ԵԱՔԴ/0092/01/15

Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ

Հ Ա Ն ՈՒ Ն Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ ՈՒ Թ Յ Ա Ն

Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների
ընդհանուր իրավասության դատարանը`

նախագահող դատավոր` Լ. Ավետիսյան
քարտուղարությամբ` Ն.Ղազարյանի, Ն.Այվազյանի
մասնակցությամբ
մեղադրող` Ա. Առաքելյանի
պաշտպան` Ա. Ջուվանովայի


2015 թվականի սեպտեմբերի 17-ին, Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, դատական քննության արագացված կարգով, քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Նարեկ Ալֆրեդի Այդինյանի, ծնված 1991 թվականի հունվարի 3-ին, Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին երեք անձ, նախկինում չդատված, աշխատում է ՙՌ.Վ.Պրեմիում՚ ՍՊԸ-ի NTR Comfort ընկերությունում որպես վարորդ-առաքիչ, հաշվառված է Երևան քաղաքի Ադոնցի փողոցի 3 շենքի թիվ 12 բնակարան հասցեում, բնակվում է Երևան քաղաքի Ա.Խաչատրյան փողոցի 42 տուն հասցեում, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2015 թվականի ապրիլի 17-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում թիվ 13132715 քրեական գործի նյութերով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և 268 հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 13141115 քրեական գործը:
2015 թվականի ապրիլի 17-ին կասկածյալ Նարեկ Ալֆրեդի Այդինյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը:
2015 թվականի ապրիլի 18-ին թիվ 13141115 քրեական գործն ըստ ենթակայության ուղարկվել է Երևան քաղաքի քննչական վարչության Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանի քննչական բաժինª նախաքննությունը շարունակելու համար:
Նախաքննության մարմնի 2015 թվականի ապրիլի 23-ի որոշմամբ Նարեկ Ալֆրեդի Այդինյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով:
2015 թվականի հունիսի 01-ին թիվ 13141115 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան` ըստ էության քննելու համար:
2.Գործի փաստական հանգամանքները.
Նախնական քննության մարմինն ամբաստանյալ Նարեկ Ալֆրեդի Այդինյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով մեղադրանք է առաջադրել այն արարքի կատարման համար, որ նա 2015 թվականի ապրիլ ամսին ապօրինի ձեռք է բերել խոշոր չափերիª 7,8 հաստատուն քաշով մարիխուանա տեսակի և 0,0073 հաստատուն քաշով տետրահիդրոկաննաբինոլ տեսակի թմրամիջոցներ: Այդ թմրամիջոցները մինչև 17.04.2015թ. ապօրինի պահել է իր Վազ-2121 մակնիշի 34 АС 035 հաշվառման համարանիշի ավտոմոբիլում, որը նույն օրը ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնի աշխատակիցների կողմից Երևան քաղաքի Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանի Պ.Սևակ փողոցում խուզարկությամբ հայտնաբերվել և առգրավվել է ավտոմեքենայի սրահից:
3. Արագացված դատական քննություն.
Մինչև դատաքննությունն սկսելն ամբաստանյալ Նարեկ Այդինյանը միջնորդեց դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով և հայտարարեց, որ առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է իրեն առաջադրված մեղադրանքին, գիտակցում է արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու բնույթն ու հետևանքները, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր` պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո: Միջնորդությունը հաստատեց նաև ամբաստանյալի պաշտպան Ա.Ջուվանովան:
Մեղադրող Ա.Առաքելյանը դատական քննության արագացված կարգ կիրառելուն չի առարկել:
Դատարանը համոզվելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3751 և 3752 հոդվածներով նախատեսված պայմանները, որոշում է կայացրել դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու մասին:
4.Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Դատարանը հիմք ընդունելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները, գտնում է, որ ամբաստանյալ Նարեկ Այդինյանը 2015 թվականի ապրիլ ամսին ապօրինի ձեռք է բերել խոշոր չափերիª 7,8 հաստատուն քաշով մարիխուանա տեսակի և 0,0073 հաստատուն քաշով տետրահիդրոկաննաբինոլ տեսակի թմրամիջոցներ: Այդ թմրամիջոցները մինչև 17.04.2015թ. ապօրինի պահել է իր Վազ-2121 մակնիշի 34 АС 035 հաշվառման համարանիշի ավտոմոբիլում, որը նույն օրը ՀՀ ոստիկանության Կենտրոնականի բաժնի աշխատակիցների կողմից Երևան քաղաքի Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանի Պ.Սևակ փողոցում խուզարկությամբ հայտնաբերվել և առգրավվել է ավտոմեքենայի սրահից:
Այսինքնª Նարեկ Այդինյանը կատարել է արարք, որը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին:
Կատարած արարքի համար ամբաստանյալ Նարեկ Ալֆրեդի Այդինյանը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48 հոդվածի համաձայն`
ՙ1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61 հոդվածի համաձայն`
ՙ1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով:
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները՚:
Ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, դատարանը հաշվի է առնում նրա կատարած արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, ինչպես նաև հանցավորի անձը:
Որպես ամբաստանյալ Նարեկ Այդինյանի անձը բնութագրող տվյալներ, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ դատարանը հաշվի է առնում այն, որ նա նախկինում դատված չի եղել, հանցանքն ընդունել և զղջում է կատարած արարքի համար, բնութագրվում է դրական, նրա խնամքին են գտնվում մանկահասակ երեխան (Ալֆրեդ Նարեկի Այդինյանª ծնված 05.03.2015թ.), հղի կինը և 90 տարեկան անկողնային հիվանդ պապը:
Ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն:
Հաշվի առնելով Նարեկ Այդինյանի կատարած արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, նրա անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, ինչպես նաև այն, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268 հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված է պատիժ միայն ազատազրկման ձևով, դատարանը գտնում է, որ պատժի նպատակներին հասնելու համար ամբաստանյալ Նարեկ Ալֆրեդի Այդինյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցանք կատարելու համար պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկման ձևով:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ դիրքորոշումը.
ՙ (…) 37. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ ՙՀանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` ՙՊատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն՝
ՙ1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով:
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները՚:
Մեջբերված իրավական նորմերը Վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում: Նշված որոշումներում Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:

38. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝
ՙ1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: (...)՚:
Մեջբերված քրեաիրավական դրույթը Վճռաբեկ դատարանը վերլուծության է ենթարկել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-139/07, ՎԲ-195/07, ՎԲ-01/08, ԵԿԴ/0034/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԼԴ2/0019/01/09, ՍԴ/0226/01/09, ԳԴ1/0003/01/10, ՍԴ/0085/01/10, ԵԿԴ/0126/01/10, ԵԷԴ/0201/01/11, ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում:
Վերոնշյալ որոշումներում Վճռաբեկ դատարանի կողմից ձևավորված կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ ամբաստանյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը, կոնկրետ գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ գնահատման հիման վրա, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է հաշվի առնել՝
ա) հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները,
բ) պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքները,
գ) հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը,
դ) հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները,
ե) հանցանք կատարած անձի մեղքի ձևը,
զ) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը և այլն:
39. Այսպիսով, նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի հարցերի վերաբերյալ մանրամասն տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը):
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա:
Այսպես, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասը պատասխանատվություն է նախատեսում, ի թիվս այլնի, առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոցներ ապօրինի ձեռք բերելու կամ պահելու համար:
Նշված նորմի վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ հանցագործության վերաբերյալ գործերով պատժի անհատականացման սկզբունքի տեսանկյունից արարքի հանրային վտանգավորությունը որոշելիս դատարանը, ի թիվս այլնի, պետք է հաշվի առնի.
- թմրանյութի տեսակը (վտանգավորության աստիճանը, անձի օրգանիզմի վրա ազդեցության աստիճանը),
- դրա չափը (ՙԹմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը՚ սահմանող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի թիվ 1 հավելվածում նշված կոնկրետ չափի նվազագույն կամ առավելագույն սահմանին մոտ լինելը),
- արարքի կատարման նպատակն ու շարժառիթը (օրինակ՝ հիվանդությամբ պայմանավորված ցավերը թեթևացնելու համար կատարելը):
Վկայակոչված հանգամանքները, այլ հանգամանքների հետ համակցությամբ ազդում են արարքի հանրային վտանգավորության վրա և պետք է իրենց համապատասխան գնահատականը ստանան յուրաքանչյուր գործով պատիժ նշանակելիս:
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն:
(…)
41. Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Վ.Սահակյանը առողջական խնդիրների պատճառով օգտագործել է ՙմարիխուանա՚ տեսակի թմրամիջոց: 2013 թվականի հոկտեմբերի 24-ին՝ ժամը 18:50-ի սահմաններում, ՀՀ ոստիկանության աշխատակիցները Երևան քաղաքի Վ.Սարգսյան փողոցից կազմակերպված հանցավորության դեմ պայքարի գլխավոր վարչություն են բերման ենթարկել Վ.Սահակյանին, որտեղ էլ վերջինիս ավտոմեքենայի զննությամբ հայտնաբերվել է 0.55 գրամ քաշով ՙչորացված մարիխուանա՚ տեսակի թմրամիջոց (տե՛ս սույն որոշման 6-րդ կետը):
Քրեական գործի նյութերից երևում է նաև, որ Վ.Սահակյանը նախկինում դատապարտված կամ որևէ կերպ արատավորված չի եղել, վատառողջ է, տառապում է ՙԴեպրեսիվ պարանոիդ համախտանիշ՚ հիվանդությամբ, անկեղծորեն խոստովանել և ընդունել է հանցանքը, զղջացել կատարածի համար, բնութագրվում է բացառապես դրականորեն: Վ.Սահակյանն ամուսնացած է, բնակվում է մոր, կնոջ և երկու երեխայի հետ, որոնցից մեկն անչափահաս է:
Առաջին ատյանի դատարանը Վ.Սահակյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս նշել է, որ հաշվի է առնում կատարված հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, գործի հանգամանքները, հանցավորի անձը դրականորեն բնութագրող և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները: Առաջին ատյանի դատարանը Վ.Սահակյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չի արձանագրել և այդ պայմաններում գտել է, որ նրա նկատմամբ պետք է նշանակվի ազատազրկման ձևով պատիժ, որը նա պետք է կրի (տե՛ս սույն որոշման 19-րդ կետը):
Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հնարավորության և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակների իրացվելիության հարցերը, հանգել է հետևության, որ տվյալ դեպքում Վ.Սահակյանի նկատմամբ հոդվածի սանկցիայի սահմաններում նշանակվել է համաչափ պատիժ, և որ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները (տե՛ս սույն որոշման 21-րդ կետը):
42. Սույն որոշման նախորդ կետում մեջբերված փաստերից հետևում է, որ Վ.Սահակյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս ստորադաս դատարանները լրիվ և բազմակողմանի գնահատման չեն ենթարկել նրան մեղսագրված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը: Մասնավորապես դատարանները հաշվի չեն առել այն, որ
- ամբաստանյալին մեղսագրված հանցագործության առարկան ՙչորացված մարիխուանա՚ տեսակի թմրամիջոց է, որը, դատելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի թիվ 1 հավելվածից, համեմատաբար նվազ վտանգավորություն ունեցող թմրամիջոցի տեսակ է, քանի որ հարաբերականորեն ավելի մեծ քաշն է պատժելի համարվում,
- թմրամիջոցի քաշը 0.55 գրամ է, որն առավել մոտ է ՀՀ քրեական օրենսգրքի թիվ 1 հավելվածի 86-րդ կետով թմրամիջոցի այդ տեսակի համար սահմանված զգալի չափի (0.5-5 գրամ) նվազագույն սահմանին:
Ավելին՝ հաստատված համարելով, որ Վ.Սահակյանը տառապում է ՙդեպրեսիվ պարանոիդ համախտանիշ՚ հիվանդությամբ, որի պատճառով էլ գործածման նպատակով ձեռք է բերել և պահել ՙմարիխուանա՚ տեսակի թմրամիջոցը՝ Առաջին ատյանի դատարանն այդ հանգամանքը պատշաճ գնահատման չի ենթարկել պատիժ նշանակելիս:
42.1. Բացի այդ, Վ.Սահակյանին վերագրվող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը դասվում է ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների շարքին, որի սանկցիան երկընտրելի է. նշված արարքի համար որպես պատիժ է նախատեսված կալանքը՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով և ազատազրկումը՝ առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով: Առաջին ատյանի դատարանը, իր դատական ակտում նշելով, որ հաշվի է առնում կատարված հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, ինչպես նաև հանցավորի անձը դրականորեն բնութագրող տվյալները, նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, այնուհետև եզրահանգել է, որ Վ.Սահակյանի նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկման ձևով, որը նա պետք է կրի:
Դատարանը որևէ հիմնավորում չի նշել, թե ամբաստանյալի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով նախատեսված պատիժներից նվազ խիստ տեսակը՝ կալանքը ինչո՞ւ չի կարող ապահովել պատժի նպատակները: Դատական ակտում բացակայում է նաև որևէ պատճառաբանություն, որը կոչված կլիներ հիմնավորելու ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը Վ.Սահակյանի կողմից կրելու անհրաժեշտության վերաբերյալ դատարանի որոշումը:
Վերաքննիչ դատարանն իր հերթին Վ.Սահակյանի նկատմամբ նշանակված պատժի արդարացիության հարցը քննարկելիս հիմք է ընդունել Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները, որոնք ուղղակի վերարտադրել է իր որոշման մեջ՝ առանց անդրադառնալու այն հարցին, թե ամբաստանյալի նկատմամբ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելու և այդ պատիժը կրելու անհրաժեշտության մասին հետևությունները համապատասխանում են արդյոք գործի փաստական հանգամանքներին, արդարության և պատասխանատվության անհատականացման քրեաիրավական սկզբունքներին:
43. … Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ստորադաս դատարանները Վ.Սահակյանի նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս, ինչպես նաև նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս բազմակողմանի գնահատման չեն ենթարկել կատարված հանցագործության առանձնահատկությունները, հանցավորի անձը բնութագրող և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները՝ թույլ տալով արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքները, պատժի նպատակները, պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերը սահմանող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ, 70-րդ հոդվածների պահանջների խախտում:
(…)
44. Միևնույն ժամանակ, հաշվի առնելով կատարված հանցագործության բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը (տե՛ս սույն որոշման 42-42.1-րդ կետերը), Վ.Սահակյանի անձը բնութագրող վերը նշված տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը` Վճռաբեկ դատարանը հանգում է հետևության, որ ամբաստանյալի նկատմամբ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելու հիմքեր չկան: Տվյալ դեպքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով նախատեսված պատիժներից նվազ խիստ տեսակը՝ կալանքը կարող է ապահովել պատժի նպատակները:
Վճռաբեկ դատարանը, հաշվի առնելով վկայակոչված հանգամանքները, գտնում է նաև, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ուստի նրա նկատմամբ նշանակվող պատիժը պայմանականորեն չպետք է կիրառել: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի հիման վրա Վ.Սահակյանի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակներին՝ սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը և հանցագործությունների կանխմանը: Տվյալ դեպքում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը բխում է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության և պատասխանատվության անհատականացման, պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից:՚
Դատարանը հաշվի առնելով հանցավորի անձը բնութագրող վերը նշված տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, հիմք ընդունելով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերը նշված նախադեպային որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումն այն մասին, որ ամբաստանյալին մեղսագրված հանցագործության առարկան ՙչորացված մարիխուանա՚ տեսակի թմրամիջոց է, որը, դատելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի թիվ 1 հավելվածից, համեմատաբար նվազ վտանգավորություն ունեցող թմրամիջոցի տեսակ է, քանի որ հարաբերականորեն ավելի մեծ քաշն է պատժելի համարվում, թմրամիջոցի քաշը 7,8 գրամ է, որն առավել մոտ է ՀՀ քրեական օրենսգրքի թիվ 1 հավելվածի 86-րդ կետով թմրամիջոցի այդ տեսակի համար սահմանված զգալի չափի (0.5-5 գրամ) սահմանին, հանգում է այն հետևության, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48 հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին հասնելը` սոցիալական արդարության վերականգնելը և ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է վերջինիս նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու, սակայն նրա վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնելու, պայմաններում:
Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը, պետք է թողնել անփոփոխ, մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցին, դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանի քննչական բաժնի քննիչի 2015թ. մայիսի 11-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված և քրեական գործին կցված, Ն.Այդինյանի ավտոմեքենայի խուզարկությամբ հայտնաբերված 7,8 գրամ քաշով մարիխուանա տեսակի թմրամիջոցը, երկու հատ կաթուցիչները և Ն.Այդինյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված 0,0073 գրամ քաշով տետրահիդրոկաննաբինոլ տեսակի թմրամիջոցը կաթուցիչի մեջ լցված վիճակում /փաթեթավորված և կնիքված ՙՀՀ ոստիկանության ՓՔՎ փորձագետ N 25՚ ուղղանկյուն կնիքի դրոշմով/ պետք է ոչնչացնել:
Դատարանը գտնում է, որ դատական ծախսերն ամբաստանյալից ենթակա չեն բռնագանձման, նկատի ունենալով, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 168 հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված դատական ծախս սույն քրեական գործով չկա, իսկ 2-8-րդ կետերով նախատեսված դատական ծախսերն արագացված դատական քննության կարգ կիրառելու դեպքում, համաձայն նույն օրենսգրքի 3753 հոդվածի 8-րդ մասի, ամբաստանյալից բռնագանձման ենթակա չեն:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 357-360, 365, 369-373, 3753 և 3754 հոդվածներով, դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Նարեկ Ալֆրեդի Այդինյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268 հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցանք կատարելու մեջ և նրան դատապարտել ազատազրկման վեց (6) ամիս ժամկետով:
Կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածը և Նարեկ Ալֆրեդի Այդինյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել, սահմանելով փորձաշրջան մեկ (1) տարի ժամկետով:
Նարեկ Այդինյանի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը հանձնարարել ՀՀ ԱՆ քրեակատարողական վարչության նրա բնակության վայրի այլընտրանքային պատիժների կատարման բաժնին: Փորձաշրջանի սկիզբը հաշվել քրեակատարողական վարչության այլընտրանքային պատիժների կատարման բաժնում Նարեկ Ալֆրեդի Այդինյանին հաշվառման վերցնելու օրվանից:
Նարեկ Այդինյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը, թողնել անփոփոխ, մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, իրեղեն ապացույց հանդիսացողª Ն.Այդինյանի ավտոմեքենայի խուզարկությամբ հայտնաբերված 7,8 գրամ քաշով մարիխուանա տեսակի թմրամիջոցը, երկու կաթուցիչները և Ն.Այդինյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված 0,0073 գրամ քաշով տետրահիդրոկաննաբինոլ տեսակի թմրամիջոցը կաթոցիչի մեջ լցված վիճակում /փաթեթավորված և կնիքված ՙՀՀ ոստիկանության ՓՔՎ փորձագետ N 25՚ ուղղանկյուն կնիքի դրոշմով/ ոչնչացնել:
Դատական ծախսերի հարցը համարել լուծված:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան հրապարակվելու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:
Դատավճիռը չի կարող բողոքարկվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395 հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված հիմքով:

Դատավոր` ստորագրություն
Բնագրի հետ ճիշտ է`
Դատավոր՝ Լ. Ավետիսյան