ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Վ Ե Ր Ա Ք Ն Ն Ի Չ Ք Ր Ե Ա Կ Ա Ն Դ Ա Տ Ա Ր Ա Ն

Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

ԵԱՔԴ/0053/01/15

16 սեպտեմբերի 2015թ. ք.Երևան

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐª Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Գ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ
Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲª Ա.ԵՐԻՋԱՆՅԱՆԻ

ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲª

ՄԵՂԱԴՐՈՂ` Վ.ՄԿՐՏՉՅԱՆԻ

ՊԱՇՏՊԱՆ` Վ.ՄՆԱՑԱԿԱՆՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ` Մ.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆԻ

Դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը` Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 25.06.2015թ. դատավճռի դեմ.

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.

2015 թվականին ապրիլի 02-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հարուցված թիվ 14120515 քրեական գործի նախաքննության ընթացքում.
2015 թվականի ապրիլի 10-ին որոշում է կայացվել Մուշեղ Ռոբերտի Կարապետյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին:
2015 թվականի ապրիլի 22-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան:
Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 25.06.2015թ. դատավճռովª դատական քննության արագացված կարգի կիրառմամբ.
Մուշեղ Ռոբերտի Կարապետյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանք կատարելու մեջ և նա դատապարտվել է կալանքի 15 /տասնհինգ/ օր ժամկետով:
Մուշեղ Ռոբերտի Կարապետյանի նկատմամբ նշանակված պատժի սկիզբը հաշվվել է նրան արգելանքի վերցնելու օրվանից:
Պատիժը պետք է կրի ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում:
Մուշեղ Ռոբերտի Կարապետյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` չհեռանալու մասին ստորագրությունը, թողնվել է անփոփոխ, մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Վճռվել է նաև.
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, իրեղեն ապացույց հանդիսացող և ՀՀ ոստիկանության ՓՔ վարչությունում պահվող, ռազմամթերք հանդիսացող 26 հատ փամփուշտները թողնել ՀՀ ոստիկանության փորձաքրեագիտական վարչության տնօրինությանը:
Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 25.06.2015թ. դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել պաշտպանը:

Գործի փաստական հանգամանքները.

Նախաքննական մարմնի կողմից Մուշեղ Ռոբերտի Կարապետյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն արարքի կատարման համար, որ նա 2010 թվականին ապօրինի կերպով ձեռք է բերել և Երևան քաղաքի Ա.Խաչատրյան 18/4 հասցեում գտնվող տան նկուղում ապօրինի պահել է ռազմամթերք հանդիսացող գործարանային արտադրության 5.6մմ տրամաչափի 26 հատ օղակաձև բոցավառման որսորդական-սպորտային հրացանային փամփուշտներª նախատեսված համապատասխան տրամաչափի ՚ՏՕԶՙ տեսակի հրացանների և այլ որսորդական-սպորտային ակոսափող զենքերից կրակելու համար: 2013 թվականի ամռանը նշված փամփուշտներից ութ հատը տեղադրել է ՚ИЖ СПЛՙ մոդելի ՚A 6528 Bՙ համարի հրազեն չհանդիսացող մեկնարկային ատրճանակի պահունակում և հիշյալ ատրճանակը պահել Երևան քաղաքի Արաբկիր զբոսայգուց դեպի ՀԷԿ տանող ճանապարհի հարող տարածքում:
2015 թվականի ապրիլի 01-ին ժամը 14-ի սահմաններում, Մ.Կարապետյանը տան նկուղից վերցնելով 18 հատ և Արաբկիր զբոսայգուց դեպի ՀԷԿ տանող ճանապարհի հարող տարածքից վերցնելով 8 հատ ՚ИЖ СПЛՙ մոդել ՚A 6528 Bՙ համարի ատրճանակի պահունակում տեղադրված ընդհանուր 26 հատ ռազմամթերք հանդիսացող գործարանային արտադրության 5.6մմ տրամաչափի փամփուշտները, տեղադրել է ձեռքի պայուսակի մեջ և իր ծանոթ Գոռ Սևադայի Բաղդասարյանի կողմից շահագործվող ՚Օպել Աստրաՙ մակնիշի 34 ZP 839 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայով ապօրինի փոխադրելª այլ վայրում պահելու նպատակով: Նույն օրը ժամը 19:00-ին դրանք հայտնաբերվել են ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Արաբկիրի բաժնի բակում կատարված ավտոմեքենայի ակնհայտ տեսանելի հատվածների զննության ժամանակª վարորդի կողքի նստատեղի վրա դրված Մ.Կարապետյանի ձեռքի պայուսակի միջից:



Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.

Պաշտպանը վկայակոչելով իր իսկ վերաքննիչ բողոքում նշված պատճառաբանությունները, խնդել է վերաքննիչ բողոքն ընդունել վարութ և այն բավարարել:
Բեկանել ՀՀ Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի կողմից 25.06.2015թ.-ին կայացրած ԹԻՎ ԵԱՔԴ/0053/01/15 քրեական գործով դատավճիռը և փոփոխել՝ Մուշեղ Կարապետյանի նկատմամբ վերջնական պատիժը, այն է՝ կալանքի ձևով նշանակված 15 օր ժամկետով պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն պայմանականորեն չկիրառել սահմանելով փորձաշրջան:
Վերաքննիչ բողոքը բերվել է հետևյալ հիմնավորումներով.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հողվածի կիրառման հիմնավորումները.
ՀՀ Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավճռով Մուշեղ Կարապետյանի նկատմամբ նշանակվել է պատիժ 15 օր ժամկետով կալանքի տեսքով:
Սկսած քրեական գործի հարուցումից մինչև դատաքննության ավարտը Մուշեղ Կարապետյանն ընդունել է քրեական հետապնդման մարմինների կողմից իրեն առաջադրված մեղադրանքները, տվել է ինքնախոստովանական ցուցմունքներ, չի խոչընդոտել գործի քննությանը, ինչպես նաև ամեն կերպ աջակցել է գործի ամբողջական բացահայտմանը:
Պատիժ նշանակելը քրեական գործերով արդարադատության իրականացման կարևոր և պատասխանատու բաղադրամասերից է, ուստի մեծապես կարևորվում է յուրաքանչյուր դեպքում անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս քրեաիրավական նորմերով ամրագրված օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքների պահպանումը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ՚Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանր, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համարՙ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ ՚Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործություններըՙ:
Ամբաստանյալը ազատության մեջ մնալով, դրսևորել է պատշաճ վարքագիծ, որևէ հակաիրավական գործողություն չի կատարել, մշտապես ներակայացել է վարույթն իրականացնող մարմինների կանչով, պատրաստակամորեն բազմիցս մասնակցել է սույն գործի համար էական նշանակություն ունեցող բոլոր քննչական և դատավարական գործողություններին:
Վճռաբեկ ղատարանի ձևավորած կայուն նախաղեպային իրավունքի համաձայն պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն
՚Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներ:
Մեջբերված իրավական նորմերը Վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ– 142/07, ՎԲ– 192 07, ՎԲ-20107. ԵՇԴ/0029 01 08, ԵԿԴ/0042/01/11, ՎԲ-124/07, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ 0078 01 09, ԼԴ2 0019/01/09, ՍԴ 0226/01/09, ԳԴ1/0003/01/10, ՍԴ/0085/01/10, ԵԿՂ 0126 01 10, ԵԷԴ/0201/01/11, ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12 և այլ որոշումներում:
Վերոնշյալ որոշումներում Վճռաբեկ դատարանի կողմից ձևավորված կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի վստահությունը, որ ամբաստանյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը, կոնկրետ գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ գնահատման հիման վրա, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է հաշվի առնել հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները և այլն:
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա:
Տվյալ դեպքում Մուշեղ Կարապետյանին մեղսագրվել է արաք, ըստ որի վերջինս իր մոտ ապօրինի պահել է փափուշտներ, ինչը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի աոաջին մասով:
Առաջին ատյանի դատարանը իր դատավճռում որևէ ձևով չի պատճառաբանել թե ինչից ելնելով է գտել, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառումը սույն գործով թույլատրելի չէ:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի 8-րդ կետի համաձայն դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը՝ (...) ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը:
Սույն գործով հաստատված է, որ Մուշեղ Կարապետյանը բնութագրվում է դրական, երիտասարդ է, դատապարտված կամ այլ կերպ արատավորված չի եղել, ունի բարձրագույն կրթությունը, ծառայել է ՀՀ Զինված ուժերում սահմանագծում, ունի աշխատանք, բնակվում է ընտանիքի հետ միասին, հանցագործությունը կատարել է հանգամանքների պատահական զուգորդման պատճառով, ակտիվորեն աջակցել է հանցագործության բացահայտմանը, տվել ինքնախոստովանական ցուցմունքներ, զղջացել կատավածի համար, որևէ անձի իր արարքով վնաս չի պատճառել:
Հիմք ընդունելով վերը թվարկվածը գտել է, որ պատժի նպատակներին, սոցիալական արդարությանը և հանցագործությունների կանխմանը տվյալ դեպքում կարելի է հասնել նաև առանց Մուշեղ Կարապետյանին հասարակությունից մեկուսացնելու, քանի որ ակնհայտ է, որ Մուշեղ Կարապետյանր լիովին գիտակցել է իր կատարած արարքի բնույթը, նա զղջացել է կատարածի համար, ուստի նրա ուղղումը հնարավոր է առանց ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժը կրելու:





Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.

Վերաքննիչ բողոքում նշված հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում վերլուծելով գործի նյութերը, վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել հետևյալ պատճառաբանությամբ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. ՚Արարքի հանցավորությունը, դրա պատժելիությունը և քրեաիրավական այլ հետևանքները որոշվում են միայն քրեական օրենքովՙ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. ՚Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համարՙ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. ՚Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբՙ:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն. ՚Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործություններըՙ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով սահմանված են պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները, համաձայն որի.
՚1.Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով
/.../ՙ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն. ՚1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: 2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
3. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ մեկից հինգ տարի ժամկետով /…/ՙ:
՚/…/ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով ամրագրված` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու չափանիշները սպառիչ չեն: Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում սահմանված իրավադրույթներն անհրաժեշտ է մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, համաձայն որի` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
Այլ կերպ՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս դատարանը պատժի չկիրառման յուրաքանչյուր դեպքում պետք է քննարկի նաև պատժի՝ սոցիալական արդարության վերականգնման ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցըՙ /տես Հովհաննես Սահակյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2009թ. հունիսի 2-ի ԵՔՐԴ/0571/01/08 որոշման 17-րդ կետը/:
՚/…/ [Պ]ատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն առանց ռեալ /իրական/ պատիժ նշանակելու դատապարտյալի ուղղվելու հնարավորության մասին: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասինՙ /տես Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2007թ. նոյեմբերի 30-ի ՎԲ-201/07 որոշումը/:
՚/…/ Պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Հանցակազմի սահմաններից դուրս գտնվելով, դրանք բնութագրում են ինչպես կատարված հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը, հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին` համապատասխանաբար բարձրացնելով կամ իջեցնելով այն:
Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել` ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս:
Քրեական օրենքի ընդհանուր մասի վերը թվարկված դրույթներից հետևում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի և պատժաչափի, այնպես էլ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը /տես Թամարա Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2007թ. հոկտեմբերի 26-ի ՎԲ-192/07 որոշումը/:
՚/…/Դատարանի լայն հայեցողության շրջանակներում է նաև անձի պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների կիրառման հարցը, քանի որ համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի՝ պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն նույն հոդվածի առաջին մասում: Այնուհանդերձ, դատարանի այս լիազորությունը բացարձակ չէ, և որպես մեղմացնող հաշվի առնվող հանգամանքները պետք է բավարարեն որոշակի չափանիշների: Դրանք են.
ա/ հանգամանքը պետք է իրական լինի, այսինքն՝ գործով ձեռք բերված ապացույցները պետք է հաստատեն դրա առկայությունը
բ/ այն պետք է ողջամտորեն նվազեցրած լինի անձի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը
գ/ այն հաստատված ճանաչելիս դատարանը պետք է պահպանի ապացուցման ընդհանուր քրեադատավարական կանոնները. հանգամանքի առկայությունը հաստատող ապացույցները պետք է վերաբերելի և թույլատրելի լինեն, դրանք պետք է հետազոտված լինեն դատաքննության ընթացքում, ինչպես նաև պետք է պահպանվեն ապացույցների ստուգման և գնահատման օրենսդրական պահանջներըՙ /տես Պարույր Բայրամյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2007թ. հունիսի 1-ի ՎԲ-84/07 որոշումը/:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. ՚Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`/…/
6/ ենթակա է արդյոք պատժի ամբաստանյալն իր կատարած հանցանքի համար.
7/ ինչ պատիժ պետք է նշանակվի ամբաստանյալի նկատմամբ.
8/ ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը /…/ՙ:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանն /այսուհետ` դատարան/ ամբաստանյալ Մուշեղ Ռոբերտի Կարապետյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, հաշվի է առել հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներն ու պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներն այն, որ հանցանքն ընդունում է, անկեղծորեն զղջում է կատարածի համար, նախկինում դատաված չի եղել, բնութագրվում է դրական ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չարձանագրելը:
Հարկ է նշել, որ տվյալ դեպքում, ամբաստանյալ Մուշեղ Ռոբերտի Կարապետյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված սանկցիայի շրջանակներում պատիժ է նշանակվել կալանք ձևով` կալանք 15 /տասնհինգ/ օր ժամկետով:
Նման պայմաններում, պաշտպանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա վերստին անդրադառնալով ամբաստանյալ Մուշեղ Ռոբերտի Կարապետյանի նկատմամբ նշանակված պատժին, ինչպես նաև այն պայմանականորեն չկիրառելու հնարավորությանը, վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ տվյալ դեպքում, վերը շարադրված հանգամանքների առկայության պայմաններում, ամբաստանյալ Մուշեղ Ռոբերտի Կարապետյանի նկատմամբ արդեն իսկ նշանակվել է համաչափ պատիժ` կալանք 15 /տասնհինգ/ օր ժամկետով և նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը, չի կարող ապահովել պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը:
Հիմք ընդունելով վերոգրյալը, վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ տվյալ դեպքում, ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալ Մուշեղ Ռոբերտի Կարապետյանի նկատմամբ նշանակված պատժատեսակի և չափի, ինչպես նաև կալանքի ձևով նշանակված պատիժը ռեալ կրելու նպատակահարմարության հարցում հանգել է ճիշտ եզրակացության, հետևաբար սույն գործով վիճարկվող դատական ակտը բեկանելու և փոփոխելու հիմքեր չկան:
Որպիսի պայմաններում, վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ ամբաստանյալ Մուշեղ Ռոբերտի Կարապետյանի շահերի պաշտպանի վերաքննիչ բողոքում բերված պատճառաբանությունները` նյութական իրավունքի խախտման և այլնի վերաբերյալ, քննարկվող պարագայում, անհիմն են և այն բավարարելու առումով որևէ իրավական հետևանք առաջացնել չեն կարող:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-394-րդ հոդվածներով, վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Մուշեղ Ռոբերտի Կարապետյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 25.06.2015թ. դատավճիռը թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Սույն որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակվելու պահից մեկամսյա ժամկետում



ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐª Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ

ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Գ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ