Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ

Գործ Հ. ԵԱՔԴ/0097/01/15
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒԹՅԱՄԲ ԴԱՏԱՎՈՐ` Կ.ՂԱԶԱՐՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ռ.ԲԱՐՍԵՂՅԱՆ
Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ

Քարտուղարությամբ` Ա.Ավետիսյանի
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
պաշտպանններ` Վ.Հովհաննիսյանի
Ժ.Պետրոսյանի
ամբաստանյալ` Գ.Պողոսյանի
մեղադրող` Վ.Ավանեսյանի


Երևան 11.07.2016թ

դռնբաց դատական նիստում վճռաբեկության կանոններով քննության առնելով ամբաստանյալ Գասպար Արամի Պողոսյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-268-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի (այսուհետ` Դատարան) 13.04.2016թ դատավճռի դեմ պաշտպանների վերաքննիչ բողոքը


ՊԱՐԶԵՑ

1.Գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները.

04.03.2014թ. Քանաքեռ-Զեյթուն քննչական բաժնի կողմից, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով հարուցվել է թիվ 09106514 քրեական գործը:
31.05.2014թ. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի վարչության Քանաքեռ-Զեյթունի քննչական բաժնի կողմից, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 268-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով հարուցվել է թիվ 09117214 քրեական գործը:
06.06.2014թ. Գուրգեն Միսակի Գաբրելյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրեսնգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
12.11.2014թ. նախաքննության մարմնի որոշմամբ, թիվ 09117214 քրեական գործը միացվել է թիվ 09106514 քրեական գործին և նախաքննությունը շարունակվել է մեկ վարույթում` 09106514 համարի տակ:
07.05.2015թ. Գասպար Արամի Պողոսյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-268-րդ հեդվածի 1-ին մասով, այն բանի համար, որ նա 2014թ. մայիսի 29-ին փորձել է Գուրգեն Գաբրիելյանի օժանդակությամբ առանց իրացնելու նպատակի ապօրինի ձեռք բերել զգալի չափերով թմրամիջոց:
ՀՀ ԱՆ «Վանաձոր» քրեակատարողական հիմնարկի դատապարտյալ Գասպար Պողոսյանը ՀՀ ԱՆ «Վանաձոր» քրեակատարողական հիմարկի դատապարտյալ Տիգրան Մարգարյանից առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով` «բուպրենորֆին» տեսակի թմրամիջոց պարունակող 2 դեղահատ ապօրինի ձեռք բերելու շուրջ 2014թ. մայիսի 29-ին հեռախոսային խոսակցությունների միջոցով պայմանավորվածություն է ձեռք բերել վերջինիս հետ:
Նույն օրը Գասպար Պողոսյանի ցուցմունքով, վերջինիս կողմից թմրամիջոցն ապօրինի ձեռք բերելուն օժանդակող Գուրգեն Գաբրիելյանը Երևան քաղաքի Թումանյան փողոցի վրա գտնվող «Վեգա» խանութի մոտակայքից ոմն Հակոբի մոտից վերցնելով 90.000 ՀՀ դրամ, Երևան քաղաքի Կ.Ուլնեցու փողոցում հանդիպել է Տիգրան Մարգարյանի կողմից թմրամիջոցի ապօրինի իրացմանն օժանդակող Ասատուր Ասատրյանին և հիշյալ գումարը որպես թմրամիջոցի արժեք փոխանցել է նրան:
Այնուհետև, Գասպար Պողոսյանի անմիջական ուղղորդմամբ, Գուրգեն Գաբրիելյանը Տիգրան Մարգարյանի մատնանշած վայրից` Ասատուր Ասատրյանի կողմից նախապես պատրաստված թաքստոցից` նույն փողոցի թիվ 70/1 շենքի 1-ին մուտքում գտնվող էլեկտրոէներգիայի հաշվիչների ենթակա վահանակի վրայից ստացել է «Ռոթմանս» տեսակի ծխախոտի տուփի մեջ տեղադրված, Գասպար Պողոսյանի համար նախատեսված զգալի չափերով` 0.016 գրամ «բուպրենորֆին» տեսակի թմրամիջոց պարունակող 2 դեղահատը, սակայն Գասպար Պողոսյանը և նրան օժանդակող Գուրգեն Գաբրելյանը հանցավոր արարքն ավարտին չեն հասցրել իրենց կամքից անկախ հանգամանքներով, քանի որ թմրամիջոցը ստանալուց հետո Գուրգեն Գաբրիելյանը բերման է ենթարկվել ոստիկանություն, որտեղ նրա ավտոմեքենայի զննությամբ հայտնաբերվել և առգրավվել են հիշյալ դեղահատերը:
21.05.2015թ. թիվ 09106514 քրեական գործից մեղադրյալներ Գասպար Պողոսյանի և Գուրգեն Գաբրիելյանի վերաբերյալ մասն առանձնացվել է առանձին վարույթ և նախաքննությունը շարունակվել է 69104215 համարով:
09.06.2015թ. թիվ 69104215 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Գասպար Պողոսյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-268-րդ հոդվածի 1-ին մասով և Գուրգեն Գաբրիելյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-38-268-րդ հոդվածի 1-ին մասով , ուղարկվել է Դատարանը:
13.04.2016թ. Դատարանի դատավճռով Գասպար Արամի Պողոսյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում 6 /վեց/ ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի կանոններով, դատավճիռների համակցությամբ, Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2012 թվականի մայիսի 10-ի դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասից` 1 /մեկ/ տարի 11 /տասնմեկ/ ամիս 27 /քսանյոթ/ օրից, նշանակված պատժին մասնակիորեն գումարվել է 1 /մեկ/ տարի 9 /ինը/ ամիս ժամկետով ազատազրկումը և Գասպար Արամի Պողոսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում 2 /երկու/ տարի 3 /երեք/ ամիս ժամկետով:
Պատժի սկիզբը հաշվվել է 2015 թվականի մայիսի 29-ից:
Դատարանի 13.04.2016թ. դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք են ներկայացրել պաշտպաններ`Վահան Հավհաննիսյանը և Ժորա Պետրոսյանը:


3. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը

Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
Պաշտպանները գտել են, որ Դատարանի դատավճիռը օրինական, հիմնավորված և պատճառա¬բանված չէ, այն կայացվել է ՀՀ Սահմանադրության, ՀՀ քրեական դատավարության օրենս¬գրքի պահանջների կոպիտ խախտմամբ։
Վկայակոչելով «Օպերատիվ հետախուզական գործունեության մասին» ՀՀ օրենքի 6-րդ հոդվածի 1-ին և 3-րդ մասերի, 40-րդ հոդվածի, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 29-րդ, 57-րդ, 81-րդ, 104-րդ, 105-րդ, 106-րդ, 107-րդ, 125-րդ, 127-րդ, 180-րդ հոդվածների, ՀՀ Սահմանադրության 5-րդ, 22-րդ, 63-րդ հոդվածների, Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի, ինչպես նաև Վճռաբեկ դատարանի մի շարք նախադեպային որոշումների իրավական դրույթները, պաշտպանները նշել են, որ գործի փաստական հանգամանքների մասին դատական ակտում շարադրված ձնակերպումները, դատարանի հետևությունները և եզրահանգումները չեն բխում ինչպես գործի փաստական հանգամանքներից, այնպես էլ դատաքննությամբ հետազոտված ապա¬ցույցներից, որի պայմաններում ամբաստանյալ Գասպար Պողոսյանի նկատմամբ կայաց¬ված դատավճիռը ենթակա է բեկանման հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Որպես ապացույց վկայակոչված «հեռախոսային խոսակցությունների վերահսկում օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման արդյունքում Գուրգեն Գաբրիելյանի հեռախոսային խոսակցությունների բովանդակության տպագիր ամրագրմամբ ամփոփագրեր> վերնագրված թղթերը ոչ միայն ձեռք են բերվել <Օպերատիվ հետախուզական գործունեության մասին> ՀՀ օրենքի էական խախտմամբ, ոչ միայն անստորագիր են և չեն պարունակում օրենքով հստակ սահմանված ամրագրման մյուս կարևոր պայմանները ե արդյունքում ձեռք են բերվել անհայտ կամ դատական նիստում չբացահայտված աղբյուրից, այլև նույն օրենքի կոպիտ խախտմամբ հեռախոսային խոսակցությունների ձայնագրությունների կրիչի / կամ կրիչների / ոչնչացմամբ սահմանափակվել են ամբաստանյալներ Գասպար Պողոսյանի ե Գուրգեն Գաբրիելյանի իրավունքներն ու օրինական շահերը, պաշտպանական կողմը, ինչպես նաև դատարանը, հնարավորություն չեն ունեցել հավաստիանալու խոսակցությունների ամրագրման իսկության մեջ, որն ազդել է օպերատիվ-հետախուզական գործունեության արդյունքում ստացված փաստական տվյալների հավաստիության վրա, ուստի այդ հիմքով ևս վերջիններս որպես ապացույց օգտագործման համար անթույլատրելի են և չէին կարող դրվել դատավճռի հիմքում։
Դիտարկելով նյութերի նախապատրաստման րնթացքում հետաքննության մարմնի կողմից Գուրգեն Գաբրիելյանի ավտոմեքենայի զննության և դրա վերաբերյալ կազմված արձանագրության օրինաչափ լինելը ակնհայտ է, որ տվյալ քննչական գործողությունն իրականացվել է այն կատարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից և դրա արդյունքում ստացված փաստական տվալները որպես ապացույց օգտագործման համար անթույլատրելի են։
Հիշյալ քննչական գործողությունն իրականացվել է նաև օրենքով սահմանված դրա կատարման կարգի էական խախտմամբ, որի հիմքով նույնպես դրա արդյունքում ստացված փաստական տվյալների օգտագործումը նույնպես անթույլատրելի է։
Քննարկվող արձանագրության ներածական մասում չի նշվել Գ.Գաբրիելյանի դատավարական կարգավիճակը, չի նշվել որ Գ.Գաբրիելյանին պարզաբանվել է քննչական գործողության կատարման րնդհանուր կարգր, իրավունքներն ու պարտականությունները, ինչպես նաև ընթերականերին և հետաքննության մարմնի աշխատակիցներին բացարկ հայտնելու իրավունքը։
Գ.Գաբրիելյանը զննության կատարման ընթացքում մատնանշել է «բուպրենորֆինի» գտնվելու վայրը, դրանով իսկ արել ենթադրվող հանցանքի կատարման մեջ իրեն մերկացնող հայտարարություն, սակայն նրան չի պարզաբանվել ՀՀ Սահմանադրության 22-րդ հոդվածի 1-ին մասով երաշխավորված նրա, այսպես կոչված, «լռելու» իրավունքր, չի ապահովվել հանցանքի կատարման մեջ կասկածվող անձի իր վերաբերյալ չվկայելու, կամ այն, որ նա օգտվում է գույքի /բնակարանի, ավտոմեքենայի/ անձեռնմխելիության իրավունքից։
Զննությանը մասնակցել են երկու անձ, որոնք արձանագրությամբ նշված են որպես ընթերականեր։
Սակայն, նշված երկու անձանց, մինչև արձանագրության կազմումը, դրա ընթացքում, կամ դրանից հետո, այսինքն ընդհանրապես չի պարզաբանվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 81-րդ հոդվածով նախատեսված նրանց իրավունքները, չի պարզաբանվել պարտականությունները չկատարելու հետևանքները։
Մեղադրական դատավճռում որպես ապացույց վկայակոչված Ասատուր Ասատրյանի վարած <Բիդ> մակնիշի 27 ՏԼ 251 համարանիշի ավտոմեքենան զննելու վերաբերյալ կազմված արձանագրությունը ես նույն հիմնավորմամբ օգտագործման համար անթույլատրելի է և չէր կարող դրվել Գասպար Պողոսյանին առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորող ապացույցների շարքում։
Հիշյալ հիմնավորումներով, Դատարանը պաշտպանական կողմի միջնորդությամբ պետք է հաստատեր որպես ապացույցներ վկայակոչված <Աուդի> մակնիշի 34 Մ/ 912 համարանիշի և <Բիդ> մակնիշի 27 ՏԼ 251 համարանիշի ավտոմեքենաները զննելու մասին արձանագրությունների, որպես ապացույցներ օգտագործման անթույլատրելիությունը և այն չպետք է դներ ամբաստանյալ Գասպար Պողոսյանի մեղադրանքը հիմնավորող ապացույցների շարքում, իսկ <թունավոր ծառի պտուղները թունավոր են> հայտնի կանոնի համաձայն պետք է հաստատեր նաև <Աուդի> մակնիշի ավտոմեքենայի միջից հայտնաբերված <68> գրառմամբ դեղահաբերով նշանակված դատաքիմիական փորձաքննության թիվ 169-Ք-14 եզրակացության և իրեղեն ապացույց թմրամիջոցի` որպես ապացույց օգտագործման անթույլատրելիությունը, որը Դատարանի կողմից չի իրականացվել:
Պաշտպանները գտել են, որ Գ.Պողոսյանին մեղադրանք առաջադրելու համար հիմք հանդիսացած և մեղադրանքի որոշման մեջ արտացոլված վերջինիս մեղսագրվող գործողությունները մեղմ ասած չեն համապատասխանում իրականությանը և չեն կատարվել Գ.Պողոսյանի կողմից։
Դրանք իրականության մեջ գոյություն չունեն և չեն անցնում ենթադրության սահմաններից, քանզի ոչ նախաքննության և ոչ էլ դատաքննության րնթացքում մեղադրանքի կողմը չկարողացավ ներկայացնել, իսկ Դատարանի դատավճռով էլ վկայակոչված չէ գեթ մեկ ապացույց, որով կհիմնավորեր Գ.Պողոսյանի կողմից իրեն մեղսագրվող հանցագործության կատարումր։
Գասպար Պողոսյանի և Տիգրան Մարգարյանի միջև իբր առկա պայմանավորվածության մասին ենթադրություն կատարելու համար, Դատարանի համար հիմք է հանդիսացել վերջիններիս կողմից օգտագործված հեռախոսահամարների մուտքային ե ելքային զանգերի զննությունր։
Համաձայն նշված հեռախոսահամարներից կատարված զանգերի զննության, Գ.Պողոսյանը դեպքի օրը չորս անգամ տարբեր ժամերի զանգահարել է Տ.Մարգարյանին, իսկ վերջինս էլ ընդամենը մեկ անգամ զանգահարել է Գ.Պողոսյանին։
Ահա ընդամենը այս մեկ չակերտավոր ապացույցն է, որը հիմք է հանդիսացել մեղադրանքի կողմի, հետագայում նաև Դատարանի համար ենթադրություն կատարելու այն մասին, որ Գասպար Պողոսյանի և Տիգրան Մարգարյանի միջև առկա է փոխադարձ համաձայնություն` թմրամիջոց ձեռք բերելու վերաբերյալ։
Բացի Տ.Մարգարյանի և Գ.Պողոսյանի միջև առկա հեռախոսային խոսակցությունների առկայության մասին տեղեկությունների, ոչ նախաքննության և ոչ էլ դատաքննության ընթացքում, պաշտպանյալիս և Տ.Մարգարյանի միջև ինչ որ կապի կամ առավել ևս փոխադարձ համաձայնության վերաբերյալ որևէ այլ ապացույց ձեռք չի բերվել։
Գ.Գաբրիելյանը Գ.Պողոսյանի ցուցումով բազմիցս, տարբեր տեղերից գումարներ ստանալով գնել է տարբեր պարենամթերքներ և որպես հանձնուք հանձնել ՔԿՀ-ն։
Սույն գործով քննարկվող դեպքում ևս Գուրգեն Գաբրիելյանը Գասպար Պողոսյանից ստանալով հանձնարարություն գումարներ ստանալու և իրեն պարենամթերք բերելու վերաբերյալ, երկու տարբեր անձնացից ստացել է ընդամենը 110.000 ՀՀ դրամ գումար կամ այդ, կամ հաջորդ օրը պարենամթերք գնելու և որպես հանձնուք ՔԿՀ-ն տանելու նպատակով։
Դատաքննության ընթացքում հետազոտված գաղտնալսումների վերաբերյալ ամփոփագրերից պարզ դարձավ, որ ամբաստանյալների խոսակցության մեջ ակնարկ անգամ չկա ոչ միայն թմրամիջոց, այլև քաղաքացիական շրջանառությունից դուրս գտնվող ցանկանացած իր կամ առարկա ձեռք բերելու մասին։ Խոսակցության բնույթն ու բովանդակությունը վկայում է միայն հերթական անգամ Գ.Պողոսյանի ցուցումով իրեն հանձնուք գնելու և փոխանցելու վերաբերյալ։
Վերը նշված հիմնավորումներով պաշտպանական կողմը դատաքննության ընթացքում միջնորդություն ներկայացրեց Գասպար Պողոսյանի նկատմամբ քրեական գործի վարույթը կարճելու և քրեական հետապնդումը դադարեցնելու վերաբերյալ, որի քննարկումը Դատարանը հետաձգեց պատճառաբանությամբ, որ կանդրադառնա դատավճռով, սակայն դատավճռով նույնպես դրա քննարկմանը որևէ անդրադարձ չի կատարվել, այսինքն, ըստ էության պաշտպանական կողմի վերը նշված հիմնավորումները քննության չեն առնվել և բարձրացված հարցերին իրավական գնահատական չի տրվել։
Դատարանի մեղադրական դատավճիռը չի համապատասխանում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 365-րդ հոդվածի պահանջներին, սխալ է կիրառվել նյութա¬կան իրավունքի նորմը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-268-րդ հոդվածի 1-ին մասը, որը սույն գործով ենթակա չէր կիրառման, քանի որ Գասպար Պողոսյանի արարքում բացակայում է նշված հոդվածով նախատեսված հանցագործության հանցակազմը։
Հիմք ընդունելով վերոգրյալը` պաշտպանները խնդրել են Գասպար Արամի Պողոսյանի մասով ամբողջությամբ բեկանել Դատարանի 13.04.2016թ. դատավճիռը։ Բեկանված մասով, Գ.Պողոսյանի նկատմամբ կայացնել արդարաց¬ման դատավճիռ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-268-րդ հոդվածի 1-ին մասի մեղադրանքով ճանաչել և հռչակել նրա անմեղությունը։
Ամբաստանյալ և նրա պաշտպանները պնդելով վերաքննիչ բողոքի պահանջները, խնդրցին նաև դրանք չբավարարելու դեպքում գործի վարույթը կարճել` վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով:


3. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը

Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով վերաքննիչ բողոքը` բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, լսելով բողոքում ներկայացված հետևությունները հիմնավորելու մասին պաշտպանական կողմի պատճառաբանությունները, մեղադրողի առարկությունները, ինչպես նաև վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, գնահատելով գործով ձեռք բերված յուրաքանչյուր ապացույց վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ներքին համոզմամբ հանգում է հետևության, որ պաշտպանների վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել, իսկ Դատարանի վիճարկվող դատական ակտը` թողնել օրինական ուժի մեջ` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ:
2. Քրեական դատավարությունում ոչ մի ապացույց նախապես հաստատված ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը չպետք է կանխակալ մոտեցում ցուցաբերեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան` մինչև դրանց հետազոտումը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի համաձայն`
«Գործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` ձեռք բերված ապացույցի վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրներն ստուգելու միջոցով»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«1. Դատարանի դատավճիռը պետք է լինի օրինական և հիմնավորված:
2. Դատարանի դատավճիռն օրինական է, եթե այն կայացվել է Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության, սույն օրենսգրքի և այն օրենքների պահանջների պահպանմամբ, որոնց նորմերը կիրառվում են տվյալ քրեական գործը լուծելիս:
3. Դատարանի դատավճիռը հիմնավորված է, եթե`
դրա հետևությունները հիմնված են միայն դատաքննության ժամանակ հետազոտված ապացույցների վրա.
այդ ապացույցները բավարար են մեղադրանքը գնահատելու համար.
դատարանի կողմից հաստատված ճանաչված հանգամանքները համապատասխանում են դատարանում հետազոտված ապացույցներին:
4. Դատարանի դատավճիռը պետք է լինի պատճառաբանված: Պատճառաբանման ենթակա են դատարանի կողմից դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները:»
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«1. Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`
1) ապացուցված է արդյոք արարքը, որի կատարման մեջ մեղադրվում է ամբաստանյալը.
2) այդ արարքը համապատասխանում է արդյոք քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի նորմերի հատկանիշներին.
3) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի կողմից այդ արարքը կատարելը.
4) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի մեղավորությունը տվյալ հանցանքը կատարելու մեջ և, եթե այո, ապա քրեական օրենսգրքի որ հոդվածով, մասով, կետով է նախատեսված այն/.../»
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
<<Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 381-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն`
<<Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը ներկայացվում են բացառապես վերաքննիչ բողոքում, և դրանք չեն կարող փոփոխվել և լրացվել գործի դատական քննության ընթացքում>>:
Դատարանը, ամբաստանյալ Գասպար Պողոսյանին` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-268-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքը հաստատված է համարել քրեական գործով ձեռք բերված և դատաքննության ընթացքում հետազոտված հետևյալ ապացույցների հիման վրա`
«Զննված և ապացույց ճանաչված հեռախոսային խոսակցությունների վերահսկում օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման արդյունքում Գուրգեն Գաբրիելյանի հեռախոսային խոսակցությունների բովանդակության տպագիր ամրագրմամբ ամփոփագրերում առկա Գ.Գաբրիելյանի և Գ.Պողոսյանի միջև տեղի ուենցած խոսակցությունների համաձայն` վերջիններս նախապես պայմանավորվածություն են ունեցել Գ.Գաբրիելյանի կողմից Գ.Պողոսյանին հանձնուք տանելու և գումար վերցնելու շուրջ:
ՀՀ ոստիկանության Քանաքեռ-Զեյթունի բաժին բերման ենթարկված Գուրգեն Գաբրիելյանի ավտոմեքենան զննության ենթարկելու մասին 2014թ. մայիսի 29-ի արձանագրության համաձայն վերջինիս «Աուդի» մակնիշի 34 UV 912 համարանիշի ավտոմեքենայի զննությամբ, նրա մատնանշած վայրից ավտոմեքենայի ղեկի տակ գտնվող պահոցից հայտնաբերվել է սպիտակ գույնի օվալաձև «B8» դաջվածքով 2 դեղահատեր տեղադրված «Ռոթմանս» տեսակի ծխախոտի տուփի մեջ:
ՀՀ ոստիկանության Քանաքեռ-Զեյթունի բաժին բերման ենթարկված Ասատուր Ասատրյանի ավտոմեքենան զննության ենթարկելու մասին 2014թ. մայիսի 29-ի արձանագրության համաձայն վերջինիս «Բիդ» մակնիշի 27 SL 251 համարանիշի ավտոմեքենայի զննությամբ, նրա մատնանշած վայրից ավտոմեքենայի վարորդի նստատեղի կողքին առկա պահոցից հայտնաբերվել և առգրավվել է 90.000 ՀՀ դրամ:
Դատաքիմիական փորձաքննության թիվ 169Ք-14 եզրակացության համաձայն Գուրգեն Գաբրիելյանի ավտոմեքենայի զննությամբ հայտնաբերված և փորձաքննությանը ներկայացված ընդհանուր 0.8 գրամ քաշով, 2 հատ ամբողջական դեղահաբում հայտնաբերվել է «բուպրենորֆին» տեսակի թմրամիջոց, որի ընդհանուր քաշը ներկայացված 2 հաբում, կազմել է 0.016 գրամ:
Ասատուր Ասատրյանին ճանաչման ներկայացնելու մասին 2014թ. հունիսի 02-ի արձանագրության համաձայն վերջինս իրեն ճանաչման ներկայացված անձանցից ճանաչել է 4-րդ համարի տակ կանգնած Գուրգեն Գաբրիելյանին, և հայտնել է, որ 2014թ. մայիսի 29-ին Տիգրան Մարգարյանի խնդրանքով Երևան քաղաքի Կ.Ուլնեցու և Մ. Ավետիսյան փողոցների խաչմերուկի մոտ Գուրգեն Գաբրիելյանից վերցրել է 90.000 ՀՀ դրամ:
Գուրգեն Գաբրիելյանի մասնակցությամբ քննչական փորձարարություն կատարելու վերաբերյալ 2014թ. հունիսի 02-ի արձանագրության համաձայն վերջինս մատնացույց է արել Երևան քաղաքի Կ.Ուլնեցի և Մ.Ավետիսյան փողոցների խաչմերուկը և հայտարարել է, որ 2014թ. մայիսի 29-ին նշված վայրում հանդիպելով Ասատուր Ասատրյանին, նրան տվել է 90.000 ՀՀ դրամը:
Գուրգեն Գաբրիելյանը մատնացույց է արել նաև Երևան քաղաքի Կ.Ուլնեցի փողոցի թիվ 70/1 շենքի 1-ին մուտքում տեղադրված էլեկտրաէներգիայի ցուցիչների մետաղյա վահանակը և հայտարարել է, որ նույն օրը նշված վահանակի վրայից վերցրել է «Ռոթմանս» տեսակի ծխախոտի տուփ, որի մեջ եղել է «սուբուտեքս» տեսակի թմրամիջոցի 2 դեղահատ:
Ասատուր Ասատրյանի ավտոմեքենայի զննությամբ հայտնաբերված և առգրավված գումարը զննության ենթարկելու մասին 2014թ. հունիսի 05-ի արձանագրության համաձայն վերջինիս ավտոմեքենայի զննությամբ հայտնաբերված և առգրավված 90.000 ՀՀ դրամը բաղկացած է 4 հատ 20.000-անոց և 1 հատ 10.000-անոց անվանական ՀՀ թղթադրամներից:
Ամբաստանյալին վերագրվող արարքը հիմնավորվել է նաև.
Զննված և ապացույց ճանաչված Գասպար Պողոսյանի, Գուրգեն Գաբրիելյանի, Տիգրան Մարգարյանի և Ասատուր Ասատրյանի կողմից օգտագործված հեռախոսահամարների մուտքային և ելքային զանգերի, դրանց սպասարկած ալեհավաքների տեղակայման վայրերի վերաբերյալ տվյալները պարունակող լազերային սկավառակներով և վերծանումների թղթային տարբերակների համաձայն` թմրամիջոցների արժեքը կազմող գումարները վերցնելու ժամանակ Գասպար Պողոսյանի հեռախոսազրույցները Գուրգեն Գաբրիելյանի հետ, ապա թմրամիջոցները ձեռք բերելու ժամանակ ինչպես վերջիններիս, այնպես էլ Գասպար Պողոսյանի հեռախոսակապը Տիգրան Մարգարյանի հետ, նույն ժամանակ վերջինիս զուգահեռ հեռախոսակապը Ասատուր Ասատրյանի հետ, որից հետո Գուրգեն Գաբրիելյանի և Ասատուր Ասատրյանի հանդիպումը միևնույն վայրում, որոնք իրենց հաջորդականությամբ, տեղակայումներով, գործով ձեռք բերված այլ ապացույցների, այդ թվում հեռախոսային խոսակցությունների վերահսկում օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման արդյունքում Գուրգեն Գաբրիելյանի հեռախոսային խոսակցությունների բովանդակության տպագիր ամրագրմամբ ամփոփագրերում առկա մեղադրյալների միջև տեղի ուենցած խոսակցությունների, փորձաքննությունների եզրակացությունների, իրեղեն և այլ ապացույցների համակցությամբ հիմնավորում են, որ Գասպար Պողոսյանը 2014թ. մայիսի 29-ին Գուրգեն Գաբրիելյանի օժանդակությամբ Ասատուր Ասատրյանի միջոցով Տիգրան Մարգարյանից փորձել է առանց իրացնելու նպատակի ապօրինի ձեռք բերել զգալի չափերով թմրամիջոց:
Իրեղեն ապացույց ճանաչված և սույն քրեական գործին կցված Ասատուր Ասատրյանի ավտոմեքենայի զննությամբ հայտնաբերված և առգրավված 90.000 ՀՀ դրամով:
Իրեղեն ապացույց ճանաչված և սույն քրեական գործին կցված Գուրգեն Գաբրիելյանի ավտոմեքենայի զննությամբ հայտնաբերված զգալի չափերով 0.016 գրամ «բուպրենորֆին» տեսակի թմրամիջոց պարունակող 2 դեղահատերով:
Գուրգեն Գաբրիելյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված և առգրավված «Նոկիա» և «Ալկատել» մոդելի բջջային հեռախոսներով:
Գուրգեն Գաբրիելյանի հեռախոսային խոսակցությունների բովանդակության տպագիր ամրագրմամբ ամփոփագրերով:
Տիգրան Մարգարյանի կողմից գործածված 098-62-58-56, 096-77-11-67, Ասատուր Ասատրյանի կողմից գործածված 099-95-88-11, 091-36-45-60, Գասպար Պողոսյանի կողմից գործածված 098-71-71-41, Գուրգեն Գաբրիելյանի կողմից գործածված 094-56-84-44 հեռախոսահամարների մուտքային և ելքային հեռախոսազանգերի վերծանումներ պարունակող լազերային սկավառակներով և վերծանումների թղթային տարբերակներով»:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Մ.Հակոբյանի վերաբերյալ գործով 08.05.2013թ. թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշմամբ` իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա: Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ:
Դատարանը, ստուգելով և վերլուծելով ամբաստանյալին առաջադրված մեղադրանքի շրջանակներում Դատարանում հետազոտված վերը նշված ապացույցները` դրանցից յուրաքանաչյուրը գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից և հաշվի առնելով ամբաստանյալի կատարած հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դրա կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունը կատարելուց հետո նրա դրսևորած վարքագիծը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը և այդ որոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, հիմնավորված կերպով հանգել է այն հետևությանը, որ Գասպար Պողոսյանը իրեն մեղսագրվող արարքի համար ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով:
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը պաշտպանների վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում հանգում է հետևության, որ այն բավարարելու և ամբաստանյալին արդարացնելու ու անպարտ ճանաչելու հիմքեր չկան` նկատի ունենալով, որ Դատարանը դատավճիռ կայացնելիս թույլ չի տվել նյութական և դատավարական իրավունքի խախտումներ:
Վերաքննիչ դատարանը անդրադառնալով պաշտպանների միջնորդությանը` վաղեմության ժամկետները անցնելու վերաբերյալ, արձանագրում է հետևյալը`
Վերաքննիչ դատարանում, գործի դատաքննության ընթացքում ամբաստանյալի պաշտպաննները միջնորդեցին` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետի կիրառմամբ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-268-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական գործի վարույթը կարճել և իրենց պաշտպանյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնել: Ամբաստանյալ` Գասպար Պողոսյանը իր համաձայնությունն է հայտնել և միացել պաշտպանների հարուցած միջնորդությանը:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետի համաձայն`
«1. Քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե`
6) անցել են վաղեմության ժամկետները.»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի համաձայն`
«1. Անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից, եթե հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից անցել են հետևյալ ժամկետները.
1) երկու տարի՝ ոչ մեծ ծանրության հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից.
/…/
2. Վաղեմության ժամկետը հաշվարկվում է հանցանքն ավարտված համարելու օրվանից մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելու պահը: Տևող հանցագործության դեպքում վաղեմության ժամկետը հաշվարկվում է արարքը դադարելու, իսկ շարունակվող հանցագործության դեպքում` վերջին արարքը կատարելու պահից:>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի համաձայն`
<<1. Ըստ բնույթի և հանրության համար վտանգավորության աստիճանի՝ հանցագործությունները դասակարգվում են՝ ոչ մեծ ծանրության, միջին ծանրության, ծանր և առանձնապես ծանր հանցագործությունների:
2. Ոչ մեծ ծանրության հանցագործություններ են համարվում դիտավորությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երկու տարի ժամկետով ազատազրկումը, կամ որոնց համար նախատեսված է ազատազրկման հետ կապ չունեցող պատիժ, ինչպես նաև անզգուշությամբ կատարված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում երեք տարի ժամկետով ազատազրկումը:>>:
Քրեական պատասխանատվության ենթարկելու վաղեմության ժամկետն անցնելու վերաբերյալ իրավադրույթները Վճռաբեկ դատարանը համակարգային վերլուծության է ենթարկել Ա.Սաղաթելյանի գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) քրեական օրենսդրությամբ, կապված արարքի բնույթից և հանրության համար վտանգավորության աստիճանից, նախատեսված են քրեական պատասխանատվության ենթարկելու տարբեր ժամկետներ, որոնց անցնելու դեպքում կատարված արարքը կորցնում է իր վտանգավորությունը, և անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից: Վերոգրյալի հիման վրա քրեադատավարական օրենքը վաղեմության ժամկետն անցնելը դիտում է որպես քրեական գործի վարույթը և քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանք` սահմանելով, որ քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե անցել են վաղեմության ժամկետները:
Միևնույն ժամանակ քրեադատավարական օրենքը վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատելու պարտադիր նախապայման է դիտում մեղադրյալի համաձայնությունը, որի բացակայությունը ենթադրում է վարույթի շարունակում ընդհանուր կարգով (…)» (տե՛ս Անահիտ Հայկի Սաղաթելյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի հոկտեմբերի 20-ի թիվ ԳԴ5/0022/01/10 որոշման 24-րդ կետը)>>:
Վերոգրյալի վերլուծությունից և գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-268-րդ հոդվածի 1-ին մասով Գասպար Պողոսյանի հանցանքը դասվում է ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների շարքին, որը ավարտված է համարվել 2014թ. մայիսի 29-ին:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Գասպար Պողոսյանի նկատմամբ դատավճիռը կայացվել է 2016թ. ապրիլի 13-ին, որը օրինական ուժի մեջ չի մտել մինչև 2016թ. մայիսի 29-ին, հետևաբար` Գ.Պողոսյանի կողմից կատարված ոչ մեծ ծանրության հանցագործության ավարտման պահից մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը անցել է երկու տարի, ինչն էլ հիմք է նրան քրեական պատասխանատվությունից ազատելու` վաղեմության ժամկետն անցնելու պատճառով:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ տվյալ պահին ամբաստանյալի կողմից կատարված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործությունն ավարտված համարելու օրվանից անցել են վաղեմության ժամկետները:
Հիմք ընդունելով վերոշարադրյալը և հաշվի առնելով, որ ամբաստանյալ Գ.Պողոսյանը մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցավոր արարք կատարելու մեջ, որի համար նախատեսված է պատիժ` առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով ազատազրկում՝ Վերաքննիչ դատարանն գտնում է, որ Դատարանի 2016 թվականի ապրիլի 13-ի դատավճիռը պետք է բեկանել և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-268-րդ հոդվածի 1-ին մասով Գասպար Պողոսյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնել` վաղեմության ժամկետն անցնելու հիմքով:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 390-րդ, 393-395-րդ և 412-րդ հոդվածներով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով՝ Վերաքննիչ դատարանը



Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Գասպար Արամի Պողոսյանի նկատմամբ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-268-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 13.04.2016թ. դատավճիռը բեկանել:
Գասպար Արամի Պողոսյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-268-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը դադարեցնել և քրեական գործի վարույթը կարճել` վաղեմության ժամկետն անցնելու հետևանքով:
Պաշտպանների վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Կ. ՂԱԶԱՐՅԱՆ


ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ռ.ԲԱՐՍԵՂՅԱՆ


Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ