ԵԱՔԴ/0123/01/15



Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
(այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ռ. ԲԱՐՍԵՂՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ս. ՉԻՉՈՅԱՆ
Մ. ՊԱՊՈՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Ա. ՋՈՒԼՀԱԿՅԱՆԻ
Մ. ՄԵԼՔՈՆՅԱՆԻ
մասնակցությամբ`
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼՆԵՐ` Վ. ԹԵԼՈՅԱՆԻ
Լ. ԹԵԼՈՅԱՆԻ
Է. ԹԵԼՈՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ` Ա. ՀԱՐՈԻԹՅՈՒՆՅԱՆԻ
ՏՈՒԺՈՂԻ ՆԵՐԿԱՅԱՑՈՒՑԻՉ` Տ. ԱԹԱՆԵՍՅԱՆԻ
2018 թվականի հունիսի 07-ին Երևան քաղաքում

դռնբաց դատական նիստում վճռաբեկության կանոններով քննության առնելով Վալենտինա Արամի Թելոյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 322-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Լևոն Գագիկի Թելոյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 322-րդ հոդվածի 1-ին մասով և Էմմա Արամի Թելոյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 322-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի (այսուհետև` Առաջին ատյանի դատարան) 2017 թվականի հունիսի 20-ի դատավճռի դեմ ամբաստանյալներ Վալենտինա և Լևոն Թելոյանների պաշտպան Արմեն Հարությունյանի և տուժող Գևորգ Դնգիկյանի ներկայացուցիչ Տիգրան Աթենեսյանի վերաքննիչ բողոքները՝

ՊԱՐԶԵՑ

1.Գործի դատավարական նախապատմությունը

2015 թվականի ապրիլի 07-ին Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Վ. Մկրտչյանը որոշում է կայացրել ՀՀ քննչական կոմիտեի Արաբկիր վարչական շրջանի ավագ քննիչ Հ. Ռափյանի՝ քրեական գործ հարուցելը մերժելու մասին 2015 թվականի մարտի 21-ին կայացրած որոշումը վերացնելու, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 322-րդ հոդվածի 1-ին մասով թիվ 14201015 քրեական գործը հարուցելու և այն նախաքննություն կատարելու համար Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժին ուղարկելու մասին:
2015 թվականի ապրիլի 07-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Հ. Ռափյանը թիվ 14201015 քրեական գործն ընդունել է վարույթ:
2015 թվականի ապրիլի 13-ի որոշմամբ կասկածյալ Լևոն Գագիկի Թելոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել ստորագրությունը չհեռանալու մասին:
Նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ կասկածյալ Վալենտինա Արամի Թելոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել ստորագրությունը չհեռանալու մասին:
Նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ կասկածյալ Էմմա Արամի Թելոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել ստորագրությունը չհեռանալու մասին:
Նախաքննության մարմնի 2015 թվականի ապրիլի 20-ի որոշմամբ Վալենտինա Արամի Թելոյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ` վերջինիս մեղադրանք առաջադրելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 322-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Նախաքննության մարմնի 2016 թվականի ապրիլի 20-ի որոշմամբ Լևոն Գագիկի Թելոյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ` վերջինիս մեղադրանք առաջադրելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 322-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Նախաքնության մարմնի 2015 թվականի ապրիլի 25-ի որոշմամբ Էմմա Արամի Թելոյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ՝ վերջինիս մեղադրանք առաջադրելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 322-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
2015 թվականի հուլիսի 06-ին թիվ 14201015 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Վալենտինա Արամի Թելոյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 322-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Լևոն Գագիկի Թելոյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 322-րդ հոդվածի 1-ին մասով և Էմմա Արամի Թելոյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 322-րդ հոդվածի 1-ին մասով, մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան:
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2015 թվականի հուլիսի 27-ի որոշմամբ թիվ ԵԱՔԴ/0123/01/15 քրեական գործն ըստ ընդդատության ուղարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան:
2015 թվականի հուլիսի 30-ին Առաջին ատյանի դատարանի դատավոր Մ. Մակյանը թիվ ԵԱՔԴ/0123/01/15 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Վալենտինա Արամի Թելոյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 322-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Լևոն Գագիկի Թելոյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 322-րդ հոդվածի 1-ին մասով և Էմմա Արամի Թելոյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 322-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ընդունել է վարույթ:
Առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի դեկտեմբերի 21-ի դատավճռով` Վալենտինա Արամի Թելոյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 322-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում արդարացվել է, ճանաչվել և հռչակվել է նրա անմեղությունն այդ հոդվածով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ՝ մեղսագրված արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով:
Վալենտինա Արամի Թելոյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ չհեռանալու մասին ստորագրությունը, վերացվել է:
Լևոն Գագիկի Թելոյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 322-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում արդարացվել է, ճանաչվել և հռչակվել է նրա անմեղությունն այդ հոդվածով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ՝ մեղսագրված արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով:
Լևոն Գագիկի Թելոյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ չհեռանալու մասին ստորագրությունը, վերացվել է:
Էմմա Արամի Թելոյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 322-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում արդարացվել է, ճանաչվել և հռչակվել է նրա անմեղությունն այդ հոդվածով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ՝ մեղսագրված արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով:
Էմմա Արամի Թելոյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ չհեռանալու մասին ստորագրությունը, վերացվել է։
Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ 2016 թվականի հունվարի 20-ին վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել Գևորգ Դնգիկյանի ներկայացուցիչ Տիգրան Աթանեսյանը:
Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ 2016 թվականի հունվարի 21-ին վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Վ. Մկրտչյանը:
Վերաքննիչ դատարանի 2016 թվականի մայիսի 03-ի որոշմամբ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Վ. Մկրտչյանի և Գևորգ Դնգիկյանի ներկայացուցիչ Տ. Աթանեսյանի վերաքննիչ բողոքները բավարարվել են մասնակիորեն: Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2015 թվականի դեկտեմբերի 21-ի դատավճիռն ըստ մեղադրանքի Վալենտինա Արամի Թելոյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 322-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Լևոն Գագիկի Թելոյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 322-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Էմմա Արամի Թելոյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 322-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ բեկանվել և գործն ուղարկվել է նույն դատարան՝ այլ կազմով նոր քննության:
2016 թվականի դեկտեմբերի 02-ի որոշմամբ Առաջին ատյանի դատարանի դատավոր Ա. Վարդանյանը թիվ ԵԱՔԴ/0123/01/15 քրեական գործն ընդունել է վարույթ:
Առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի հունիսի 20-ի դատավճռով Լևոն Գագիկի Թելոյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 322 հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ, ազատվել է քրեական պատասխանատվությունից՝ տվյալ հոդվածով քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցնելու պատճառաբանությամբ:
Վալենտինա Արամի Թելոյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 322-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ, ազատվել է քրեական պատասխանատվությունից՝ տվյալ հոդվածով քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցնելու պատճառաբանությամբ:
Ճանաչվել և հռչակվել է Էմմա Արամի Թելոյանի անմեղությունը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 322-րդ հոդվածի 1-ին մասով վերագրված հանցագործությանը նրա մասնակցությունն ապացուցած չլինելու պատճառաբանությամբ:
Վճռվել է նաև`
<< Լևոն Թելոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու վերաբերյալ ստորագրությունը և դրանով պայմանավորված ՀՀ-ից մեկնելու վերաբերյալ արգելանքը վերացնել՝ սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո:
Վալենտինա Թելոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու վերաբերյալ ստորագրությունը և դրանով պայմանավորված ՀՀ-ից մեկնելու վերաբերյալ արգելանքը վերացնել՝ սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո:
Էմմա Թելոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված չհեռանալու վերաբերյալ ստորագրությունը և դրանով պայմանավորված ՀՀ-ից մեկնելու վերաբերյալ արգելանքը վերացնել՝ սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո>>:
Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ 2017 թվականի հուլիսի 13-ին վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել Գևորգ Դնգիկյանի ներկայացուցիչ Տիգրան Աթանեսյանը, իսկ 2017 թվականի հուլիսի 20-ին` ամբաստանյալներ Վալենտինա և Լևոն Թելոյանների պաշտպան Ա. Հարությունյանը:
Թիվ ԵԱՔԴ/0123/01/15 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարան է ստացվել 2017 թվականի հուլիսի 26-ին:
Վերաքննիչ դատարանը 2017 թվականի հուլիսի 27-ի որոշմամբ ամբաստանյալներ Վալենտինա Թելոյանի և Լևոն Թելոյանի պաշտպան Արմեն Հարությունյանի և տուժող Գևորգ Դնգիկյանի ներկայացուցիչ Տիգրան Աթանեսյանի վերաքննիչ բողոքներն ընդունել է վարույթ և քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Էմմա Թելոյանի, Վալենտինա Թելոյանի և Լևոն Թելոյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 322-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Վերաքննիչ դատարանի դռնբաց դատական նիստում քննության է նշանակվել Վճռաբեկության կանոններով:

2. Գործի փաստական հանգամանքները

Նախաքննական մարմնի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 322-րդ հոդվածի 1-ին մասով Վալենտինա Արամի Թելոյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ վերջինն օրենքով սահմանված կարգի խախտմամբ ինքնակամ իրականացրել է իր ենթադրյալ իրավունքները, որն էական վնաս է պատճառել Երևան քաղաքի Պռոշյան 19 հասցեի սեփականատիրոջ օրինական շահերին՝ զրկելով սեփականության իրավունքով պատկանող գույքը տնօրինելու, տիրապետելու և օգտագործելու սահմանադրորեն երաշխավորված իրավունքից, այն է` ՀՀ քաղաքացիական գործերով վերաքննիչ դատարանի թիվ 03-1744 քաղաքացիական գործով օրինական ուժի մեջ մտած 22.08.2003թ. վճռի և այդ վճիռը պարզաբանելու մասին օրինական ուժի մեջ մտած 22.12.2004թ. որոշման համապատասխան Գևորգ Անդրանիկի Դնգիկյանին սեփականության իրավունքի պետական գրանցմամբ պատկանող` Երևան քաղաքի Պռոշյան փողոցի 19 հասցեում գտնվող շինությունների և հողամասերի նկատմամբ իրավունքի խախտմամբ, իր ենթադրյալ իրավունքներն ինքնակամ` ինքնագլուխ իրականացնելով, ՀՀ ԱՆ ԴԱՀԿ ծառայության Երևանի բաժնի աշխատակիցների կողմից 02.04.2007թ. կայացված «Պարտապանին որոշակի գործողություններ կատարելուն պարտադրելու մասին» որոշումը և դրա հիման վրա կատարված կատարողական գործողություններն անտեսելով, մինչև 2015թ. ապրիլի 7-ը որդու՝ Լևոն Թելոյանի և քրոջ՝ Էմմա Թելոյանի հետ միասին նպատակային շահագործման է ենթարկել Գևորգ Դնգիկյանին սեփականության իրավունքով պատկանող` Պռոշյան 19 հասցեում գործող «Քարանձավ» հանրային սննդի օբյեկտը՝ խախտելով Գ. Դնգիկյանի սեփականություն հանդիսացող գույքը տնօրինելու իրավունքը՝ այդ կերպ էական վնաս պատճառելով վերջինի իրավունքներին և օրինական շահերին։
Նախաքննական մարմնի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 322-րդ հոդվածի 1-ին մասով Լևոն Գագիկի Թելոյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա օրենքով սահմանված կարգի խախտմամբ ինքնակամ իրականացրել է իր ենթադրյալ իրավունքները, որն էական վնաս է պատճառել Երևան քաղաքի Պռոշյան 19 հասցեի սեփականատիրոջ օրինական շահերին՝ զրկելով սեփականության իրավունքով պատկանող գույքը տնօրինելու, տիրապետելու և օգտագործելու սահմանադրորեն երաշխավորված իրավունքից, այն է` ՀՀ քաղաքացիական գործերով վերաքննիչ դատարանի թիվ 03-1744 քաղաքացիական գործով օրինական ուժի մեջ մտած 22.08.2003թ. վճռի և այդ վճիռը պարզաբանելու մասին օրինական ուժի մեջ մտած 22.12.2004թ. որոշման համապատասխան Գևորգ Անդրանիկի Դնգիկյանին սեփականության իրավունքի պետական գրանցմամբ պատկանող` Երևան քաղաքի Պռոշյան փողոցի 19 հասցեում գտնվող շինությունների և հողամասերի նկատմամբ իրավունքի խախտմամբ, իր ենթադրյալ իրավունքներն ինքնակամ` ինքնագլուխ իրականացնելով, ՀՀ ԱՆ ԴԱՀԿ ծառայության Երևանի բաժնի աշխատակիցների կողմից 02.04.2007թ. կայացված «Պարտապանին որոշակի գործողություններ կատարելուն պարտադրելու մասին» որոշումը և դրա հիման վրա կատարված կատարողական գործողություններն անտեսելով, մինչև 2015թ. ապրիլի 7-ը մոր՝ Վալենտինա Թելոյանի և մորաքրոջ՝ Էմմա Թելոյանի հետ միասին նպատակային շահագործման է ենթարկել Գևորգ Դնգիկյանին սեփականության իրավունքով պատկանող` Պռոշյան 19 հասցեում գործող «Քարանձավ» հանրային սննդի օբյեկտը՝ խախտելով Գ.Դնգիկյանի սեփականություն հանդիսացող գույքը տնօրինելու իրավունքը՝ այդ կերպ էական վնաս պատճառելով վերջինի իրավունքներին և օրինական շահերին։
Նախաքննական մարմնի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 322-րդ հոդվածի 1-ին մասով Էմմա Արամի Թելոյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա, օրենքով սահմանված կարգի խախտմամբ ինքնակամ իրականացրել է իր ենթադրյալ իրավունքները, որն էական վնաս է պատճառել Երևան քաղաքի Պռոշյան 19 հասցեի սեփականատիրոջ օրինական շահերին՝ զրկելով սեփականության իրավունքով պատկանող գույքը տնօրինելու, տիրապետելու և օգտագործելու սահմանադրորեն երաշխավորված իրավունքից, այն է` ՀՀ քաղաքացիական գործերով վերաքննիչ դատարանի թիվ 03-1744 քաղաքացիական գործով օրինական ուժի մեջ մտած 22.08.2003թ. վճռի և այդ վճիռը պարզաբանելու մասին օրինական ուժի մեջ մտած 22.12.2004թ. որոշման համապատասխան Գևորգ Անդրանիկի Դնգիկյանին սեփականության իրավունքի պետական գրանցմամբ պատկանող` Երևան քաղաքի Պռոշյան փողոցի 19 հասցեում գտնվող շինությունների և հողամասերի նկատմամբ իրավունքի խախտմամբ իր ենթադրյալ իրավունքներն ինքնակամ` ինքնագլուխ իրականացնելով, ՀՀ ԱՆ ԴԱՀԿ ծառայության Երևանի բաժնի աշխատակիցների կողմից 02.04.2007թ. կայացված «Պարտապանին որոշակի գործողություններ կատարելուն պարտադրելու մասին, որոշումը և դրա հիման վրա կատարված կատարողական գործողություններն անտեսելով, մինչև 2015թ. ապրիլի 7-ը քրոջ՝ Վալենտինա Թելոյանի և քրոջ որդու` Լևոն Թելոյանի հետ միասին նպատակային շահագործման է ենթարկել Գևորգ Դնգիկյանին սեփականության իրավունքով պատկանող` Պռոշյան 19 հասցեում գործող «Քարանձավ» հանրային սննդի օբյեկտը՝ խախտելով Գ.Դնգիկյանի սեփականություն հանդիսացող գույքը տնօրինելու իրավունքը՝ այդ կերպ էական վնաս պատճառելով վերջինի իրավունքներին և օրինական շահերին։



3. Վերաքննիչ բողոքների հիմքերը, հիմնավորումները, պահանջները

Վերաքննիչ բողոքները քննվում են հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
Տուժող Գևորգ Դնգիկյանի ներկայացուցիչ Տիգրան Աթանեսյանն իր վերաքննիչ բողոքում նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը գտել է, որ առաջադրված մեղադրանքը Լևոն և Վալենտինա Թելոյանների մասով ապացուցված է, և նրանց մեղավոր է ճանաչել, միաժամանակ դատարանը գտել է, որ լրացել են տվյալ հանցագործության համար քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետները և ազատել է նրանց քրեական պատասխանատվությունից:
Բողոքաբերը գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը սխալ է մեկնաբանել և կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածը, որի արդյունքում Լևոն և Վալենտինա Թելոյաններին քրեական պատասխանատվությունից վաղեմության ժամկետն անցնելու պատճառաբանությամբ ազատելու վերաբերյալ կայացրել է սխալ դատական ակտ:
Վկայակոչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 2-րդ մասը՝ բողոքաբերը գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի եզրահանգումը սխալ է, դատարանն ամբողջությամբ չի վերլուծել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածը, այլ ընդամենը սահմանափակվել է դրա 1-ին և 3-րդ մասերի կիրառմամբ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կիրառման դեպքում, դատարանը պետք է պարզեր ոչ միայն մեղսագրվող արաքի տեսակը՝ ծանրության տեսակետից, և կատարեր պարզագույն հաշվարկ՝ մեղադրական եզրակացության մեջ նշված արաքի ենթադրյալ ավարտի օրվանից, այլ պարտավոր էր նաև պարզել, թե արդյոք ամբաստանալին մեղսագրվող հանցանքը հանդիսանում է տևող կամ շարունակվող հանցագործություն, թե՝ ոչ:
Այսինքն՝ դատարանը պետք է վերլուծության ենթարկեր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 322-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցակազմի թե՛ տեսական կողմը, թե կոնկրետ հանցանքի փաստական հանգամանքները և միայն դրանից հետո որոշեր, թե արդյոք տվյալ դեպքում կիրառելի է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածն ամբաստանյալներ Լևոն և Վալենտինա Թելոյանների նկատմամբ պատասխանատվությունից ազատելու տեսակետից, թե՝ ոչ:
Թեպետ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 2-րդ մասը պարունակում է հիշատակում տևող հանցագործության մասին, սակայն քրեական օրենսդրության մեջ բացակայում է դրա սահմանումը, հետևաբար՝ տևող հանցագործության հասկացության վերաբերյալ տեղեկատվությունն իրավակիրառողը, տվյալ դեպքում՝ դատարանը, պետք է ստանա քրեական իրավունքի գիտությունից:
Վերլուծելով տևող հանցագործության վերաբերյալ տեսական գրականության մեջ տեղ գտած դիրքորոշումները՝ բողոքաբերը նշել է, որ ամբաստանյալները գործել են և այս պահին էլ շարունակում են գործել տևող հանցագործություն, քանի որ հենց այս պահին շարունակում են տիրապետել տուժող Գ. Դնգիկյանի գույքին:
Այսինքն՝ 07.04.2015 թվականի հանցագործությունը փաստացի չի ավարտվել, այլ պարզապես առաջ են եկել իրավաբանական հետևանքներ՝ Թելոյանները քննիչի կողմից ներգրավվել են որպես մեղադրյալ, սակայն փաստացի շարունակել են և այս պահին էլ շարունակում են ինքնիրավչությունը՝ տիրապետելով, օգտագործելով Գ. Դնգիկյանի գույքը:
Այս հանգամանքի մասին ամբաստանյալները բազմաթիվ անգամ հայտնել են դատարանին թե՛ իրենց ցուցմունքներում, թե՛ հայտարարություններում, և վերջին խոսքում, հետևաբար՝ դատարանը քաջատեղյակ է եղել, որ ամբաստանյալներին մեղսագրվող հանցավոր արաքը հանդիսանում է տևող հանցագործություն, որը չի ավարտվել դատարանի կողմից դատավճիռ կայացնելու համար խորհրդակցական սենյակ հեռանալու պահին:
Հետևաբար՝ դատարանի կողմից սխալ են կիրառվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ի և 3-րդ մասերը, չի կիրառվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 2-րդ մասը, որը պետք է կիրառվեր:
Բողոքաբերը նշել է, որ գործի դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներից միանշանակ հետևում է, որ ինքնիրավչության առարկա հանդիսացող` տուժող Գ. Դնգիկյանի անշարժ գույքի նկատմամբ եղել է գրանցված ամբաստանյալ Էմմա Թելոյանի սեփականության իրավունքը:
Հենց ամբաստանյալ Էմմա Թելոյանն է հանդիսացել պատասխանող և հակընդդեմ հայցվոր Գ. Դնգիկյանի հետ դատավարություններում, հենց Էմմա Թելոյանն է ենթարկվել վարչական պատասխանատվության ՀՀ ԱՆ ԴԱՀԿ ծառայության աշխատակիցների կողմից՝ օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտերը չկատարելու համար, որոնք, ի դեպ, դրված են սույն քրեական գործի հարուցման հիմքերում, և երբևէ չեն վիճարկվել Էմմա Թելոյանի կողմից:
Այսինքն՝ Է. Թելոյանը փաստացի ընդունել է իր մասնակցությունը կատարվող հանցագործությանը՝ ինքնիրավչությանը, քանի որ բոլոր գործընթացներում՝ դատական, քննչական և այլն, ունեցել է մասնակցություն և դերակատարություն:
Առաջին ատյանի դատարանը Էմմա Թելոյանին արդարացնելու հիմքում դրել է այն հանգամանքը, որ դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներով չի հիմնավորվել նրա մասնակցությունն ինքնիրավչությանը, քանի որ նրա կողմից չեն կատարվել այդ հանցակազմի օբյեկտիվ կողմին բնորոշ գործողություններ:
Միաժամանակ դատարանը վրիպել է նշելուց, թե որոնք են կոնկրետ այդ գործողությունները, որոնց կատարումը թե՛ տվյալ դեպքում, թե՛ առհասարակ անհրաժեշտ և պարտադիր պայման է ինքնիրավչության հանցակազմի օբյեկտիվ կողմի առկայության համար:
Էմմա Թելոյանի կողմից իր անվամբ սեփականության իրավունքի գրանցումները, դատավարություններին մասնակցությունը, իր անունից տարբեր բողոք-դիմումներ ներկայացնելը և դե յուրե վեճի կողմ հանդիսանալն արդեն իսկ բավարար գործողություններ են նրա արարքում ինքնիրավչության հանցակազմի հաստատման համար:
Ինքնիրավչության հանցակազմի առկայության համար առհասարակ և տվյալ դեպքում մասնավորապես, պարտադիր չէ, որ հանցավորը կատարի միայն ակտիվ գործողություններ, օրինակ, մշտապես բնակվի վիճելի հասցեում, կամ ակտիվորեն այն շահագործի և այլն, բավական է անգամ մյուս կատարողներին օժանդակելը՝ վերը նշված եղանակով:
Վկայակոչելով ՀՀ քրեական օրենսգքրի 322-րդ հոդվածը՝ բողոքաբերը նշել է, որ ինքնիրավչության հանցակազմի առկայության համար օրենսդիրը բավարար է համարել իրական կամ ենթադրյալ իրավունքի իրականացումը, սակայն չի մանրամասնել, թե ինչպիսի գործողություններով կամ անգործությամբ կարող է այն դրսևորվել, հետևաբար յուրաքանչյուր կոնկրետ դեպքում իրավակիրառողը պարտավոր է պարզել, թե արդյոք հանցավորի կողմից տեղի է ունեցել իր իրական կամ ենթադրյալ իրավունքի ինքնակամ /ինքնագլուխ/ իրականացում, թե՝ ոչ, և ինչպես է այն դրսևորվել կամ պետք է դրսևորված լիներ:
Առաջին ատյանի դատարանը որևէ կերպ չի մեկնաբանել կամ պատճառաբանել, թե ինչու ամբաստանյալ Էմմա Թելոյանի կողմից իր անվամբ սեփականության իրավունքի գրանցումները, դատավարություններում մասնակցելը, հարկադիր կատարողի որոշումների չկատարելը և այլն, չեն հանդիսանում նշված իրավունքների ինքնակամ /ինքնագլուխ/ իրականացում:
Հարկադիր կատարողների որոշումների չկատարման դեպքում ամբաստանյալ Էմմա Թելոյանը ոչ միայն չի վիճարկել այդ որոշումները, այլ նաև երբևէ չի հայտարարել, որ ինքը բնակվելով այլ վայրում փաստացի կատարել է կամ ցանկանում է կատարել օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտերը, բացի այդ, Էմմա Թելոյանը նաև չի ստացել ԴԱՀԿ ծառայություններից իր անվամբ տուժող Գ. Դնգիկյանի վճարված գումարը՝ 17.000 ԱՄՆ դոլարը:
Սա ուղղակի վկայում է Է. Թելոյանի կողմից իր հարազատների՝ քրոջ՝ ամբաստանյալ Վալենտինա Թելոյանի և քրոջ որդի՝ ամբաստանյալ Լևոն Թելոյանի հետ միասին, միասնական դիտավորությամբ ինքնիրավչություն կատարելու մասին:
Հետևաբար Առաջին ատյանի դատարանի կողմից սխալ են գնահատվել հետազոտված ապացույցները, որի արդյունքում ամբաստանյալ Էմմա Թելոյանի վերաբերյալ կայացվել է անհիմն արդարացման դատավճիռ:
Բողոքաբերը գտել է, որ դատարանի կողմից տուժող Գ. Դնգիկյանի նկատմամբ խախտվել են ՀՀ Սահմանադրության 67-րդ «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» կոնվենցիայի 6-րդ, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ, 127-րդ և 358-րդ հոդվածները, սխալ են կիրառվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին և 3-րդ մասերը, չի կիրառվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 2-րդ մասը, որը պետք է կիրառվեր:
Ելնելով վերոգրյալից Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է` Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի կողմից 20.06.2017 թվականի թիվ ԵԱՔԴ/0123/01/15 քրեական գործով կայացրած դատավճիռը բեկանել մասնակի և այն փոփոխել՝
Ամբաստանյալ Վալենտինա Արամի Թելոյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 322-րդ հոդվածի 1-ի մասով քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցնելու պատճառաբանությամբ քրեական պատասխանատվությունից ազատելու մասով դատավճիռը բեկանել և փոփոխել՝ նրա նկատմամբ նշանակելով արդարացի պատիժ:
Ամբաստայալ Լևոն Գագիկի Թելոյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 322-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցնելու պատճառաբանությամբ քրեական պատասխանատվությունից ազատելու մասով դատավճիռը բեկանել և փոփոխել՝ նրա նկատմամբ նշանակելով արդարացի պատիժ:
Ամբաստանյալ Էմմա Արամի Թելոյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 322-րդ հոդվածի 1-ին մասով վերագրված հանցագործությանը նրա մասնակացությունն ապացուցված չլինելու պատճառաբանությամբ անմեղությունը ճանաչելու և հռչակելու մասով բեկանել և փոփոխել՝ Էմմա Արամի Թելոյանին մեղավոր ճանաչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 322-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նշանակել արդարացի պատիժ:
Ամբաստանյալներ Վալենտինա և Լևոն Թելոյանների պաշտպան Արմեն Հարությունյանն իր վերաքննիչ բողոքում նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը Էմմա Թելոյանին արդարացնելու մասով կայացրել է օրինական, հիմնավորված դատավճիռ, իսկ Լևոն և Վալենտինա Թելոյաններին մեղավոր ճանաչելով՝ կայացրել անհիմն, ապօրինի և չպատճառաբանված դատավճիռ:
Շարադրելով գործի դատավարական նախապատմությունը՝ բողոքաբերը նշել է, որ գործում առկա է տեղեկանք, որ վճիռներից ծագող իրավունքները չեն գրանցվել, հետևաբար Դնգիկյանը սեփականատեր չի կարող համարվել, ավելին, տուժողը բազմիցս դիմել է թե դատարաններ, և թե Հատուկ քննչական ծառայություն՝ քրեական գործեր հարուցելու պահանջով ընդդեմ ԴԱՀԿ-ի և կադաստրի, անգամ դիմել է այդ առիթով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարան: Թելոյաններին են թողել 17,5 քմ օրինական շինությունը և շուրջ 600 քմ ինքնակամ կառույցներ: Թեպետ անշարժ գույքի գործարքները կնքվել են Էմմա Թելոյանի անվամբ, սակայն Էմմա Թելոյանը ոչ մի կապ ու առնչություն չունի այդ հասցեի հետ, այն ժամանակին գրանցվել է վերջինի անվամբ՝ քրոջ ամուսնու խնդրանքով: Նույն իրավիճակն է Վալենտինա Թելոյանի մասով, որը ոչ այդ հասցեում ապրում է, ոչ աշխատում, ոչ էլ որևէ առնչություն ունի. այդ մասին վկայություն են տվել վկաները և գործում առկա է նաև տեղեկանք:
Բողոքաբերը նշել է, որ 2003 թվականի քաղաքացիական գործի և ԴԱՀԿ որևէ որոշման հետ Լևոն Թելոյանը որևէ առնչություն չունի, չկա նրա մասով կամ անվամբ վճիռ, չկա նաև հարուցված կատարողական վարույթ, հետևաբար, դատախազի մեղադրանքն այդ մասով անհիմն է և ապօրինի: Հասցեում՝ իր օրինական մասում, բնակվում է Լևոն Թելոյանն իր ընտանիքով և «Քարանձավ» հանրային սննդի օբյեկտը պատկանել ու պատկանում է նրան: Էմմա և Վալենտինա Թելոյաններն ընդհանրապես առնչություն չունեն:
Բողոքաբերը նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, արդարացնելով Էմմա Թելոյանին, նշել է այս փաստը, բայց անհասկանալիորեն նույն իրավիճակում գտնվող Վալնետինա Թելոյանին ճանաչել մեղավոր, որը, ինչպես Էմմա Թելոյանը, ոչ բնակվում է ք. Երևան, Պռոշյան 19 հասցեում, ոչ էլ որևէ առնչություն ունի: Թե ինչպես եղավ, որ նա այդ պարագայում վնաս է տվել Դնգիկյանին` անհասկանալի է. դատարանն ամբողջությամբ խեղաթյուրել է փաստերը: Առաջին ատյանի դատարանը չի նշել, թե ինչ վնաս է տվել Վալենտինա Թելոյանը Դնգիկյանին, նյութական է այդ վնասը, թե ոչ: Առաջին ատյանի դատարանն ընդհանրապես չի անդրադարձել նրան, որ, ի տարբերություն Դնգիկյանի, Թելոյաններն ունեն օրինական շինություն և տնօրինելու իրավունք էլ ունեն իրենց սեփականությունը, ունեն նաև 600 քմ ինքնակամ շինություններ: Դատարանը չի նշել, թե այդ 960 քմ-ում որն է Դնգիկյանինը, և որն է Թելոյանինը: Բողոքաբերը նշել է, որ Թելոյանները տնօրինում են իրենց օրինական շինությունը, ունեն «Քարանձավ» հանրային սննդի օբյեկտ այդ հասցեում: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 322-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքն անհիմն է: Ոչ դատավճռում, ոչ մեղադրանքում նշված չէ, թե ինչ վնաս են տվել Թելոյանները, դրանց չափը որքան է կազմում, դրանց պատճառահետևանքային կապը որն է, հետևաբար, մեղադրանքն անհիմն է, և ամբաստանյալները ենթակա են արդարացման:
Ելնելով վերոգրյալից Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է՝ բեկանել Լևոն և Վալենտինա Թելոյանների մասով կայացված դատավճիռը, նրանց նկատմամբ ևս կայացնել արդարացման դատավճիռ:
Վերաքննիչ դատարանում տուժող Գ. Դնգիկյանի ներկայացուցիչ Տ. Աթանեսյանն ամբողջությամբ պնդեց իր վերաքննիչ բողոքը, խնդրեց բավարարել այն, միաժամանակ առարկեց ամբաստանյալներ Վ. Թելոյանի և Լ. Թելոյանի պաշտպան Ա. Հարությունյանի վերաքննիչ բողոքի դեմ:
Ամբաստանյալներ Վալենտինա Թելոյանը և Լևոն Թելոյանը, նրանց պաշտպան Ա. Հարությունյանն ամբողջությամբ պնդեցին պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը, խնդրեցին բավարարել այն, միաժամանակ առարկեցին տուժող Գ. Դնգիկյանի ներկայացուցիչ Տ. Աթանեսյանի վերաքննիչ բողոքի դեմ: Նրանց միացավ ամբաստանյալ Էմմա Թելոյանը:

4. Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտված ապացույցները

- Ամբաստանյալ Վալենտինա Թելոյանն առաջադրված մեղադրանքի շուրջ Առաջին ատյանի դատարանում հարցաքննվելիս իրեն մեղավոր չի ճանաչել, նշել է, որ գրեթե 50 տարի է, ինչ ապրում է Երևանի Պռոշյան փողոցի 1-ին նրբանցքի 58/3 տանը և Գևորգ Դնգիկյան, Գագիկ Խուդավերդյան և/կամ Կարինե Հակոբյան անուններով անձանց չի ճանաչում։ 2003թ. վաճառել է իր վերը նշված տան մի մասը և Մարտունիկ Ղազարյանից գնել տարածք։ Դրանից մի որոշ ժամանակ անց իրեն է այցելել մի անձ և ներկայացել որպես Կարինե Հակոբյանի ամուսին` հայտնելով, որ այդ տարածքը պատկանում է Գևորգ Դնգիկյանին։ Նրան ցույց է տվել տարածքի նկատմամբ իրենց իրավունքները հավաստող բոլոր փաստաթղթերը, տեղեկացրել, որ այն օրինական կարգով գնել է Մարտունիկ Ղազարյանից։ Այդ անձն առաջարկել է Գևորգ Դնգիկյանին վճարել 70.000 ԱՄՆ դոլար` պարտավորվելով հեռանալ առանց խնդիրներ ստեղծելու։ Դրան ի պատասխան` առաջարկել է խոսել իր որդու` Լևոն Թելոյանի հետ, սակայն վերջինն ի վերջո հրաժարվել է այդ անձի առաջարկից` հայտնելով, որ այդ տարածքը գնել են լրիվ օրինական ձևով և Դնգիկյանին ոչինչ չեն վճարելու։ Այդ անձը զգուշացրել է, որ չհամաձայնելու դեպքում դիմելու է այլ տարբերակների` ակնարկելով, որ նրա ետևում կանգնած են հզոր մարդիկ։ Որոշ ժամանակ անց դատարանից ստացել են ծանուցում, այնուհետև իրեն և իր որդուն տարել են ՀՀ ոստիկանության 6-րդ վարչություն` այն կասկածանքով, որ տարածքի նկատմամբ իրենց սեփականության իրավունքը հաստատող վկայականներն իբր կեղծված են։ Ոստիկանությունում տևական ժամանակ փորձել են իրենցից տեղեկություններ ստանալ սեփականության վկայականների ձեռքբերման հանգամանքների վերաբերյալ, որից հետո իրենց բաց են թողել։ Նշել է, որ դեռևս 1993 թվականին ոմն Ռոբերտից իր ամուսին Գագիկը գնել էր վերոնշյալ տարածքի մի մասը և այն գրանցել իր քրոջ` Էմմա Թելոյանի անվամբ, թեև տարածքը պատկանում էր իրենց։ Թե այդ տարածքը քանի քառակուսի մետր է, ստույգ չգիտի, մի մասում շինություն է եղել, մնացածը` քարքարոտ հողակտոր։ Իր ամուսինն այդտեղ խորովածանոց է հիմնել, այնուհետև նույն տարածքում ավելացրել 2 սենյակներ, որտեղ հաճախորդներին սնունդ էին մատուցում։ 2002թ. Մարտունիկ Ղազարյանը վաճառել է տունը, որն անմիջապես գտնվել է իրենց տարածքի հարևանությամբ։ Նրանից այդ տունը գնել և առանձին վկայականով այն նորից գրանցել է Էմմա Թելոյանի անվամբ, այդ կերպ ցանկացել է ՌԴ-ում ժամանակավորապես գտնվող իր ամուսնուն անակնկալ մատուցել, սակայն դեկտեմբերի 30-ին ամուսինը Մոսկվայում հանկարծամահ է եղել։ Հայտնել է, որ Պռոշյան 19 հասցեի հետ առնչվել է այնքանով, որ դա իր որդու տունն է, այցելել է նրան, օգնել, տիրություն արել։ Նշել է, որ տունը գրանցված է իր քրոջ՝ Էմմա Թելոյանի անունով, սակայն այն փաստացի պատկանում է որդուն՝ Լևոն Թելոյանին, նա այնտեղ է բնակվում ընտանիքով։ Նշել, որ այն անձը, ով իրեն վաճառել է վերոնշյալ տունը, Գևորգ Դնգիկյան անունով բարեկամ, առավել ևս համասեփականատեր չի ունեցել։ Դատական գործընթացների ժամանակ իրեն ասել են, թե իբր Պռոշյան 19 հասցեում գտնվող տարածքի առաջին գնորդը պետք է լիներ Գևորգ Դնգիկյանը, և եթե նա չգներ, նոր միայն իրենք կարող էին գնել այդ հողատարածքը, սակայն որևէ փաստաթղթում Գևորգ Դնգիկյան անունը հիշատակված չի եղել և հասկանալի չէ, թե եթե կար այդ տարածքի նկատմամբ իրավունք ունեցող մեկ այլ անձ կամ սեփականատեր, ինչպես է կադաստրի ստորաբաժանումը վերոնշյալ գործարքը գրանցել։ Նշել է, որ Պռոշյան 19 հասցեով կատարվել է երկու գործարք, մեկը` նվիրատվության, մյուսը` առուվաճառքի, սակայն ո՛չ կադաստրի տեղեկանքով, ո՛չ նոտարում այն, որ այդ տարածքը համասեփականատեր ունի, որևէ տվյալներ չեն եղել։ Նշել է, որ դատարանի վճիռների համաձայն` այդ տարածքում կառուցած և օրինականացրած շինությունը պետք է քանդվի, ավելին` իրենք պետք է այդ տարածքից վտարվեն և արգելվի իրենց մուտքն այդ տարածք, սակայն այդ պահանջը չեն կատարել և մինչ օրս շարունակում են այդ տարածքը շահագործել, քանի որ վերոնշյալ դատական ակտերը համարել են անօրինական։ Չեն կատարել նաև «Քարանձավ» սննդի օբյեկտի շահագործումը դադարեցնելու վերաբերյալ 2007թ. ԴԱՀԿ ծառայության կայացրած որոշման պահանջները` այն ևս համարելով անօրինական։ «Քարանձավ» սննդի օբյեկտը շահագործել և տնօրինել է իր որդին` Լևոն Թելոյանը, իսկ ինքը ոչ մշտական, սակայն օգնել է նրան, իսկ որդու բացակայության ժամանակ «տիրություն է արել» դրան։ Հայտնել է, որ տունը պատկանում է իրենց, քանի որ ունեն սեփականության երկու վկայականներ, և չկա այդ վկայականներն անվավեր ճանաչելու մասին վճիռներ, Գևորգ Դնգիկյանն այդ տարածքի նկատմամբ չունի սեփականության իրավունք։ Կայացված դատական ակտերի պահանջների հետ՝ շինությունը քանդելու, իրենց վտարելու և տարածք մուտք գործելն արգելելու վերաբերյալ, առ այսօր համաձայն չեն, այդ ակտերով որևէ պահանջ չեն կատարել, իսկ իր որդի Լևոնը շարունակում է ընտանիքի անդամներով բնակվել այդտեղ, ինքն էլ շարունակում է նրանց այցելել։ Ավելին, նաև շահագործում են «Քարանձավ» սննդի օբյեկտը, շարունակելու է այդտեղ այցելել, աշխատել և որդուն օգնել։ Հայտնել է, որ Պռոշյան 19 հասցեով շինությունն ամբողջությամբ օգտագործվել է Մարտունիկ Ղազարյանի կողմից, փակի տակ ոչինչ չի եղել, լինելով Մարտունիկի հարևանը` տեսել է, որ վերջինն է օգտագործել այդ տարածքը։ 1994թ. իր պատկերացմամբ Մարտունիկից գնել են շինության առաջին հարկը, իսկ այդ շինության ներքևում կաթսայատունն է եղել, որը շինության հարկ չի համարել։ Այն, որ 1996 թվականին ինչ-որ մարդ այդ շենքի նկատմամբ ձեռք է բերել սեփականության իրավունք, տեղյակ չէ, սակայն հիշել է, որ այդ ժամանակահատվածում այնտեղ այցելել է ինչ-որ անձ, ով իրեն ասել է, որ հանդես է գալիս Կարինե Հակոբյանի անունից և ցանկանում է այդ շինությունը վաճառել։ Թե այդ անձնավորությունն ով է եղել, չգիտի։ Շինությունը երկհարկանի է եղել, առաջին հարկում գտնվել է կաթսայատունը, երկրորդ հարկը կիսակառույց է եղել։ Այսօրվա դրությամբ Պռոշյանի 19 հասցեով գտնվող անշարժ գույքի վերաբերյալ ունեն սեփականության երկու վկայական, թե դրանցից որն է կորցրել իր իրավական ուժը, ստույգ չգիտի։
- Ամբաստանյալ Լևոն Թելոյանն առաջադրված մեղադրանքի շուրջ Առաջին ատյանի դատարանում հարցաքննվելիս իրեն մեղավոր չի ճանաչել, նշել է, որ 1994 թվականին բաքվեցի մի մարդուց, ով հանդիսացել է օտարվող անշարժ գույքի միակ սեփականատերը, գնել են 17 քմ շինություն, իսկ դրան կից հողատարածքն այդ մարդը իրենց նվիրել է։ Դրա արդյունքում ձեռք բերած ընդհանուր տարածքը, շինության հետ միասին, կազմել է մոտ 350-360 քմ, որն ամբողջությամբ սեփականության իրավունքով գրանցվել է մորաքրոջ` Էմմա Թելոյանի անվամբ։ Այդ տարածքի` 360քմ վրա շինություն է կառուցել։ Որոշ ժամանակ անց հարևանությամբ բնակվող Մարտունիկ Ղազարյանի դուստրը հայտնել է, որ Մարտունիկը տունը վաճառվում է։ Վերջինի աղջիկը հայտնել է, որ տունը, ըստ սեփականության վկայականի, ամբողջությամբ պատկանում է Մարտունիկ Ղազարյանին, սակայն 2-րդ հարկի հետ կապված ինչ-որ «խարդախություններ» կան։ Չնայած դրան` այդ տունը գնել է։ Դրանից հետո իրեն են այցելել Կարինե Հակոբյանը և Գագիկ Խուդավերդյանը, վերջինը հայտնել է, որ այդ շինության 2-րդ հարկը պատկանում է նրան։ Նրան առաջարկել է 2-րդ հարկը վաճառել իրեն, սակայն Խուդավերդյանը մեկ օր մտածելուց հետո համաձայնել է այն իրեն վաճառել 70.000 ԱՄՆ դոլար գումարով։ Գինը սակարկել է, նշել, որ տունն ամբողջությամբ գնել է ընդամենը 18.000 ԱՄՆ դոլարով և առաջարկել այդ տարածքը նախապես գնահատել։ Չնայած, որ տարածքը գնահատվել է 15.000 ԱՄՆ դոլար և ընդառաջելով Խուդավերդյանին առաջարկել է 20.000 ԱՄՆ դոլար` Խուդավերդյանը անդրդվելի է եղել. պահանջել է 70.000 ԱՄՆ դոլար։ Նրան հայտնել է, որ տունը սեփականության իրավունքով ամբողջությամբ պատկանում է իրեն և Խուդավերդյան անունով ոչ մի համասեփականատեր փաստաթղթերում չկա, այսինքն` գործարքը չի կայանում, որից հետո սկսվել է դատական գործընթացը։ Ինքը դիմել է «նախագահական», որտեղից 7 ամիս անց պատասխան է եկել, որ Գագիկ Խուդավերդյան անունով անձ այդ հասցեով չկա, 2-րդ հարկը կառուցվել է ապօրինի ձևով, որից հետո կառուցողները մեկնել են ԱՄՆ։ Այդ պատասխանը ներկայացրել է դատարան, սակայն դատարանը դրանք հաշվի չի առել։ Ի հայտ է եկել ինչ-որ կտակ, նաև ներկայացվել է ինչ-որ մահվան վկայական՝ ըստ որոնց` այն մարդու մահանալուց հետո վերոնշյալ տարածքը կտակի ուժով անցել է նրանց։ Այդ ժամանակ 6-րդ վարչությունը գլխավոր դատախազության միջոցով ֆեդերալ հարցում է կատարել, ինչից պարզվել է, որ 2-րդ հարկում այդպիսի մարդ չի բնակվել և ԱՄՆ-ում չի մահացել, այդ տարածքի վերաբերյալ կտակ չկա, որի հիման վրա ՀՀ գլխավոր դատախազությունում հարուցվել է քրեական գործ։ Վերաքննիչ դատարանում վճիռը կայացվել է հօգուտ մյուս կողմի։ Հայտնել է, որ վերջին 15 տարիների ընթացքում այդ տարածքում շինություններ է կառուցել, շարունակում է տարածքը մեծացնել և տնօրինել։ Նշել է, որ երբ եկել են հարկադիր կատարման ծառայության աշխատողները և արգելանք կիրառել, նրանց հեռանալուց հետո շարունակել է շինություններն օգտագործել, այնտեղ կատարվող շինարարական աշխատանքները շարունակել։ Հայտնել է, որ իր տարածքը վերահսկում է շների օգտագործմամբ և եթե կարող են, թող գան և քանդեն, համարել է, որ բոլոր դատական վճիռներն ապօրինի են, քանի որ իրենց պարտավորեցրել են քանդել նույնիսկ 1991թ. կառուցված շինությունները։ Նշել է, որ իրեն հասկանալի չէ, թե ինչպես են իրեն մեղադրում ԴԱՀԿ ծառայության որոշում չկատարելու մեջ, եթե ինքը ԴԱՀԿ-ում պարտապան չի հանդիսանում։ Հայտնել է, որ հետագայում տեսել է Դնգիկյանի անվամբ խորհրդային նմուշի երկու հին վկայականներ, մեկը` 1994 թվականի սեփականության վկայական է, որտեղ նշված է մի մարդու անուն, ով մահացել է 1991 թվականին, սակայն վկայականը ստացել 1994 թվականին, իսկ երկրորդ վկայականը մի տղայի անունով է եղել, ով հանդիսացել է երկրորդ հարկի 47 քմ տարածքի սեփականատերը։ Թե ինչպես են ի հայտ եկել այդ վկայականները, տեղյակ չէ։ Նշել է, որ մորաքույրը` Էմմա Թելոյանը, այդ գործընթացներից որևէ տեղեկություն չունի, ուղղակի պարբերաբար փոստով նամակներ է ստացել։ Նշել է, որ մայրը` Վալենտինա Թելոյանն այդ գործընթացի վերաբերյալ ամբողջությամբ տեղեկացված չէ։ Հայտնել է, որ վճիռներով իրեն թողել են ընդամենը 18 քմ, սակայն չեն թողել այդ տարածք մուտք գործելու ճանապարհ։ Վճռով պահանջվել է քանդել 1990 թվականից կառուցված երկրորդ հարկը, ընդ որում` այն պետք է քանդի Էմմա Թելոյանը, սակայն վերջինս ֆիզիկապես կամ նյութապես ի վիճակի չէ դա կատարել, նաև չի քանդել, այդ կերպ` չի կատարել ԴԱՀԿ-ի պահանջը, քանի որ իր ձեռքում կան փաստաթղթեր, որոնք ապացուցում են, որ այդ ամենը շինծու է և կեղծված, վճիռներն ապօրինի են, քանի որ համապատասխան մարմինների կատարած ստուգումներով պարզվել էր, որ վիճարկվող գույքի նախկին սեփականատերերի կազմում Դնգիկյան ազգանունով անձնավորություն չի եղել։ Հայտնել է, որ ինքը լսել է, որ առաջին հարկում նախկինում ապրել է Վարդգես Դնգիկյանը՝ Գևորգ Դնգիկյանի եղբայրը, նաև լսել է, որ նրանց հայրը վիճել էր որդու հետ և մեկնել Սուխումի, ապա` ԱՄՆ։ Նշել է նաև, որ Գևորգ Դնգիկյանը դատական վճիռներով Պռոշյան 19 հասցեի կամ այդտեղ գտնվող «Քարանձավ» սննդի օբյեկտի նկատմամբ սեփականության իրավունք ձեռք չի բերել։
- Ամբաստանյալ Էմմա Թելոյանն առաջադրված մեղադրանքի շուրջ Առաջին ատյանի դատարանում հարցաքննվելիս իրեն մեղավոր չի ճանաչել, նշել է, որ Երևանի Պռոշյան 19 հասցեում գտնվող «Քարանձավ» սննդի օբյեկտի հետ առնչություն ունի այնքանով, որքանով իր քրոջ` Վալենտինա Թելոյանի ամուսինը մահանալուց որոշ ժամանակ առաջ գնել է տուն և այն գրանցել իր անվամբ, քանի որ աշխատանքի բերումով չի ցանկացել, որ այն գրանցվի նրա անվամբ։ Հետագայում, երբ քրոջ որդին` Լևոն Թելոյանը գնել է նոր տարածք, այն կրկին գրանցել են իր անվամբ։ Նշել է, որ սկսած 1970 թվականից մշտապես բնակվում է Արմավիրի մարզի Ալաշկերտ գյուղում, իր անվամբ հաշվառված վերոնշյալ տարածքների սեփականատերը չէ, այն երբևէ չի տնօրինել, «Քարանձավ» սննդի օբյեկտում չի աշխատել, թեև պատահել է, որ ժամանակ առ ժամանակ տարբեր առիթներով այցելել է քրոջը և վերջինի որդի Լևոնին։ Ալաշկերտ գյուղում գտնվող իր հասցեով՝ փոստով տարբեր փաստաթղթեր են ուղարկվել, որի կապակցությամբ տարածքի հետ կապված վեճից որոշակիորեն տեղյակ է, սակայն երբեք այդ գործընթացին չի խառնվել, բոլոր խնդիրները լուծել է քրոջ որդի Լևոնը, ով մինչ օրս ընտանիքով ապրում է Պռոշյան 19 հասցեով, նաև աշխատացնում է «Քարանձավ» օբյեկտը։ Նշել է, որ Գևորգ Դնգիկյանին չի ճանաչել, երբևէ չի տեսել, ուղղակի անունը ծանոթ է եղել փոստով ստացած նամակներից։ Նշել է, որ քույրը` Վալենտինա Թելոյանը բնակվել է նույն փողոցում, սակայն մեկ այլ տանը։ Փոստով ստացած նամակները փոխանցել է քրոջը և վերջինի որդուն, թեև դրանց օրինակ ստացել են նաև վերջիններս։ Նշել է, որ առաջին անգամ գնացել է նոտար իր քրոջ ամուսնու՝ Գագիկի հետ, այդտեղ են եղել ինքը, նոտարը և քրոջ ամուսինը, կնքել է նվիրատվության պայմանագիր։ Նոտարի մոտ Դնգիկյանի կամ որևէ այլ սեփականատիրոջ մասին խոսակցություն չի եղել։ Երկրորդ անգամ նոտարի մոտ գնացել է քրոջ որդու` Լևոնի հետ, իրենցից բացի այլ մարդ չի եղել։ Թե ինչ դատական ակտեր են կայացվել, դրանցով ինչ է որոշվել, չի իմացել, տեղյակ է միայն, որ եղել է շինությունը քանդելու վճիռ, սակայն տեղյակ չի եղել, թե դատարանի այդ որոշումն ինչու չի կատարվել։ Երբ խնդիրներ են ծագել, քրոջը խնդրել է տունն անվանափոխել, սակայն քրոջ խնդրանքով սպասել է մինչև գործընթացն ավարտվի։ Հայտնել է, որ գործարքների տարեթվերը չի հիշել, գործարքները կատարելուց ուղղակի ուղեկցվել է նոտարի մոտ, առաջին անգամ` քրոջ ամուսնու, երկրորդ անգամ քրոջ որդու կողմից, ցույց են տվել, թե որտեղ ստորագրի, ինչը կատարել է։
Հարցադրմանն ի պատասխան` նշել է, որ որևէ տեղեկություն չունի, թե իր անվամբ արդյո՞ք 17.000 ԱՄՆ դոլար գումար փոխանցվել է, թե` ոչ։
- ՀՀ ԱՆ ԴԱՀԿ ծառայությունից ստացված 2007թ. հունվարի 15-ի թիվ 01/08-18/07 կատարողական վարույթի նյութերում առկա են հետևյալ փաստաթղթերը`
- «Ջի ընդ Այ» ՍՊ ընկերության փաստաբանական գրասենյակի կողմից ԴԱՀԿ ապահովող ծառայությանը հասցեագրված 27.01.2007 թվականի 016/AG գրությունը, դրան կից կատարման ներկայացված ՀՀ քաղաքացիական գործերով վերաքննիչ դատարանի կողմից 2007թ. հունվարի 15-ին տրված՝ թիվ 06-4413 կատարողական թերթիկը, համաձայն որի` ենթակա է գրանցման Գևորգ Անդրանիկ Դնգիկյանի սեփականության իրավունքը Երևանի Պռոշյան փողոցի թիվ 19 հասցեում գտնվող շինությունների և հողամասերի նկատմամբ։ Էմմա Թելոյանը ենթակա է վտարման Երևանի Պռոշյան 19 հասցեում` Գևորգ Դնգիկյանին սեփականության իրավունքով պատկանող շինություններից ու հողամասից և դրանք ենթակա են հանձնման Գևորգ Դնգիկյանի անարգել տիրապետմանը, օգտագործմանը և տնօրինմանը։ Էմմա և Վալենտինա Թելոյանները պարտավորեցվել են դադարեցնել Երևանի Պռոշյան 19 հասցեի Գևորգ Դնգիկյանին սեփականության իրավունքով պատկանող տարածքում գործող «Քարանձավ» հասարակական սննդի օբյեկտի գործունեությունը։
- թիվ 01/08-18/07 կատարողական վարույթը հարուցելու մասին որոշումը, համաձայն որի՝ այն հարուցվել է 2007թ. հունվարի 26-ին, ՀՀ քաղաքացիական գործով վերաքննիչ դատարանի կողմից 2007թ. հունվարի 15-ին տրված 06-4413 կատարողական թերթի հիման վրա։
- պարտապանին որոշակի գործողությունների կատարելուն պարտաորեցնելու մասին որոշումը, համաձայն որի՝ 2007թ. ապրիլի 2-ին կայացված այդ որոշմամբ պարտապաններ Էմմա և Վալենտինա Թելոյաններին պարտադրվել է եռօրյա ժամկետում դադարեցնել Երևան քաղաքի Պռոշյան փողոցի 19 հասցեում՝ Գ. Դնգիկյանի սեփականության իրավունքով պատկանող տարածքում գործող «Քարանձավ» հասարակական սննդի օբյեկտի գործունեությունը։
- կատարողական գործողություններ կատարելու մասին ՀՀ ԱՆ ԴԱՀԿ ծառայության աշխատակիցների կազմած արձանագրությունները, համաձայն որոնց՝
ա/ 2009թ. ապրիլի 28-ին այցելություն է կատարվել «Քարանձավ» հասարակական սննդի օբյեկտ, պարզվել է, որ դրա գործունեությունը շարունակվում է, և այն դադարեցնելու համար կնքվել են օբյեկտի դռները։ Կատարողական գործողությունների կատարման ընթացքում ներկայացել է պարտապան Վալենտինա Թելոյանը, ով նախազգուշացվել է կնքված դռները բացելու և հասարակական սննդի օբյեկտի գործունեությունը շարունակելու դեպքում օրենքով սահմանված պատասխանատվության մասին։ Վերոնշյալ արձանագրությանը ծանոթացել և ստորագրել է գործով ամբաստանյալ Վալենտինա Թելոյանը։
բ/ 2009թ. դեկտեմբերի 24-ին այցելություն է կատարվել «Քարանձավ» հասարակական սննդի օբյեկտ, այցի ժամանակ պարզվել է, որ դռների կնիքները վնասված են, իսկ օբյեկտի գործունեությունը շարունակվում է։ Դռները կրկին կնքվել են՝ օբյեկտի գործունեության դադարեցման նպատակով։
- ՀՀ վարչական դատարանի 2010թ. հունիսի 21-ին կայացված թիվ ՎԴ/03980510 վճիռը, համաձայն որի՝ հարկադիր կատարողի որոշումը դիտավորյալ չկատարելու կամ օրենքով նրա վրա դրված պարտականությունների կատարմանը խոչընդոտելու համար Էմմա և Վալենտինա Թելոյաններից 200.000 ՀՀ դրամ վարչական տուգանքի գումարը բռնագանձելու վերաբերյալ ՀՀ ԱՆ դատական ակտերի հարկադիր կատարման ծառայության հայցապահանջը բավարարվել է։ Նիստի վայրի և ժամանակի վերաբերյալ պատշաճ կարգով ծանուցված Վալենտինա և Էմմա Թելոյանները 2010թ. հունիսի 7-ին նշանակված դատական նիստին չեն ներկայացել, որի կապակցությամբ գործը քննվել և լուծվել է նրանց բացակայությամբ։
Կատարողական գործողություններ կատարելու մասին ՀՀ ԱՆ ԴԱՀԿ ծառայության աշխատակիցների կազմած արձանագրությունները, համաձայն որոնց՝
ա/ 2015թ. փետրվարի 2-ին ՀՀ ԱՆ ԴԱՀԿ ծառայության աշխատակիցները վերստին այցելություն են կատարել «Քարանձավ» հասարակական սննդի օբյեկտ, պարզվել է որ պարտապանը տարածքն ինքնակամ չի ազատել։ Օբյեկտի դռները վերստին կնքվել են։ Արձանագրությունը ծանոթացվել է Լ. Թելոյանին։
բ/ 2015թ. փետրվարի 10-ին իրականացված այցելության ժամանակ պարզվել է, որ Երևան քաղաքի Պռոշյան 19 հասցեում գտնվող «Քարանձավ» հասարակական սննդի օբյեկտի դռների կնիքները վնասված են, օբյեկտի գործունեությունը շարունակվում է։ Վերոնշյալ արձանագրությանը ծանոթացել և դրա հավաստիությունն իր ստորագրությամբ հաստատել է գործով ամբաստանյալ Լևոն Թելոյանը։
2. «Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» ՓԲ ընկերության «Հյուսիս» մասնաճյուղից 2015թ. հունիսի 8-ին ստացված 4Մ-474 գրությամբ, ըստ որի` այդ մասնաճյուղում 008920 բաժանորդական քարտի տակ ձևակերպված է ԱՁ «Վալենտինա Թելոյանը» եռաֆազ սնուցմամբ, Պռոշյան 1-ին նրբ. 58/3 տան հասցեով, որտեղից էլ Թելոյանները միացրել են Պռոշյան 19 հասցեում գործող օբյեկտի էլեկտրասնուցումը։
3. Երևանի գազաֆիկացման և գազամատակարարման մասնաճյուղից 2015թ. հունիսի 17-ին ստացված 22-09/1806 գրությամբ, ըստ որի՝ «Գազպրոմ Արմենիա» ՓԲ ընկերության Երևանի ԳԳՄ Աջափնյակ-Դավթաշեն ՏԱՇ ծառայության աշխատակիցների կողմից ստուգայց է կատարվել ք. Երևան Պռոշյան 19 հասցեում գործող «Քարանձավ» հասարակական սննդի օբյեկտ, որի արդյունքում պարզվել է, որ Պռոշյան 1 նրբ. 58/3 հասցեին ամրակցված գազահաշվիչի ելքի խողովակից, ապօրինի միացված կետից, ինքնակամ բնական գազ է մատակարարվել Պռոշյան 19 հասցեում գտնվող տարածք, որը զոդման միջոցով ապամոնտաժվել է։
4. «Երևան Ջուր» ՓԲ ընկերությունից 2015թ. հունիսի 26-ին ստացված գրությամբ, համաձայն որի` Վալենտինա Թելոյանի անվամբ բաժանորդային քարտը բացվել է նախքան «Երևան Ջուր» ՓԲ ընկերության գործունեությունը՝ 2006թ. հունիսի 1-ը։ Նույն գրությամբ նաև հայտնվել է, որ Պռոշյան 19 հասցեի ջրամատակարարման դադարեցումն ընթացքի մեջ է։
Երևան քաղաքի Պռոշյան 19 հասցեի կադաստրային գործի զննության արձանագրությամբ, համաձայն որի` ՀՀ կառավարությանն առընթեր անշարժ գույքի կադաստրի պետական կոմիտեից ստացված, 513 թերթերից բաղկացած վերոնշյալ գործում առկա է ՀՀ քաղաքացիական վերաքննիչ դատարանի 03-1744 վճիռը, ըստ որի` հողի մասով մասնակի անվավեր է ճանաչվել 1994թ. փետրվարի 18-ի թիվ 5-1031 նվիրատվության պայմանագրի հիման վրա 1994թ. փետրվարի 21-ին Էմմա Թելոյանին տրված սեփականության վկայականը` հողամասի բնութագրի մասից հանելով 960 քմ ընդհանուր գրառումը, անվավեր է ճանաչվել նաև 2002թ. դեկտեմբերի 17-ի Էմմա Թելոյանի անվամբ հաշվառված և գրանցված 195.5 քմ տարածությամբ ինքնակամ կառույցի գրանցումը և դրա հիման վրա այդ մասով տրված թիվ 1013437 սեփականության վկայականը։ Էմմա Թելոյանը պարտավորեցվել է` քանդելու իրենց կողմից կառուցված ինքնակամ շինություններն ամբողջությամբ, վերականգնելու իր կողմից քանդված քարե պարիսպը։ Նույն վճռի համաձայն` 2003թ. փետրվարի 4-ի առուվաճառքի պայմանագրով Երևան քաղաքի Պռոշյան 19 տան 1-ին հարկի նկատմամբ Էմմա Թելոյանին անցած գնորդի իրավունքները և պարտականությունները փոխանցվել են Գևորգ Դնգիկյանին և անվավեր է ճանաչվել Է. Թելոյանի անվամբ տրված 2003թ. փետրվարի 6-ի սեփականության իրավունքի վկայականը` 2003թ. փետրվարի 4-ի առուվաճառքի պայմանագրի առարկայի մասով։
Ըստ վերոնշյալ զննության արձանագրության` կադաստրային գործում առկա է նաև ՀՀ քաղաքացիական գործերով վերաքննիչ դատարանի 03-1744 գործով կայացրած վճիռը պարզաբանելու մասին որոշումը, համաձայն որի` Էմմա Թելոյանի անվամբ 1994թ. սեփականության իրավունքի վկայագիրը հողի մասով դատարանի վճռով անվավեր է ճանաչվել, ուստի այդ վկայագրի հիմքով 2002թ. նրա անվամբ տրված սեփականության իրավունքի վկայականը հողի մասով մեխանիկորեն անվավեր է ճանաչվել։ Ըստ նույն որոշման` տնամերձ 960 քմ հողը պետք է գրանցվեր Գ. Դնգիկյանի անվամբ։ Պարզաբանվել է նաև, որ Է. Թելոյանը 1994թ. հողը նվեր չի ստացել, նրա անշարժ գույքի տակ 17.5 քմ հողը պատկանում է Գևորգ Դնգիկյանին։
Պռոշյան փողոցի 19 տան սեփականության վկայականով, համաձայն որի` տվյալ հասցեում գտնվող 40.4 քմ բնակելի և 34.1 քմ օժանդակ մակերեսի, ինչպես նաև 858.5 քմ մակերեսով հողամասի սեփականության իրավունքը պատկանում է Գևորգ Անդրանիկի Դնգիկյանին, որի համար հիմք է հանդիսացել ըստ կտակի ժառանգության իրավունքի թիվ 5-2009 վկայագիրը` հաստատված 1997թ. հուլիսի 4-ին։
Դեպքի վայրի զննության արձանագրությամբ, համաձայն որի՝ 2015թ. ապրիլի 7-ին` ժամը 22.45-ից մինչև 23.35-ն ընկած ժամանակահատվածում Լևոն Թելոյանի մասնակցությամբ կատարված այդ քննչական գործողության ընթացքում և արդյունքներով պարզվել է, որ Երևան քաղաքի Պռոշյան 19 հասցեում գտնվող «Քարանձավ» հասարակական սննդի օբյեկտը զննության պահին բաց է, որտեղ ծավալվում է նպատակային գործունեություն։
- Պաշտպանական կողմի միջնորդությամբ հրավիրված և հարցաքննված վկա Սուսաննա Զեյնալյանն Առաջին ատյանի դատարանում հայտնել է, որ տուժող Գևորգ Դնգիկյանին չի ճանաչում, վերջինի անունը լսել է սույն գործի առնչությամբ։ Նշել է, որ կարճատև դադարով, սակայն շուրջ 4-ից 5 տարի աշխատում է Լևոն Թելոյանի մոտ` Երևանի Պռոշյան 20 հասցեում գտնվող «Քարանձավ» հյուրանոցում, որպես սպասք լվացող, աշխատում է հերթափոխով, յուրաքանչյուր երկրորդ կամ երրորդ օրը մեկ։ Նշել է նաև, որ գրանցված աշխատող չէ։ Հայտնել է, որ Լևոն Թելոյանը բնակվում է «Քարանձավ» հյուրանոցի սենյակներից մեկում` կնոջ և երկու երեխաների հետ միասին, իսկ Լևոնի մայրը` Վալենտինա Թելոյանը, բնակվում է նույն «Քարանձավ» հյուրանոցային համալիրի հարևանությամբ գտնվող տանը։ Նշել է, որ Լևոնի մորաքույրը` Էմմա Թելոյանը, ապրում է Արմավիրի մարզում։ Նշել է, որ «Քարանձավը» չի ղեկավարվել Վալենտինա և Էմմա Թելոյանների կողմից, վերջինները ժամանակ առ ժամանակ այդտեղ եկել, սուրճ են խմել և հեռացել։ Մոտ 2 տարի առաջ հյուրանոց են եկել հարկադիր կատարման ծառայության աշխատակիցները, թղթով և կպչուն ժապավենով կնքել են չորս սենյակ, որոնցից մեկում իր ընտանիքի հետ բնակվել է Լևոնը։ Երբ հաջորդ հերթափոխին եկել է աշխատանքի վայր, կնիքներն այլևս չեն եղել, իսկ թե ով կամ ովքեր էին դրանք վնասել` տեղյակ չէ։
- Պաշտպանական կողմի միջնորդությամբ հրավիրված և հարցաքննված վկա Սուսաննա Սարգսյանն Առաջին ատյանի դատարանում հայտնել է, որ աշխատում է Լևոն Թելոյանի մոտ, ճանաչում է նաև վերջինի մորը` Վալենտինա Թելոյանին և մորաքրոջը` Էմմա Թելոյանին։ Նշել է, որ կարճատև դադարներով աշխատել և աշխատում է «Քարանձավ» հյուրանոցում։ Պռոշյան 19 հասցեում գտնվող «Քարանձավ» հյուրանոցում Լևոն Թելոյանը նաև բնակվում է կնոջ և երկու որդիների հետ։ Վալենտինա Թելոյանը ևս բնակվում է նույն հյուրանոցում, սակայն Լևոնից առանձին։ Ինչ վերաբերում է Էմմա Թելոյանին, ով հյուրանոցի հետ առնչություն չունի, այդ վայրում չի բնակվում, ամիսը կամ երկու ամիսը մեկ այցելել է հյուրանոց` հարազատներին տեսնելու։ Հայտնել է, որ «Քարանձավում» ի սկզբանե իրեն աշխատանքի է ընդունել Լևոն Թելոյանը, ով հանդիսանում է իր ղեկավարը։ Հայտնել է, որ չի կարող ստույգ հիշել, թե հարկադիր կատարման ծառայության աշխատակիցները երբ են հյուրանոց այցելել, քանի որ դրան ականատես չի եղել, սակայն հաջորդ օրը, երբ ներկայացել է աշխատանքի, տեղեկացել է, որ այդ աշխատակիցները կնքել են 4 սենյակներ, դրանց թվում` նաև այն սենյակը, որտեղ ապրում էր Լևոնն ընտանիքի հետ։ Թե ինչպես են այդ կնիքները վնասվել, տեղյակ չէ, հնարավոր է, որ դրսի երեխաները կամ հյուրանոցի հաճախորդներն են պոկել։ Նշեց, որ կնիքները թղթից էին, փակցված էին կպչուն ժապավենով։

5. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով վերաքննիչ բողոքը` բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, լսելով ամբաստանյալների և նրանց պաշտպանի, տուժողի ներկայացուցչի վերաքննիչ բողոքների հիմնավորումները, վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ներքին համոզմամբ, հանգում է հետևության, որ վերաքննիչ բողոքները պետք է մերժել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի հունիսի 20-ի դատավճիռը` թողնել օրինական ուժի մեջ` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 322-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
1. Ինքնիրավչությունը՝ օրենքով կամ այլ նորմատիվ իրավական ակտով սահմանված կարգի խախտմամբ իր իրական կամ ենթադրյալ իրավունքներն ինքնակամ (ինքնագլուխ) իրականացնելը, որն էական վնաս է պատճառել անձանց իրավունքներին կամ օրինական շահերին կամ խոշոր վնաս՝ պետական կամ հասարակական շահերին՝
պատժվում է տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի երեքհարյուրապատիկից հինգհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանքով՝ մեկից երեք ամիս ժամկետով»:
Վճռաբեկ դատարանը Վարդան Պետորսյանի գործով 2010 թվականի դեկտեմբերի 23-ի թիվ ԱՎԴ1/0063/01/09 որոշման մեջ արտահայտել է հետևյալ դիրքորոշումը. «(...) Ինքնիրավչության հանցակազմը նյութական է, այսինքն` հանցագործությունն ավարտված է համարվում այլ անձանց իրավունքներին և օրինական շահերին էական, իսկ պետության ու հասարակության շահերին` խոշոր վնաս պատճառելու դեպքում: Ինքնիրավչությունը, որի արդյունքում էական վնաս չի պատճառվել, քրեորեն հետապնդելի արարք չէ:
Վնասը կարող է դրսևորվել ինչպես նյութական, այնպես էլ անձի սահմանադրական և այլ իրավունքների խախտման տեսքով, կարևորն այն է, որ ինքնիրավ գործողության և առաջացած վնասի միջև լինի պատճառահետևանքային կապ: Պատճառված վնասի էական լինելը պետք է որոշվի յուրաքանչյուր դեպքում՝ ելնելով գործի կոնկրետ հանգամանքներից (...)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի համաձայն`
«Քրեական պատասխանատվության միակ հիմքը հանցանք, այսինքն` այնպիսի արարք կատարելն է, որն իր մեջ պարունակում է քրեական օրենքով նախատեսված հանցակազմի բոլոր հատկանիշները»:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր 2007 թվականի հուլիսի 13-ի թիվ ՎԲ-107/07 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը` «(...) Արարքը հանցավոր է ճանաչվում միայն այն դեպքում, երբ առկա են քրեական օրենքով նախատեված բոլոր հատկանիշները: Հանցագործությունն իրենից ներկայացնում է չորս պարտադիր տարրերի միասնություն, այն է` օբյեկտ, օբյեկտիվ կողմ, սուբյեկտ, սուբյեկտիվ կողմ: Նշվածներից թեկուզ մեկի բացակայությունն անձի արարքում վկայում է հանցակազմի բացակայության մասին (...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն`
«Հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ»:
Նույն հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն`
«Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 365-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«Մեղադրական դատավճիռը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում, երբ հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատական քննության ընթացքում: Հանցանքը կատարելու մեջ ամբաստանյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված, եթե դատարանը, ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դատական քննության ընթացքում գործի հանգամանքների հետազոտման արդյունքների վրա, դատաքննության ժամանակ հետազոտված հավաստի ապացույցների հիման վրա, ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, սույն օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-4-րդ կետերում նշված հարցերին տալիս է հաստատող պատասխաններ»:
«Ապացույցների բավարարություն» հասկացության էությունը, ինչպես նաև ապացույցների բավարարությունը որոշելու ընդհանուր չափանիշներին ու դրանցից յուրաքանչյուրի բնութագրին վերաբերող հարցերը ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից քննարկվել և վերլուծվել են Ս. Սաքանյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշման շրջանակներում:
Մասնավորապես, վկայակոչված որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, համեմատական վերլուծության ենթարկելով «ապացուցման առարկա» և «ապացույցների բավարարություն» հասկացությունները, նշել է. «(…) եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության: Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ինչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ինչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար:
Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը:
Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև երբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած: Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե երբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը:
Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգային վերլուծության հիման վրա արձանագրում է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները`
1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք,
2)դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն,
3) անմեղության կանխավարկած» (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշումը):
Մեկ այլ` Մ. Հակոբյանի գործով որոշման մեջ անդրադառնալով անձի մեղավորության հաստատման համար հաղթահարման ենթակա անհրաժեշտ չափանիշներից մեկին` անմեղության կանխավարկածին, ՀՀ վճռաբեկ դատարանը շեշտել է, որ. «Ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում թվարկված` ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում` կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով: Այլ խոսքով` հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի: Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը (…)» (տե՛ս Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշումը):
Ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս չափանիշին` ներքին համոզմունքին, ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Մ. Հովհաննիսյանի և Ա. Մարտիրոսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ և դիրքորոշում ձևավորել այն մասին, որ. «Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով, այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ: (…)» (տե՛ս Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշումը):
Մեկ այլ` Ա. Ավագյանի և Վ. Սահակյանի վերաբերյալ որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նաև նշել է, որ. «(…) քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով` մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած»:
Նույն որոշման մեջ անդրադառնալով ապացույցի արժանահավատության հարցին` ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ. «Ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը նույնպես վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը: Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում: Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները.
ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ` փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա),
բ) ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ` վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն),
գ) ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը,
դ) ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը,
ե) նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից:
Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ` բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը: Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում: Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները:
Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ դատարանի եզրահանգումները պետք է հիմնվեն գործում առկա փաստական տվյալների վրա» (տե՛ս Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումը):
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«2. Քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման, իսկ գործի վարույթը ենթակա է կարճման` կատարված հանցագործությանը կասկածյալի կամ մեղադրյալի մասնակցությունն ապացուցված չլինելու արդյունքում, եթե սպառված են նոր ապացույցներ ձեռք բերելու բոլոր հնարավորությունները»:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում ստուգման ենթարկելով քրեական գործի հիմքում դրված ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրները, յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով թույլատրելիության, վերաբերելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ղեկավարվելով օրենքով, ներքին համոզմամբ, իրավացիորեն եկել է եզրահանգման, որ Լևոն և Վալենտինա Թելոյանները օրենքով սահմանված կարգի խախտմամբ ինքնակամ /ինքնագլուխ/ իրականացրել են Երևան քազաքի Պռոշյան փողոցի 19 հասցեում գտնվող անշարժ գույքի նկատմամբ իրենց ենթադրյալ իրավունքները, որն էական վնաս է պատճառել տուժող Գևորգ Դնգիկյանի իրավունքներին և օրինական շահերին:
Անդրադառնալով ամբաստանյալնների պաշտպանի վերաքննիչ բողոքում արտահայտված այն պնդմանը, որ ոչ Վալենտինա Թելոյանը, ոչ էլ Լևոն Թելոյանը որևէ առնչություն չունեն վերագրված արարքին՝ Վերաքննիչ դատարանը, վերահաստատելով Առաջին ատյանի իրավական դիրքորոշումը, գտնում է, որոշ դատական ակտերում և որոշումներում Լևոն Թելոյանի անունը հիշատակված չլինելը հիմք չէ վերագրված արարքին Լևոն Թելոյանի, ինչպես նաև Վալենտինա Թելոյանի առնչությունը հերքելու համար: Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանն իրավացիորեն նշել է, որ Երևան քաղաքի Պռոշյան 19 հասցեում գտնվող անշարժ գույքերը փաստացի պատկանել, իսկ մինչև 2015 թվականի ապրիլի 7-ը նաև շահագործվել են ամբաստանյալներ Լևոն և Վալենտինա Թելոյանների կողմից, ինչն էլ բավարար է վերջինների կողմից ինքնիրավչության հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը կազմող գործողություններ կատարելը հիմնավորելու համար:
Ինչ վերաբերում է վերաքննիչ բողոքի այն պատճառաբանությանը, համաձայն որի` Առաջի ատյանի դատարանը չի նշել, թե ինչ վնաս է պատճառվել Դնգիկայանին՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանն իրավացիորեն նշել է, որ Դնգիկյանին պատճառված էական վնասը դրսևորվել է վերջինին պատկանող անշարժ գույքը տնօրինելու, տիրապետելու և օգտագործելու սահմանադրորեն երաշխավորված իրավունքից զրկելով:
Այսպիսով, Առաջին ատյանի դատարանը հիմնավոր եզրահանգման է եկել այն մասին, որ ամբաստանյալներ Վալենտինա Թելոյանի և Լևոն Թելոյանի կողմից կատարված արարքը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 322-րդ հոդվածի 1-ին մասին, ուստի Վալենտինա և Լևոն Թելոյանի պաշտպան Արմեն Հարությունայնի վերաքննիչ բողոքն ամբաստանյալներին արդարացնելու մասով ենթակա է մերժման:
Անդրադառնալով ամբաստանյալներ Վալենտինա և Լևոն Թելոյաններին վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատելու մասով դատավճիռը բեկանելու և փոփոխելու վերաբերյալ Գևորդ Դնգիկյանի ներկայացուցիչ Տիգրան Աթանեսյանի վերաքննիչ բողոքի պատճառաբանություններին` Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել հետևյալը`
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 322-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
<<1. Ինքնիրավչությունը՝ օրենքով կամ այլ նորմատիվ իրավական ակտով սահմանված կարգի խախտմամբ իր իրական կամ ենթադրյալ իրավունքներն ինքնակամ (ինքնագլուխ) իրականացնելը, որն էական վնաս է պատճառել անձանց իրավունքներին կամ օրինական շահերին կամ խոշոր վնաս՝ պետական կամ հասարակական շահերին՝
պատժվում է տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի երեքհարյուրապատիկից հինգհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանքով՝ մեկից երեք ամիս ժամկետով>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն.
«2. Ոչ մեծ ծանրության հանցագործություններ են համարվում դիտավորությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երկու տարի ժամկետով ազատազրկումը, կամ որոնց համար նախատեսված է ազատազրկման հետ կապ չունեցող պատիժ, ինչպես նաև անզգուշությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երեք տարի ժամկետով ազատազրկումը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի համաձայն.
«1.Անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից, եթե հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից անցել են հետևյալ ժամկետները.
1) երկու տարի՝ ոչ մեծ ծանրության հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից (...):
2. Վաղեմության ժամկետը հաշվարկվում է հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելու պահը։ (…)»
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե`
(...).
6) անցել են վաղեմության ժամկետները
(...):
5. Դատարանը, հայտնաբերելով քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանքներ, լուծում է ամբաստանյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու հարցը:
6. Սույն հոդվածի առաջին մասի 6-րդ և 13-րդ կետերում նշված հիմքերով գործի վարույթի կարճում և քրեական հետապնդման դադարեցում չի թույլատրվում, եթե դրա դեմ առարկում է մեղադրյալը: Այս դեպքում գործի վարույթը շարունակվում է սովորական կարգով»:
Վճռաբեկ դատարանը իր 2011 թվականի հոկտեմբերի 20-ի թիվ ԳԴ5/0022/01/10 որոշման մեջ արտահայտել է հետևյալ դիրքորոշումը. «(...) քրեական օրենսդրությամբ, կապված արարքի բնույթից և հանրության համար վտանգավորության աստիճանից, նախատեսված են քրեական պատասխանատվության ենթարկելու տարբեր ժամկետներ, որոնց անցնելու դեպքում կատարված արարքը կորցնում է իր վտանգավորությունը, և անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից։ Վերոգրյալի հիման վրա քրեադատավարական օրենքը վաղեմության ժամկետն անցնելը դիտում է որպես քրեական գործի վարույթը և քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանք` սահմանելով, որ քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե անցել են վաղեմության ժամկետները։
Միևնույն ժամանակ քրեադատավարական օրենքը վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատելու պարտադիր նախապայման է դիտում մեղադրյալի համաձայնությունը, որի բացակայությունը ենթադրում է վարույթի շարունակում ընդհանուր կարգով։ Ինչպես երևում է նշված արգելքը սահմանող իրավանորմի վերլուծությունից, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետի կիրառման համար ենթադրյալ իրավախախտում կատարած անձի համաձայնությունն անհրաժեշտ է միայն այն դեպքում, երբ քրեական գործն արդեն իսկ հարուցված է, և անձը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, այսինքն` նրա նկատմամբ սկսվել է քրեական հետապնդում: (...)»։
Մեկ այլ՝ 2014 թվականի մարտի 28-ի թիվ ԵՇԴ/0055/01/11 որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանը նշել է. «(...) Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ այն դեպքում, երբ անձին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետը լրանում է գործի դատական քննության փուլում, այդ հիմքով նրա նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու ընթացակարգի իրականացման պարտականությունը կրում է դատարանը։ Մասնավորապես, դատարանը պետք է պարզի, թե արդյոք ամբաստանյալը համաձայն է, որ նրա նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցվի քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով։ Անձի համաձայնությունն ստանալու դեպքում դատարանը պարտավոր է դադարեցնել նրա նկատմամբ քրեական հետապնդումը, իսկ համաձայնության բացակայության դեպքում պետք է դատական քննությունը շարունակի ընդհանուր կարգով, սակայն դատավճիռ կայացնելիս` դադարեցնի անձի նկատմամբ քրեական հետապնդումը։(...):»
Նույն որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանը նաև նշել է. «(...) քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցած լինելու հիմքով ամբաստանյալների նկատմամբ .... քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և քրեական գործի վարույթը կարճելու հարցի լուծման համար էական նշանակություն ունի ... նրանց մեղսագրված արարքն ավարտված համարելու պահի որոշումը (...):»
Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալներ Վլենտինա Թելոյանին և Լևոն Թելոյանին քրեական պատասխանատվությունից ազատելիս արձանագրել է հետևյալը.
«(...) Դատարանը որպես ամբաստանյալ Լևոն Թելոյանի անձը դրականորեն բնութագրող տվյալ է գնահատում՝ նախկինում դատապարտված կամ այլ կերպ արատավորված չլինելը (ըստ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոն 2017թ. ապրիլի 10-ին կատարած հարցման արդյունքների):
Դատարանը որպես ամբաստանյալ Վալենտինա Թելոյանի անձը բնութագրող տվյալ է գնահատում՝ նկախկինում դատապարտված կամ այլ կերպ արատավորված չլինելը (ըստ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոն 2017թ. ապրիլի 10-ին կատարած հարցման արդյունքների), սեռը և տարիքը (ծնվել է 1954 թվականին):
Դատարանն ամբաստանյալներ Լևոն և Վալենտինա Թելոյանների պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներ չարձանագրեց:
Վերոնշյալ տվյալները հաստատվել են քրեական գործի նյութերում առկա փաստական տվյալներով, իրական են և ողջամտորեն նվազեցնում են ամբաստանյալներ Լևոն և Վալենտինա Թելոյանների անձի հանրային վտանգավորությունը: (...):
Ըստ ամբաստանյալներ Լևոն և Վալենտինա Թելոյաններին որպես մեղադրյալ ներգրավելու որոշման և մեղադրական եզրակացության՝ նրանց վերագրված ինքնիրավչությունն ավարտվել է 2015թ. ապրիլի 7-ին:
ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոն 2017թ. ապրիլի 10-ին կատարված հարցման արդյունքներով պարզվել է, որ գործով ամբաստանյալներ Լևոն և Վալենտինա Թելոյանները նախկինում դատապարտված չեն, հետախուզման մեջ չեն գտնվել և ինֆորմացիոն կենտրոն հարցում կատարելու օրվա դրությամբ քրեական օրենքով նախատեսված որևէ նոր արարք նրանց չի վերագրվում:
Այսպիսով, Դատարանն արձանագրում է, որ գործով ամբաստանյալներ Լևոն և Վալենտինա Թելոյաններին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 322 հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցավոր արարքի կատարման համար քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետը լրացել է վերագրված հանցավոր արարքն ավարտված համարելու օրվանից 2 տարի անց՝ 2017 թ. ապրիլի 7-ին (ըստ մեղադրանքի ձևակերպման), այդ ժամկետի հոսքը չի կասեցվել կամ ընդհատվել:
Տվյալ պարագայում, ամբաստանյալներ Լևոն և Վալենտինա Թելոյանների մեղավորությունը հաստատված համարելով, Դատարանը նրանց ազատում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 322-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված քրեական պատասխանատվությունից՝ քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցնելու պատճառաբանությամբ: (...)»:
Անդրադառնալով Գևորդ Դնգիկյանի ներկայացուցիչ Տիգրան Աթանեսյանի վերաքննիչ բողոքում արտահայտված այն պնդմանը, որ ամբաստանյալներին վերագրված ինքնիրավչությունը տևող հանցագործություն է և 2017 թվականի ապրիլի 7-ին չի ավարտվել՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ինքնիրավչության հանցակազմը նյութական է, որն ավարտված է համարվում հանրարեն վտանգավոր հետևանքները վրա հասնելու պահից: Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը իրավացիորեն նշել է, որ ամբաստանյալներին վերագրված ինքնիրավչությունն ավարտվել է 2015 թվականի ապրիլի 7-ին, ինչպես նշված է մեղադրական եզրակացությունում: Այդ ժամկետի հոսքը կասեցված կամ ընդհատված չի եղել:
Ինչ վերաբերում է այն պնդմանը, որ Առաջին ատյանի դատարանը սխալ է կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածը 1-ին և 3-րդ մասերը և չի կիրառել 2-րդ մասը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից ակնհայտ է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 322-րդ հոդվածի 1-ին մասով ամբաստանյալներ Վալենտինա Թելոյանին և Լևոն Թելոյանին քրեական պատասխանատվությունից ազատելիս՝ Առաջին ատյանի դատարանը ղեկավարվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածով սահմանված վաղեմության ժամկետն անցնելու հետևանքով քրեական պատասխանատվությունից ազատելու ընդհանուր սկզբունքով, ըստ էության եկել է հիմնավոր եզրահանգման ամբաստանյալններին քրեական պատասխանատվությունից ազատելու վերաբերյալ:
Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից ամբաստանյալներ Վալենտինա և Լևոն Թելոյաններին քրեական պատասխանատվությունից ազատելու վերաբերյալ դատական ակտ կայացնելիս Առաջին ատյանի դատարանի կողմից նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի խախտումներ թույլ չեն տրվել, դատավճիռն օրինական է, հիմնավորված ու պատճառաբանված, համապատասխանում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին, հետևաբար վիճարկվող դատական ակտը պետք է թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ Գևորդ Դնգիկյանի ներկայացուցիչ Տիգրան Աթանեսյանի վերաքննիչ բողոքը` մերժել:
Ինչ վերաբերում է Էմմա Թելոյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 322-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղավոր ճանաչելու և դատապարտելու՝ տուժող Գևորգ Դնգիկյանի ներկայացուցիչ Տիգրան Աթանեսյանի պահանջին՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանն իրավացիորեն նշել է, որ Էմմա Թելոյանի մեղավորությունն ապացուցող բավարար փաստարկ չէ Երևանի Պռոշյան 19 հասցեում գտնվող անշարժ գույքերը ժամանակին Էմմա Թելոյանի անվամբ հաշվառելը՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ վերջինը երբևէ այդ գույքի փաստացի սեփականատեր չի հանդիսացել, ինքնիրավչության հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը կազմող որևէ գործողության չի առնչվել:
Ինչ վերաբերում է վերաքննիչ բողոքի այն պնդմանը, որ Առաջին ատյանի դատարանը չի նշել, թե որոնք են կոնկրետ այդ գործողությունները, որոնց կատարումը անհրաժեշտ պայման է ինքնիրավչության հանցակազմի օբյեկտիվ կողմի առկայության համար՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Էմմա Թելոյանի արարքում ինքնիրավչության հանցակազմի հաստատման համար անհրաժեշտ է վերջինի կողմից Երևան քաղաքի Պռոշյան 19 հասցեում գտնվող անշարժ գույքերի նկատմամբ տիրապետման, օգտագործման և տնօրինման իրավունքների օրենքով կամ նորմատիվ ակտով սահմնաված կարգի խախտմամբ ինքնակամ իրականացումը: Ուստի, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Էմմա Թելոյանի կողմից իրեն վերագրվող հանցագործությունը կատարելու հիմքում չի կարող դրվել տուժող Գևորգ Դնգիկյանի ներկայացուցիչ Տիգրան Աթանեսյանի այն պնդումը, որ Էմմա Թելոյանի կողմից իր անվամբ սեփականության իրավունքի գրանցումները, դատավարություններին մասնակցությունը, իր անունից տարբեր բողոք-դիմումներ ներկայացնելը և դե յուրե վեճի կողմ հանդիսանալը բավարար են ինքնիրավչության հանցակազմի հաստատման համար:
Այսպիսով, տուժող Գևորգ Դնգիկայնի ներկայացուցիչ Տիգրան Աթանեսյանի վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում վերանայելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը, Առաջին ատյանի դատարանի կողմից հետազոտված, նաև Վերաքննիչ դատարանի կողմից թույլատրելի ճանաչված ապացույցների վերլուծության և գնահատման արդյունքում, մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր չփարատված կասկածները մեկնաբանելով հօգուտ ամբաստանյալի` Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ ամբաստանյալ Էմմա Թելոյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 322-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքը հաստատող ապացույցների բավարար ամբողջություն չի ստեղծվում, ուստի ապացուցված չէ ամբաստանյալ Էմմա Թելոյանի կողմից իրեն մեղսագրված` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 322-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարումը: Ուստի այս մասով Գևորգ Դնգիկյանի ներկայացուցիչ Տիգրան Աթանեսյանի վերաքննիչ բողոքը ևս ենթակա է մերժման:
Վերաքննիչ դատարանի լիազորություններն ամրագրած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 394-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի 1-ին պարբերության համաձայն` գործն ըստ էության լուծող դատական ակտերի վերաքննության արդյունքում վերաքննիչ դատարանը` մերժում է վերաքննիչ բողոքը` դատական ակտը թողնելով օրինական ուժի մեջ:
Ելնելով վերոգրյալներից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ, 394-րդ, 402-րդ, 404-րդ, 412-րդ և 418-րդ հոդվածներով, Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Ամբաստանյալներ Վալենտինա Թելոյանի և Լևոն Թելոյանի պաշտպան Արմեն Հարությունյանի և տուժող Գևորգ Դնգիկյանի ներկայացուցիչ Տիգրան Աթանեսյանի վերաքննիչ բողոքները մերժել:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2017 թվականի հունիսի 20-ի ԵԱՔԴ/0123/01/15 դատավճիռը թողնել օրինական ուժի մեջ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ
Իսկականի հետ ճիշտ է`


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ռ. ԲԱՐՍԵՂՅԱՆ