Գործ No ԵԱՔԴ/0078/01/15

ԴԱՏԱՎՃԻՌ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

ՙ26՚ օգոստոսի 2015թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը

նախագահությամբ` դատավոր Արթուր Մկրտչյանի
քարտուղարությամբ` Օֆելյա Կիրակոսյանի
Շուշան Վանոյանի
մասնակցությամբ`
մեղադրողներ Տիրայր Կարապետյանի
պաշտպան Աննա Ջուվանովայի
տուժող Հովհաննես Գրիգորյանի

Դատարանում, դռնբաց դատական նիստում, դատական քննության արագացված կարգով քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արտյոմ Բագրատի Մնացականյանի /ծնված 1989 թվականի մայիսի 23-ինª Գյումրի քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ութամյա կրթությամբ, չամուսնացած, չի աշխատում, բնակության վայր չունի, ՀՀ ԱՆ ՙՆուբարաշեն՚ քրեակատարողական հիմնարկի կալանավոր, նախկինում դատված. 1) Արարատի և Վայոց Ձորի մարզերի ընդհանուր իրավասության դատարանի 04.08.2010թ. դատավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով պատիժ է նշանակվել ազատազրկում 6 տարի ժամկետով, 07.07.2011թ. արարքը վերաորակվել է` սահմանելով ազատազրկում 3 տարի 6 ամիս ժամկետով, 2) Կոտայքի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանի 22.05.2015թ. դատավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1.1 կետով` երեք դրվագով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի կանոններով պատիժ է նշանակվել ազատազրկում 6 տարի ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման, պատժի սկիզբը հաշվվել է 2014 թվականի փետրվարի 14-ից/, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով:

Գործի դատավարական նախապատմությունը
2015 թվականի հունվարի 26-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով հարուցվել է թիվ 14103915 քրեական գործը:
2015 թվականի մարտի 24-ին Արտյոմ Բագրատի Մնացականյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով:
2015 թվականի մայիսի 15-ին Արտյոմ Մնացականյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել է, նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով, և նա ներգրավվել է որպես մեղադրյալ:
2015 թվականի մայիսի 18-ին թիվ 14103915 քրեական գործից մաս է անջատվել, որին շնորհվել է թիվ 14129115 հերթական համարը:
2015 թվականի մայիսի 22-ին թիվ 14103915 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան:

Գործի փաստական հանգամանքները
Նախաքննության մարմինն ամբաստանյալ Արտյոմ Մնացականյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով մեղադրանք է առաջադրել, որ ՙինքնությունը չպարզված անձանց հետ ուրիշի գույքի խոշոր չափերի հափշտակություն կատարելու շուրջ նախնական համաձայնության գալով, խմբով, Հովհաննես Համլետի Գրիգորյանի վստահությունը չարաշահելու և խաբեության եղանակով 2015 թվականի հունվարի 10-ին` ժամը 18:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Բաղրամյան պողոտայում գտնվող ՙՍԱՍ՚ հանրախանութի մոտ, Արտյոմ Մնացականյանի մորը` Անահիտ Սիրեկանի Մնացականյանին օգտագործելու միջոցով` վերջինիս կողմից անզգուշությամբ հանցանք կատարելու պայմաններում, հափշտակել են Հովհաննես Գրիգորյանի խոշոր չափի` 1.000.000 ՀՀ դրամ արժողությամբ ՙՔենոն՚ տեսակի ֆոտոխցիկն ու դրա պարագաները:
Այսպես` ինքնությունը չպարզված անձը 2015 թվականի հունվարի 9-ին զանգահարել է համացանցի ՙlist.am՚ կայքում ՙՔենոն՚ տեսակի ֆոտոխցիկն ու դրա պարագաները օրական 10.000 ՀՀ դրամով վարձակալության տալու վերաբերյալ հայտարարություն տեղադրած Հովհաննես Համլետի Գրիգորյանին, և նախնական պայմանավորվածություն են ձեռք բերել հարսանեկան միջոցառման համար երկու օրով վերը նշված գույքը վարձակալության հիմունքներով տրամադրելու վերաբերյալ: Այնուհետև` ինքնությունը չպարզված անձը 2015 թվականի հունվարի 10-ին կրկին զանգահարել է Հ.Գրիգորյանին և ֆոտոխցիկն ու դրա պարագաները փոխանցելու նպատակով պայմանավորվել են նույն օրը ժամը 18:00-ին հանդիպել Երևան քաղաքի Բաղրամյան պողոտայում գտնվող ՙՍԱՍ՚ հանրախանութի մոտ: 2015 թվականի հունվարի 9-ին Արտյոմ Բագրատի Մնացականյանը զանգահարել է մորը` Անահիտ Սիրեկանի Մնացականյանին, և հորդորել վերջինիս անձնագիրը 2 օրով տրամադրել իր ընկերոջը, որպեսզի վերջինս նշված անձնագիրը փոխանցի վարձավճարով ֆոտոխցիկ տրամադրող անձին և վարձավճարով վերցնի ֆոտոխցիկը և դրա պարագաները` հարսանեկան միջոցառման համար: Վերը նշվածի շուրջ Անահիտ Մնացականյանի համաձայնությունը ստանալուց հետո` 2015 թվականի հունվարի 10-ին Արտյոմ Մնացականյանը կրկին զանգահարել է վերջինիս և հայտնել իրենց տուն ընկերոջ գալու մասին, պայմանավորվածության համաձայն` նույն օրը ինքնությունը չպարզված անձը տաքսի ավտոմեքենայով եկել է Անահիտ Մնացականյանի` ք.Երևան, Ռուսթավելի 27 տուն և միասին նշված մեքենայով գնացել են Երևան քաղաքի Բաղրամյան քաղաքի Բաղրամյան պողոտայում գտնվող ՙՍԱՍ՚ հանրախանութի մոտ: Հասելով այնտեղ` ինքնությունը չպարզված անձի պահանջով Անահիտ Մնացականյանն իջել է ավտոմեքենայից և մոտեցել Հովհաննես Գրիգորյանին, վերջինիս հանձնել իր անձնագիրը և ստացել ՙՔենոն՚ տեսակի ֆոտոխցիկն ու դրա պարագաները: Դեպքի վայրից Հովհաննես Գրիգորյանի հեռանալուն պես` Անահիտ Մնացականյանին է մոտեցել նույն ինքնությունը չպարզված անձը, ով վերջինիցս ստանալով ֆոտոխցիկն ու դրա պարագաները` վերը նշված տաքսի ավտոմեքենայով հեռացել է՚:

Արագացված դատական քննություն
Մինչև դատաքննությունն սկսելն ամբաստանյալ Արտյոմ Մնացականյանը միջնորդել է դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով և հայտարարել, որ մեղադրանքը պարզ է, համաձայն է առաջադրված մեղադրանքին, գիտակցում է արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր` պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո:
Միջնորդությունը հաստատել է նաև ամբաստանյալի պաշտպան Աննա Ջուվանովան:
Մեղադրող Տիրայր Կարապետյանը դատական քննության արագացված կարգ կիրառելուն չի առարկել:
Տուժող Հովհաննես Գրիգորյանը դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու վերաբերյալ առարկություն չի ներկայացրել:
Դատարանը, համոզվելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3751-րդ և 3752-րդ հոդվածներով նախատեսված պայմանները, որոշում է կայացրել արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին:

Դատարանի իրավական վերլուծությունները
Դատարանը հիմք ընդունելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները, գտնում է, որ ամբաստանյալ Արտյոմ Մնացականյանի մեղավորությունը` մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ խոշոր չափերով խարդախություն` վստահությունը չարաշահելու եղանակով ուրիշի գույքի հափշտակություն կատարելու մեջª նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով, ապացուցված է:
Վերոհիշյալ հանցանքի կատարման համար ամբաստանյալը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի, որը նա պետք է կրի:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայնª ՙՀանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացիª համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայնª ՙպատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայնª ՙՊատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ՙՀանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայնª ՙՊատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործությանª հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվումª պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով՚:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 2012թ. նոյեմբերի 1-ին Սերոբ Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ՍԴ/0109/01/12 գործով արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. ՙ(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ` ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները` ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն:
Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի գրեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրագրված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի:
Այնսինքն` առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է:
(…) Պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից (տե°ս Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 14-րդ, 22-23-րդ կետերը)՚:
Ամբաստանյալ Արտյոմ Մնացականյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք դատարանը հաշվի է առնում այն, որ նա ընդունել է մեղքը և անկեղծորեն զղջացել կատարած արարքի համար:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3753-րդ հոդվածի 6-րդ կետի համաձայն` ՙԴատարանը արագացված կարգով դատական քննության արդյունքում մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ, որը չի կարող գերազանցել կատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը (...)՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն`
ՙ2. Հանցագործությունների ռեցիդիվը վտանգավոր է համարվում`
1) դիտավորությամբ հանցանք կատարելու դեպքում, եթե անձը նախկինում երկու անգամից ոչ պակաս ազատազրկման է դատապարտվել դիտավորյալ հանցագործության համար /.../՚:
Դատարանն արձանագրում է, որ առկա է հանցագործությունների վտանգավոր ռեցիդիվ, քանի որ ամբաստանյալ Արտյոմ Մնացականյանը նախկինում երկու անգամից ոչ պակաս դիտավորյալ հանցագործության համար ազատազրկման դատապարտված լինելով` դարձյալ կատարել է դիտավորյալ հանցագործություն:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
ՙ(...) Հանցագործությունների վտանգավոր ռեցիդիվի համար նշանակված պատիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավելագույն պատժի երկու երրորդից (...)՚:
Վճռաբեկ դատարանը Ա.Պողոսյանի վերաբերյալ ՏԴ/0071/01/13 գործով իրավական դիրքորոշում է արտահայտել, այն մասին, որ ՙՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասում առկա՝ ՙսույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատիժ՚ և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասում առկա՝ ՙկատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատիժ՚ ձևակերպումները ենթադրում են, որ կատարված հանցագործության համար նախատեսված պատիժ հասկացությունը պետք է մեկնաբանել որպես քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի շրջանակներում որոշվող օրենքով սահմանված պատիժ, իսկ խնդրո առարկա ձևակերպումների այնպիսի մեկնաբանումը, որի պայմաններում ՙկատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատիժը՚ որոշվում է արդեն իսկ ռեցիդիվի կանոնների կիրառմամբ որոշված պատժաչափի սահմաններում, անթույլատրելի է:
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ ռեցիդիվի և արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնների համատեղ կիրառումը՝ պայմանավորված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասում առկա կարգավորմամբ, ըստ որի` ՙ(...) եթե առավել խիստ պատժի երկու երրորդը փոքր է տվյալ հանցագործության համար նախատեսված առավել մեղմ պատժից` ապա դատարանը նշանակում է առավել մեղմ պատիժը՚, գրեթե բոլոր դեպքերում հանգեցնում է բացարձակ որոշակի սանկցիայի, ինչը հակասում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածով ամրագրված արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի, 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների պահնաջներին և դրանց վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած նախադեպային իրավունքին (տես, Վճռաբեկ դատարանի թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-201/07, ՎԲ-145/07, ՎԲ-63/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-55/07, ՎԲ-25/08, ԵՇԴ/0023/01/08, ԵԿԴ/0146/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԵԱՔԴ/0164/01/09, ԵԿԴ/0042/01/11, ԼԴ/0287/01/11, ՍԴ/0109/01/12, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումները): Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ռեցիդիվի և արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնների համատեղ կիրառման դեպքում վերջնական պատիժը միշտ առավել մեղմից փոքր է ստացվում, և դատարանը կարող է նշանակել միայն առավել մեղմ պատիժը:
Այլ խոսքով՝ հանցագործությունների ռեցիդիվի և արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնների համատեղ կիրառումը բացառում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների կիրառման հնարավորությունը, և դատարանը զրկվում է կոնկրետ դեպքում կատարված հանցագործության բնույթն ու վտանգավորությունը, հանցավորի անձը, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները գնահատելու և անձի նկատմամբ արդարացի պատիժ նշանակելու հնարավորությունից: Բացի այդ, բացառվում է վերադաս դատական ատյանի կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետով սահմանված` դատական ակտի բեկանման կամ փոփոխման հիմքի կիրառման հնարավորությունը, որի համաձայն` դատական ակտը բեկանվում կամ փոփոխվում է, եթե նշանակված պատիժը չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը կամ ամբաստանյալի անձին:
Հետևաբար, գործի քննության արագացված կարգի կիրառման պայմաններում հանցագործությունների ռեցիդիվի և արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնների միաժամանակյա կիրառությունն անթույլատրելի է:
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածով և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասով ամրագրված պատիժ նշանակելու հատուկ կանոնների միջև առկա է հակասություն, որը ենթակա է լուծման հօգուտ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասի՚:
Նշված պայմաններում, դատարանը, Արտյոմ Մնացականյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս պետք է ղեկավարվի միայն 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասի կանոններով, քանի որ վտանգավոր ռեցիդիվի և արագացված դատաքննության միաժամանակյա կիրառումը հանգեցնում է բացարձակ որոշակի սանկցիայի:
Դատարանը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 63-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն` հանցանքը կատարելու վտանգավոր ռեցիդիվը դիտում է որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք:
ՀՀ Կոտայքի մարզի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի մայիսի 22-ի դատավճռով Արտյոմ Մնացականյանը մեղավոր է ճանաչվել երեք դրվագով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1.1 կետով նախատեսված հանցագործությունների կատարման մեջ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի կանոններով նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել վեց տարի ժամկետով ազատազրկում և պատժի սկիզբը հաշվվել է 2014 թվականի փետրվարի 14-ից: Դատարանն արձանագրում է, որ Ա.Մնացականյանը սույն` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված հանցանքը կատարել է նախքան Կոտայքի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանի գործով դատավճիռ կայացնելը, ուստի, նշված պայմաններում, դատարանը պատիժ նշանակելիս պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 6-րդ մասի կանոններով, համաձայն որի` ՙՊատիժը նշանակվում է սույն հոդվածի կանոններով, եթե դատավճիռ կայացնելուց հետո պարզվի, որ դատապարտյալը մեղավոր է նաեւ մեկ այլ հանցանքի համար, որը նա կատարել է նախքան առաջին գործով դատավճիռ կայացնելը: Այս դեպքում վերջնական պատժի ժամկետին հաշվակցվում է առաջին դատավճռով նշանակված պատժի կրած մասը:՚:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները հանգել է այն հետևության, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով` հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար (տե'ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի ՎԲ-201/07 որոշումը):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասը նախատեսում է ինչպես ազատազրկման, այնպես էլ տուգանքի ձևով պատիժ: Հաշվի առնելով ամբաստանյալ Արտյոմ Մնացականյանի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դրա կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցագործությունը կատարելուց հետո նրա դրսևորած վարքագիծը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը և այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը` դատարանը գտնում է, որ Արտյոմ Մնացականյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված հանցագործություն կատարելու համար ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով:
Վերոգրյալի հիման վրա դատարանը գտնում է, որ նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Արտյոմ Մնացականյանը պետք է կրի, քանի որ դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն:
Քննարկելով քաղաքացիական հայցի և գույքային վնասի հատուցման հարցը` դատարանը գտնում է, որ տուժող Հովհաննես Գրիգորյանի քաղաքացիական հայցը ենթակա է բավարարման` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ՙՔաղաքացիական պատասխանող է ճանաչվում ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձը, որի վրա օրենքով, քրեական գործով վարույթի ընթացքում ներկայացված հայցի հիման վրա կարող է դրվել գույքային պատասխանատվություն քրեական օրենսգրքով չթույլատրված արարքով գույքային վնաս պատճառած մեղադրյալի գործողությունների համար՚:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 158-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` ՙՔաղաքացիական հայց հարուցվում է կասկածյալի, մեղադրյալի կամ նրա դեմ, ում վրա կարող է գույքային պատասխանատվություն դրվել մեղադրյալի գործողությունների համար՚:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 367-րդ հոդվածի համաձայն` ՙԴատավճիռ կայացնելիս դատարանը, ելնելով քաղաքացիական հայցի հիմքերի ու չափի ապացուցված լինելու հանգամանքից, հարուցված հայցը բավարարում է լրիվ կամ մասնակիորեն, կամ մերժում է դրա բավարարումը, կամ այն թողնում է առանց քննության՚:
Քաղաքացիական հայցի հիմքին և առարկային վերաբերող վերոշարադրյալ քրեադատավարական նորմերը Վճռաբեկ դատարանը համակարգային վերլուծության է ենթարկել Ա.Մկրտչյանի և Ա.Ստեփանյանի գործերով կայացված որոշումներում:
Մասնավորապես, Ա.Մկրտչյանի գործով որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ ՙ(…) քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի առարկան է կազմում հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը, որի հատուցման մասին պահանջը հայցվորը ներկայացնում է մեղադրյալին կամ նրա գործողությունների համար պատասխանատվություն կրող անձին: Քաղաքացիական հայցի առարկայի որոշման համար անհրաժեշտ է, որպեսզի վնասն անմիջականորեն հանցագործությամբ պատճառված լինի: (…)՚ (տե'ս Ավետիս Մկրտչյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի թիվ ՎԲ-150/07 որոշումը:
Ա.Ստեփանյանի գործով որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել, որ ՙ(…) քրեական դատավարությունում մեղադրյալի կամ մեղադրյալի գործողությունների համար պատասխանատվություն կրող անձի դեմ քաղաքացիական հայց կարող է ներկայացվել և, համապատասխանաբար, դատարանում քննության առարկա լինել բացառապես հանցագործությամբ պատճառված և քրեական դատավարության կարգով հատուցման ենթակա գույքային վնասի առկայության պարագայում: Քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի քննության հիմքում ընկած է միասնական իրավաբանական փաստը` հանցագործությունը, որի կատարման համար անձը ենթարկվում է ինչպես քրեական, այնպես էլ քաղաքացիաիրավական պատասխանատվության այն դեպքերում, երբ առկա է հանցագործությամբ պատճառված գույքային վնաս (…):
(…) դատարանը, ապացուցված համարելով հանցագործության մեջ մեղադրվող անձի մեղքը, ինչպես նաև հանցավոր արարքի և հասցված վնասի միջև պատճառական կապը, լուծում է նաև քաղաքացիական հայցը` գնահատելով ներկայացված հայցադիմումի հիմքերի ու չափի ապացուցված լինելու հանգամանքը՚ (տե‘ս Ալվարդ Չուբարի Ստեփանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի հոկտեմբերի 20-ի թիվ ԼԴ/0327/01/10 որոշման 21-րդ կետը):
Վերոշարադրյալ իրավանորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի որոշումների վերլուծության արդյունքում պարզ է դառնում, որ քաղաքացիական հայցի առարկան կազմում է հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը: Քաղաքացիական հայցի առարկա չի կարող հանդիսանալ և հետևաբար քրեական դատավարության շրջանակներում հատուցման ենթակա չէ այն վնասը, որը, թեև այս կամ այն կերպ պայմանավորված է կատարված իրավախախտմամբ, սակայն չի առաջացել հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային և ֆիզիկական վնասի հետևանքով: Այլ կերպ` քրեական դատավարության կարգով հատուցման ենթակա են բացառապես հանցագործությամբ պատճառված վնասները, իսկ հանցագործության հետևանքով պատճառված այլ վնասների հատուցման վերաբերյալ պահանջները չեն կարող քննության առնվել քրեական գործի հետ համատեղ և պետք է թողնվեն առանց քննության, ինչը շահագրգիռ անձին հնարավորություն կտա իր գույքային պահանջները ներկայացնել քաղաքացիական դատավարության կարգով (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 155-րդ հոդվածի 3-րդ մաս):
Սույն քրեական գործի դատական քննությամբ հաստատվել է, որ ամբաստանյալ Արտյոմ Մնացականյանի կատարած հանցագործության հետևանքով տուժող Հ.Գրիգորյանին անմիջականորեն պատճառվել է 1.000.000 ՀՀ դրամ ընդհանուր գումարի չափով գույքային վնաս:
Հետևաբար, քաղաքացիական հայցը պետք է բավարարել և Արտյոմ Բագրատ Մնացականյանից հօգուտ տուժող Հովհաննես Համլետի Գրիգորյանի պետք է բռնագանձել 1.000.000 /մեկ միլիոն/ ՀՀ դրամª որպես հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասի հատուցում:
Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցին, դատարանը գտնում է, որ քրեական գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված և տուժող Հ.Գրիգորյանին ի պահ հանձնված ՙCanon 5D Mark2՚ տեսակի ֆոտոխցիկի և դրա պարագաների երեք տուփերը պետք է թողնել Հովհաննես Գրիգորյանի տնօրինմանը, վկա Անահիտ Մնացականյանին ի պահ հանձնված AE 0545761 համարի անձնագիրը` թողնել վերջինիս տնօրինմանը, իսկ քրեական գործին կցված, համացանցի ՙList.am՚ կայքում տեղադրված հայտարարության վերաբերյալ փաստաթուղթը պետք է պահել քրեական գործի հետ միասին:
Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 163-րդ, 357-360-րդ, 3753-րդ և 3754-րդ և 379-րդ հոդվածներով, դատարանը`

ՎՃՌԵՑ

Արտյոմ Բագրատի Մնացականյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում 2 /երկու/ տարի 6 /վեց/ ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 6-րդ մասի կանոններով, հանցանքների համակցությամբ, ՀՀ Կոտայքի մարզի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի մայիսի 22-ի դատավճռով նշանակված պատժից մասնակիորեն գումարել 5 տարի ժամկետով ազատազրկումը և Արտյոմ Բագրատի Մնացականյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում 7 /յոթ/ տարի 6 /վեց/ ամիս ժամկետով:
Նշանակված պատժին հաշվակցել ՀՀ Կոտայքի մարզի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի մայիսի 22-ի դատավճռով նշանակված պատժի կրած մասըª 1 /մեկ/ տարի 6 /վեց/ ամիս 12 /տասներկու/ օրը և պատժի սկիզբը հաշվել 2014 թվականի փետրվարի 14-ից:
Քաղաքացիական հայցը բավարարել և Արտյոմ Բագրատի Մնացականյանից հօգուտ տուժող Հովհաննես Համլետի Գրիգորյանի բռնագանձել 1.000.000 /մեկ միլիոն/ ՀՀ դրամª որպես հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասի հատուցում:
Քրեական գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված և տուժող Հ.Գրիգորյանին ի պահ հանձնված ՙCanon 5D Mark2՚ տեսակի ֆոտոխցիկի և դրա պարագաների երեք տուփերը թողնել Հովհաննես Գրիգորյանի տնօրինմանը, վկա Անահիտ Մնացականյանին ի պահ հանձնված AE 0545761 համարի անձնագիրը թողնել վերջինիս տնօրինմանը, իսկ քրեական գործին կցված, համացանցի ՙList.am՚ կայքում տեղադրված հայտարարության վերաբերյալ փաստաթուղթը պահել քրեական գործի հետ միասին:
Դատավճիռը, բացի ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքից, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում:




ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԿՐՏՉՅԱՆ