Գործ No ԵԱՔԴ/0132/01/15

ԴԱՏԱՎՃԻՌ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

ՙ27՚ ապրիլի 2016թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանը,


նախագահությամբ` դատավոր Արթուր Մկրտչյանի
քարտուղարությամբ` Միլենա Սարգսյանի
Շուշան Վանոյանի
Օֆելյա Կիրակոսյանի
մասնակցությամբ`
մեղադրող Արմեն Շահբազյանի
պաշտպաններ Մերի Ալավերդյանի
Գայանե Լյուդվիկյանի
Անահիտ Բաբայանի
Արտակ Քոչարյանի
Վահե Արմենակյանի
Վահե Մնացականյանի


դատարանում, դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի
Երվանդ Ռուբենի Թորոսյանի /ծնված 1979թ. մարտի 9-ին Ալավերդի քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, դատվածություն չունեցող, հաշվառված ք.Երևան, Նորագյուղ 139 տուն, բնակվող` Տավուշի մարզի, գյուղ Բերդավան, 14 փողոց 19 տուն/ մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով:

Գեղամ Ժորայի Գեղամյանի /ծնված 1965թ. ապրիլի 2-ին Երևան քաղաքում, հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, նախկինում չդատված, զբաղվել է ավտոմասերի վերանորոգմամբ, հաշվառված ք.Երևան, Լեփսիուսի փ. 12շ. 34 բն., ներկայումս ՀՀ ԱՆ ՙՆուբարաշեն՚ ՔԿՀ կալանավոր/ մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով:

Դավիթ Հայկի Ապետնակյանի /ծնված 1993թ. հունվարի 28-ին Երևան քաղաքում, հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, ԼՂՀ ՊԲ թիվ 34153 զորամասի ժամկետային զինծառայող, չամուսնացած, նախկինում չդատված, հաշվառված ք.Երևան, Գոգոլի փ. 48 ա տուն/ մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 38-266-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով:

Տիգրան Հարությունի Պողոսյանի /ծնված 1992թ. հունիսի 9-ին Երևան քաղաքում, հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, չամուսնացած, նախկինում չդատված, բնակվում է ք.Երևան, Դրոյի փ. 16շ. 55 բն./ մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով:

Լևոն Արմենի Նազարյանի /ծնված 1991թ. հուլիսի 6-ին Երևան քաղաքում, հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, չամուսնացած, նախկինում չդատված, բնակվում է ք.Երևան, Նոր Նորքի 7-րդ զանգված 25շ. 21 բն./ մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով:

Գործի դատավարական նախապատմությունը

2014 թվականի դեկտեմբերի 11-ին ՀՀ հատուկ քննչական ծառայությունում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 62231814 քրեական գործը:
2014 թվականի դեկտեմբերի 11-ին Գեղամ Գեղամյանը ձերբակալվել է:
2014 թվականի դեկտեմբերի 11-ին Գեղամ Գեղամյանի նկատմամբ խափանման միջոց է կիրառվել ստորագրություն` չհեռանալու մասին:
2014 թվականի դեկտեմբերի 12-ին Գեղամ Գեղամյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով:
2014 թվականի դեկտեմբերի 12-ին Գեղամ Գեղամյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանավորումը` կալանքի սկիզբը հաշվելով 2014 թվականի դեկտեմբերի 11-ց:
2014 թվականի դեկտեմբերի 18-ին Հակոբ Կիրակոսյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով:
2015 թվականի հունվարի 16-ին Երվանդ Թորոսյանը ձերբակալվել է:
2015 թվականի հունվարի 19-ին Երվանդ Թորոսյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանավորումը:
2015 թվականի հունիսի 24-ին Լևոն Նազարյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել ստորագրություն` չհեռանալու մասին:
2015 թվականի հունիսի 24-ին Տիգրան Պողոսյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել ստորագրություն` չհեռանալու մասին:
2015 թվականի հուլիսի 01-ին Գեղամ Գեղամյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել է, նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և նա ներգրավվել է որպես մեղադրյալ:
2015 թվականի հուլիսի 07-ին Հակոբ Կիրակոսյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել է, նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդածի 1-ին մասով և 266-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և նա ներգրավվել է որպես մեղադրյալ:
2015 թվականի հուլիսի 08-ին Երվանդ Թորոսյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել է, նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և նա ներգրավվել է որպես մեղադրյալ:
2015 թվականի հուլիսի 15-ին Դավիթ Ապետնակյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 38-266-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել հրամանատարության հսկողությանը հանձնելը:
2015 թվականի հուլիսի 15-ին թիվ 62231814 քրեական գործից մաս է անջատվել և շնորհվել թիվ 62219215 համարը:
2015 թվականի հուլիսի 27-ին թիվ 62231814 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան:

Գործի փաստական հանգամանքները

Նախաքննության մարմինն ամբաստանյալ Երվանդ Թորոսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով մեղադրանք է առաջադրել, որ ՙնա չպարզված անձից և հանգամանքներում իրացնելու նպատակով ապօրինի ձեռք է բերել խոշոր չափերով ընդհանուր 186 գրամ մարիխուանա տեսակի թմրամիջոց, որը 300 փաթեթով` յուրաքանչյուրը 0.62 գրամ քաշով, 2014թ. օգոստոս ամսին Տավուշի մարզի Բերդավան գյուղի մոտակայքում վաճառելու եղանակով ապօրինի իրացրել է Երևան քաղաքի բնակիչ Գեղամ Ժորայի Գեղամյանին` մեկ գրամի դիմաց ստանալով 7.000 ՀՀ դրամ, ընդհանուրը` 1.400.000 ՀՀ դրամ՚:

Ամբաստանյալ Գեղամ Գեղամյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով մեղադրանք է առաջադրվել, որ ՙնա 2014թ. օգոստոս ամսին Տավուշի մարզի Բերդավան գյուղի մոտ իր օգտագործման և իրացնելու նպատակով 1.400.000 ՀՀ դրամով Երվանդ Ռուբենի Թորոսյանից ապօրինի ձեռք է բերել և իր ավտոտնակում ապօրինի պահել է 300 փաթեթով` յուրաքանչյուրը 0.62 գրամ քաշով, խոշոր չափերով ընդհանուր 186 գրամ մարիխուանա տեսակի թմրամիջոց, որի մի մասը ծխելու միջոցով օգտագործել է, իսկ 130.2 գրամը` 210 փաթեթներով, 2014թ. օգոստոս ամսից մինչև նոյեմբեր ամիսն ընկած ժամանակահատվածում, տարբեր օրերի, յուրաքանչյուր փաթեթը 10.000 ՀՀ դրամով վաճառելու եղանակով իրացրել է Հակոբ Կարապետի Կիրակոսյանին՚:

Ամբաստանյալ Դավիթ Ապետնակյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 38-266-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով մեղադրանք է առաջադրվել, որ ՙնա, տեղյակ լինելով, որ մորեղբայրը՝ Գեղամ Ժորայի Գեղամյանը, զբաղվում է թմրամիջոցների վաճառքով և որ յուրաքանչյուր փաթեթը վաճառում է 15.000 ՀՀ դրամով, 2014թ. մայիս ամսից մինչև օգոստոս ամիսն ընկած ժամանակահատվածում, առանց իրացնելու նպատակի՝ անձնական օգտագործման համար, 2014թ. օգոստոս ամսին Գեղամ Ժորայի Գեղամյանի արհեստանոցի դարակներից մեկի մեջից վերցրել է 0.62 գրամ քաշով զգալի չափի մեկ փաթեթ մարիխուանա տեսակի թմրամիջոց՝ դրա դիմաց դարակում թողնելով 15.000 ՀՀ դրամ:
Բացի այդ, Դավիթ Հայկի Ապետնակյանը Հակոբ Կարապետի Կիրակոսյանի կողմից ապօրինի իրացնելու նպատակով իր մորեղբայր Գեղամ Ժորայի Գեղամյանից խոշոր չափերով մարիխուանա տեսակի թմրամիջոց ձեռք բերելուն և վերջինիս կողմից Լևոն Արմենի Նազարյանին ու Տիգրան Հարությունի Պողոսյանին ապօրինի իրացնելուն օժանդակելու դիտավորությամբ 2014թ. հուլիս ամսին` մինչև զինվորական ծառայության մեկնելը, տեղեկատվություն է տրամադրել Հ.Կիրակոսյանին այն մասին, որ Գ.Գեղամյանը նշված տեսակի թմրամիջոցի մեկ փաթեթը վաճառում է 10.000 ՀՀ դրամով, իսկ Լ.Նազարյանն ու Տ.Պողոսյանը ձեռք են բերում այն փաթեթը 15.000 ՀՀ դրամով: Միաժամանակ Հ.Կիրակոսյանին խորհուրդ է տվել գումար վաստակելու նպատակով զբաղվել թմրամիջոցի առք ու վաճառքով, այն է` դրա մեկ փաթեթը 10.000 ՀՀ դրամով գնել Գ.Գեղամյանից և 15.000 ՀՀ դրամով վաճառել Լ.Նազարյանին ու Տ.Պողոսյանին, իսկ ստացված շահույթը հավասար բաժանել միմյանց միջև:
Հ.Կիրակոսյանի համաձայնությունը ստանալուց հետո նրան է տրամադրել Գ.Գեղամյանի, Լ.Նազարյանի ու Տ.Պողոսյանի հեռախոսահամարները, դրանից հետո մեկնել է զինվորական ծառայության, իսկ Հ.Կիրակոսյանը 2014թ. օգոստոս ամսից մինչև նոյեմբեր ամիսն ընկած ժամանակահատվածում մեկ միասնական դիտավորությամբ փաթեթը 10.000 ՀՀ դրամով (յուրաքանչյուր փաթեթի քաշը` 0.62 գրամ) Գեղամ Գեղամյանից ձեռք է բերել ընդհանուր 210 փաթեթով 130.2 գրամ խոշոր չափերով մարիխուանա տեսակի թմրամիջոց, որն էլ նույն ժամանակահատվածում Երևան քաղաքի Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանի տարբեր մասերում իրացրել է Լ.Նազարյանին ու Տ.Պողոսյանին: Թմրամիջոցի վաճառքից գոյացած շահույթը Հ.Կիրակոսյանը տարբեր օրերի և եղանակներով ուղարկել է Դ.Ապետնակյանին, իսկ վերջինս էլ ստացել է դրանք ու տնօրինել իր հայեցողությամբ՚:

Ամբաստանյալ Տիգրան Պողոսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով մեղադրանք է առաջադրվել, որ ՙնա մեկ միասնական դիտավորությամբ և առանց իրացնելու նպատակի՝ անձնական օգտագործման համար, 2014թ. օգոստոս ամսից մինչև նոյեմբեր ամիսն ընկած ժամանակահատվածում մեկ փաթեթը 15.000 ՀՀ դրամով գնելու եղանակով Հակոբ Կարապետի Կիրակոսյանից Երևան քաղաքի Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանի տարբեր վայրերում ձեռք է բերել 110 փաթեթ (յուրաքանչյուր փաթեթի քաշը` 0.62 գրամ), ընդհանուր՝ 68.2 գրամ քաշով խոշոր չափի մարիխուանա տեսակի թմրամիջոց՚:

Ամբաստանյալ Լևոն Նազարյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով մեղադրանք է առաջադրվել, որ ՙնա մեկ միասնական դիտավորությամբ և առանց իրացնելու նպատակի՝ անձնական օգտագործման համար, 2014թ. օգոստոս ամսից մինչև նոյեմբեր ամիսն ընկած ժամանակահատվածում մեկ փաթեթը 15.000 ՀՀ դրամով գնելու եղանակով Հակոբ Կարապետի Կիրակոսյանից Երևան քաղաքի Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանի տարբեր վայրերում ձեռք է բերել 100 փաթեթ (յուրաքանչյուր փաթեթի քաշը` 0.62 գրամ), ընդհանուր 62 գրամ քաշով խոշոր չափի մարիխուանա տեսակի թմրամիջոց՚:

Ապացույցների հետազոտում

Երվանդ Ռուբենի Թորոսյանն իրեն մեղավոր չի ճանաչել և դատաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ Գեղամ Գեղամյանն իրեն զրպարտում է, նրա հետ ծանոթացել է 2014 թվականի գարնանը, երբ նրա մոտ իր ավտոմեքենան է տարել վերանորոգման, ինքը Գ.Գեղամյանին մոտ 200.000 դրամ գումար է պարտք եղել` մեքենայի վերանորոգման հետ կապված, նրա հետ որևէ այլ առնչություն չի ունեցել: Ինքն օգտագործել է ՙմարիխուանա՚ տեսակի թմրամիջոց: Գեղամ Գեղամյանին թմրամիջոց չի վաճառել:

Դատաքննության փուլում ամբաստանյալ Գեղամ Ժորայի Գեղամյանը առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել, ըստ էության պնդել է նախաքննության փուլում տված ցուցմունքը, որ 2014թ. ընթացքում ծանոթացել է Տավուշի մարզի Բերդավան գյուղի բնակիչ Երվանդ Թորոսյանի հետ: Վերջինս, տեղեկանալով, որ ինքը նախկինում թմրամիջոց է օգտագործել, առաջարկել է դրանից գնել նաև իրենից: Նախնական պայմանավորվածության համաձայն՝ 2014թ. օգոստոսի սկզբներին հանդիպել են միմյանց Տավուշի մարզի Բերդավան գյուղի մոտակայքում, որտեղ, 1.400.000 ՀՀ դրամ վճարելով Երվանդ Թորոսյանին, նրանից գնել է 300 փաթեթ մարիխուանա տեսակի թմրամիջոց, որոնցից յուրաքանչյուրի քաշը եղել է 0.7 գրամ, իսկ ընդհանուր քաշը՝ մոտավորապես 140 գրամ: Նշված թմրամիջոցը, որից պարբերաբար ինքն էլ է օգտագործել, պահել է Երևան քաղաքի Լեփսիուսի փողոցում գտնվող իր ավտոտնակ-արհեստանոցում: Այդ ընթացքում Հակոբ Կիրակոսյանը ցանկություն է հայտնել գնել իրենից այդ թմրամիջոցից և վերավաճառել: Պայմանավորվածության համաձայն՝ 2014թ. օգոստոս ամսից մինչև նոյեմբեր ամիսն ընկած ժամանակահատվածում Հակոբ Կիրակոսյանին է վաճառել մարիխուանա տեսակի թմրամիջոցի մեկ փաթեթը 10.000 ՀՀ դրամով:
Ամբաստանյալը նշել է նաև, որ Երվանդ Թորոսյանից թմրամիջոցը ձեռք բերելու ժամանակ նրան հանդիպել է Տավուշի մարզում, որի ժամանակ վերջինս օգտագործել է 091-66-81-69 հեռախոսահամարը:

Դատաքննության փուլում ամբաստանյալ Դավիթ Հայկի Ապետնակյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և ցուցմունք է տվել, որ Գեղամ Գեղամյանն իր քեռին է, իսկ Հակոբ Կիրակոսյանն իրենց բակից է, տաքսի է վարել, որի հետ կապված էլ նրա հետ կապ է պաշտպանել: Երբ Հ.Կիրակոսյանի ավտոմեքենան ունեցել է վերանորոգման խնդիր, ինքը նրան ծանոթացրել է Գ.Գեղամյանի հետ, որը զբաղվել է ավտոմեքենաների վերաանորոգմամբ, նա կարող էր գումարը մաս-մաս վերցնել: Ժամկետային զինվորական ծառայության զորակոչվելուց հետո Հակոբ Կիրակոսյանն իրեն ասել է, որ զբաղվում է թմրամիջոցի վաճառքով, այն 10.000 դրամով գնել է Գեղամից և 15.000 դրամով վերավաճառել: Դրանից հետո տեղեկացել է, որ Հ.Կիրակոսյանը ոստիկանության հետ խնդիրներ ունի: Հ.Կիրակոսյանը զորացրվելուց հետո, 2014 թվականի սեպտեմբեր-հոկտեմբեր ամիսների հեռախոսազրույցի ընթացքում հայտնել է, որ Գեղամ Գեղամյանին 500.000 դրամ գումար է պարտք և ցանկանում է ավտոմեքենան վաճառել և պարտքը վերադարձնել: Երբ Հակոբն ավտոմեքենան վաճառել է, գումարը տվել է իրեն, որ հանձնի Գ.Գեղամյանին: Ծառայության ժամանակ Հակոբ Կիրակոսյանն իրեն հայտնել է նաև, որ թմրամիջոցի վաճառքից ստացված շահույթով գնել է ոսկյա շղթա, որը գրավադրել է: Սակայն ինքն այդ շղթան չի տեսել և դրանով չի հետաքրքրվել: Ամբաստանյալը միաժամանակ նշել է, որ ընդունում է, որ ծանոթացրել է Հ.Կիրակոսյանին և Գ.Գեղամյանին և օժանդակել թմրամիջոց իրացնելուն: Դավիթ Ապետնակյանը պնդել է նաև նախաքննության փուլում տված ցուցմունքը, որ մեկ անգամ մեկ փաթեթ մարիխուանա տեսակի թմրամիջոց է վերցրել նրա արհեստանոցի դարակից՝ թողնելով 15.000 ՀՀ դրամ:

Ամբաստանյալ Տիգրան Հարությունի Պողոսյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչել և դատաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ Հակոբ Կիրակոսյանից երբևէ թմրամիջոց չի վերցրել, իսկ նրա հետ շփումը եղել է միայն վերջինիս կողմից տաքսի վարելու կապակցությամբ, քանի որ օգտվել է նրա ծառայություններից: Ինքը երբևէ թմրանյութ չի օգտագործել: Իսկ իրենց բնակարնից խուզարկությամբ հայտնաբերված գլանակը և կաթուցիչն իրենը չեն եղել:

Ամբաստանյալ Լևոն Արմենի Նազարյանն առաջադրված մեղադրանքի վերաբերյալ դիրքորոշում չի հայտնել և դատաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ վթարի ենթարկվելու և այդ կապակցությամբ ցավեր ունենալու պատճառով օգտագործում է մարիխուանա տեսակի թմրամիջոց, որը, սակայն, որևէ մեկից չի գնել կամ այլ ձևով ձեռք բերել: Թմրամիջոցը քաղել է Արտաշատ քաղաքի մոտակայքից` տարբեր տեղերից:

Ամբաստանյալներ Երվանդ Թորոսյանին, Գեղամ Գեղամյանին, Դավիթ Ապետնակյանին, Տիգրան Պողոսյանին ու Լևոն Նազարյանին մեղսագրվող արարքները հիմնավորվել են դատաքննությամբ հետազոտված ներքոհիշյալ ապացույցներով.

Ամբաստանյալ Հակոբ Կարապետի Կիրակոսյանը, ինչպես նախաքննության, այնպես էլ դատաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ 2011 թվականից ճանաչում է Դավիթ Ապետնակյանին: 2014թ. օգոստոս ամսից մինչև նոյեմբեր ամիսն ընկած ժամանակահատվածում Դավիթ Ապետնակյանի խորհրդով նրա քեռուց՝ Գեղամ Գեղամյանից, փաթեթը 10.000 ՀՀ դրամով գնել է մարիխուանա տեսակի թմրամիջոց և 15.000 ՀՀ դրամով վաճառել Տիգրան Պողոսյանին ու Լևոն Նազարյանին: Ընդհանուր Գեղամ Գեղամյանից գնել է 210 փաթեթ թմրամիջոց, որից 110 փաթեթը վաճառել է Տիգրան Պողոսյանին, իսկ 100 փաթեթը՝ Լևոն Նազարյանին: Վաճառքից ստացված 5.000 ՀՀ դրամ շահույթից 2.500 ՀՀ դրամը պահել է իրեն, իսկ մյուս 2.500 ՀՀ դրամը հավաքել ու փոխանցել է Դավիթ Ապետնակյանին: Բացի կանխիկ գումարներ տալուց, Դավիթ Ապետնակյանի համար գնել է նաև բջջային հեռախոսներ և ոսկյա շղթա:

Հատոր 1, գ.թ. 92-96, 130, 190-191, 249-250
Հատոր 2, գ.թ. 2, 173, 208
Հատոր 5, գ.թ. 117-118, 185

Վկա Նունե Գառնիկի Անանյանը դատաքննության փուլում պնդեց նախաքննության փուլի ցուցմունքը, որ Երվանդ Թորոսյանի կինն է, նրա հետ ամուսնացել է 2013թ. սկզբներին, և միասին բնակվել են Երևան քաղաքում, ապա Տավուշի մարզի Բերդավան գյուղում: Տեղյակ է եղել, որ օգտագործում է մարիխուանա տեսակի թմրամիջոց:

Վկա Դավիթ Վաչագանի Վարդանյանը նախաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ իր եղբայրը՝ Մհեր Վարդանյանը ու Երվանդ Թորոսյանը միմյանց ճանաչել են ՙՍևան՚ ՔԿՀ-ում պատիժ կրելու ժամանակ: 2012թ. Երվանդ Թորոսյանը եկել է իրենց տուն, ասել, որ աշխատանք չունի, և խնդրել է բնակվել իրենց գյուղում: Ընթացքում նկատել է, որ Երվանդ Թորոսյանը հաճախակի գտնվել է ոչ սթափ վիճակում, ոչ ադեկվատ վարքագիծ է դրսևորել, ինչից հասկացել է, որ նա օգտագործում է թմրամիջոց:

Հատոր 4, գ.թ. 130-132

Վկա Մհեր Վաչագանի Վարդանյանը դատաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ 2009-2011 թվականների ընթացքում ՙՍևան՚ ՔԿՀ-ում պատիժ է կրել Երվանդ Թորոսյանի հետ: 2012թ. Երվանդ Թորոսյանը եկել է իրենց տուն, գյուղ Արամուս, հայտնել, որ չունի աշխատանք, ուտելիք ու հագուստ, և խնդրել է օգնել իրեն: Նրան ընդունել է իր տուն, որտեղ էլ նա բնակվել է սկզբնական շրջանում: Հետագայում Երվանդ Թորոսյանը հեռացել է իրենց գյուղից, իսկ ավելի ուշ իմացել է, որ նա ՙՄիցուբիշի՚ մակնիշի ամենագնաց է վարում: Ինքը տեղյակ չի եղել, որ Ե.Թորոսյանը թմրամիջոց է օգտագործում:
Նախաքննության փուլում տված ցուցմունքում վկան նշել էր, որ Ե.Թորոսյանն իրեն մի քանի անգամ առաջարկել է թմրամիջոց օգտագործել: Սակայն դատաքննության փուլում վկան նշեց, որ այդ հանգամանքը չի հիշում:

Վկա Մարտին Կիրակոսյանը դատաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ Հակոբ Կիրակոսյանի եղբայրն է: 2014թ. դեկտեմբերին հեռուստատեսությամբ տեսել է, որ եղբայրը զբաղվում է թմրամիջոցների վաճառքով: Եղբորից հարցրել է, թե ինչու է նման բանով զբաղվում, ասել է, որ պարտքերը մարելու համար: Եղբայրը պատմել է, որ թմրանյութը գնել է Դավիթ Ապետնակյանի քեռուց՝ Գեղամ Գեղամյանից, և վերավաճառել իրեն անծանոթ անձանց:

Վկա Լևոն Գուրգենի Մանուկյանը նախաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ հանդիսանում է ՀՀ ոստիկանության կրթահամալիրի քոլեջի 1-ին կուրսի պետը: Հակոբ Կիրակոսյանը սովորել է տվյալ կուրսում: 2014թ. դեկտեմբերին հեռուստատեսությամբ տեսել է, որ Հակոբ Կիրակոսյանը զբաղվել է թմրամիջոցների վաճառքով: Նրա հետ ունեցել է նաև հեռախոսազրույց, որի ժամանակ Հակոբ Կիրակոսյանը հայտնել է, որ օգտագործել ու իրացրել է թմրամիջոց:

Հատոր 5, գ.թ. 136-138

Անձին ճանաչման ներկայացնելու մասին արձանագրության համաձայն` Գեղամ Գեղամյանը ճանաչել է Երվանդ Թորոսյանին ու հայտարարել, որ 2014թ. ամռանը 1.400.000 ՀՀ դրամով նրանից գնել է մոտավորապես 200 գրամ մարիխուանա տեսակի թմրամիջոց:

Հատոր 2, գ.թ. 40-41

Գեղամ Գեղամյանի և Երվանդ Թորոսյանի միջև կատարված առերես հարցաքննության արձանագրության համաձայն` Գեղամ Գեղամյանը պնդել է, որ 2014թ. օգոստոս ամսին Երվանդ Թորոսյանից գրամը 7.000 ՀՀ դրամով գնել է 200 գրամ մարիխուանա տեսակի թմրամիջոց:

Հատոր 2, գ.թ. 43

Գեղամ Գեղամյանի բնակության վայրում՝ Երևան քաղաքի Լեփսիուսի փողոց 12 շենքի 34-րդ բնակարանում կատարված խուզարկության արձանագրության համաձայն` բնակարանի հյուրասենյակում գտնվող պահարանի դարակում առկա սպիտակ տետրի և ննջասենյակի պահարանում առկա պիջակի գրպանում հայտնաբերվել են դեղնականաչավուն զանգվածներ:

Հատոր 1, գ.թ. 124-125

Տիգրան Պողոսյանի բնակության վայրում՝ Երևան քաղաքի Դրոյի փողոց 16 շենքի 55-րդ բնակարանում կատարված խուզարկության արձանագրության համաձայն` բնակարանում առկա բաճկոնի գրպանում հայտնաբերվել է երկու մասից բաղկացած կանաչ գույնի պլաստմասե գլանաձև տուփի մեջ ապակյա կաթուցիչ` առանց ռետինե մասի: Նշված կաթուցիչի ներսի կողմը պատված է եղել սև գույնի նյութով: Հյուրասենյակի պահարանից հայտնաբերվել է ապակյա գլանակ, որի մի եզրը փակված է եղել մետաղյա կափարիչով, իսկ գլանակի մեջ առկա են եղել դեղնականաչավուն, թութունանման մասնիկներ:

Հատոր 1, գ.թ. 166-167

Թմրամիջոց ներկայացնելու մասին արձանագրության համաձայն` 2014թ. դեկտեմբերի 10-ին մեղադրյալ Գեղամ Ժորայի Գեղամյանն իր ավտոտնակում ներկայացրել է թվով 17 փաթեթներ ու հայտարարել, որ դրանց մեջ առկա է մարիխուանա տեսակի թմրամիջոց, որն ինքը ձեռք է բերել իր օգտագործման և վաճառքի համար:

Հատոր 1, գ.թ. 16

Երվանդ Թորոսյանի ու Գեղամ Գեղամյանի մոտ հայտնաբերված իրերի զննության մասին արձանագրության համաձայն` Երվանդ Թորոսյանին բերման ենթարկելիս նրա մոտ հայտնաբերվել է ՙՍամսունգ՚ մոդելի բջջային հեռախոս, որն ունեցել է 35865705481049/9 01 և 35865805481049/7 01 գործարանային համարները, և որ դրա մեջ տեղադրված են եղել 041-66-00-36 և 041-66-00-26 հեռախոսահամարները:
Գեղամ Գեղամյանի մոտ հայտնաբերվել է ՙՆոկիա՚ մոդելի բջջային հեռախոս, որի գործարանային համարներն են 354567/05/401358/6 և 354567/05/401359/4, իսկ հեռախոսի մեջ տեղադրված են 091271116 և 093271116 հեռախոսահամարները:

Հատոր 2, գ.թ. 107-108

Հեռախոսահամարների վերծանումների տվյալների, ինչպես նաև Երվանդ Թորոսյանի ու Գեղամ Գեղամյանի բջջային հեռախոսների զննության մասին արձանագրության համաձայն` Երվանդ Թորոսյանն ու Գեղամ Գեղամյանը հեռախոսակապի մեջ են եղել առնվազն 2014թ. հունիս ամսից, Հակոբ Կիրակոսյանն ու Դավիթ Ապետնակյանը, Տիգրան Պողոսյանը, Լևոն Նազարյանը ևս 2014թ.-ից հունիս ամսից մինչև 2014թ. նոյեմբեր-դեկտեմբեր ամիսներն ընկած ժամանակահատվածում եղել են պարբերական և տևական հեռախոսակապի մեջ, իսկ Երվանդ Թորոսյանն ու Գեղամ Գեղամյանը միմյանց հետ շփվել են նաև հաղորդագրություններով:

Հատոր 2, գ.թ. 155-159

Դատատոքսիկոքիմիական փորձաքննության Հմ 0865 եզրակացության համաձայն` 10.12.2014թ. դրությամբ Գեղամ Գեղամյանի մեզի և 0,5 սմ երկարությամբ մազի փորձանմուշներում հայտնաբերվել են կանաբինոիդների խմբի թմրամիջոցների թմրալկալոիդների հետքեր:

Հատոր 1, գ.թ 196

Դատատոքսիկոքիմիական փորձաքննության Հմ 0867 եզրակացությա համաձայն` 10.12.2014թ. դրությամբ Դավիթ Ապետնակյանի 1,5 սմ երկարությամբ մազի փորձանմուշներում հայտնաբերվել են կանաբինոիդների խմբի թմրամիջոցների թմրալկալոիդների հետքեր:

Հատոր 1, գ.թ. 197

Դատատոքսիկոքիմիական փորձաքննության Հմ 0006 եզրակացության համաձայն` 17.01.2015թ. դրությամբ Երվանդ Թորոսյանի մեզի և 1,5 սմ երկարությամբ մազի փորձանմուշներում հայտնաբերվել են կանաբինոիդների խմբի թմրամիջոցների թմրալկալոիդների հետքեր:

Հատոր 2, գ.թ. 90

Դատատոքսիկոքիմիական փորձաքննության թիվ 121 եզրակացության համաձայն` 22.12.2014թ. դրությամբ Տիգրան Պողոսյանից վերցված մազի փորձանմուշում հայտնաբերվել են կանաբինոիդների հետքեր, որոնց օգտագործման վաղեմությունը համապատասխանում է մոտավորապես օգոստոսի կեսերից մինչև հոկտեմբերի կեսերն ընկած ժամանակահատվածին:

Հատոր 2, գ.թ. 115-118

Դատատոքսիկոքիմիական փորձաքննության թիվ 122 եզրակացության համաձայն` 22.12.2014թ. դրությամբ Լևոն Նազարյանից վերցված մազի և մեզի փորձանմուշներում հայտնաբերվել են կանաբինոիդների հետքեր, որոնց օգտագործման վաղեմությունը համապատասխանում է մինչև երեք ամսվա վաղեմության:

Հատոր 2, գ.թ. 119-122

Դատաքիմիական փորձաքննության 761 Ք-14 եզրակացության համաձայն` Գեղամ Գեղամյանի բնակության վայրում հայտնաբերված 1.14 գրամ և 0.88 գրամ քաշով դեղնականաչավուն զանգվածներն իրենցից ներկայացնում են 0.31 և 0.3 քաշով, ընդհանուր 0.16 գրամ հաստատուն քաշով բուսական զանգված և հանդիսանում են մարիխուանա տեսակի թմրամիջոց:
Իսկ Տիգրան Պողոսյանի բնակության վայրում հայտնաբերված ապակյա կաթուցիչի և ապակյա գլանակի վրա հաստատվել են կանեփի բույսի և թմրալկալոիդ տետրահիդրոկաննաբինոլի հետքեր:

Հատոր 2, գ.թ. 143-144

Դատաքիմիական փորձաքննության թիվ 747 Ք-14 եզրակացության համաձայն` Գեղամ Գեղամյանի ավտոտնակ-արհեստանոցում հայտնաբերված ընդհանուր 10.97 գրամ (0.64 գրամ, 0.63 գրամ, 0.64 գրամ, 0.66 գրամ, 0.64 գրամ, 0.62 գրամ, 0.65 գրամ, 0.64 գրամ, 0.62 գրամ, 0.66 գրամ, 0.64 գրամ, 0.65 գրամ, 0.64 գրամ, 0.67 գրամ, 0.67 գրամ, 0.65 գրամ և 0.65 գրամ) հաստատուն քաշով բուսական զանգվածը հանդիսանում է մարիխուանա տեսակի թմրամիջոց:

Հատոր 1, գ.թ. 39-40

Դատաքիմիական փորձաքննության թիվ 75Ք-15 եզրակացության համաձայն` Գեղամ Գեղամյանի ավտոտնակից հայտնաբերված Հմ. 1, Հմ. 4, Հմ. 5 և Հմ. 8 փաթեթիկներում առկա մարիխուանա տեսակի թմրամիջոցները, ըստ մորֆոլոգիական հատկանիշների, օրգանական քիմիական բաղադրության և մոխրի տոկոսային պարունակության, համընկնում են և հավանաբար ունեն միևնույն ծագման աղբյուրը: Նույն վայրից հայտնաբերված Հմ. 2, Հմ. 6, Հմ. 7, հմ. 9, Հմ. 10, Հմ. 13 և Հմ. 16 փաթեթիկներում առկա մարիխուանա տեսակի թմրամիջոցները, ըստ մորֆոլոգիական հատկանիշների, օրգանական քիմիական բաղադրության և մոխրի տոկոսային պարունակության, համընկնում են և հավանաբար ունեն միևնույն ծագման աղբյուրը: Նույն վայրից հայտնաբերված Հմ. 12 և Հմ. 17 փաթեթիկներում առկա մարիխուանա տեսակի թմրամիջոցները, ըստ մորֆոլոգիական հատկանիշների, օրգանական քիմիական բաղադրության և մոխրի տոկոսային պարունակության, համընկնում են և հավանաբար ունեն միևնույն ծագման աղբյուրը: Գեղամ Գեղամյանի ավտոտնակից հայտնաբերված Հմ. 3, Հմ. 11, Հմ. 14 և Հմ. 15 փաթեթիկներում առկա մարիխուանա տեսակի թմրամիջոցները տարբերվում են ինչպես միմյանցից, այնպես էլ մյուս բոլոր փաթեթիկներում առկա մարիխուանա տեսակի թմրամիջոցներից: Գեղամ Գեղամյանի բնակարանից հայտնաբերված մարիխուանա տեսակի թմրամիջոցների, ինչպես նաև Տիգրան Պողոսյանի բնակարանից հայտնաբերված իրերի վրա առկա թմրամիջոցների հետքերի համեմատական հետազոտություն կատարել հնարավոր չի եղել նմուշների քիչ քանակի և մեթոդիկայի բացակայության պատճառով:

Հատոր 3, գ.թ. 226-233

Դատանարկոլոգիական փորձաքննության Հմ 08-15 եզրակացության համաձայն՝ Երվանդ Թորոսյանը տառապում է ՙՀոգեկան և վարքային խանգարումներ թմրանյութի և այլ հոգեակտիվ նյութերի համակցված գործածման հետևանքով: Կախվածության համախտանիշ՚ ախտորոշմամբ, ուստի հարկադիր բուժման կարիք ունի, հակացուցումներ չկան: Փորձաքննվողի խոսքերով մոտ 20 տարի գործածում է ալկոհոլ, կանաբինոիդային թմրամիջոցներ, ժամանակ առ ժամանակ գործածում է ափիոնային թմրամիջոցներ շնչելու եղանակով՝ սուբուտեքս, մեթադոն, հերոին:

Հատոր 2, գ.թ. 179-180

Դատանարկոլոգիական փորձաքննության Հմ 10-15 եզրակացության համաձայն՝ Գեղամ Գեղամյանի մոտ թմրամիջոցների գործածումը կրում է էպիզոդիկ բնույթ, ուստի հարկադիր բուժման կարիք չունի: Փորձաքննվողի խոսքերով առաջին անգամ թմրամիջոց օգտագործել է 25 տարի առաջ, գործածել է կանաբինոիդային թմրանյութեր:

Հատոր 2, գ.թ. 182-183

Դատահոգեբուժական փորձաքննության թիվ 214/15 եզրակացության համաձայն` Երվանդ Թորոսյանի մոտ հայտնաբերվել է ՙՀոգեկան և վարքային խանգարումներ թմրանյութի և այլ հոգեակտիվ նյութերի համակցված գործածման հետևանքով: Կախվածության համախտանիշ՚ հոգեկան հիվանդություն և թմրամոլություն, ինչը, սակայն, չի զրկում նրան իր գործողությունների համար իրեն հաշիվ տալու և դրանք ղեկավարելու ունակությունից ինչպես արարքը կատարելու պահին, այնպես էլ փորձաքննության իրականացման պահին: Երվանդ Թորոսյանին հարկ է ճանաչել մեղսունակ, իր հոգեկան վիճակով կարող է մասնակցել քննչական ու դատավարական գործողություններին:

Հատոր 5, գ.թ. 18-20

Ամբաստանյալներին վերագրվող արարքները հիմնավորվել են նաև`
Իրեղեն ապացույց ճանաչված և քրեական գործին կցված ընդհանուր 11.58 գրամ խոշոր չափի մարիխուանա տեսակի թմրամիջոցի և ապակյա կաթուցիչի ու ապակյա գլանակի առկայությամբ:

Հատոր 5, գ.թ. 99-100

Որպես այլ փաստաթուղթ` ապացույց ճանաչված` ՙՆոկիա՚ բջջային հեռախոսում և հեռախոսահամարների վերծանումներում առկա տեղեկատվությամբ:

Հատոր 5, գ.թ. 224-225

Դատարանի իրավական վերլուծությունները

Դատարանը, գործով ձեռք բերված յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով թույլատրելիության վերաբերելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ղեկավարվելով օրենքով, ներքին համոզմամբ, գտնում է, որ Երվանդ Թորոսյանի և Գեղամ Գեղամյանի մեղավորությունը իրացնելու նպատակով խոշոր չափերով թմրամիջոց ապօրինի ձեռք բերելու և իրացնելու մեջ, նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, Դավիթ Ապետնակյանի մեղավորությունը առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոց ձեռք բերելու մեջ, նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով, իրացնելու նպատակով խոշոր չափերով թմրամիջոց ձեռք բերելուն և իրացնելուն օժանդակելու մեջ, նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-266-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, Հակոբ Ասատրյանի մեղավորությունը իրացնելու նպատակով խոշոր չափերով ապօրինի թմրամիջոց ձեռք բերելու և իրացնելու մեջ, նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, և ապօրինի թմրամիջոց իրացնելու մեջ, նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Տիգրան Պողոսյանի և Լևոն Նազարյանի մեղավորությունը առանց իրացնելու նպատակի խոշոր չափերով թմրամիջոց ձեռք բերելու մեջ, նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, ապացուցված է:

Վերոհիշյալ հանցանքների կատարման համար ամբաստանյալները ենթակա են քրեական պատասխանատվության և պատժի:
Ինչ վերաբերվում է վկա Դավիթ Վարդանյանի նախաքննական ցուցմունքն անթույլատրելի ապացույց ճանաչելու և ապացույցների շարքից հանելու մասին պաշտպան Մ.Ալավերդյանի միջնորդությանը, ապա դատարանը գտնում է, որ այն ենթակա է մերժման, քանի որ նշված ապացույցը ձեռք է բերվել օրենքով սահմանված քրեադատավարական նորմերի պահպանմամբ և չի հակասում նախաքննությամբ ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետազոտված մյուս ապացույցներին:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն՝ ՙՀանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ ՙպատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ ՙՊատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ՙՀանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ ՙՊատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով՚:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 2012թ. նոյեմբերի 1-ին Սերոբ Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ՍԴ/0109/01/12 գործով արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. ՙ(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն:
Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի գրեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրագրված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի:
Այսինքն` առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է:
(…) Պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից (տե°ս Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 14-րդ, 22-23-րդ կետերը)՚:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները՝ հանգել է այն հետևության, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով` հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար (տե'ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի ՎԲ-201/07 որոշումը):

Ամբաստանյալ Երվանդ Թորոսյանի անձը բնութագրող տվյալներ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա ամուսնացած է: Դատարանն ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտում, որ նրա խնամքի տակ է գտնվում 2014 թվականին ծնված մանկահասակ դուստրը, ընտանիքի միակ կերակրողն է: Պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն:
Ամբաստանյալ Գեղամ Գեղամյանի անձը բնութագրող տվյալներ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա ամուսնացած է, բնութագրվում է դրական, նախկինում դատված չէ: Դատարանն ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտում, որ նա ընդունել է մեղքը և զղջացել կատարած արարքի համար, տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, նախաքննության փուլում ակտիվորեն աջակցել է հանցագործությունը բացահայտելուն, երրորդ խմբի հաշմանդամ է, նրա խնամքի տակ են գտնվում կենսաթոշակառու մայրը, 2006 թվականին ծնված մանկահասակ որդին, ընտանիքի միակ կերակրողն է: Պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն:
Ամբաստանյալ Լևոն Նազարյանի անձը բնութագրող տվյալներ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա նախկինում դատված չէ: Դատարանն ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտում, որ նա երրորդ խմբի հաշմանդամ է: Պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն:
Ամբաստանյալ Տիգրան Պողոսյանի անձը բնութագրող տվյալներ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա նախկինում դատված չէ: Դատարանն ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներ չի արձանագրել:
Ամբաստանյալ Դավիթ Ապետնակյանի անձը բնութագրող տվյալներ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա բնութագրվում է դրական, նախկինում դատված չէ, ծառայում է մարտական հերթապահություն իրականացնող զորամասում: Դատարանն ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտում, որ նա լիովին ընդունել է մեղքը և զղջացել կատարած արարքի համար, դեպքի հանգամանքների վերաբերյալ տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, նախաքննության փուլում ակտիվորեն աջակցել է հանցագործությունը բացահայտելուն: Պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն:

(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորել է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, և գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունըե (տե՛ս Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը):
Ա. Ավագյանի և Վ. Սահակյանի գործով որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ. ՙ(…) տվյալ հանցագործության վերաբերյալ գործերով պատժի անհատականացման սկզբունքի տեսանկյունից արարքի հանրային վտանգավորությունը որոշելիս դատարանը, ի թիվս այլնի, պետք է հաշվի առնի.
- թմրանյութի տեսակը (վտանգավորության աստիճանը, անձի օրգանիզմի վրա ազդեցության աստիճանը),
- արարքի կատարման նպատակն ու շարժառիթը (...):
Վկայակոչված հանգամանքները, այլ հանգամանքների հետ համակցությամբ ազդում են արարքի հանրային վտանգավորության վրա և պետք է իրենց համապատասխան գնահատականը ստանան յուրաքանչյուր գործով պատիժ նշանակելիս:
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ` իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում` անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ` գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները` վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն՚ (տե՛ս Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումը):
Վերը շարադրված իրավադրույթների, դրանց վերլուծության արդյունքում ձևավորված դատողությունների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով ամբաստանյալների կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցագործության առարկա թմրամիջոցի տեսակը (մեղադրանքի փաստական կողմի նկարագրության համաձայն` սույն գործով թմրամիջոցը հանդիսանում է կանեփի բուսական մանրացված զանգված` ՙմարիխուանա՚ տեսակի թմրամիջոց), խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, ինչպես նաև հանցանքը կատարելուց հետո ամբաստանյալների դրսևորած վարքագիծը, դրանք համադրելով նրանց անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքի, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող որևէ հանգամանքի բացակայության փաստի հետ` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալներ Երվանդ Թորոսյանի, Գեղամ Գեղամյանի, Դավիթ Ապետնակյանի, Տիգրան Պողոսյանի և Լևոն Նազարյանի նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկման ձևով, որի միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացվելիությունը:
Դատարանը, քննության առնելով ամբաստանյալ Գեղամ Գեղամյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ և 64-րդ հոդվածների կիրառման հնարավորության և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակների իրացվելիության հարցը և հաշվի առնելով Գեղամ Գեղամյանին մեղսագրված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, հանցավորի անձը, հանգում է հետևության, որ տվյալ դեպքում Գ.Գեղամյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը կամ օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելը չի համապատասխանի արդարության և պատասխանատվության անհատականացման քրեաիրավական սկզբունքներին:
Վերոգրյալի հիման վրա դատարանը գտնում է, որ նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Գեղամ Գեղամյանը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն:
Անդրադառնալով ամբաստանյալ Դավիթ Ապետնակյանի նկատմամբ նշանակվող պատիժը նրա կողմից կրելու նպատակահարմարության հարցին, դատարանն արձանագրում է.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ եթե դատարանն ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելով հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիu դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իր 12.06.2007թ. ՎԲ-124/07 որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածի կիրառման կապակցությամբ արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ ՙվկայակոչված հոդվածի կիրառումը հանցագործության տեսակի հետ կապված որևէ սահմանափակման չի ենթարկվում և դրա կիրառումը սահմանափակված չէ նաև հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանով ու բնույթով, ինչպես նաև անձանց շրջանակով, որոնց նկատմամբ այն չի կարող կիրառվել՚: ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է, որ ՙՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածի կիրառման հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է: Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները: Կարևորն այն է, որ հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու՚:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը մեկ այլ՝ 2008 թվականի փետրվարի 1-ի թիվ ՎԲ-01/08 որոշմամբ նշել է, որ ՙպատիժը պայմանականորեն չկիարառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածում սահմանված իրադրություններն անհրաժեշտ է մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48 հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, այսինքն՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս իրավասու դատարանը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է քննարկի նաև պատժի՝ սոցիալական արդարության վերականգնման և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը՚: ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է, որ ՙսոցիալական արդարությունը վերականգնելու և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու մասին կարող է վկայել հանցագործությունից հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը, մասնավորապես՝ տուժողին պատճառած վնասը հարթելը կամ այն հարթելուն ուղղված ողջամիտ միջոցներ ձեռնարկելը՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածի կիրառման կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել նաև մի շարք այլ որոշումներում: Մասնավորապես, Հ.Բաղդասարյանի վերաբերյալ գործով որոշմամբ արձանագրել է, որ ՙ/.../ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն առանց իրական պատիժ նշանակելու ամբաստանյալի ուղղվելու հնարավորության մասին: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին /…/՚: Մեկ այլ՝ Դ.Հովհաննիսյանի վերաբերյալ գործով որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ ՙՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածի 2-րդ մասը սահմանում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61 հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը: Դատարանի կողմից նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին: Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար կարևոր նշանակություն ունեն հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, մեղքի ձևը, հանցավորի կողմից այդ հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը /…/՚: Թ.Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ ՚Պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Հանցակազմի սահմաններից դուրս գտնվելով դրանք բնութագրում են ինչպես կատարված հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը, հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին` համապատասխանաբար բարձրացնելով կամ իջեցնելով այն: Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս: Նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48 հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը՚ /Վճռաբեկ դատարանի թիվ ԱՎԴ2/0059/01/08, թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09, թիվ ՎԲ-192/07, թիվ ՎԲ-50/07, թիվ ՎԲ-55/07 , թիվ ՎԲ-201/07, թիվ ՎԲ-124/07, թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09, թիվ ԵԱՔԴ/0120/01/09 և մի շարք այլ որոշումներ/:
Վերը նշված օրենսդրական կարգավորումներից և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումներից հետևում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար անհրաժեշտ է դատարանի համոզվածությունը, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատժատեսակն իրական կրելու: Ընդ որում, այդ համոզվածությունը պետք է հիմնված լինի գործի օբյեկտիվ տվյալների վրա, և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
Այսպիսով, դատարանը, քննության առնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հնարավորության և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակների իրացվելիության հարցը, վերուծելով և գնահատելով գործի վերոհիշյալ փաստական հանգամանքները, հաշվի առնելով Դավիթ Ապետնակյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 38-266-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով վերագրվող արարքների հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, նրա անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում` պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների համակցությունը, ինչպես նաև` պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, որոնք էականորեն ազդում են հանցանքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանի նվազեցման վրա, հանգում է հետևության, որ Դավիթ Ապետնակյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու և նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 38-266-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով կատարած հանցանքների համար ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով սույն գործով հնարավոր է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներն իրագործելու հնարավորությունը: Տվյալ դեպքում` դրանով կապահովվեն նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները:
Քննարկելով խափանման միջոցների հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալներ Երվանդ Թորոսյանի և Գեղամ Գեղամյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` կալանավորումը, Տիգրան Պողոսյանի և Լևոն Նազարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` ստորագրություն` չհեռանալու մասին, և Դավիթ Ապետնակյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` հրամանատարության հսկողությանը հանձնելը, պետք է թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Նկատի ունենալով, որ դատանարկոլոգիական փորձաքննության Հմ 08-15 եզրակացության համաձայն՝ Երվանդ Թորոսյանն ունի ՙՀոգեկան և վարքային խանգարումներ թմրանյութի և այլ հոգեակտիվ նյութերի համակցված գործածման հետևանքով: Կախվածության համախտանիշ՚ հիվանդություն և հարկադիր բուժման կարիք ունի, ուստի դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 97-րդ հոդվածի կարգով Երվանդ Թորոսյանի նկատմամբ պետք է նշանակել թմրամոլության դեմ բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոց:
Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցին, դատարանը գտնում է, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված և քրեական գործին կցված ընդհանուր 11.58 գրամ խոշոր չափի մարիխուանա տեսակի թմրամիջոցը և ապակյա կաթուցիչն ու ապակյա գլանակը պետք է պահել Հակոբ Կիրակոսյանի վերաբերյալ անջատված և վարույթը կասեցված քրեական գործի հետ միասին:
Քննության առնելով Գեղամ Գեղամյանի և Երվանդ Թորոսյանի գույքի վրա դրված կալանքի հարցը, դատարանը գտնում է, որ Գեղամ Ժորայի Գեղամյանի գույքի վրա 2014 թվականի դեկտեմբերի 27-ի որոշմամբ, Երվանդ Թորոսյանի գույքի վրա 26.01.2015թ. որոշմամբ, Աննա Սարգսյանի անվամբ հաշվառված, սակայն Երվանդ Ռուբենի Թորոսյանին փաստացի պատկանող ՙՎԱԶ 21214՚ մակնիշի 10 ՍՕ 004 համարանիշի ավտոմեքենայի վրա 02.07.2015թ. որոշմամբ, Երվանդ Ռուբենի Թորոսյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված 100 ՄԱՆ դոլար, 30 եվրոյի և 40.000 ՀՀ դրամի վրա 14.07.2016թ. որոշմամբ դրված կալանքը պետք է վերացնել, քանի որ վերացել է գույքի վրա կալանք դնելուց բխող սահմանափակումների կիրառման անհրաժեշտությունը:

Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 134-րդ, 238-րդ, 357-360-րդ, 365-րդ, 366-րդ, 369-373-րդ և 379-րդ հոդվածներով, դատարանը`

ՎՃՌԵՑ

Երվանդ Ռուբենի Թորոսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում 6 /վեց/ տարի ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման:
Պատժի սկիզբը հաշվել 2015 թվականի հունվարի 16-ից:
Երվանդ Թորոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` կալանավորումը, թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 97-րդ հոդվածի կարգով Երվանդ Թորոսյանի նկատմամբ նշանակել թմրամոլության դեմ բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոց:

Գեղամ Ժորայի Գեղամյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում 5 /հինգ/ տարի ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման:
Պատժի սկիզբը հաշվել 2014 թվականի դեկտեմբերի 11-ից:
Գեղամ Գեղամյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` կալանավորումը, թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:

Դավիթ Հայկի Ապետնակյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 38-266-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործությունների կատարման մեջ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-266-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով` պատիժ նշանակել ազատազրկում 5 /հինգ/ տարի ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում 3 /երեք/ ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի կանոններով, հանցանքների համակցությամբ պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով, Դավիթ Հայկի Ապետնակյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում 5 /հինգ/ տարի 2 /երկու/ ամիս ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման:
Կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը և Դավիթ Ապետնակյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան 2 /երկու/ տարի ժամկետով:
Դավիթ Ապետնակյանի վարքագծի նկատմամաբ վերահսկողությունը դնել զորամասի հրամանատարության, իսկ զորացրվելուց հետո` Հայաստանի Հանրապետության արդարադատության նախարարության քրեակատարողական վարչության այլընտրանքային պատիժների կատարման բաժնի համապատասխան բաժանմունքի վրա:
Դավիթ Ապետնակյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` հրամանատարության հսկողությանը հանձնելը, թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:

Տիգրան Հարությունի Պողոսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում 3 /երեք/ ամիս ժամկետով:
Տիգրան Պողոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` ստորագրություն` չհեռանալու մասին, թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:

Լևոն Արմենի Նազարյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում 3 /երեք/ ամիս ժամկետով:
Լևոն Նազարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` ստորագրություն` չհեռանալու մասին, թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:

Իրեղեն ապացույց ճանաչված և քրեական գործին կցված ընդհանուր 11.58 գրամ խոշոր չափի մարիխուանա տեսակի թմրամիջոցը և ապակյա կաթուցիչն ու ապակյա գլանակը պահել Հակոբ Կիրակոսյանի վերաբերյալ անջատված և վարույթը կասեցված քրեական գործի հետ միասին:
Գեղամ Ժորայի Գեղամյանի գույքի վրա 2014 թվականի դեկտեմբերի 27-ի որոշմամբ, Երվանդ Թորոսյանի գույքի վրա 26.01.2015թ. որոշմամբ, Աննա Սարգսյանի անվամբ հաշվառված, սակայն Երվանդ Ռուբենի Թորոսյանին փաստացի պատկանող ՙՎԱԶ 21214՚ մակնիշի 10 ՍՕ 004 համարանիշի ավտոմեքենայի վրա 02.07.2015թ. որոշմամբ, Երվանդ Ռուբենի Թորոսյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված 100 ՄԱՆ դոլար, 30 եվրոյի և 40.000 ՀՀ դրամի վրա 14.07.2016թ. որոշմամբ դրված կալանքը վերացնել:

Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում:



ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԿՐՏՉՅԱՆ

ԵԱՔԴ/0132/01/15







ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

Հայաստանի Հանրապետության
վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշում
Քրեական գործ թիվ ԵԱՔԴ/0132/01/15
Նախագահող դատավոր՝ Ս.Համբարձումյան
Դատավորներ` Ա.Խաչատրյան
Մ.Պետրոսյան

ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան)

նախագահությամբ`
մասնակցությամբ դատավորներ` Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ
Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ
Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ
Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ
Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ

քարտուղարությամբ` Մ.ԱՎԱԳՅԱՆԻ

մասնակցությամբ դատախազ` Ա.ՇԱՀԲԱԶՅԱՆԻ



2017 թվականի հունիսի 22-ին ք.Երևանում

դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով ամբաստանյալ Գեղամ Ժորայի Գեղամյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2016 թվականի հոկտեմբերի 7-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Հ.Ասլանյանի վճռաբեկ բողոքը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը
1. 2014 թվականի դեկտեմբերի 11-ին ՀՀ հատուկ քննչական ծառայությունում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետի և 268-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 62231814 քրեական գործը։
2014 թվականի դեկտեմբերի 12-ին Գեղամ Գեղամյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով։
2015 թվականի հուլիսի 27-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ` նաև Առաջին ատյանի դատարան)։
2. Առաջին ատյանի դատարանի` 2016 թվականի ապրիլի 27-ի դատավճռով Գ.Գեղամյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և դատապարտվել ազատազրկման` 5 տարի ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման։
Նույն դատավճռով դատապարտվել են նաև Ե.Թորոսյանը, Դ.Ապետնակյանը, Տ.Պողոսյանը և Լ.Նազարյանը։
3. Ամբաստանյալ Ե.Թորոսյանի պաշտպան Մ.Ալավերդյանի, ամբաստանյալ Տ.Պողոսյանի պաշտպան Վ.Մնացականյանի և ամբաստանյալ Գ.Գեղամյանի պաշտպան Գ.Լյուդվիկյանի վերաքննիչ բողոքների քննության արդյունքում ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ` նաև Վերաքննիչ դատարան) 2016 թվականի հոկտեմբերի 7-ին որոշում է կայացրել պաշտպաններ Մ.Ալավերդյանի և Վ.Մնացականյանի բողոքները մերժելու, պաշտպան Գ.Լյուդվիկյանի բողոքը բավարարելու, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը` ամբաստանյալ Գ.Գեղամյանի նկատմամբ նշանակված պատժի մասով, բեկանելու մասին։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառմամբ Գ.Գեղամյանը դատապարտվել է ազատազրկման` 2 տարի 6 ամիս ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման։
4. Վերաքննիչ դատարանի` 2016 թվականի հոկտեմբերի 7-ի որոշման դեմ վճռաբեկ բողոքներ են բերել ամբաստանյալ Տ.Պողոսյանի պաշտպան Ա.Ալիխանյանը և ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Հ.Ասլանյանը։
Վճռաբեկ դատարանի` 2017 թվականի փետրվարի 3-ի որոշմամբ ամբաստանյալ Տ.Պողոսյանի պաշտպան Ա.Ալիխանյանի վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժվել է։ Նույն թվականի փետրվարի 8-ի որոշմամբ վճռաբեկ բողոք բերելու բաց թողնված ժամկետը վերականգնելու մասին միջնորդությունը բավարարվել է, և ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Հ.Ասլանյանի բողոքը վարույթ է ընդունվել։
Դատավարության մասնակիցները վճռաբեկ բողոքի պատասխան չեն ներկայացրել։

Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը
5. Գ.Գեղամյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա «(...) 2014 թվականի օգոստոս ամսին Տավուշի մարզի Բերդավան գյուղի մոտ իր օգտագործման և իրացնելու նպատակով 1.400.000 ՀՀ դրամով Երվանդ Թորոսյանից ապօրինի ձեռք է բերել և իր ավտոտնակում ապօրինի պահել է 300 փաթեթով` յուրաքանչյուրը 0.62 գրամ քաշով, խոշոր չափերով, ընդհանուր 186 գրամ մարիխուանա տեսակի թմրամիջոց, որի մի մասը ծխելու միջոցով օգտագործել է, իսկ 130.2 գրամը` 210 փաթեթներով, 2014 թվականի օգոստոս ամսից մինչև նոյեմբեր ամիսն ընկած ժամանակահատվածում, տարբեր օրերի, յուրաքանչյուր փաթեթը 10.000 ՀՀ դրամով վաճառելու եղանակով իրացրել է Հակոբ Կիրակոսյանին (...)» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 5-րդ, թերթեր 274-295)։
6. Առաջին ատյանի դատարանն իր դատական ակտում արձանագրել է. «(...) [Որպես] ամբաստանյալ Գեղամ Գեղամյանի անձը բնութագրող տվյալներ [Առաջին ատյանի դատարանը] հաշվի է առնում, որ նա ամուսնացած է, բնութագրվում է դրական, նախկինում դատված չէ։ [Առաջին ատյանի դատարանն] ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտում, որ նա ընդունել է մեղքը և զղջացել կատարած արարքի համար, տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, նախաքննության փուլում ակտիվորեն աջակցել է հանցագործությունը բացահայտելուն, երրորդ խմբի հաշմանդամ է, նրա խնամքի տակ են գտնվում կենսաթոշակառու մայրը, 2006 թվականին ծնված մանկահասակ որդին, ընտանիքի միակ կերակրողն է։ Պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն։
(...) [Գ]նահատելով ամբաստանյալ[ի] կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցագործության առարկա թմրամիջոցի տեսակը (մեղադրանքի փաստական կողմի նկարագրության համաձայն` սույն գործով թմրամիջոցը հանդիսանում է կանեփի բուսական մանրացված զանգված` «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց), խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, ինչպես նաև հանցանքը կատարելուց հետո ամբաստանյալ[ի] դրսևորած վարքագիծը, դրանք համադրելով [նրա] անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքի, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող որևէ հանգամանքի բացակայության փաստի հետ` [Առաջին ատյանի դատարանը] գտնում է, որ [ամբաստանյալ] (...) Գեղամ Գեղամյանի (...) նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկման ձևով, որի միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացվելիությունը։
(...) [Ք]ննության առնելով ամբաստանյալ Գեղամ Գեղամյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ և 64-րդ հոդվածների կիրառման հնարավորության և [նույն] օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով ամրագրված` պատժի նպատակների իրացվելիության հարցը և հաշվի առնելով Գեղամ Գեղամյանին մեղսագրված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, հանցավորի անձը, [Առաջին ատյանի դատարանը] հանգում է հետևության, որ տվյալ դեպքում Գ.Գեղամյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը կամ օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելը չի համապատասխանի արդարության և պատասխանատվության անհատականացման քրեաիրավական սկզբունքներին։
Վերոգրյալի հիման վրա [Առաջին ատյանի դատարանը] գտնում է, որ նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Գեղամ Գեղամյանը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն (...)» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 8-րդ, թերթեր 59-77)։
7. Վերաքննիչ դատարանն իր դատական ակտում փաստել է. «(...) Վերաքննիչ դատարանը (...) քննության առնելով ամբաստանյալ Գ.Գեղամյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելու հարցը, հաշվի առնելով վերջինիս կատարած հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը (կատարածը ծանր հանցագործություն է` 130.2 գրամ «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցի իրացում), հանցավորի անձը, հանգում է այն հետևության, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով ամրագրված` պատժի նպատակների իրացվելիության տեսանկյունից պայմանական դատապարտության կիրառումը չի համապատասխանի արդարության և պատասխանատվության անհատականացման քրեաիրավական սկզբունքներին։
(...) Ինչ վերաբերում է ամբաստանյալ Գ.Գեղամյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառմամբ` օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելու վերաբերյալ վերաքննիչ բողոքի հիմնավորումներին, ապա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դրան[ք] հիմնավորված են, և դատավճիռն ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատժի մասով ենթակա է փոփոխման հետևյալ պատճառաբանություններով։
(...) Վերաքննիչ դատարանը որպես ամբաստանյալ Գ.Գեղամյանի անձը բնութագրող տվյալներ հաշվի է առնում այն, որ վերջինս 51 տարեկան է, ամուսնացած է, բնութագրվում է դրականորեն, նախկինում դատապարտված չի եղել։
(...) Վերաքննիչ դատարանն ամբաստանյալ Գ.Գեղամյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չի արձանագրում։
(...) Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով ամբաստանյալ Գ.Գեղամյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառմամբ օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատժատեսակ նշանակելու հարցը, հաշվի առնելով կատարված հանցագործության բնույթը ու վտանգավորության աստիճանը (կատարածը ծանր հանցագործություն է` 130.2 գրամ «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցի իրացում), հանցավորի անձը` վերջինս 51 տարեկան է, ամուսնացած է, բնութագրվում է դրականորեն, նախկինում դատապարտված չի եղել, վատառողջ է` ունի տեսողության հետ կապված լուրջ խնդիրներ, որի պատճառով ճանաչվել է երրորդ խմբի անժամկետ հաշմանդամ, որպես վերջինիս պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ դիտելով ի սկզբանե խոստովանական ցուցմունքներ տալը, հանցագործությունը բացահայտելուն ակտիվորեն աջակցելը այդ թվում` թմրամիջոց ձեռք բերելու աղբյուրը բացահայտելու ուղղությամբ և խոստովանական ցուցմունքներից չհրաժարվելը` չնայած այդ ուղղությամբ գործադրված ջանքերին, կատարածի համար անկեղծորեն զղջալը, խնամքին կենսաթոշակառու մոր, 2006 թվականին ծնված մանկահասակ որդու առկայությունը և ընտանիքի միակ կերակրող հանդիսանալը, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայության պայմաններում հանգում է այն հետևության, որ վերոնշյալ հանգամանքներն իրենց համակցության մեջ պետք է գնահատել որպես սույն գործով բացառիկ, որոնք էականորեն նվազեցնում են հանցանքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառմամբ` հիմք են հանդիսանում օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելու համար։
(...) [Ք]ննության առնելով ամբաստանյալ Գ.Գեղամյանի կատարած արարքի բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, ամբաստանյալի անձը բնութագրող վերոնշյալ տվյալները, նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, հանցանքը կատարելիս ու դրանից հետո նրա կողմից դրսևորած վարքագիծը` Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ քրեական գործում առկա են այնպիսի բացառիկ հանգամանքներ, որոնք էականորեն նվազեցնում են արարքի հանրորեն վտանգավորության աստիճանը և իրենց համակցության մեջ դիտարկելիս բավարար են ամբաստանյալ Գ.Գեղամյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառմամբ` օրենքով նախատեսված պատժից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելու համար։
(...) Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Գ.Գեղամյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառմամբ ազատազրկման ձևով օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատժատեսակ կիրառելու միջոցով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված պատժի նպատակներին` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները։
(...) Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ պաշտպան Գ.Լյուդվիկյանի վերաքննիչ բողոքը ենթակա է բավարարման ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառման մասով, իսկ դատավճիռը ամբաստանյալ Գ.Գեղամյանի նկատմամբ նշանակված պատժի մասով պետք է փոփոխել` նկատի ունենալով, որ դատավճռով նշանակված պատիժն անարդարացի է` ակնհայտ խիստ լինելու պատճառով, չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին (...)» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 9-րդ, թերթեր 146-171)։

Վճռաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը
8. Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալի համոզմամբ Վերաքննիչ դատարանն ամբաստանյալ Գ.Գեղամյանի նկատմամբ նշանակել է ակնհայտ մեղմ պատիժ` խախտելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ, 62-րդ և 64-րդ հոդվածների պահանջները։
Ի հիմնավորումն իր վերոշարադրյալ փաստարկի` բողոքաբերը համադրել է օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելու և հանցագործության հանրային վտանգավորության վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորորշումներն ու գտել, որ Վերաքննիչ դատարանի կողմից պատշաճ վերլուծության չեն ենթարկվել Գ.Գեղամյանին մեղսագրվող արարքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, ինչի արդյունքում նշված դատարանն ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատժի վերաբերյալ հանգել է սխալ հետևության։
Մասնավորապես` բողոքի հեղինակը գտել է, որ Վերաքննիչ դատարանի կողմից մատնանշված մեղմացնող հանգամանքները, այն է՝ մեղքն ընդունելն ու անկեղծորեն զղջալը, նախկինում դատված չլինելը, դրական բնութագրվելը, ընտանիքի միակ կերակրողը լինելը, խնամքին ծնողների և մանկահասակ երեխայի առկայությունը, վատառողջ լինելը, հանցագործության բացահայտմանն աջակցելը, ինչպես առանձին-առանձին, այնպես էլ համակցությամբ որևէ կերպ չեն կարող համարվել բացառիկ, ուստի չեն կարող օբյեկտիվ հիմք հանդիսանալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի դրույթները կիրառելու համար։
9. Վերոշարադրյալի հիման վրա ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալը խնդրել է մասնակիորեն` Գ.Գեղամյանի նկատմամբ նշանակված պատժի մասով բեկանել Վերաքննիչ դատարանի որոշումը և օրինական ուժ տալ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռին։

Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը
10. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջև բարձրացված իրավական հարցը հետևյալն է. հիմնավո՞ր են արդյոք ամբաստանյալ Գ.Գեղամյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառման վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի հետևությունները։
11. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»։
Նույն օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»։
Նույն օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի համաձայն` «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Հանցանքի շարժառիթների ու նպատակների, հանցավորի դերի, հանցանքը կատարելիս ու դրանից հետո նրա վարքագծի և այլ հանգամանքների հետ կապված բացառիկ հանգամանքների առկայության դեպքում, որոնք էականորեն նվազեցնում են հանցանքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, ինչպես նաև խմբակային հանցագործության մասնակցի կողմից խմբի կատարած հանցանքը բացահայտելուն ակտիվորեն աջակցելու դեպքում կարող է նշանակվել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված պատժի նվազագույն չափից ավելի ցածր պատիժ կամ ավելի մեղմ պատժատեսակ, քան նախատեսված է այդ հոդվածով, կամ չկիրառել որպես պարտադիր նախատեսված լրացուցիչ պատիժ։
2. Բացառիկ կարող են ճանաչվել ինչպես առանձին մեղմացնող հանգամանքները, այնպես էլ այդ հանգամանքների համակցությունը»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածը Վճռաբեկ դատարանի կողմից բազմիցս վերլուծության է ենթարկվել մի շարք գործերով կայացված որոշումներում (ՎԲ-55/07, ՎԲ-145/07, ՎԲ-185/07, ՎԲ-11/08, ՎԲ-13/08, ՎԲ-25/08, ՎԲ-ԵՔՐԴ/0057/01/08, ՏԴ/0094/01/09, ԱՎԴ2/0057/01/09, ԵԱՔԴ/0164/01/09, ԵԱՔԴ/0195/01/09 և այլն), և կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորվել այն մասին, որ քննարկվող նորմը կարող է կիրառվել հետևյալ երկու պայմաններից առնվազն մեկի առկայության պարագայում` գործի բացառիկ հանգամանքների և խմբակային հանցագործության մասնակցի կողմից խմբի կատարած հանցանքի բացահայտմանն ակտիվորեն աջակցելու դեպքում։ Օրենքում օգտագործվող «բացառիկ» բառը ենթադրում է, որ նշված հոդվածի կիրառման համար հիմք հանդիսացող մեղմացնող հանգամանքը կամ մեղմացնող հանգամանքների համակցությունը դուրս են սովորականի շրջանակներից և այն աստիճան առանձնահատուկ են, որ վերածվում են բացառության։ Մասնավորապես, դրանք կարող են կապված լինել հանցագործության շարժառիթների ու նպատակների, հանցավորի դերի, հանցանքը կատարելիս ու դրանից հետո նրա վարքագծի, ինչպես նաև այլ հանգամանքների հետ, որոնք էականորեն նվազեցնում են հանցանքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանը։ Ընդ որում, կարևորը ոչ թե պատիժը մեղմացնող տվյալների քանակն է, այլ այն, թե ինչքանով են դրանք էականորեն ազդել արարքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի նվազեցման վրա։
11.1. Վճռաբեկ դատարանը հատկանշական է համարում նաև այն հանգամանքը, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածը կարող է կիրառվել բոլոր այն դեպքերում, երբ առանձին մեղմացնող հանգամանքները կամ դրանց համակցությունը ճանաչվում են որպես բացառիկ, կամ, երբ խմբակային հանցագործության մասնակիցն ակտիվորեն աջակցում է խմբի կատարած հանցանքի բացահայտմանը։ Ուստի ակնհայտ է, որ նշված նորմն ունի դիսպոզիտիվ բնույթ, և դատարանն այս հարցում օժտված է հայեցողական լիազորությամբ։
12. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ Գ.Գեղամյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա իր օգտագործման և իրացնելու նպատակով 1.400.000 ՀՀ դրամով ապօրինի ձեռք է բերել և իր ավտոտնակում ապօրինի պահել 300 փաթեթով` յուրաքանչյուրը 0.62 գրամ քաշով, խոշոր չափերով, ընդհանուր 186 գրամ մարիխուանա տեսակի թմրամիջոց, որի մի մասը ծխելու միջոցով օգտագործել է, իսկ 130.2 գրամը` 210 փաթեթներով, յուրաքանչյուր փաթեթը 10.000 ՀՀ դրամով վաճառելու եղանակով իրացրել է (տե՛ս սույն որոշման 5-րդ կետը)։
Ամբաստանյալ Գ.Գեղամյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս Առաջին ատյանի դատարանը որպես ամբաստանյալ Գ.Գեղամյանի անձը բնութագրող տվյալներ է դիտել նրա` ամուսնացած լինելը, դրական բնութագրվելը և նախկինում դատված չլինելը, իսկ որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ` մեղքն ընդունելը և կատարած արարքի համար զղջալը, խոստովանական ցուցմունքներ տալը, նախաքննության փուլում հանցագործությունը բացահայտելուն ակտիվորեն աջակցելը, երրորդ խմբի հաշմանդամ լինելը, խնամքի տակ կենսաթոշակառու մոր և 2006 թվականին ծնված մանկահասակ որդու գտնվելը, ընտանիքի միակ կերակրողը լինելը։
Հաշվի առնելով կատարված հանցագործության բնույթը և հանրային վտանգավորության աստիճանը, հանցագործության առարկա թմրամիջոցի տեսակը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, հանցանքը կատարելուց հետո ամբաստանյալի դրսևորած վարքագիծը, դրանք համադրելով նրա անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների, ինչպես նաև ծանրացնող հանգամանքների բացակայության փաստի հետ` Առաջին ատյանի դատարանը գտել է, որ Գ.Գեղամյանի նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկման ձևով, որպիսի պատիժն ամբաստանյալը պետք է կրի։
Անդրադառնալով ամբաստանյալ Գ.Գեղամյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ և 64-րդ հոդվածների կիրառման հնարավորության հարցին` Առաջին ատյանի դատարանը, հաշվի առնելով Գեղամ Գեղամյանին մեղսագրված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը, հանգել է հետևության, որ տվյալ դեպքում Գ.Գեղամյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը կամ օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելը չի համապատասխանի արդարության և պատասխանատվության անհատականացման քրեաիրավական սկզբունքներին (տե՛ս սույն որոշման 6-րդ կետը)։
Վերաքննիչ դատարանը որպես ամբաստանյալ Գ.Գեղամյանի անձը բնութագրող տվյալներ հաշվի է առել այն, որ վերջինս 51 տարեկան է, ամուսնացած է, բնութագրվում է դրականորեն և նախկինում դատապարտված չի եղել։ Նույն դատարանի կողմից որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են դիտվել.
- այն, որ Գ.Գեղամյանն ընդունել է մեղքը և զղջացել կատարած արարքի համար, տվել է խոստովանական ցուցմունքներ և ակտիվորեն աջակցել հանցագործությունը բացահայտելուն, այդ թվում` թմրամիջոց ձեռք բերելու աղբյուրը բացահայտելու ուղղությամբ,
- այն, որ Գ.Գեղամյանն ունի տեսողության հետ կապված լուրջ խնդիրներ և հանդիսանում է երրորդ խմբի անժամկետ հաշմանդամ,
- այն, որ Գ.Գեղամյանի խնամքին են գտնվում կենսաթոշակառու մայրը, 2006 թվականին ծնված մանկահասակ որդին, և նա հանդիսանում է ընտանիքի միակ կերակրողը։
Հիմք ընդունելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող և նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող վերոնշյալ հանգամանքները, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, ինչպես նաև հաշվի առնելով կատարված հանցագործության բնույթը ու վտանգավորության աստիճանը (կատարածը ծանր հանցագործություն է` 130.2 գրամ «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցի իրացում)` Վերաքննիչ դատարանը հանգել է այն հետևության, որ քրեական գործում առկա են այնպիսի բացառիկ հանգամանքներ, որոնք էականորեն նվազեցնում են արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը և իրենց համակցության մեջ դիտարկելիս բավարար են ամբաստանյալ Գ.Գեղամյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառմամբ` օրենքով նախատեսված պատժից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելու համար։ Ուստի Վերաքննիչ դատարանը գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը ենթակա է փոփոխման, քանի որ դրանով նշանակված պատիժն անարդարացի է` ակնհայտ խիստ լինելու պատճառով և չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանն ու ամբաստանյալի անձին (տե՛ս սույն որոշման 7-րդ կետը)։
13. Սույն որոշման 11-11.2-րդ կետերում շարադրված իրավական դիրքորոշումները համադրելով նախորդ կետում մեջբերված փաստական հանգամանքներին, ինչպես նաև նկատի ունենալով սույն գործով ամբաստանյալ Գ.Գեղամյանի կատարած արարքի բարձր հանրային վտանգավորության մասին վկայող տվյալները (այն, որ ամբաստանյալը 1.400.000 ՀՀ դրամով 300 փաթեթ խոշոր չափերով` ընդհանուր 186 գրամ քաշով «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց է ձեռք բերել, ապա նշված փաթեթներից 210-ը` ընդհանուր 130.2 գրամ քաշով, 2014 թվականի օգոստոսից մինչև նոյեմբերն ընկած ժամանակահատվածում տարբեր օրերի իրացրել է, ընդ որում` թմրամիջոցի մեկ փաթեթը վաճառել է 10.000 ՀՀ դրամով)` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Գ.Գեղամյանի` երրորդ խմբի հաշմանդամություն ունենալը, ընտանիքի միակ կերակրողը լինելը և խնամքին կենսաթոշակառու մոր ու 2006 թվականին ծնված մանկահասակ որդու գտնվելը, հանցագործությունը բացահայտելուն աջակցելը, որոնք որպես մեղմացնող հանգամանքներ Վերաքննիչ դատարանի կողմից դրվել են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառման հիմքում, այն աստիճան առանձնահատուկ չեն, որ վերածվեն բացառության և էականորեն նվազեցնեն կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը՝ հիմք հանդիսանալով ամբաստանյալի նկատմամբ օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելու համար։
Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ վերոնշյալ մեղմացնող հանգամանքներն Առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատշաճ ձևով գնահատման են ենթարկվել և արտացոլվել ամբաստանյալի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետի սանկցիայով նախատեսված նվազագույն պատիժ նշանակելով (տե՛ս սույն որոշման 2-րդ և 6-րդ կետերը), որպիսի պայմաններում Վճռաբեկ դատարանն անհիմն է համարում Վերաքննիչ դատարանի այն պնդումը, որ Գ.Գեղամյանն անարդարացի` ակնհայտ խիստ պատժի է ենթարկվել։
Վերոշարադրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Գ.Գեղամյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառման վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի հետևությունները հիմնավոր չեն։
14. Հիմք ընդունելով սույն որոշման 11-13-րդ կետերում շարադրված վերլուծությունը` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտ կայացնելիս թույլ է տվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ և 64-րդ հոդվածների ոչ ճիշտ կիրառում, ինչը հանգեցրել է նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող դատական ակտի կայացմանը։ Նշված խախտումները, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-398-րդ հոդվածների համաձայն, հիմք են ստորադաս դատարանի դատական ակտը բեկանելու համար։
Միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս պահպանել է պատժի նշանակման ընդհանուր սկզբունքները, հաշվի է առել հանցավորի անձը բնութագրող, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ընդ որում, պատշաճ գնահատման է ենթարկել կատարված հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը։ Այլ կերպ՝ Առաջին ատյանի դատարանը կայացրել է գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտ, թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ։ Ուստի արդարադատության արդյունավետության շահերից ելնելով՝ անհրաժեշտ է օրինական ուժ տալ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2016 թվականի ապրիլի 27-ի դատավճռին։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության (2005 թվականի փոփոխություններով) 91-րդ, 92-րդ հոդվածներով, Հայաստանի Հանրապետութ¬յան քրեական դատավարության օրենսգրքի 16-րդ, 39-րդ, 43-րդ, 3611-րդ, 397-րդ, 398-րդ, 419-րդ, 422-423-րդ հոդվածներով և Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգրքի 20-րդ հոդվածով` Վճռաբեկ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

1. Վճռաբեկ բողոքը բավարարել։ Ամբաստանյալ Գեղամ Ժորայի Գեղամյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2016 թվականի հոկտեմբերի 7-ի որոշումը բեկանել և օրինական ուժ տալ Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի` 2016 թվականի ապրիլի 27-ի դատավճռին։
2. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում դատական նիստերի դահլիճում հրապարակման պահից, վերջնական է և ենթակա չէ բողոքարկման։

Նախագահող՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ
Դատավորներ՝ Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ
Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ
Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ
Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ