Գործ No ԵԱՔԴ/0129/01/15

ԴԱՏԱՎՃԻՌ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

ՙ19՚ հոկտեմբերի 2015թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը

նախագահությամբ` դատավոր Արթուր Մկրտչյանի
քարտուղարությամբ` Շուշան Վանոյանի
Օֆելյա Կիրակոսյանի
մասնակցությամբ`
մեղադրողներ Արամ Դոլինյանի
Լիլիթ Մանուկյանի

Դատարանում, դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արկադի Ռաֆիկի Մարտիրոսյանի /ծնված 1977 թվականի հոկտեմբերի 26-ին` Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, չդատված, չի աշխատում, հաշվառվածª ք.Երևան, Նարեկացի թաղամաս, 41 շենք, 22 բնակարան, բնակվողª ք.Երևան, Աթոյան անցուղի 12/3 շենք, 15 բնակարան/, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 207-րդ հոդվածի 1-ին մասով:

Գործի դատավարական նախապատմությունը
2015 թվականի մայիսի 04-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 207-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 09108715 քրեական գործը:
2015 թվականի մայիսի 26-ին Արկադի Ռաֆիկի Մարտիրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրությունª չհեռանալու մասին:
2015 թվականի հունիսի 02-ին Արկադի Մարտիրոսյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 207-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
2015 թվականի հուլիսի 08-ին թիվ 09108715 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան:

Գործի փաստական հանգամանքները
Նախաքննության մարմինն ամբաստանյալ Արկադի Ռաֆիկի Մարտիրոսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 207-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրել, որ ՙնա իրացման նպատակով կեղծ օղի պատրաստելու դիտավորությամբ` 2015թ. հունվար ամսից մինչև 2015թ. ապրիլ ամիսն ընկած ժամանակահատվածում, Երևան քաղաքի մի շարք խանութներից գնել է ընդհանուր մոտ 200 լիտր սպրտ և խմելու ջուր, իսկ մթերային խանութներից կամ տարբեր հացատներից գնել է ՙԱվշար Իմպերսկայա՚ և ՙԱվշար Մոսկովսկայա՚ անվանումով օղիների դատարկ շշեր` իրենց խցաններով, որոնց վրա դեռևս առկա են եղել պատռված ակցիզային դրոշմանիշերը, և վերը նշված ժամանակահատվածում մեկ լիտր սպրիտին խառնելով մեկ լիտր ջուր, ստացված հեղուկը լցրել է մոտ 700-800 շիշ ՙԱվշար Իմպերսկայա՚, ՙԱվշար Մոսկովսկայա՚ և ՙԲելինկա՚ անվանումով օղու դատարկ շշերի մեջ, որոնցից 20 շշերի մեջ, 600 հատ 0,5 լիտրլ տարողությամբ ՙԱվշար Իմպերսկայա՚ անվանումով օղիների դատարկ շշերի մեջ, մոտ 100 հատ 0,5լ տարողությամբ ՙԲելինկա՚ անվանումով օղիների դատարկ շշերի մեջ, որից հետո խցանների վրայի պտռված դրոշմապիտակները սոսնձել է և ՀՀ Արմավիրի, Վայոց Ձորի մարզերի, ինչպես նաև ԼՂՀ տարբեր խանութներում իրացրել է կեղծ օղիները՚:

Ապացույցների հետազոտում
Առաջադրված մեղադրանքում Արկադի Մարտիրոսյանն իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել, օգտվելով իր դատավարական իրավունքից հրաժարվել է դատաքննության փուլում ցուցմունք տալուց, նշելով, որ պնդում է նախաքննության փուլի ցուցմունքները:
Նախաքննության փուլում Արկադի Մարտիրոսյանը ցուցմունք է տվել, որ 2015թ. հունվար ամսից ապրիլ ամիսն ընկած ժամանակահատվածում, առանց պետական գրանցման, իր Երևան քաղաքի Ֆանարջյան 34 տանը պատրաստել է ՙԱվշար Իմպերսկայա՚, ՙԱվշար Մոսկովսկայա՚ և ՙԲելինկա՚ անվամբ ապրանքանիշերի կեղծ օղիներ: Այդ ժամանակահատվածում Երևան քաղաքի մի շարք խանութներից գնել է ընդհանուր մոտ 200 լիտր սպրտ և խմելու ջուր, իսկ մթերային խանութներից կամ տարբեր հացատներից գնել է ՙԱվշար Իմպերսկայա՚ և ՙԱվշար Մոսկովսկայա՚ անվամբ օղիների դատարկ շշեր` իրենց խցաններով, որոնց վրա դեռևս առկա են եղել պատռված ակցիզային դրոշմանիշերը, մեկ լիտր ջրին խառնելով մեկ լիտր սպրիտ` ստացված հեղուկը լցրել է այդ շշերի և ապա սոսնձելով պատռված ակցիզային դրոշմանիշերը, դրանք անձամբ կամ իր ընկերներ Արտակ Սահակյանի և Արման Մխիթարյանի միջոցով իրացրել է ՀՀ Արմավիրի, Վայոց Ձորի և ԼՂՀ ք.Ստեփանակերտի տարբեր մթերային խանութներում:
Գ.թ. 66-68, 77-78

Ամբաստանյալ Արկադի Մարտիրոսյանին վերագրվող արարքը հիմնավորվել է նաև դատաքննությամբ հետազոտված հետևյալ ապացույցներով.

Վկա Նաիրի Պողոսյանը դատաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ աշխատում է ՙԱվշարի գինու գործարան՚ ՍՊԸ-ում` որպես վաճառքի պատասխանատու, զբաղվում է ապրանքների ցուցադրությամբ, վերահսկում է առաքիչների գործունեությունը, ընդհանուր ստուգումներ և հսկողություններ է իրականացնում այն խանութներում, որտեղ վաճառվում են նշված ընկերության ապրանքատեսակները: 2015թ. մարտ ամսին իր հերթական ստուգայցերի ժամանակ Արարատի մարզի Հովտաշատ և Գայ գյուղերում գտնվող մթերային խանութներից մեկում հայտնաբերել է ՙԱվշար Իմպերսկայա՚ անվամբ 0.5լ տարողությամբ օղիներ, որոնք իրենց արտաքին տեսքից կեղծված են երևացել և չեն նմանվել իրենց ընկերության արտադրած օղիներին: Երբ ինքը վերցրել է օղին, առաջին հերթին նկատել է, որ դրոշմապտակները կտրած-կպցրած են, կամ հին և մաշված, բացի այդ, մաշվածություն և քերծվածքներ են եղել նաև շշերի և խցանների վրա, որոնք կասկածի տեղիք են տվել: Ինքը խանութների վաճառողներից հետաքրքրվել է, թե որտեղից են ձեռք բերել այդ օղիները և նրանք ասել են, որ գնել են անծանոթ տղամարդուց, որ բերել էր արծաթագույն ավտոմեքենայով` 34ZM395 պետհամարանիշով: Ինքն այդ խանութներից վերցրել է նշված օղիներից 5 շիշ, տարել գործարան և այտեղից դիմել ոստիկանություն:

Վկա Արտակ Սահակյանը դատաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ Արկադի Մարտիրոսյանի հետ գտնվում է գործնական-ընկերական հարաբերությունների մեջ: 2015թ. հունվար ամսին իրեն է զանգահարել Ա.Մարտիրոսյանը և ասել, որ ՙԱվշար՚ ընկերության օղիներից ունի, և առաջարկել է աշխատանք` այդ օղիները տանել և վաճառել խանութներին, քանի որ ինքը նախկինում մոտ տասը տարի աշխատել է որպես առաքիչ և տեղյակ է եղել է ՀՀ մարզերի և Երևան քաղաքի հասցեներից: Ինքը համաձայնվել է, որից հետո Ա.Մարտիրոսյանն ասել է, որ ՙՖորդ՚ մակնիշի բեռնատար ավտոմեքենայով Վահիկ անունով տղամարդ կգա և միասին այդ մեքենայի մեջ բեռնված օղիներըւ պետք է տանեն ԼՂՀ` ք.Ստեփանակերտ: Այդ աշխատանքի համար իրեն պետք է վճարեր 30.000 ՀՀ դրամ: Պայմանավորվածության համաձայն հաջորդ օրն իրենց տուն է եկել Վահիկը` մուգ կապույտ գույնի ՙՖորդ տրանզիտ՚ մակնիշի ավտոմեքենայով, որի մեջ դասավորված է եղել 50 տուփ ՙԱվշար Իմպերսկայա՚ անվամբ օղի: Յուրաքանչյուր տուփում եղել է 12 հատ 0.5լ տարողությամբ օղի: Իրենք այդ օղիները վաճառել են ԼՂՀ Ստեփանակերտ քաղաքի տարբեր խանութներում, և վաճառքից ստացվել է մոտ 360.000 ՀՀ դրամ գումար, որից 30.000 ՀՀ դրամը Ա.Մարտիրոսյանն իրեն է տվել: Դրանից հետո, 2015թ. մարտ ամսին կրկին իրեն զանգահարել է Ա.Մարտիրոսյանը և խնդրել, որ իրենց ընդհանուր ընկեր Արման Մխիթարյանի հետ գնան ք.Վայք և օղի վաճառեն: Ինքը համաձայնվել է, և հաջորդ օրը Ա.Մխիթարյանի արծաթագույն ՎԱԶ 21012 մակնիշի 34ZM395 պետհամարանիշի ավտոմեքենայով ուղևորվել են Վայք և վաճառել ընդհանուրը 5 տուփ օղի: Ինքը տեղյակ չի եղել, որ օղիները կեղծ են, Ա.Մարտիրոսյանն ասել է, որ դրանք գնել է ՙՍուրմալու՚ վաճառակետից:

Վկա Արման Մխիթարյանը նախաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ 2015թ. մարտ ամսին իրեն է զանգահարել Ա.Մարտիրոսյանը և առաջարկել աշխատանք, և ինքը համաձայնվել է: Պայմանավորվածության համաձայն ինքը գնացել է Ա.Մարտիրոսյանի տուն` Երևան քաղաքի Քանաքեռ թաղամաս` իրեն պատկանող ՎԱԶ 21012 մակնիշի 34 ZM 395 պետհամարանիշի արծաթագույն ավտոմեքենայով: Ա.Մարտիրոսյանն իր մեքենայի բեռնախցիկում դասավորել է 5 տուփ ՙԱվշար Իմպերսկայա՚ անվամբ օղի և միասին ուղևորվել են Արարատի մարզի Հայանիստ-Խաչպար-Հովտաշատ գյուղերի ուղղությամբ, որտե տարբեր խանութներում Ա.Մարտիրոսյանը վաճառել է օղի, իսկ ինքը` սուրճ: Դրանից հետո, մեկ շաբաթ անց , կրկին իրեն զանգահարել է Ա.Մարտիրոսյանը և ասել, որ անհրաժեշտ է օղիներ վաճառել Վայքում, և որ պետք է գնա իրենց ընդհանուր ընկեր Ա.Սահակյանի հետ: Ինքը պայմանավորվել է Ա.Սահակյանի հետ և միասին գնացել են Վայք: Վկան նշել է, որ տեղյակ չի եղել, որ օղիները կեղծ են, Ա.Մարտիրոսյանն ասել է, որ դրանք ձեռք է բերել ՙՍուրմալու՚ վաճառակետից:
Գ.թ. 45-47

Արկադի Մարտիրոսյանին վերագրվող արարքը հիմնավորվել է նաև.

Դեպքի վայրի զննության և քննչական փորձարարություն կատարելու մասին արձանագրությունների համաձայն` Արկադի Մարտիրոսյանը մատնացույց է արել Երևան քաղաքի Ֆանարջյան 34 հասցեի խոհանոցը և հայտարարել, որ այդ տան խոհանոցում է իրացման նպատակով պատրաստել կեղծ օղիներ:
Գ.թ. 95-97, 98-101

Քննչական փորձարարություն կատարելու մասին արձանագրությունների համաձայն` Արկադի Մարտիրոսյանը մատնացույց է արել ՀՀ Արմավիրի մարզի Հովտաշատ գյուղի Բաղրամյան 9, Գայ գյուղի Ա.Խաչատրյան 10, Վայոց Ձորի մարզի Վայք քաղաքի Ալավերդյան 10 հասցեներում գտնվող խանութները և Վայք քաղաքի Ջերմուկի խճուղի 1 հասցեում գտնվող ճաշարանը, և հայտարարել, որ այդ վայրերում է իրացրել կեղծ օղիները:
Գ.թ. 105-107, 108-110, 124-126, 128-130

Դատանյութագիտական փորձագետի թիվ 15-1278 եզրակացության համաձայն` փորձաքննությանը ներկայացված հետազոտելի նմուշները` թվով 1 հատ 0.5լ տարողությամբ ՙIMPERSKAYA, ԱՎՇԱՐ, PREMIUM QUALITY, креп. 40% об., обьем 0.5л՚ պիտանի գրառումներով օղու շշի և թվով 10 հատ 0.5լ տարողությամբ ՙAVSHAR, МОСКОВСКАЯ КРЕПОСТЬ< CLASSIC RUSSIAN VODKA< Alc. 40%, 500ML՚ պիտանի գրառումներով օղու շշերի սպրտ պարունակող հեղուկները իրենց թնդությամբ չեն համապատասխանում շշերի պիտակների վրա նշված թնդության աստիճանին և ԳՈՍՏ 12712-2013-ի պահանջներին և չեն կարող համարվել օղիներ, ինչպես նաև համաձայն ԳՈՍՏ Ռ 52742-2005-ի ֆիզիկաքիմիական ցուցանիշներով չեն համապատասխանում որպես համեմատական նմուշ ներկայացված նույնանուն գործարանային արտադրության օղիների նույն ցուցանիշներին և նորմատիվային փաստաթղթերի պահանջներին:
Գ.թ. 115-120

Իրեղեն ապացույց ճանաչված և քրեական գործին կցված Արկադի Ռաֆիկի Մարտիրոսյանի կողմից ներկայացված թվով 1 շիշ 0.5լ տարողությամբ ՙԱվշար Իմպերսկայա՚ և 10 շիշ ՙԱվշար Մոսկովսկայա՚ տեսակի օղիներով:
Գ.թ. 143-144

Դատարանի իրավական վերլուծությունները
Դատարանը գործով ձեռք բերված յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով թույլատրելիության վերաբերելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ղեկավարվելով օրենքով, ներքին համոզմամբ, գտնում է, որ ամբաստանյալ Արկադի Մարտիրոսյանի մեղավորությունը կեղծ օղի իրացման նպատակով պատրաստելու և իրացնելու մեջ, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 207-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ապացուցված է, արարքը ճիշտ է որակվել:
Վերոհիշյալ հանցանքի կատարման համար ամբաստանյալը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայնª ՙՀանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացիª համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայնª ՙպատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայնª ՙՊատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ՙՀանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայնª ՙՊատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործությանª հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվումª պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով՚:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 2012թ. նոյեմբերի 1-ին Սերոբ Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ՍԴ/0109/01/12 գործով արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. ՙ(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն:
Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի գրեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրագրված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի:
Այնսինքն` առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է:
(…) Պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից (տես Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 14-րդ, 22-23-րդ կետերը)՚:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները հանգել է այն հետևության, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով` հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար (տե'ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի ՎԲ-201/07 որոշումը):
Հաշվի առնելով ամբաստանյալ Արկադի Մարտիրոսյանի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դրա կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունը կատարելուց հետո նրա դրսևորած վարքագիծը, դատարանը գտնում է, որ նա ՀՀ քրեական օրենսգրքի 207-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման համար ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով:
Որպես ամբաստանյալ Արկադի Մարտիրոսյանի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք դատարանը հաշվի է առնում, որ նա ընդունել է մեղքը և անկեղծորեն զղջացել կատարած արարքի համար, նախկինում դատված չէ, խնամքի տակ է գտնվում 2013 թվականին ծնված մեկ մանկահասակ երեխան, ընտանիքի միակ կերակրողն է, առաջին անգամ կատարել է միջին ծանրության հանցանք, հանցանքը կատարել է կյանքի ծանր հանգամանքների զուգորդման հետևանքով:
Ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ դատարանը չի արձանագրել:

ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն`
ՙ1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մաuին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիu դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները (...)՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի բովանդակային վերլուծությունից երևում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու չափանիշները երկուսն են.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի համապատասխան հոդվածների սանկցիաներով նախատեսված կալանք, ազատազրկում կամ կարգապահական գումարտակում պահելը պատիժների առկայությունը:
Դատարանի համոզված լինելը, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը ռեալ /իրական/ կրելու:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իր 12.06.2007թ. թիվ ՎԲ-124/07 որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման կապակցությամբ արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ վկայակոչված հոդվածի կիրառումը հանցագործությունների տեսակների, հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, այնպես էլ անձանց շրջանակի հետ կապված որևէ սահմանափակման չի ենթարկվում և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմք է համարում դատարանի համոզվածությունը, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց որոշակի պատժատեսակները ռեալ կիրառելու:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է ՙՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է:
Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պետք է դատարանը հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները: Կարևորն այն է, որ հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու՚:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը մեկ այլ` Գուրգեն Մարտիրոսյանի վերաբերյալ 01.02.2008թ. թիվ ՎԲ-01/08 որոշմամբ նշել է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում սահմանված իրավադրութները անհրաժեշտ են մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, այսինքն պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս իրավասու դատարանը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է քննարկի նաև պատժի սոցիալական արդարության վերականգնման և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը: ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է, որ սոցիալական արդարությունը վերականգնելու և պատժի ենթարկվածին ուղղելու մասին կարող է վկայել հանցագործությունից հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը:
Անձի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված հարցերին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է նաև ՎԲ-192/07 և ՎԲ-50/07, որոշումներում, վերահաստատել է իրավական դիրքորոշումն այն մասին, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, այնուհանդերձ, դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը: Դատարանի կողմից նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին: Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար կարևոր նշանակություն ունեն հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, մեղքի ձևը, հանցավորի կողմից այդ հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը:
Դատարանը վերուծելով և գնահատելով գործի վերոհիշյալ փաստական հանգամանքները, հաշվի առնելով Արտյոմ Ղարագյոզյանին վերագրվող արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, նրա անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում` պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների համակցությունը, ինչպես նաև` պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, հանգում է հետևության, որ Արկադի Մարտիրոսյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու և նրանց նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 207-րդ հոդվածի 1-ին մասով կատարած հանցանքի համար ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանակաորեն չկիրառելու միջոցով սույն գործով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին: Տվյալ դեպքում` դրանով կապահովվեն նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները:
Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցին, դատարանը գտնում է, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված թվով 1 շիշ 0.5լ տարողությամբ ՙԱվշար Իմպերսկայա՚ և 10 շիշ ՙԱվշար Մոսկովսկայա՚ տեսակի օղիները պետք է ոչնչացնել:
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Արկադի Մարտիրոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն` չհեռանալու մասին, պետք է թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 134-րդ, 357-360-րդ, 365-րդ, 366-րդ, 369-373-րդ և 379-րդ հոդվածներով, դատարանը`

ՎՃՌԵՑ

Արկադի Ռաֆիկի Մարտիրոսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 207-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում 1 /մեկ/ տարի ժամկետով` ապրանքների իրացման գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելով՝ մեկ տարի ժամկետով:
Կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը և Արկադի Մարտիրոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան 2 /երկու/ տարի ժամկետով:
Արկադի Մարտիրոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն` չհեռանալու մասին, թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Իրեղեն ապացույց ճանաչված թվով 1 շիշ 0.5լ տարողությամբ ՙԱվշար Իմպերսկայա՚ և 10 շիշ ՙԱվշար Մոսկովսկայա՚ տեսակի օղիները ոչնչացնել:

Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում:




ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԿՐՏՉՅԱՆ