ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն
վարչական շրջանների ընդհանուր
իրավասության առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռ
գործ թիվ ԵԱՔԴ/0128/01/15
նախագահող դատավոր` Ա.Խաչատրյան

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ /այսուհետ
նաև` Վերաքննիչ դատարան/ ԿԱԶՄՈՎ`

նախագահող դատավոր` Գ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ
դատավորներ` Ռ.ԲԱՐՍԵՂՅԱՆ
Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

քարտուղարությամբ` Ա.ՏՈՆՈՅԱՆԻ
մասնակցությամբ`
բողոք բերող անձ` դատախազ` Ս.ՅՈՒԶԲԱՇՅԱՆԻ,
ամբաստանյալ` Հ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
պաշտպան` Է.ԱՂԱՋԱՆՅԱՆԻ

2015 թվականի դեկտեմբերի 07-ին Երևան քաղաքում

դռնբաց դատական նիստում վճռաբեկության կանոններով քննության առնելով Հովհաննես Արմենի Ավետիսյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 363-րդ հոդվածի 1-ին մասով Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի /այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան/ 2015 թվականի սեպտեմբերի 30-ի դատավճռի դեմ Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Ս.Յուզբաշյանի վերաքննիչ բողոքը.
ՊԱՐԶԵՑ
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Ս.Յուզբաշյանի 2015 թվականի մարտի 24-ի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 363-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 90203715 քրեական գործը /քրեական գործ, հատոր 1, էջ 33/։
2. ՀՀ քննչական կոմիտեի զինվորական քննչական գլխավոր վարչության 4-րդ կայազորային քննչական բաժնի քննիչ Ա.Հովհաննիսյանի 2015 թվականի ապրիլի 20-ի որոշմամբ Հ.Ավետիսյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 363-րդ հոդվածի 1-ին մասով: Քննիչի նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ Հ.Ավետիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ՀՀ ՊՆ թիվ 14746 զորամասի հրամանատարության հսկողությանը հանձնելը /քրեական գործ, հատոր 1, էջ 63-65, 78/։
3. 2015 թվականի հուլիսի 20-ին թիվ 90203715 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան, որը դատարանում ստացվել է 2015 թվականի հուլիսի 23-ին /քրեական գործ, հատոր 2, էջ 1/։
4. Առաջին ատյանի դատարանի դատավոր Ա.Խաչատրյանի 2015 թվականի հուլիսի 24-ի որոշմամբ թիվ 90203715 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ և նույն թվականի հուլիսի 28-ի որոշմամբ նշանակվել՝ դատաքննության /քրեական գործ, հատոր 2, էջ 7/։
5. Առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի սեպտեմբերի 30-ի դատավճռով (քրեական գործը քննվել է արագացված դատաքննության կարգով) Հովհաննես Արմենի Ավետիսյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 363-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտվել` կալանքի`մեկ ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ Հովհաննես Արմենի Ավետիսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել և սահմանվել է փորձաշրջան` մեկ տարի ժամկետով:
Հովհաննես Ավետիսյանի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը հանձնարարվել է ՀՀ ՊՆ թիվ 14746 զորամասի հրամանատարությանը, որի սկիզբը հաշվվել է նրան զորամասում հաշվառման վերցնելու պահից:
Հովհաննես Ավետիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված զորամասի հրամանատարության հսկողության հանձնելը թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: /քրեական գործ, հատոր 2, էջ 41-42/։
6. Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Ս.Յուզբաշյանը վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել վերոհիշյալ դատավճռի դեմ, որը Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2015 թվականի հոկտեմբերի 29-ին, իսկ քրեական գործը` 2015 թվականի նոյեմբերի 02-ին:
7. Վերաքննիչ դատարանի 2015 թվականի նոյեմբերի 3-ի որոշմամբ Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Ս.Յուզբաշյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և քրեական գործը նշանակվել՝ դատական քննության վճռաբեկության կանոններով:
8.Վերաքննիչ բողոքի գրավոր պատասխան չի ներկայացվել:
9. Գործի փաստական հանգամանքները
Նախաքննական մարմնի կողմից՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 363-րդ հոդվածի 1-ին մասով Հովհաննես Արմենի Ավետիսյանին մեղադրանք է առաջադրվել և Առաջին ատյանի դատարանը հաստատված է համարել, որ նա հանդիսանալով ՀՀ ՊՆ 14746 զորամասի պատվո-պահակային վաշտի 3-րդ դասակի, 2-րդ ջոկի ավագ հրաձիգ, ժամկետային զինծառայող, կոչումով շարքային, 2015 թվականի մարտի 7-ից գտնվելով արձակուրդի մեջ, 2015 թվականի մարտի 16-ին պետք է ներկայանար զորամաս, սակայն նույն օրը` 2015 թվականի մարտի 16-ին, մուտք գործելով ՀՀ ՊՆ Երևանի կայազորի հոսպիտալ /ՀՀ ՊՆ 88865 զորամաս/, ժամը 19:00-ից 20:00-ն ընկած ժամանակահատվածում հոսպիտալի վիրաբուժական բաժանմունքի զուգարանում իր առողջությանը վնաս է պատճառել, այն է` երկու ձեռքերին ածելիով կատարել է անդամախեղում, ինչը հանգեցրել է զինվորական ծառայության կատարումը ժամանակավորապես դադարեցնելուն` ընդունվել է ստացիոնար բուժման ՀՀ ՊՆ Երևանի կայազորային հոսպիտալի <Հոգեբուժական> բաժանմունք /քրեական գործ, հատոր 1, էջ 63-65/:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում.
10. Դիմող՝ դատախազ Ս.Յուզբաշյանը վերաքննիչ բողոքում ներկայացնելով քրեական գործի դատավարական նախապատմությունը` հայտնել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ` նյութական իրավունքի խախտում, այն է` կիրառել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը, որը ենթակա չէ կիրառման:
Հղում կատարելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ, 62-63-րդ, 70-րդ հոդվածների դրույթների վրա` դիմողը հայտնել է, որ ամբաստանյալ Հովհաննես Արմենի Ավետիսյանի նկատմամբ նշանակված կալանքի ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով` դատարանն անտեսել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի, ինչպես նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի դրույթների վերը հիշատակված պահանջները, որի արդյունքում նշանակել է ոչ արդարացի պատիժ` հաշվի չառնելով նրա կատարած հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, ինչպես նաև նրա պատիժն ու պատասխանատվությունն անհատականացնող հանգամանքների ողջ ծավալն ու հարաբերակցությունը:
Դատարանը որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ նշել է, որ ամբաստանյալն առաջին անգամ հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ է կատարել միջին ծանրության հանցանք և զղջում է կատարածի համար:
Դատարանը նշել է, որ ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան:
Հղում կատարելով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի Անդրանիկ Մեսրոպի Ավետիսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի հուլիսի 13-ի թիվ ԵԱՆԴ/0091/01/09 և Պարույր Ստյոպայի Բայրամյանի վերաբերյալ 2007 թվականի հունիսի 1-ի թիվ ՎԲ-84/07 որոշումների դրույթների վրա` գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը եզրահանգելով, որ Հ.Ավետիսյանն իրեն մեղսագրվող արարքը կատարել է հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ, չի նշել, թե գործում առկա ինչ հանգամանքների հետազոտման արդյունքում է հանգել այդ հետևությանը:
Բացի այդ, դատարանի կողմից արձանագրված կատարածի համար զղջալը որպես պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք, չեն վկայում այն հասարակական վտանգավորության բացակայության մասին, որը բնորոշ է Հ.Ավետիսյանի կատարած հանցագործությանը: Դրանք չեն նվազեցնում կատարած արարքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և ամբաստանյալ Հ.Ավետիսյանի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն կիրառելու օբյեկտիվ հիմք չեն և չեն կարող բխել օրենքից, քանզի դրանով կխաթարվի արդարադատության բուն էությունը, դատավճռի, որպես արդարադատության ակտի իմաստը:
Զինվորական ծառայության կարգի դեմ ուղղված հանցագործությունները ոտնձգում են այնպիսի հասարակական հարաբերությունների դեմ, որոնք առաջանում են զինվորական ծառայության` որպես պետական ծառայության հատուկ տեսակի, իրականացման ընթացքում:
Վերոգրյալը հանգեցրել է դատական սխալի, որով կարող է խաթարվել արդարադատության բուն էությունը, դատավճռի, որպես արդարադատության ակտի իմաստը:
Հղում կատարելով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի Ս.Մարգարյանի վերաբերյալ 2008 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ՎԲ-01/08 որոշման դրույթների վրա, գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը Հ.Ավետիսյանի նկատմամբ կալանքի ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով խախտել է կատարած արարքի և նշանակված պատժի համաչափության վերաբերյալ նյութական իրավունքի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի որոշման պահանջները, խաթարել պատժի նպատակները, խախտել սահմանադրորեն պաշտպանվող շահերի անհրաժեշտ հավասարակշռությունը:
Առաջին ատյանի դատարանն, անտեսելով կատարված հանցագործության բնույթը, առանձնահատկությունները, հասարակական վտանգավորության աստիճանը, առանց հիմնավոր պատճառաբանության ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով աղճատել է պատժի նպատակները, խախտել սահմանադրորեն պաշտպանվող շահերի անհրաժեշտ հավասարակշռությունը:
Դիմողը խնդրել է մասնակի բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի սեպտեմբերի 30-ի դատավճիռը, վերացնել Հովհաննես Արմենի Ավետիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառումը:
11. Դատախազ Ս.Յուզբաշյանը պնդեց վերաքննիչ բողոքը` խնդրեց այն բավարարել:
Ամբաստանյալ Հ.Ավետիսյանը և նրա պաշտպան Է.Աղաջանյանն առարկեցին վերաքննիչ բողոքի դեմ` խնդրեցին այն մերժել, օրինական ուժի մեջ թողնել Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով վերաքննիչ բողոքը՝ դրա հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, լսելով բողոքում ներկայացված հետևությունները հիմնավորելու մասին դատախազ Ս.Յուզբաշյանի ելույթը, ամբաստանյալ Հ.Ավետիսյանի և նրա պաշտպան Է.Աղաջանյանի վերաքննիչ բողոքի պատասխանները, ինչպես նաև ուսումնասիրելով, վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ներքին համոզմամբ, հանգում է հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել, Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը թողնել օրինական ուժի մեջ, հետևյալ պատճառաբանությամբ.
12. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 363-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
<<1. Զինծառայողի կողմից իր առողջությանը վնաս պատճառելը (անդամախեղելը), որը հանգեցրել է կամ կարող էր հանգեցնել զինվորական ծառայության կամ դրա առանձին պարտականությունների կատարումը ժամանակավորապես դադարեցնելուն`
պատժվում է կալանքով՝ առավելագույնը երեք ամիս ժամկետով, կամ կարգապահական գումարտակում պահելով` առավելագույնը երեք տարի ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ` առավելագույնը չորս տարի ժամկետով: ...>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
«Արարքի հանցավորությունը, դրա պատժելիությունը և քրեաիրավական այլ հետևանքները որոշվում են միայն քրեական օրենքով>>։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
«1. Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»։
Համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի համաձայն.
«1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ։
2. Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով սահմանված են պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները։
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները»։
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն.
<<1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձեով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին։
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները...>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <<Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը՝...
<<… 6) ենթակա է արդյոք պատժի ամբաստանյալն իր կատարած հանցանքի համար.
7) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի ամբաստանյալի նկատմամբ.
8) ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը...>>:
13. Առաջին ատյանի դատարանը դատավճռում արձանագրել է.
«... Հաշվի առնելով, որ ամբաստանյալ Հովհաննես Ավետիսյանն իրեն առաջադրված մեղադրանքի հետ համաձայնվել է, այն հաստատվել է գործով ձեռք բերված ապացույցներով, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Հ. Ավետիսյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 363-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներին համապատասխան հանցավոր արարք կատարելու համար ենթակա է քրեական պատասխանատվության:
Ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում ինչպես կատարած հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այնպես էլ ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները` այն, որ ամբաստանյալը երիտասարդ է, նախկինում դատված և արատավորված չի եղել, ՀՀ ՊՆ 14746 զորամասի պատվո-պահակային վաշտի հրամանատար Ս. Վարդանյանի կողմից բնութագրվում է դրականորեն, միակողմանի ծնողազուրկ է /հայրը` Արմեն Հենրիկի Ավետիսյանը մահացել է 16.01.2011թ.-ին/:
Որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ դատարանը դիտում է այն, որ ամբաստանյալն առաջին անգամ հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ է կատարել միջին ծանրության հանցանքը և զղջում է կատարածի համար:
Որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ դատարանը չի հայտնաբերել:
Տվյալ դեպքում դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Հովհաննես Ավետիսյանն իր կատարած հանցանքի համար ենթակա է պատժի և միաժամանակ հաշվի առնելով հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, հանգում է այն հետևության, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու, սակայն նրա վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնելու պայմաններում, իսկ Հովհաննես Ավետիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված հրամանատարության հսկողությանը հանձնելը պետք է թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:...» /քրեական գործ, հատոր 2, էջ 41-42/։
14. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածների դրույթներից հետևում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի և պատժաչափի, այնպես էլ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 363-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրվող ամբաստանյալ Հ.Ավետիսյանի նկատմամբ պատժի տեսակն ու չափը որոշելիս Առաջին ատյանի դատարանը ղեկավարվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով սահմանված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ըստ էության բազմակողմանի ստուգման ու օբյեկտիվ գնահատության է ենթարկել նաև վերաքննիչ բողոքում մատնանշված բոլոր հանգամանքները, այդ թվում ամբաստանյալ Հ.Ավետիսյանի հանցանքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, նաև այն, որ նա արագացված դատաքննության կարգ խնդրելով ընդունել է կատարած հանցանքը և դրա համար անկեղծորեն զղջացել` հրամանատարության կողմից դրական է բնութագրվում, միակողմանի ծնողազուրկ է, նախկինում դատված, արատավորված չի եղել, առաջին անգամ հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ միջին ծանրության հանցանք է կատարել, շարունակում է ծառայել ՀՀ Զինված ուժերում, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը:
Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի առնելով վերոհիշյալ հանգամանքները հանգել է հետևության, որ Հ.Ավետիսյանը նշանակված պատիժը չպետք է կրի և նրա ուղղվելը հնարավոր է առանց հասարակությունից մեկուսացնելու, պատիժը փաստացի կրելու` նրա նկատմամբ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու պայմաններում:
15. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի բովանդակությունից երևում է, որ փաստորեն պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն առանց ռեալ /իրական/ պատիժ նշանակելու դատապարտյալի ուղղվելու հնարավորության մասին: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մի շարք որոշումներում արտահայտել է իրավական դիրքորոշում այն մասին, որ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ ամբաստանյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու։ Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը, կոնկրետ գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ գնահատման հիման վրա, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է հաշվի առնել՝
ա) հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները,
բ) պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքները,
գ) հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը,
դ) հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները,
ե) հանցանք կատարած անձի մեղքի ձևը,
զ) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը և այլն։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրանքի կողմը վերաքննիչ բողոքում և Վերաքննիչ դատարանում հիմնավոր փաստարկ չներկայացրեց, որով հիմնավորեր, որ ամբաստանյալ Հ.Ավետիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը կիրառելով կարող է նպաստել ՀՀ զինված ուժերում նմանատիպ արարքների տարածմանը:
16. Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ բողոքի այն պատճառաբանությունը, որ ամբաստանյալ Հ.Ավետիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը սխալ է կիրառել` հիմնավոր չէ:
Առաջին ատյանի դատարանը պատիժ նշանակելիս դատավճռում հաշվի առնելով կատարված հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշները, հիմնավոր պատճառաբանելով` գտել է, որ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Հ.Ավետիսյանը չպետք է կրի, նրա ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը փաստացի կրելու: Առկա է Առաջին ատյանի դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն առանց քրեական պատիժ նշանակելու Հ.Ավետիսյանի ուղղվելու հնարավորության մասին: Առաջին ատյանի դատարանը բավարար չափով հիմնավորել է ամբաստանյալ Հ.Ավետիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրեսնգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման նպատակահարմարությունը:
Վերաքննիչ դատարանը ևս գտնում է, որ ամբաստանյալ Հ.Ավետիսյանի ուղղվելը և նոր հանցագործության կատարումը կանխելը հնարավոր է առանց պատիժը ռեալ կրելու, հնարավոր համարելով նրա վերադաստիարակումն առանց հասարակությունից մեկուսացնելու, նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով, նշանակելով փորձաշրջան, ինչն ապահովում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ հոդվածների պահանջները։
Վերաքննիչ դատարանը նման հետևության է հանգում հիմք ընդունելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի հիմնավորումները և քրեական գործում եղած փաստական հանգամանքները։
17. Վերաքննիչ դատարանը հիմնավոր չի համարում վերաքննիչ բողոքի պատճառաբանությունը, որ կատարվածի համար զղջալը` ամբաստանյալ Հ.Ավետիսյանի նկատմամբ որպես պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանք, չեն վկայում նրա հասարակական վտանգավորության բացակայության մասին և չեն նվազեցնում կատարած արարքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու օբյեկտիվ հիմք չեն:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի առնելով գործի հանգամանքները, հանցանքի բնույթը և այն կատարելու դրդապատճառները, ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև՝ պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, հիմնավոր հետևության է հանգել, որ վերոնշված հանգամանքներն իրենց համակցությամբ հիմք են հանդիսանում ամբաստանյալ Հ.Ավետիսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար: Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Հ.Ավետիսյանի կողմից հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ հանցանք կատարած չլինելու հանգամանքը ևս վերաքննիչ բողոքը բավարարելու հիմք չի կարող հանդիսանալ:
18. Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը չի հակասում ՀՀ քրեական օրենսգրքի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումների պահանջներին:
19. Վերաքննիչ դատարանը, հաշվի առնելով սույն որոշման, Առաջին ատյանի դատարանի պատճառաբանությունները և հիմնավորումները, գտնում է, որ վերաքննիչ բողոքը ենթակա է մերժման, դատավճիռը բեկանելու օբյեկտիվ հիմքեր չկան և Առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի սեպտեմբերի 30-ի դատավճիռը պետք է թողնել օրինական ուժի մեջ:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ հոդվածով, 394-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով, 402-րդ, 404-րդ հոդվածներով, 412-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 418-րդ հոդվածով Վերաքննիչ դատարանը
ՈՐՈՇԵՑ
1. Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Ս.Յուզբաշյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել:
2. Հովհաննես Արմենի Ավետիսյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 363-րդ հոդվածի 1-ին մասով Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի սեպտեմբերի 30-ի դատավճիռը թողնել օրինական ուժի մեջ:
3. Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Գ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ռ.ԲԱՐՍԵՂՅԱՆ
Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ