնդումը բացառող ոչ արդարացնող (ոչ ռեաբիլիտացիոն) հիմք է (տե՛ս Ա.Բաղդասարյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ԵԱՔԴ/0009/11/13 որոշման 16-րդ կետը): Իսկ ոչ ռեաբիլիտացիոն այս հիմքով անձի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու կամ քրեական հետապնդում չիրականացնելու մասին որոշում կայացնելու դեպքում ոչ թե փաստվում է նրա անմեղությունը, այլ վերջինիս մեղավորության հարցը մնում է չլուծված, այսինքն՝ անձը ձեռք չի բերում արդարացվածի կարգավիճակ՝ դրանից բխող բոլոր իրավական հետևանքներով (անձը չի օգտվում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 66-րդ հոդվածով երաշխավորված արդարացվածի բոլոր իրավունքներից), ուստիև չեն բացառվում բացասական բնույթ ունեցող որոշ սոցիալ-իրավական հետևանքների առաջացումը (վնասի հատուցման պարտականություն, հետագայում աշխատանքի անցնելու խոչընդոտներ և այլն): Հետևաբար նշված հիմքով անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում չիրականացնելու մասին որոշում կայացնելն առանց վերջինիս դիրքորոշումը (համաձայնությունը կամ առարկությունը) պարզելու զրկում է նրան իր անմեղության ապացուցման, իր իրավունքների և ազատությունների իրավական պաշտպանության արդյունավետ միջոցի կարևորագույն իրավունքներից»: 8. Օրենսդրի կողմից ՀՀ քրեադատավարական օրենքում ի թիվս այլոց, նախատեսված է նաև անձի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և քրեական գործի վարույթը կարճելու այնպիսի հիմք, ինչպիսին է վաղեմության ժամկետը անցնելը։ Անձին քրեական պատասխանատվությունից ազատելու այդպիսի հիմքի առկայությունն ինքնանպատակ չէ։ Մասնավորապես, այն օրենսդրի կողմից ամրագրվել է նպատակ` հետապնդելով ապահովել ողջամիտ ժամկետում անձի քրեական պատասխանատվության ենթարկվելը, այդ թվում` կատարված արարքի բնույթին և հանրային վտանգավորության աստիճանին համապատասխան չափով` համաչափ պատժի նշանակումը։ Սակայն, այն դեպքում, երբ անցնում են օրենսդրի կողմից իրավական որոշակիության սկզբունքին համապատասխան կերպով սահմանված վաղեմության ժամկետները, ապա անցած ժամանակահատվածի հետ մեկտեղ նաև նվազում է ոչ միայն անձի կողմից կատարած քրեական օրենքով արգելված ենթադրյալ արարքի հանրային վտանգավորությունը, այլ նաև այդ արարքի կապակցությամբ անձի նկատմամբ նշանակվելիք պատժի կողմից հետապնդվող նպատակների իրացվելիության հնարավորությունը։ Վերջինս պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ անձի կողմից քրեական օրենքով արգելված ենթադրյալ հանցանքի կատարման համար նշանակվող պատիժը կարող է ծառայել իր նպատակներին բացառապես այն դեպքում, երբ նշանակվում է անձի կողմից իրեն մեղսագրվող արարքը կատարելու պահից հետո ողջամիտ ժամկետում` անձի վերասոցիալականացումը և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորումն ապահովելու նպատակով։ Այդ դեպքում քրեական օրենքով հետապնդվող խնդիրները համարվում են լուծված` առանց անձի կողմից իրական պատիժ կրելու։ Վերոգրյալի հիման վրա անհրաժեշտ է արձանագրել, որ վաղեմության ժամկետն անցնելու դեպքում` անձին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցանքի կապակցությամբ քրեական գործի ըստ էության քննություն իրականացնելը դառնում է առարկայազուրկ, բացառությամբ այն դեպքի, երբ անձն իր կամահայտնությամբ պահանջում է քրեական գործի ըստ էության քննություն` անկախ վաղեմության ժամկետներն անցած լինելու հանգամանքից։ Օրենսդրի կողմից անձին տրված այդպիսի հնարավորությունը հանդիսանում է 2015 թվականի դեկտեմբերի 6–ի խմբագրությամբ ՀՀ Սահմանադրության 66–րդ հոդվածով և «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» 1950 թվականի նոյեմբերի 4–ի Եվրոպական կոնվենցիայի 6–րդ հոդվածով ամրագրված անձի անմեղության կանխավարկածի անկյունաքարային երաշխիք, քանզի վաղեմության ժամկետն անցնելու դեպքում` անձի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցվում է ոչ արդարացնող հիմքով։ Այսպես, վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով անձի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելիս` չի ճանաչվում և հռչակվում անձի անմեղությունն իրեն մեղսագրվող արարքում, սակայն, միևնույն ժամանակ չի էլ արձանագրվում անձի մեղավորությունն իրեն մեղսագրվող արարքում, քանի որ անձն իր կամահայտնությամբ հրաժարվում է քրեական գործի հետագա բովանդակային քննությունից։ Այդ պատճառով էլ օրենսդրի կողմից ՀՀ քրեադատավարական օրենքում իմպերատիվորեն ամրագրվել է անձի դիրքորոշման պարզումը` քրեական վարույթի հետագա ընթացքը շարունակելու հարցի կապակցությամբ, այն դեպքում, երբ արդեն անցել է քրեական պատասխանատվության ենթարկվելու վաղեմության ժամկետը։ Անհրաժեշտ է նաև արձանագրել, որ այն դեպքում, երբ անձը հրաժարվում է իր գործի ըստ էության քննության իրավունքից, ապա քրեական վարույթն իրականացնող մարմինը, սույն գործի շրջանակներում նաև Դատարանը, պարտավոր է այդ անձի նկատմամբ դադարեցնել քրեական հետապնդումը և կարճել քրեական վարույթը` առանց արձանագրելու անձի մեղավոր կամ անմեղ լինելն իրեն մեղսագրվող արարքում։ 9. Սույն քրեական գործով Աննա Յուրիի Խաչատուրովային մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213–րդ հոդվածի 1–ին մասով նախատեսված` քրեական օրենքով արգելված ենթադրյալ հանցանքի կատարումը, որը դասվում է ոչ մեծ ծանրությամբ հանցագործությունների շարքին` նկատի ունենալով, որ այդ հանցակազմի սանկցիան ընգրկում է տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի երեքհարյուրապատիկից հինգհարյուրապատիկի չափով, կամ ազատազրկում՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով: Միևնույն ժամանակ, քրեական գործով ամբաստանյալ Աննա Խաչատուրովան Դատարանին հայտնել է իր համաձայնությունն իր նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և քրեական գործի վարույթը կարճելու համար` վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով։ Բացի այդ, Դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալը քրեական հետապնդումը վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով դադարեցնելու վերաբերյալ իր դիրքորոշումը հայտնել է կամավոր, սեփական նախաձեռնությամբ, խորհրդակցելով իր Պաշտպանի հետ, գիտակցելով առաջացող իրավական հետևանքների բնույթը, այդ թվում` այն, որ վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով քրեական հետապնդման դադարեցումը կրելու է ոչ արդարացնող (ոչ ռեաբիլիտացիոն) բնույթ։ Սույն քրեական գործով Դատարանն անհրաժեշտ է համարում արձանագրել նաև հետևյալ փաստական հանգամանքները. ա) 2015 թվականի հուլիսի 12–ին կայացված որպես մեղադրյալ ներգրավվելու մասին որոշման համաձայն` Աննա Յուրիի Խաչատուրովային մեղսագրվող ենթադրյալ հանցանքն ավարտվել է 2014 թվականի սեպտեմբեր ամսին, Դատարանն արձանագրում է, որ այն դեպքում, երբ անձին առաջադրվում է ավարտված հանցանքի ենթադրյալ կատարման մեղադրանք, ապա մեղադրանքի ծավալում պետք է ընդգրկված լինի ամբողջ ծավալով, քանի որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 33–րդ հոդվածի 1–ին մասի համաձայն` ավարտված է համարվում այն հանցանքը, որը պարունակում է ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված հանցակազմի բոլոր հատկանիշները։ Դատարանի հիշյալ դիրքորոշումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ անձին առաջադրված մեղադրանքը պետք է անվերապահորեն համապատասխանի իրավական որոշակիության սկզբունքին։ Հակառակ պարագայում, կխաթարվի անձի արդար դատաքննության հիմնարար իրավունքն իր բոլոր բաղադրիչներով, այդ թվում` առաջադրված մեղադրանքից պաշտպանվելու իրավունքից։ Սույն քրեական գործի շրջանակներում ամբաստանյալին առաջադրված ենթադրյալ վաշխառության հանցանքն ավարտված է համարվում ՀՀ կենտրոնական բանկի սահմանված բանկայի տոկոսի հաշվարկային դրույքի կրկնապատիկը գերազանցող չափով տոկոսներ ստանալու պահից, հետևաբար ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքի ծավալում պետք է ընդգրկված լինի այն ամբողջությամբ` ներառելով նաև տոկոսներ ստանալու պահը։ Սույն քրեական գործով ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքի ծավալն ընդգրկում է մինչև 2014 թվականի սեպտեմբեր ամիսը վաշխառության ենթադրյալ հանցանքի կատարման արդյունքում 1.300.224 ՀՀ դրամին համարժեք` 3200 ԱՄՆ դոլար տոկոսագումար ստանալը, հետևաբար այդ պահին էլ ավարտվել է ենթադրյալ հանցանքն ըստ առաջադրված մեղադրանքի, որն էլ պետք է նկատի ունենալ վաղեմության ժամկետի սկիզբը հաշվարկելիս։ բ) Աննա Խաչատուրովային մեղսագրվող քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը ավարտված համարելու օրվանից ի վեր անցել է ավելի քան երկու տարի, գ) ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի 2016 թվականի մայիսի 12-ի թիվ 6/7-1267 գրության համաձայն` Աննա Խաչատուրովայի կողմից նոր հանցագործություն կատարելու կամ դատվածության վերաբերյալ տեղեկություններ առկա չեն։ 9. Նկատի ունենալով վերոնշյալ «ա»–«գ» կետերում արձանագրված փաստական հանգամանքները` Դատարանը գտնում է, որ անցել է Աննա Խաչատուրովային մեղսագրվող արարքի կատարման համար օրենսդրի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75–րդ հոդվածի 1–ին մասի 1–ին կետում սահմանված վաղեմության ժամկետը։ Հետևաբար, հաշվի առնելով այդ հանգամանքը, ինչպես նաև ամբատանյալ Աննա Խաչատուրովայի համաձայնությունը` քրեական վարույթի հետագա ընթացքը չշարունակելու և ոչ արդարացնող հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու վերաբերյալ, այդ կապակցությամբ մեղադրողի առարկության բացակայությունը, տուժողի և տուժողի ներկայացուցչի դիրքորոշումը, վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու արգելքների բացակայությունը` Դատարանը գտնում է, որ թիվ ԵԱՔԴ/0147/01/15 քրեական գործի վարույթը պետք է կարճել, իսկ ամբաստանյալ Աննա Խաչատուրովայի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213–րդ հոդվածի 1–ին մասով քրեական հետապնդումը պետք է դադարեցնել` վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով։ Անդրադառնալով ամբաստանյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցին` Դատարանը գտնում է, որ մինչև սույն որոշման օրինական ուժի մեջ մտնելն այն պետք է թողնել անփոփոխ` դատական ակտի հնարավոր բողոքարկման դեպքում ամբաստանյալի դատավարական պարտականությունների պատշաճ կատարումն ապահովելու համար: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75–րդ հոդվածով, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետով և 41-րդ հոդվածով՝ Դատարանը. Ո Ր Ո Շ Ե Ց` Աննա Յուրիի Խաչատուրովայի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 213–րդ հոդվածի 1–ին մասով թիվ ԵԱՔԴ/0147/01/15 քրեական գործի վարույթը կարճել և քրեական հետապնդումը դադարեցնել` վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով։ Աննա Յուրիի Խաչատուրովայի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված ստորագրությունը` չհեռանալու մասին, թողնել անփոփոխ, մինչև սույն որոշումն օրինական ուժի մեջ մտնելը։ Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ քրեական վերաքննիչ դատարան հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում։ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա. ՆԻԿՈՂՈՍՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 26-10-2016 |
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 29-11-2016 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 29-11-2016 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | Քրեական գործ 3 հատորից` 1-ինը` 149, 2-րդը` 70, 3-րդը` 112 թերթ: |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 30-11-2016 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 149,70,112 |