ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
ԵԱՔԴ/0098/01/15
Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական
շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի
դատավճիռը կայացրած դատարանի կազմը
նախագահող դատավոր` Ա.Մկրտչյանի

ՈՐՈՇՈՒՄ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

03 փետրվարի 2016թ. ք.Երևան

ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ /այսուհետ`
Վերաքննիչ դատարան/ հետևյալ կազմով`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐª Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Գ.ՄԵԼԻՔ-ՍԱՐԳՍՅԱՆ
Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
քարտուղարությամբª Ռ.Դավոյանի

մասնակցությամբ`
մեղադրող` Լ.Մանուկյանի
պաշտպաններ` Վ.Դավթյանի
Ա.Ումրշատյանի
ամբաստանյալ` Վ.Առաքելյանի

դռնբաց դատական նիստում պաշտպան Վ.Դավթյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա վերանայելով Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2015թ. սեպտեմբերի 16-ի դատավճիռը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Վահագն Գագիկի Առաքելյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 1-ին մասով` 2/երկու/ դրվագով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. Թիվ 14123615 քրեական գործը հարուցվել է 21.04.2015թ. ՀՀ ոստիկանության Արաբկիրի վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Գ.Աղաջանյանի կողմից` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործությունների հատկանիշներով և ընդունվել է վարույթ:
2. Նախաքննության մարմնի 21.04.2015թ. որոշմամբ Վ.Առաքելյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին:
3. ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Հ.Ռափյանի 28.04.2015թ. որոշմամբ թիվ 14123615 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ:
4. Նախաքննության մարմնի 28.04.2015թ. որոշմամբ Վ.Առաքելյանը որպես մեղադրյալ է ներգրավվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 1-ին մասով` 2/երկու/ դրվագով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
5. 03.06.2015թ. Վ.Առաքելյանի վերաբերյալ քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան:
6. Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր Ա.Մկրտչյանի 09.06.2015թ. որոշմամբ քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Վահագն Գագիկի Առաքելյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 1-ին մասով` 2/երկու/ դրվագով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով ընդունվել է վարույթ, իսկ 22.06.2015թ. որոշմամբ` քրեական գործը նշանակվել է դատական քննության:
7. Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2015թ. սեպտեմբերի 16-ի դատավճռով Վ.Առաքելյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 1-ին մասով` 2/երկու/ դրվագով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործությունների կատարման մեջ:
1-ին դրվագով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 1-ին մասով ամբաստանյալ Վ.Առաքելյանի նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում 3/երեք/ տարի ժամկետով:
2-րդ դրվագով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 1-ին մասով ամբաստանյալ Վ.Առաքելյանի նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում 3/երեք/ տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով ամբաստանյալ Վ.Առաքելյանի նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում 3/երեք/ ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի կանոններով, պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով, Վ.Առաքելյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում 3/երեք/ տարի 6/վեց/ ամիս ժամկետով:
Վ.Առաքելյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
8. Ընդհանուր իրավասության դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ փոստին հանձնելու միջոցով 12.10.2015թ. վերաքննիչ բողոք է բերել պաշտպան Վ.Դավթյանը:
9. ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանի 23.11.2015թ. որոշմամբ պաշտպան Վ.Դավթյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է Վերաքննիչ դատարանի վարույթ և քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Վահագն Գագիկի Առաքելյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 1-ին մասով` 2/երկու/ դրվագով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով` Վերաքննիչ դատարանի դռնբաց դատական նիստում քննության է նշանակվել 2015թ. նոյեմբերի 16-ին:

2. Գործի փաստական հանգամանքները.
10. Ամբաստանյալ Վ.Առաքելյանը մեղավոր է ճանաչվել և դատապարտվել այն բանի համար, որ նա 2015թ. ապրիլի 20-ին, ժամը 23-ի սահմաններում նախապես հեռախոսակապի միջոցով կապնվելով ոմն Նարեկի հետ, ապա վերջինիս հանդիպելով Աբովյան քաղաքում նրանից անհատույց կարգով, առանց իրացման նպատակի ապօրինի ձեռք է բերել և իր մոտ պահել <<մարիխուանա>> տեսակի թմրամիջոց, որի մի մասը նույն օրը Երևան քաղաքի Ա.Խաչատրյան և Վ.Փափազյան փողոցների խաչմերուկին հարող տարածքում` իր <<Օպել Աստրա ջի>> մակնիշի, 34 NM 335 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայում ընկերների` Սամվել Հայրապետյանի և Ֆրունզիկ Արշակյանի հետ ծխելու եղանակով օգտագործել է, իսկ չօգտագործված զանգվածը` զգալի չափ հանդիսացող 0.86 գրամ հաստատուն քաշով <<մարիխուանա>> տեսակի թմրամիջոցը ապօրինի պահել է հիշյալ ավտոմեքենայում, որը ոստիկանության Արաբկիրի բաժնի աշխատակիցների կողմից 21.04.2015թ., ժամը 04:55-ից 05:15-ը ընկած ժամանակահատվածում կատարված ավտոմեքենայի զննությամբ հայտնաբերվել և վերցվել է:
Բացի այդ, Վահագն Առաքելյանը 2015թ. ապրիլի 20-ի լույս 21-ի գիշերը, ժամը 00-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Ա.Խաչատրյան և Վ.Փափազյան փողոցների խաչմերուկին հարող տարածքում` իր <<Օպել Աստրա ջի>> մակնիշի, 34 NM 335 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայում ընկերոջը` Սամվել Հայրապետյանին, վերջինիս խնդրանքով հյուրասիրել` ապօրինի իրացրել է <<մարիխուանա>> տեսակի թմրամիջոց, ով նույն ժամանակ Ֆրունզիկ Արշակյանի և Վահագն Առաքելյանի ներկայությամբ մեկ կաթուցիչների մեջ լցնելու և ծխելու եղանակով միայանակ օգտագործել է այն: Այնուհետև 10-15 րոպե անց, Վահագն Առաքելյանը շարունակելով իր հանցավոր գործողությունները, մեկ այլ կաթուցիչի մեջ լցնելով <<մարիխուանա>> տեսակի թմրամիջոցը այն հյուրասիրել` ապօրինի իրացրել է Սամվել Հայրապետյանին, որը իրենք երեքով կրկին ծխելու եղանակով, միմյանց փոխանցելով օգտագործել են:
Բացի այդ, Վահագն Առաքելյանը 2015թ. ապրիլի 20-ի լույս 21-ի գիշերը, ժամը 00-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Ա.Խաչատրյան և Վ.Փափազյան փողոցների խաչմերուկին հարող տարածքում` իր <<Օպել Աստրա ջի>> մակնիշի, 34 NM 335 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայում ընկերոջը` Ֆրունզիկ Արշակյանին, վերջինիս խնդրանքով հյուրասիրել` ապօրինի իրացրել է <<մարիխուանա>> տեսակի թմրամիջոց, ով նույն ժամանակ Սամվել Հայրապետյանի և Վահագն Առաքելյանի ներկայությամբ մեկ կաթուցիչների մեջ լցնելու և ծխելու եղանակով միայանակ օգտագործել է այն: Այնուհետև, 10-15 րոպե անց, Վահագն Առաքելյանը շարունակելով իր հանցավոր գործողությունները, մեկ այլ կաթուցիչի մեջ լցնելով <<մարիխուանա>> տեսակի թմրամիջոցը այն հյուրասիրել` ապօրինի իրացրել է Ֆրունզիկ Արշակյանին, որը իրենք երեքով կրկին ծխելու եղանակով, միմյանց փոխանցելով օգտագործել են:

3.Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները, պահանջը
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
11. Պաշտպան Վ.Դավթյանն իր բերած վերաքննիչ բողոքում գտնում է, որ դատարանն իր պաշտպանյալի՝ ամբաստանյալ Վ.Առաքելյանի նկատմամբ կիրառել է ակնհայտ խիստ պատիժ։
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս։ Այդ սկզբունքներն են`
ա/ օրինականությունը.
բ/ արդարությունը.
գ/ պատժի անհատականացումը.
դ/ մարդասիրությունը։
Պատժի արդարության սկզբունքը դրսևորվում է հանցագործությանը քրեաիրավական միջոցներով արձագանքելու պարտադիրությամբ։ Պատժի արդարության պահանջներից նահանջեր կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։
Պատժի անհատականացման սկզբունքի իմաստով դատարանի խնդիրն է հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կոնկրետ հանցակազմի սանկցիայի սահմաններում նշանակել կոնկրետ պատիժ։
Պատժի անհատականացումը դիտարկվում է նաև հետևյալ տեսանկյունից պատժի անհատականացում դատարանում։ Դատարանի հայեցողության կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել նաև, որ պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա։ Դատարանը կամային գնահատում չպետք է ցուցաբերի, այլ պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից /տես Նարեկ Մարգարյանի ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 14, 22, 23 կետերը/։
Օրենսգիրքը դատարանին տալիս է պատժի անհատականացման ընդհանուր չափանիշները, մասնավորապես`
ա/ հանցավորի անձը,
բ/ պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։
Պատժի անհատականացման չափանիշներից 1-ին հանրության համար վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Դ.Մադաթյանի որոշման մեջ։
<<Պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք են ոչ միայն կատարված արարքի հասարակական վտանգավորության աստիճանի, այլև հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ հանդիսացող նրա սոցիալ-հոգեբանական, քրեաբանական, քրեաիրավական, ֆիզիկական հատկությունների համակցության ճիշտ գնահատումը /ընտանեկան դրությունը, վարքագիծը աշխատանքում և կենցաղում, աշխատունակությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, դատվածությունը և այլն/>> /տես Հազարապետ Հարությունյանի վերաբերյալ ՎԲ-50/07որոշումը/։ Զարգացնելով մեջբերված դիրքորոշումը Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ հանցանք կատարած անձի ուսումնասիրությունը մեծ դեր է խաղում պատիժ նշանակելու համար։
Պատժի անհատականացման մյուս չափանիշը պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներն են։
Վճռաբեկ դատարանը Ռ.Խատոյանի վերաբերյալ ՎԲ-55/07 որոշման մեջ հայտնել է հետևյալ դիրքորոշումը. <<Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։ Պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ցանկի վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ քննարկվող հանգամանքները վերաբերվում են ինչպես հանցագործությանը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությանը, կամ բնութագրում են դրանք միաժամանակ։ Այդ պատճառով էլ պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները պետք է դիտարկել որպես հանցակազմի սահմաններից դուրս հանգամանքներ, որոնք ուղղակի կամ անուղղակի վերաբերում են հանցագործությանը կամ հանցավորի անձնավորությանը, բարձրացնում կամ իջեցնում են հասարակական վտանգավորության աստիճանը և ազդում պատժի վրա>>։ Այսինքն, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 3-րդ մասի այն դրույթը, որ պատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, միանշանակ կերպով շաղկապված է հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով, որոնք բարձրացնում կամ իջեցնում են արարքի հասարակական վտանգավորության աստիճանը և ազդում պատժի վրա։
Հ.Հարությունյանի, Ն.Սարգսյանի գործերով կայացված որոշումներում ձևավորված դիրքորոշման համաձայն` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ <<հանցավորի անձնավորություն>> եզրույթն ի տարբերույուն <<հանցագործության սուբյեկտ>> եզրույթի, ավելի ընդարձակ է։ ՀՀ քրեական օրենսդրության իմաստով <<հանցավորի անձնավորություն>> եզրույթը դիտարկվում է որպես քրեական պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք, հանցավորի անձը բնութագրող առանձին հատկանիշները և վարքագիծը օրենքում նախատեսված են որպես պատասխանատվությունր և պատիժը բնութագրող հանգամանքներ։ Հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները չեն կարող սահմանափակվել միայն անձի բարոյական հատկանիշներով և ներառում են անձի ընտանեկան դրությունը, զբաղմունքի տեսակը, կրթությունը, բնութագիրը և այլն։
Սույն քրեական գործում իր պաշտպանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ ի հայտ չեն եկել, իսկ պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներն են այն, որ պաշտպանյալը երիտասարդ է, նախկինում դատապարտված չի եղել, անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար, խնամքին ունի թոշակառու մայր, անչափահաս 2 երեխա, ընտանիքի միակ կերակրողն է, երրորդ խմբի հաշմանդամ է, տառապում է ողնաշարի տուբերկուլյոզ հիվանդությամբ և գտնվում է դիսպանսեր հսկողության տակ։
12. Դիմելով Վերաքննիչ դատարանին ե ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 376-381-րդ հոդվածներով, բողոք բերած անձը խնդրում է վերաքննիչ բողոքն ընդունել վարույթ, բեկանել և փոփոխել Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2015թ. սեպտեմբերի 16-ի թիվ ԵԱՔԴ/0098/01/15 դատավճիռը, ամբաստանյալ Վ.Առաքելյանի նկատմամբ կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի պահանջները և սահմանել փորձաշրջան, կամ կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի պահանջները և նշանակել նախատեսված պատժի չափից ավելի ցածր պատիժ:

4.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ դատարանը, վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում վերանայելով առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը, հանգում է այն հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը բավարարելու, դատավճիռը բեկանելու և փոփոխելու, ամբաստանյալ Վ.Առաքելյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ կամ 70-րդ հոդվածների կիրառմամբ պատիժ նշանակելու հիմքեր չկան` հետևյալ պատճառաբանությամբ:
13. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
<<Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
<<Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1. Հանցանքի շարժառիթների ու նպատակների, հանցավորի դերի, հանցանքը կատարելիս ու դրանից հետո նրա վարքագծի և այլ հանգամանքների հետ կապված բացառիկ հանգամանքների առկայության դեպքում, որոնք էականորեն նվազեցնում են հանցանքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, ինչպես նաև խմբակային հանցագործության մասնակցի կողմից խմբի կատարած հանցանքը բացահայտելուն ակտիվորեն աջակցելու դեպքում կարող է նշանակվել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված պատժի նվազագույն չափից ավելի ցածր պատիժ կամ ավելի մեղմ պատժատեսակ, քան նախատեսված է այդ հոդվածով, կամ չկիրառել որպես պարտադիր նախատեսված լրացուցիչ պատիժ:
2. Բացառիկ կարող են ճանաչվել ինչպես առանձին մեղմացնող հանգամանքները, այնպես էլ այդ հանգամանքների համակցությունը>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի համաձայն`
<<1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի 8-րդ կետի համաձայն`
<<1. Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`
…8/ ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը>>:
14. ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Դ.Հովհաննիսյանի գործով որոշման մեջ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ <</.../ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությամբ, վստահությունն առանց ռեալ /իրական/ պատիժ կրելու դատապարտյալի ուղղվելու հնարավորության մասին։
Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։
/.../ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։ Չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը։ Դատարանի կողմից նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին>> /Դավիթ Ռոբերտի Հովհաննիսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09 որոշման 11-12-րդ կետերը/։
Դ.Հովհաննիսյանի գործով որոշման մեջ ձևավորված իրավական դիրքորոշումից երևում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցի լուծման ժամանակ դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների, պետք է հաշվի առնի կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը։ Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վերաբերյալ դիրքորոշում Վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է Դ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որի համաձայն՝ <<Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ։ Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում՝ հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը>> /տե՛ս, Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը/։
15. Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի պետք է առնի նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները, որոնք հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի, հանցավորի անձնավորության մասին և յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատականացնել պատիժը։
16. Առաջին ատյանի դատարանը ամբաստանյալ Վ.Առաքելյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, հաշվի առնելով վերջինիս կատարած հանցագործությունների բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը, որպես նրա պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ հաշվի առնելով այն, որ ընդունել է մեղքը և անկեղծորեն զղջացել կատարած արարքի համար, նախկինում դատապարտված չի եղել, ֆիզիկապես վատառողջ է` տառապում է ողնուղեղի տուբերկուլյոզ հիվանդությամբ, երրորդ խմբի հաշմանդամ է, խնամքին են գտնվում 2007 և 2011 թվականին ծնված երկու մանկահասակ երեխաները, ընտանիքի միակ կերակրողն է, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայության պայմաններում վերջինիս նկատմամբ նշանակել է տվյալ հանցագործությունների համար օրենքով նախատեսված ազատազրկման ձևով նվազագույն համաչափ պատիժներ, ինչպես նաև հանցանքների համակցությամբ նշանակված պատիժները մասնակիորեն գումարելով` վերջնական համաչափ պատիժ:
17. Առաջին ատյանի դատարանը, քննության առնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հնարավորության հարցը, հաշվի է առել Վ.Առաքելյանին մեղսագրված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, հանցավորի անձը, ինչպես նաև` հանցագործությունից հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը, մասնավորապես տուժողին պատճառած վնասը հարթելուն ուղղված ողջամիտ միջոցներ չձեռնարկելը և հանցագործության հետևանքով տուժողներին պատճառված գույքային վնասն ամբողջությամբ չհատուցելը, և հանգել է այն հետևության, որ տվյալ դեպքում Վ.Առաքելյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը չի համապատասխանի արդարության և պատասխանատվության անհատականացման քրեաիրավական սկզբունքներին:
18. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 394-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն`
<<1. Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտերի վերաքննության արդյունքում վերաքննիչ դատարանը`
1/ մերժում է վերաքննիչ բողոքը` դատական ակտը թողնելով օրինական ուժի մեջ: Այն դեպքում, երբ վերաքննիչ դատարանը մերժում է վերաքննիչ բողոքը, սակայն դատարանի կայացրած գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտը թերի կամ սխալ է պատճառաբանված, ապա վերաքննիչ դատարանը պատճառաբանում է անփոփոխ թողնված դատական ակտը>>:
19. Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով ամբաստանյալ Վ.Առաքելյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ` ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հնարավորության հարցը, գտնում է, որ առաջին ատյանի դատարանն այդ մասով կայացրել է գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտ, սակայն սխալ է պատճառաբանել այն` նկատի ունենալով, որ սույն քրեական գործով չկան տուժողներ, և հետևաբար, ամբաստանյալի կողմից չէին կարող ձեռնարկվել տուժողին պատճառած վնասը հարթելուն ուղղված ողջամիտ միջոցներ` այդ թվում հանցագործության հետևանքով տուժողներին պատճառված գույքային վնասը հատուցելու ուղղությամբ:
20. Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ առաջին ատյանի դատարանի` գործն ըստ էության ճիշտ լուծող, սակայն սխալ պատճառաբանված դատական ակտը օրինական ուժի մեջ պետք է թողնել այն պատճառաբանությամբ, որ ամբաստանյալ Վ.Առաքելյանը կատարել է մի շարք հանցագործություններ, որոնցից երկուսը համարվում են ծանր, ինչպես նաև հաշվի առնելով վերջինիս անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող վերոնշյալ հանգամանքները, հանգում է այն հետևության, որ վերոգրյալները բավարար չեն գալու այն հետևության, որ վերջինիս ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու:
Նրա նկատմամբ իրեն վերագրվող հանցագործությունների համար ազատազրկման ձևով նշանակված վերջնական համաչափ պատիժ կիրառելու միջոցով կարելի է հասնել ՀՀ քրեական օրենգրքի 48-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակներին` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
21. Ինչ վերաբերվում է վերաքննիչ բողոքի պահանջում ներկայացված` ամբաստանյալ Վ.Առաքելյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառմամբ օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելու հարցին, ապա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ վերաքննիչ բողոքում այդ հարցի կապակցությամբ որևէ հիմք կամ հիմնավորում ներկայացված չէ: Այնուամենայնիվ, այդ հարցի կապակցությամբ վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ սույն գործով բացակայում են հանցանքի շարժառիթների և նպատակների, հանցավորի դերի, հանցանքը կատարելիս և դրանից հետո նրա վարքագծի և այլ հանգամանքների հետ կապված այն բացառիկ հանգամանքները, որոնք կարող էին էականորեն նվազեցնել հանցանքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և հիմք կհանդիսանային ամբաստանյալի նկատմամբ օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատժ նշանակելու համար:
22. Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ պաշտպան Վ.Դավթյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարելու, դատավճիռը բեկանելու և փոփոխելու, ամբաստանյալ Վ.Առաքելյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ կամ 70-րդ հոդվածների կիրառմամբ պատիժ նշանակելու հիմքեր չկան, նկատի ունենալով, որ դատարանը դատավճիռ կայացնելիս թույլ չի տվել նյութական և դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտումներ, որոնք կարող էին հանգեցնել դատական սխալի:
Ելնելով վերոգրյալներից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ և 394-րդ հոդվածներով, վերաքննիչ քրեական դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց

1. Պաշտպան Վ.Դավթյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել, իսկ Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2015թ. սեպտեմբերի 16-ի դատավճիռը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Վահագն Գագիկի Առաքելյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 1-ին մասով` 2/երկու/ դրվագով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով ` թողնել օրինական ուժի մեջ` Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններով:
2. Սույն որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք կարող է բերվել այն հրապարակելու օրվանից մեկամսյա ժամկետում` ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատին:




Իսկականի հետ ճիշտ է`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ