Գործ No ԵԱՔԴ/0027/01/15

ԴԱՏԱՎՃԻՌ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

ՙ14՚ դեկտեմբերի 2015թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը,

նախագահությամբ` դատավոր Արթուր Մկրտչյանի
քարտուղարությամբ` Շուշան Վանոյանի
Օֆելյա Կիրակոսյանի
մասնակցությամբ`
մեղադրող Արթուր Չախոյանի
պաշտպան Սերգեյ Մկրտչյանի

դատարանում, դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Մարզպետ Ֆելիքսի Քոչարյանի /ծնված 1993 թվականի հուլիսի 23-ին` Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, նախկինում չդատված, չամուսնացած, ուսանող է, սովորում է ՀՀ տնտեսագիտական համալսարանում` 3-րդ կուրսում, աշխատում է ՙՏոտո՚ բուքմեյքերական ընկերությունում` որպես գանձապահ, բնակվող` ք.Երևան, Վրացական 9-րդ շենք, 37-րդ բնակարան/ մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:

Գործի դատավարական նախապատմությունը

2014 թվականի հուլիսի 28-ին Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է թիվ 60112814 քրեական գործը:
2015 թվականի մարտի 02-ին Մարզպետ Ֆելիքսի Քոչարյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրությունª չհեռանալու մասին:
2015 թվականի մարտի 26-ին թիվ 60112814 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան:

Գործի փաստական հանգամանքները

Նախաքննության մարմինն ամբաստանյալ Մարզպետ Քոչարյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղադրանք է առաջադրել, որ ՙնա, 2014թ. հուլիսի 28-ինª ժամը 21.45-ի սահմաններում, իր անձնական օգտագորխման ՙՌենջ Ռովեր՚ մակնիշի 34 PR 034 պ/հ ավտոմեքենան վարել է Երևան քաղաքի Հր. Քոչար փողոցովª Փափազյան փողոցի կողմից դեպի Վրացական փողոցի ուղղությամբ, շուրջ 40-50 կմ/ժամ արագությամբ: Անցնելով Հր.Քոչար փողոցով գտնվող ՙԱԿՍ-Ռոյալ՚ բենզալցակայանի դիմացի հատվածըª թույլ է տվել ՃԵԿ-ի 67 կետի պահանջին հակասող գործողություններ, այն էª իր երթևեկության համար վտանգի առաջացման սկզբնապահից, այսինքնª դեպի իր վարած մեքենայի ընթացագոտին, իր ընթացքի ուղղությամբ աջից դեպի ձախ, դանդաղ քայլերով, դեպի աջ շեղվածությամբ փողոցը հատող իր տեսադաշտում առնվազն 3 վայրկյան գտնված հետիոտն Հ.Իգիթյանին հայտնաբերելու հնարավորություն ունենալու սկզբնապահից, երթևեկության անվտանգությունն ապահովելու համար ժամանակին կատարած արգելակումով կամ ավտոմեքենան լրիվ կանգնեցնելու միջոցով հնարավորություն չի տվել նրան դուրս գալու իր երթևեկության համար վտանգավոր գոտուց, որի տեխնիկական հնարավորությունն ունեցել է և ինքն իրեն զրկելով վրաերթը կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից, ավտոմեքենայի առջևի ձախ անկյունային մասով վրաերթի է ենթարկել հետիոտն Համլետ Իգիթյանին և անզգուշությամբ պատճառել մահ՚:

Ապացույցների հետազոտում

Առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Մարզպետ Քոչարյանն իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար, սակայն վիճարկել է դեպքի հանգամանքների որոշ ելակետային տվյալներ, դատաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ 2014թ. հուլիսի 28-ինª ժամը 21.40-ի սահմաններում, իր անվամբ հաշվառված ՙՌենջ Ռովեր՚ մակնիշի 34 PR 034 պ/հ ավտոմեքենան, առանց բեռի, մեկ ուղևորով, վարել է Երևան քաղաքի Հր. Քոչար փողոցովª Փափազյան փողոցի կողմից դեպի Վրացական փողոցի ուղղությամբ, ձախ եզրային երկրորդ գոտով, շուրջ 45-50 կմ/ժամ արագությամբ, մոտակա լույսերով, սահմանված արագությունը չի գերազանցել: Իր առջևից համընթաց ուղղությամբ, իր մեքենայից մոտ 5-6 մետր հեռավորությամբ ընթանալիս է եղել անհայտ մակնիշի և պետհամարանիշի ավտոմեքենա: Անցնելով Հր.Քոչար փողոցում գործող ՙԱԿՍ-Ռոյալ՚ բենզալցակայանի դիմացի հատվածը, տեսել է, որ իր առջևից ընթացող մեքենան աջ մանևրումով մուտք է գործել աջ երթևեկելի գոտի, ինքը շարունակել է ընթացքը, որից հետո տեսել է իր մեքենայի ընթացագոտում գտնվող հետիոտնի: Չհասցնելով մանևրել, դիմել է արգելակման և այդ պահին վրաերթի է ենթարկել հետիոտնին, ապա կանգ է առել, իջել մեքենայից, կատարել 1-2 քայլ դեպի դեպի դեպքի վայրում կանգնած մեքենաները, որից հետո կրկին նստել է իր մեքենան ու կանգնած տեղից վերսկսելով ընթացքը, հատել է հոծ գծերը, կատարել հետադարձ ու կանգ առել մյուս ուղեմասում: Ամբաստանյալը նշել է, որ հետիոտնին տեսել է վերջին պահին, քանի որ մինչ այդ իր դիմացի բարձր ավտոմեքենան խանգարել է իրեն: Նշել է նաև, որ նախաքննության փուլում ցուցմունք տալիս եղել է սթրեսային վիճակում, ինչով էլ պայմանավորվել են ելակետային տվյալների վերաբերյալ հակասականան ցուցմունքները:

Ամբաստանյալ Մարզպետ Քոչարյանին վերագրվող արարքը հիմնավորվել է նաև դատաքննությամբ հետազոտված հետևյալ ապացույցներով.

Վկա Էդուարդ Գասպարյանը նախաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ 2011թ. ունի ՙB՚ կարգի վարորդական վկայական: 2014թ. հուլիսի 28-ինª ժամը 21.40-ի սահմաններում, իր ընկեր Մարզպետ Քոչարյանի հետ միասին, վերջինիս վարած ՙՌենջ Ռովեր՚ մակնիշի 34PR 034 պ/հ ավտոմեքենայով ընթացել են Երևան քաղաքի Հր. Քոչար փողոցով Փափազյան փողոցի կողմից դեպի Վրացական փողոցի ուղղությամբ, երթևեկելի երկրորդ գոտով, ձախակողմյան զույգ հոծ գծերից մոտ 0.5 մետր հեռավորությամբ, շուրջ 40-50 կմ/ժամ արագությամբ, որի ընթացքում նստած է եղել ավտոմեքենայի առջևի աջ նստատեղին: Անցնելով ՙԱԿՍ-Ռոյալ՚ բենզալցակայանի դիմացի հատվածըª իրենց առջևից համընթաց ուղղությամբ կտրուկ աջ է մանևրել և հենց նույն պահին, ավտոմեքենայի առջևի հատվածում հարվածի ձայն է լսել, որից հետո Մարզպետը կանգնեցրել է աջակողմյան մայթեզրի մոտ, ապա իջել է մեքենայից ու տեսել, որ վրաերթի են ենթարկել մի տղամարդու, մոտեցել է վերջինիս ու հասկացել, որ նա մահացել է, ապա Մարզպետի վրաերթի ենթարկվածին հիվանդանոց տեղափոխելու նպատակով մեքենան մոտեցրել է վրաերթի տեղին, որից հետո քաղաքացիների խորհրդով, առանց վրաերթի ենթարկվածին տեղաշարժելու իր բջջային հեռախոսով զանգահարել է ՙՇտապօգնություն՚ ծառայություն:
գ.թ. 74-75

Վկա Արմոնդ Հաղվերդյանը դատաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ ունի ՙB՚ կարգի վարորդական վկայական և վարում է ՙՈսկե կացին՚ ՍՊԸ-ին պատկանող ՙԿիա՚ մակնիշի 272 US 21 պ/հ ավտոմեքենան: 2014թ. հուլիսի 28-ին` ժամը 21:45-ի սահմաններում վերը նշված մեքենան առանց ուղևորի և բեռի վարել է Երևան քաղաքի Հր.Քոչար փողոցով Վրացական փողոցի կողմից դեպի Փափազյան փողոցի ուղղությամբ, ձախ եզրային երկրորդ գոտով, ձախակողմյան զույգ հոծ գծերից մոտ 0.5 մետր հեռավորությամբ, շուրջ 30-40 կմ/ժամ արագությամբ, մոտակա լույսերով: Անձրևային եղանակ էր, մութ և ճանապարհը թաց էր: Հասնելով Հր.Քոչար փողոցում գտնվող գտնվող բենզալցակայանի մոտակայքին` տեսել է, որ մի հետիոտն վրաերթի է ենթարկվել Հր.Քոչար փողոցի դեպի Վրացական փողոց տանող ուղեմասի ձախ եզրային գոտով ընթացող մի ջիպ թափքի ավտոմեքենայի առջևի մասով, որի հետևանքով վերջինս օդ բարձրանալով շպրտվել է իր ուղեմաս, օդից վայր է ընկել իր մեքենայի շարժիչի ծածկոցի կենտրոնական հատվածին, ապա կրկին հետ է շպրտվել դեպի Վրացական փողոց տանող ուղեմաս և վայր ընկել ձախ եզրային գոտում` գլխամասով դեպի Վրացական փողոցի ուղղությամբ, որից հետո արգելակել ու կանգ է առել, իսկ վրաերթ կատարած ՙՌենջ-Ռովեր՚ մակնիշի ավտոմեքենան մոտ 100 մետր առաջ ընթանալուց հետո կատարել է հետադարձ, մոտեցել դեպքի վայրին և կանգնել իր մեքենայի առջևում, որից իջած երիտասարդները մոտեցել են վրաերթի ենթարկվածին ու փորձել են օգնություն ցույց տալ նրան: Քիչ անց դեպքի վայր են ժամանել շտապօգնության և ոստիկանության աշխատակիցները և շտապօգնության աշխատակազմի բժիշկը հաստատել է, որ վրաերթի ենթարկվածը մահացել է: Վկան միաժամանակ նշել է, որ հետիոտնը ճանապարհը հատել է հետիոտնների համար չթույլատրված մասով:

Դատաբժշկական փորձագետի թիվ 735 եզրակացության համաձայն` Հ.Իգիթյանի մահը վրա է հասել կյանքի հետ անհամատեղելի մարմնական վնասվածքներից գլխի, ողնաշարի հատվածի, կրծքավանդակի, որովայնի, կոնքի խոռոչների, աջ ստորին վերջույթի` համակցված, փակ, բութ վնասվածքներ ստանալու հետևանքով, որոնք էլ գտնվում են ուղղակի պատճառական կապի մեջ` մահվան հետ: Սույն հետևությունը հիմնավորվում է դիակի դատաբժշկական փորձաքննությամբ հայտնաբերված` գլխի, իրանի, վերջույթների շրջաններում քերծվածքների, արյունազեղումների, սալջարդ վերքերի, գլխի մաշկի տակ, գլխուղեղի թաղանթներում, ուղեղանյութում, պարանոցի, կրծքավանդակի, որովայնի փափուկ հյուսվածքներում` արյունազեղումների, արյունահավաքների, քթոսկրերի, ձախից` կոնքի ոսկրերի, աջ ազդրոսկրի` փակ, բեկորային տեղաշարժված կոտրվածքների, պարանոցային առաջին ողի մարմնի` հոդախախտով կոտրվածքի, երկարավուն ուղեղի ամբողջականության խախտման, կրծոսկրի մարմնի, աջից և ձախից, տարբեր անատոմիական գծերով` կողերի ուղղակի և անուղղակի կոտրվածքների, առպատային թոքամզի, թոքերի, սրտապարկի, սրտի ձախ փորոքի պատռվածքների, վերել աորտայի ամբողջականության խախտման, լյարդի, փայծաղի պատռվածքների, աջ և ձախ թոքամզային, որովայնի խոռոչներում` հեղուկ արյան առկայություններով, որոնք պատճառվել են կենդանության օրոք, մահվանից անմիջապես առաջ, բութ առարկաներով, ինչպիսիք կարող էին լինել նաև` շարժվող ավտոփոխադրամիջոցի զանազան արտացցված մակերեսները. նման վնասվածքները կենդանի անձանց մոտ, սովորաբար համարվում են առողջությանը ծանր վնաս պատճառող, կյանքին վտանգ սպառնացող, իսկ տվյալ դեպքում բերել են մահվան: Վնասվածքների առաջացման մեխանիզմում, ամենայն հավանականությամբ, տեղ է գտել ուժի ուղղակի ներդրումը` Հ.Իգիթյանի աջ ազդրի շրջանում, իսկ մնացած վնասվածքները կարող էին առաջանալ ՃՏՊ-ի հետագա փուլերի ընթացքում: Հ.Իգիթյանը կենդանության օրոք տառապել է չափավոր արտահայտված ընդհանուր աթերոսկլերոզով, կորոնարոկարդիոսկլերոզով, որոնք, տվյալ դեպքում, չեն գտնվում պատճառական կապի մեջ մահվան հետ: Դիակից վերցված արյան մեջ, դատաքիմիական ուսումնասիրությամբ, սպիրտներ չեն հայտնաբերվել: Հ.Իգիթյանի դիակից վերցված արյունը պատկանում է Ա (երկրորդ) խմբին:
Գ.թ. 129-136

Դատաավտոտեխնիկական փորձաքննության թիվ 37791408 եզրակացության համաձայնª ՙՌենջ¬Ռովեր՚ մակնիշի 34 PR 034 պ/հ և ՙԿիա՚ մակնիշի 272 ՍՏ 21 պ/հ ավտոմեքենաների բանվորական արգելակային համակարգերն աշխատունակ են և նշված համակարգերի այնպիսի անսարքություններ, որպիսիք գոյություն ունեցած լինեին մինչև տվյալ պատահարը կամ առաջացած լինեին պատահարին նախորդող պահին և պայմանավորած լինեին ավտոմեքենաների կառավարելիության կորստիª ավտոմեքենաների արագությունները կարգավորելու առումով և տվյալ պատահարի առաջացումը, չեն հայտնաբերվել£
ՙՌենջ¬Ռովեր՚ մակնիշի 34 PR 034 պ/հ և ՙԿիա՚ մակնիշի 272 ՍՏ 21 պ/հ ավտոմեքենաների ղեկային կառավարման համակարգերը գտնվում են աշխատունակ վիճակում և այդ համակարգերի այնպիսի վնասվածքներ կամ անսարքություններ, որպիսիք գոյություն ունեցած լինեին մինչև տվյալ պատահարը և առաջ բերեին ավտոմեքենաների անկառավարելիությունª շարժման ուղղությունները փոխելու առումով, չեն հայտնաբերվել£
ՙՌենջ¬Ռովեր՚ մակնիշի 34 PR 034 պ/հ և ՙԿիա՚ մակնիշի 272 ՍՏ 21 պ/հ ավտոմեքենաների ընթացային մասերըª կախոցներն ու անիվները, գտնվում են աշխատունակ վիճակում և դրանց այնպիսի անսարքություններ, որպիսիք գոյություն ունեցած լինեին մինչև տվյալ պատահարը և առաջ բերեին ավտոմեքենաների ընթացքի անկայունություն կամ անկառավարելիություն, չեն հայտնաբերվել£
Գ.թ. 147-152

Դատահետքաբանական, դատաքիմիական, մանրաթելային համալիր փորձաքննության թիվ 37171404 եզրակացության համաձայնª փորձաքննությանը ներկայացված հագուստների վրա առկա են մեխանիկական բնույթի վնասվածքներ ու հետքեր, կոշիկների ներբաններինª սահքին բնորոշ հետքեր, որոնք իրենց բնույթով և համակցությամբ բնորոշ են վրաերթի հետևանքով առաջացող վնասվածքներին ու հետքերին£
Փորձաքննությանը ներկայացված հագուստների ու կոշիկների վրա վրաանցմանը և քարշարկմանը բնորոշ մեխանիկական վնասվածքներ ու հետքեր, այդ թվում նաև ավտոմեքենայի անվադողերի նախշանկարների հետքեր հետազոտությամբ չեն հայտնաբերվել£
Փորձաքննությանը տրամադրված ՙՌենջ¬Ռովեր՚ մակնիշի 34 PR 034 պ/հ ավտոմեքենայի և ՙԿիա՚ մակնիշի 272 US 21 պ/հ ավտոմեքենայի առաջամասերում առկա են մեխանիկական վնասվածքներ ու հետքեր, որոնք իրենց բնույթով և համակցությամբ առաջացել են վրաերթի հետևանքովª համեմատաբար փափուկ մակերես ունեցող առարկայի հետ, որպիսին հանդիսանում է նաև մարդու մարմինը, փոխազդեցության մեջ մտնելու հետևանքով£
Փորձաքննությանը ներկայացված հագուստների և մեկ զույգ կոշիկների վրա ներկանյութի քսվածքներ չեն հայտնաբերվել£
Փորձաքննությանը ներկայացված հագուստներից և մեկ զույգ կոշիկներից անջատված ընդհանուր զանգվածում հայտնաբերվել էª 1 հատ սև գույնիª մետալիկ, դեկորատիվ ներկածածկույթի շերտով, ավտոմեքենայի եռաշերտ ներկածածկույթի միկրոմասնիկ, որն ունի ընդհանուր սեռային պատկանելիություն փորձաքննությանը տրամադրված ՙՌենջ¬Ռովեր՚ մակնիշի 34 PR 034 պ/հ ավտոմեքենայի առջևի վահանից վերցված ներկածածկույթի նմուշներիª առաջին երեք շերտերի հետ£
Փորձաքննությանը ներկայացված հագուստներից և մեկ զույգ կոշիկներից անջատված ընդհանուր զանգվածում հայտնաբերվել ենª 3 հատ, սև գույնի դեկորատիվ ներկածածկույթի շերտով, ավտոմեքենայի հինգ շերտանի ներկածածկույթի շերտով, ավտոմեքենայի հինգ շերտանի ներկածածկույթի միկրոմասնիկներ, որոնք ունեն ընդհանուր խմբային պատկանելիություն փորձաքննությանը տրամադրված ՙԿիա՚ մակնիշի 272 ՍՏ 21 պ/հ ավտոմեքենայի առջևի վահանից վերցված ներկածածկույթի նմուշներիª բոլոր շերտերի հետ£
Գ.թ. 137-146

Դատահետքաբանական-դատաբժշկական համալիր փորձաքննության թիվ 47341402 եզրակացության համաձայն` Հ.Իգիթյանը վրաերթի է ենթարկվել ՙՌենջ-Ռովեր՚ մակնիշի 34 PR 034 պ/հ ավտոմեքենայի կողմից և վրաերթի պահին Հ.Իգիթյանը գտնվել է մարմնի ուղղահայաց դիրքի պայմաններում, ստատիկ` երկու ոտքերով գետնի մակերևույթի վրա կանգնած վիճակում, մարմնի ձախ կողային մասով ուղղված լինելով դեպի վրաերթը կատարող ՙՌենջ-Ռովեր՚ մակնիշի մեքենան և առաջնային տրավմատիկ հարվածը ներդրվել է նրա մարմնի ձախակողմյա մակերեսի շրջաններում, ՙՌենջ-Ռովեր՚ մակնիշի ավտոմեքենայի առջևի ձախ անկյունային հատվածի կողմից, որից հետո տեղի է ունեցել մարմնի փոխազդեցություն ՙՌենջ-Ռովեր՚ մակնիշի ավտոմեքենայի ձախ կողային մասի առջևի հատվածի և հետին տեսանելիության ձախակողմյան հայելու հետ, որից հետո Հ.Իգիթյանի մարմինը շպրտվել է դեպի ձախ ու քիչ առաջ ուղղությամբ և ենթարկվել է կրկնակի վրաերթի ՙԿիա՚ մակնիշի 272 ՍՏ 21 պ/հ ավտոմեքենայի առջևի ձախակողմյան մակերեսների կողմից, մարմնի ուղղաձիգ, սակայն գլխիվայր դիրքով, դինամիկ շարժման վիճակում, որից հետո Հ.Իգիթյանի մարմինը շպրտվել է դեպի ձախ ու առաջ ուղղությամբ և փոխազդեցության մեջ մտել գետնի մակերևույթի հետ: Հ.Իգիթյանի մահը պայմանավորված է եղել ինչպես ՙՌենջ-Ռովեր՚ մակնիշի ավտոմեքենայի կողմից վրաերթի ենթարկվելու, այնպես էլ ՙԿիա՚ մակնիշի 272 ՍՏ 21 պ/հ ավտոմեքենայի կողմից կրկնակի վրաերթի ենթարկվելու հանգամանքով:
Գ.թ. 224-230

Մանրաթելային փորձագետ թիվ 4823145 եզրակացության համաձայն` ՙՌենջ-Ռովեր՚ մակնիշի 34 PR 034 պ/հ ավտոմեքենայի առաջամասի աջակողմյան և ձախակողմյան նստարանների մակերեսներին հայտնաբերվել են բնական և քիմիական մանրաթելեր: Հայտնաբերված մանրաթելերը համասեռ են փորձաքննությանը ներկայացված Մարզպետ Քոչարյանի հագուստների գործվածքների կազմի մեջ մտնող մանրաթելերին, մասնավորապես, ներկայացված ավտոմեքենայի առաջամասի թե աջակողմյան և թե ձախակողմյան նստարանների մակերեսներին բնական բամբակյա կանաչ գույնի, անգույն և կապույտ գույնի մանրաթելեր, որոնք ունեն ընդհանուր սեռային պատկանելություն Մարզպետ Քոչարյանի վերնամասի գործվածքի կազմի մեջ մտնող բնական բամբակյա կանաչ գույնի և անգույն մանրաթելերի հետ, ինչպես նաև` Մ.Քոչարյանի կարճ անդրավարտիքի գործվածքի կազմի մեջ մտնող բնական բամբակյա կապույտ գույնի մանրաթելերի հետ:
Գ.թ. 231-235

Դատաավտոտեխնիկական փորձաքննության թիվ 05871508 եզրակացության համաձայնª ՙՌենջ¬Ռովեր՚ մակնիշի 34 PR 034 պ/հ ավտոմեքենայի վարորդը տվյալ վրաերթը կանխելու տեխնիկակակն հնարավորություն ունեցել է և նա, մինչև վրաերթը ժամանակին չդիմելով արգելակման, որի արդյունքում վրաերթի է ենթակել հետիոտնին, թույլ է տվել ՃԵԿ-ի 67 կետի պահանջին հակասող գործողություն, դրանով իսկ պայմանավորել տվյալ վրաերթի առաջացումը` ինքն իրեն զրկելով այն կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից:
Պատահարի պարագաներում ՙՌենջ¬Ռովեր՚ մակնիշի 34 PR 034 պ/հ ավտոմեքենայի վարորդն իր երթևեկության համար վտանգն առաջանալու պահից սկսած պետք է ժամանակին կատարված արգելակումով իր վարած ավտոմեքենայի ընթացքը դանդաղեցնելու կամ էլ այն լրիվ կանգնեցնելու միջոցով հնարավորություն տար հետիոտնին դուրս գալու վտանգավոր գոտուց:
Իսկ ՙՌենջ¬Ռովեր՚ մակնիշի 34 PR 034 պ/հ ավտոմեքենայի վարորդի գործողությունը վրաերթից առաջ հանդիպակաց երթևեկելի ուղեմասով ընթացող ավտոմեքենայի լույսերից շլանալու պահից ավտոմեքենան նույն արագությամբ վարելու առումով, հակասել է ՃԵԿ-ի 129 կետի պահանջին:
ՙԿիա-Սորենտո՚ մակնիշի 272 ՍՏ 21 պ/հ ավտոմեքենայի վարորդը տվյալ կրկնակի վրաերթը կանխելու տեխնիկակակն հնարավորություն չի ունեցել և նրա կողմից թույլ տրված այնպիսի գործողություններ, որպիսիք տեխնիկական տեսակետից հակասեին ՃԵԿ-ի պահանջներին և պայմանավորած լինեին կրկնակի վրաերթի առաջացումը, չեն դիտվել:
ՙՎԱԶ-21093՚ մակնիշի 33 PU 071 պ/հ ավտոմեքենայի վարորդի կողմից թույլ տրված այնպիսի գործողություններ, որպիսիք տեխնիկական տեսակետից հակասեին ՃԵԿ-ի պահանջներին և պայմանավորած լինեին տվյալ պատահարի առաջացումը, չեն դիտվել:
Եթե առաջադրված պայմաններում ՙՎԱԶ-21093՚ մակնիշի 33 PU 071 պ/հ ավտոմեքենայի վարորդն ավտոմեքենան վարել է 60կմ/ժամ արագությամբ, ապա ՙՎԱԶ-21101՚ մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը, ավտոմեքենան առաջադրված 50 կմ/ժամ արագությամբ վարելու դեպքում, իր երթևեկության համար վտանգն առաջանալու պօահից սկսած ՙՎԱԶ-21093՚ մակնիշի ավտոմեքենայի հետ ընդհարումը կանխելու տեխնիկական հնարավորություն չի ունեցել և ՙՎԱԶ-21101՚ մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդի կողմից թույլ տրված այնպիսի գործողություններ, որպիսիք տեխնիկական տեսակետից հակասեին ՃԵԿ-ի պահանջներին և պայմանավորած լինեին տվյալ ընդհարման առաջացումը, չեն դիտվել:
Գ.թ. 255-264

Դեպքի վայրի զննության արձանագրության համաձայն` վրաերթը տեղի է ունեցել Երևան քաղաքի Հր.Քոչար փողոցում, որն ասֆալտապատ է, դեպի վրացական փողոցի ուղղությամբ ունի վերելքի ձևով թեքություն 3 տոկոսի չափով: Փողոցը զույգ հոծ գծով բաժանված է երկու ուղեմասի, որոնք էլ բաժանված են երկու ուղեգոտու: Դեպի Վրացական փողոց տանող ուղեմասի ընդհանուր լայնությունը 11,2 մետր է, իսկ դեպի Փափազյան փողոց տանող ուղեմասինը` 10,5 մետր: Դեպքի վայրում առկա են 8.2.2, 1.23, 3.27 ճանապարհային նշանները: Հր.Քոչար փողոցի երկու ուղեմասում` դեպքի վայրի շրջակայքում հայտնաբերվել են կոտրված ապակու և պլաստմասսե դետալների բեկորներ 18,3 x 7,7 մետր չափերով:
Գ.թ. 4-9

ՙՌենջ¬Ռովեր՚ մակնիշի 34 PR 034 պ/հ ավտոմեքենայի զննման արձանագրության համաձայն` դեֆորմացված է ավտոմեքենայի շարժիչի ծածկոցի ձախակողմյան ստորին և առջևի ձախ անվաթևը, կոտրված է առջևի պահպանիչ վահանի ստորին կենտրոնական հատվածը, ճաքած է առջևի ձախ լուսարձակի պլաստմասսե կաղապարը:
Գ.թ. 12-13

ՙԿիա-Սորենտո՚ մակնիշի 272 ՍՏ 21 պ/հ ավտոմեքենայի զննման արձանագրության համաձայն` դեֆորմացված է ավտոմեքենայի շարժիչի ծածկոցը, կոտրված է առջևի թափարգելի ձախակողմյան հատվածը:
Գ.թ. 16-17

ՙՓարքինգ Սիթի Սերվիս՚ և ՙՇտապբուժօգնություն՚ ՓԲԸ-ներից ստացված այլ փաստաթղթեր հանդիսացող և ապացույց ճանաչված մեկական լազերային սկավառակների զննությամբ առկա տեսագրությամբ և ձայնագրությամբ պարզվել է, որ տեսանյութը պարունակում է 28.07.2014թ. Երևան քաղաքի Հր.Քոչար փողոցի ՙԱԿՍ-Ռոյալ՚ բենզալցակայանի դիմացի հատվածի 21:34:11873-ից մինչև 21:40:38098 ընկած ժամանակահատվածի տեսագրությունը, որի համաձայն` Հր.Քոչար փողոցի ՙԱԿՍ-Ռոյալ՚ բենզալցակայանի դիմացի հատվածում նկարահանումը կատարվել է արհեստական լուսավորության պայմաններում:Նշված հատվածով տեսագրության ընթացքում երթևեկում են տարբեր մակնիշների և պետհամարանիշների ավտոմեքենաներուղեմասերի երկու ուղղություներով, ասֆալտը թաց է: Տեսագրության 21:34:17873-ին էկրանի ձախ կողմում երևում է մի հետիոտն տղամարդ, որը ՙԱԿՍ-Ռոյալ՚ բենզալցակայանի ուղեմասի ճամփեզրից դանդաղ քայլերով ուղիղ անկյան տակ հատում է փողոցը դեպքի հանդիպակաց կողմը: 21:34:21953-ին նշված հետիոտնը հասնում է Հր.Քոչար փողոցի դեպի Վրացական փողոց տանող ուղեմասի կենտրոնական հատվածին, իսկ նույն պահին Փափազյան փողոցի կողմից, նույն ուղեմասով դեպի հետիոտնի ուղղությամբ ընթացող մեքենաները գտնվում են բավական հեռվում: Այդ պահից սկսած էլ հետիոտն տղամարդը շարունակում է հատել նույն ուղեմասը նույն տեմպով` դեպի աջ շեղվածությամբ: Ժամը 21:34:25313-ից սկսած հետիոտն տղամարդը արդեն իսկ հայտնվում է դեպի իր ուղղությմաբ, ձախ եզրային գոտով ընթացող մեքենայի տեսադաշտում: Ժամը 21:34:29873-ին հետիոտն տղամարդը վրաերթի է ենթարկվում այդ նույն ավտոմեքենայի առջևի ձախ անկյունային մասով, որը մուգ գույնի ամենագնաց թափքի ավտոմեքենա է: Վրաերթի հետևանքով հետևանքով հետիոտն տղամարդը շպրտվում է հանդիխակաց երթևեկելի ուղեմասի ձախ եզրային գոտով ընթացքող, մուգ գույնի ամենագնաց թափքի մեկ այլ մեքենայի ուղղությամբ, որից հետո, տեսագրության ժամը 21:34:30833-ին հետիոտնը հետ է շպրտվում դեպի Վրացական փողոց տանող ուղեմաս և վայր ընկել ձախ եզրային գոտում` գլխամասով դեպի Վրացական փողոցի ուղեմաս և նույն ժամին նրան վրաերթի ենթարկած մեքենան, որն ընթանում էր դեպի Վրացական փողոցի ուղեմասի ձախ եզրային գոտով, ֆուրս է գալիս տեսախցիկի տեսադաշտից: Ժամը 21:34:32753-ին դեպի Փափազյան փողոց տանող ուղեմասով ընթացող ամենագնաց թափքի մեքենան կանգ է առնում, որի պետհամարանիշն է 272**21, իսկ դրա հետևում կանգնում է սպիտակ գույնի սեդան թափքի մեքենա, որի պետհամարանիշն է 4369: Դեպքի Վրացական փողոց տանող ուղեմաս շպրտված հետիոտնը սահում է ասֆալտի վրայով մինչև յուղեմասի կենտրոնական հատվածը և տեսագրության ժամը 21:34:34193-ին նրա մարմինն անշարժանում է: Ժամը 21:34:35873-ին Փափազյան փողոցի կողմից դեպի Վրացական փողոցի ուղղությամբ ընթացող երկու մեքենա, որոնցից հետևինը կահավորված է տաքսու տարբերանշանով, կանգ է առնում: 21:34:46193-ից վայր ընկած հետիոտնին է մոտենում մի քանի քաղաքացի: Տեսագրության ժամը 21:35:13873-ին տեսախցիկի տեսադաշտում է հայտնվում ամենագնաց թափքի 34 PR 034 պ/հ ավտոմեքենան, որն անցնելով դեպի Փափազյան փողոց տանող ուղեմասի ձախ եզրային գոտում կանգնած մեքենաների կողքով, ձախ է մանևրում և կանգնում 272**21 պ/հ ամենագնաց թափքի ավտոմեքենայի առջևում, որից հետո 34 PR 034 պ/հ ամենագնաց թափքի ավտոմեքենայի վարորդի նստատեղի դուռը բացվում է և նստատեղից արագորեն դուրս է գալիս մի տղա, ում հագին առկա են զմրուխտե կարճաթև շապիկ և ջինսե կիսատաբատ:
ՙՇտապբուժօգնություն՚ ՓԲԸ-ից ստացված լազերային սկավառակի զննման արձանագրության համաձայն` վերոհիշյալ դեպքով ՙՇտապբուժօգնություն՚ ՓԲԸ է զանգահարվել 093-22-88-99, 010-22-39-80, 094-35-66-68, 095-70-50-50 հեռախոսահամարներից, որոնց զանգահարողները հայտնել են Երևան քաղաքի Հր.Քոչար փողոցում տեղի ունեցած վրաերթի դեպքի մասին:
Գ.թ. 63-64, 77-78, 281-282

Դեպքի պահին հետիոտն Հ.Իգիթյանի հագին եղած հագուստները և կոշիկները, որոնց վրա հայտնաբերվել են վրաերթին բնորոշ մեխանիկական բնույթի վնասվածքներ ու հետքեր, ճանաչվել են իրեղեն ապացույց:
Գ.թ. 279

Դեպքի պահին Մ.Քոչարյանի հագին եղած հագուստները և կոշիկները, որոնց և ՙՌենջ¬Ռովեր՚ մակնիշի 34 PR 034 պ/հ ավտոմեքենայի առաջամասի աջակողմյան նստարանի մակերեսին հայտնաբերված բնական և քիմիական մանրաթելերը համասեռ են, ճանաչվել են իրեղեն ապացույց:
Գ.թ. 280

Ապացույց ճանաչված ՙՕրանժ Արմենիա՚ և ՙՂ-Տելեկոմ՚ ՓԲԸ-ներից ստացված բջջային 098-26-01-01, 093-22-88-99 և 095-22-88-99 հեռախոսահամարների 2014թ. հուլիսի 28-ին ժամը 09:00-ից մինչև հուլիսի 29-ը ժամը 21:00-ն ընկած ժամանակահատվածում կատարված մուտքային և ելքային զանգերի, հաղորդագրությունների վերծանումներն ըստ ալեհավաք կայանների տեղաբաշխման, որոնցով հաստատվել են քրեական գործով ապացուցողական նշանակություն ունեցող հանգամանքներ:
Գ.թ. 194-196, 208-218, 283-284

Դատարանի իրավական վերլուծությունները

Դատարանը գործով ձեռք բերված յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով թույլատրելիության վերաբերելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ղեկավարվելով օրենքով, ներքին համոզմամբ, գտնում է, որ ամբաստանյալ Մարզպետ Քոչարյանի մեղավորությունը` ճանապարհային երթեւեկության կանոնները խախտելու մեջ, որն անզգուշությամբ առաջացրել է մարդու մահ, նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, ապացուցված է, արարքը ճիշտ է որակվել:
Վերոհիշյալ հանցանքի կատարման համար ամբաստանյալը ենթակա է քրեական պատասխանատվության:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայնª ՙՀանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացիª համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայնª ՙպատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայնª ՙՊատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ՙՀանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայնª ՙՊատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործությանª հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվումª պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով՚:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 2012թ. նոյեմբերի 1-ին Սերոբ Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ՍԴ/0109/01/12 գործով արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. ՙ(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն:
Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի գրեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրագրված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի:
Այսինքն` առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է:
(…) Պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից (տե°ս Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 14-րդ, 22-23-րդ կետերը)՚:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3753-րդ հոդվածի 6-րդ կետի համաձայն` ՙԴատարանը արագացված կարգով դատական քննության արդյունքում մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ, որը չի կարող գերազանցել կատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը (...)՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայնª
ՙՊատասխանատվությունը եւ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են`
(...)
9) մեղայականով ներկայանալը, (...).
10) հանցագործությունից անմիջապես հետո տուժողին բժշկական կամ այլ օգնություն ցույց տալը, հանցագործությամբ պատճառված գույքային եւ բարոյական վնասը կամովին հատուցելը կամ վերացնելը, տուժողին պատճառված վնասը հարթելուն ուղղված այլ գործողությունները:
2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաեւ մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն սույն հոդվածի առաջին մասում (...)՚:
Պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել Ա.Ավետիսյանի գործով որոշման մեջ` արձանագրելով, որ ՙ(...) պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի, հանցավորի անձնավորության մասին և յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատականացնել պատիժը: Պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ցանկի վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ քննարկվող հանգամանքները վերաբերում են ինչպես հանցագործությանը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությանը կամ միաժամանակ բնութագրում են հանցագործությունն ու հանցավորի անձնավորությունը: Այդ պատճառով էլ պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները պետք է դիտարկել որպես հանցակազմի սահմաններից դուրս հանգամանքներ, որոնք ուղղակի կամ անուղղակի վերաբերում են հանցագործությանը կամ հանցավորի անձնավորությանը, բարձրացնում կամ իջեցնում են հասարակական վտանգավորության աստիճանը և ազդում պատժի վրա: Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել` ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս (...)՚ (տե°ս Անդրանիկ Մեսրոպի Ավետիսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի հուլիսի 13-ի թիվ ԵԱՆԴ/0091/01/09 որոշման 20-րդ կետը):
Վճռաբեկ դատարանը Կ.Վխկրյանի վերաբերյալ ՇԴ/0097/01/13 որոշմամբ դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. ՙ(...) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի վերաբերյալ գործերով պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս դատարանները պետք է հաշվի առնեն հանցագործության կատարման եղանակը և հանգամանքները, հանցագործության կատարման մեջ ամբաստանյալի մեղավորության աստիճանը, հանցանքը կատարելուն նպաստող պայմանները, ինչպես նաև հանցանքի կատարումից հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը:
(…) վերոնշյալ գործերով դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն տրանսպորտային միջոցը վարողի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթին, որի արդյունքում տեղի է ունեցել հանցագործությունը: Նշված հանգամանքի կարևորումը պայմանավորված է նրանով, որ Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքի 10-րդ գլխով նախատեսված՝ ճանապարհային երթևեկության կանոնների առավել կոպիտ խախտումները (լուսացույցի կամ կարգավորողի արգելող ազդանշանին չենթարկվելը, սահմանված արագությունը գերազանցելը, տրանսպորտային միջոցը ոչ սթափ վիճակում վարելը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված անձանց կողմից տրանսպորտային միջոցներ վարելը և այլն) վտանգ են առաջացնում ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների համար և առավել հավանական դարձնում հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը: Բացի այդ, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ տրանսպորտային միջոցը վարողի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը կարևոր նշանակություն ունի նաև հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին ճիշտ պատկերացում կազմելու համար:
(…) Վճռաբեկ դատարանը կարևորել է հանցագործության կատարումից անմիջապես հետո հանցանք կատարած անձի վարքագիծը, ինչպես նաև նրա վարքագիծը հետագայում հարուցված քրեական գործի քննության ընթացքում: Մասնավորապես, Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործություն կատարած անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը լուծելիս դատարանը պետք է գնահատի այն հանգամանքը, թե հանցագործության կատարումից անմիջապես հետո ամբաստանյալն արդյոք անհրաժեշտ օգնություն է ցուցաբերել տուժողին, թե, թողնելով դեպքի վայրը, դիմել է փախուստի: Հետագա վարքագծի գնահատման համար դատարանը պետք է ուշադրության արժանացնի նաև այն, թե քրեական գործի քննության ընթացքում ամբաստանյալն արդյոք ինքնակամ ներկայացել է վարույթն իրականացնող մարմնին, դեպքի վերաբերյալ տվել ճշմարտացի, ինքնախոստովանական ցուցմունքներ, արդյոք որոշակի քայլեր է ձեռնարկել տուժողի կամ նրա հարազատների հետ հաշտվելու ուղղությամբ կամ ինքնակամ հատուցել է հանցագործության արդյունքում տուժողի բուժման կամ հուղարկավորության ծախսերը: (…)՚ (տե՛ս Արամ Սերյոժայի Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ԳԴ1/0003/01/10 որոշման 20-րդ, 22-րդ կետերը):
ՙ(…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը ճիշտ գնահատելու և որպես արդյունք հանցավորի նկատմամբ քրեաիրավական ներգործության համաչափ միջոց կիրառելու համար դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն այն հանգամանքին, թե տրանսպորտային միջոցի վարորդը ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտումն արդյոք գիտակցաբար է թույլ տվել: Բացի այդ, դատարանները պետք է գնահատեն, թե տվյալ խախտման արդյունքում, ինչպես ընդհանուր առմամբ, այնպես էլ կոնկրետ իրադրությունում որքանով էր հավանական ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների կյանքին կամ առողջությանը վնաս պատճառելու հնարավորությունը և որքանով էր ակնհայտ տրանսպորտային միջոցը վարողի համար իր կողմից թույլ տված խախտման և հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման միջև պատճառական կապի զարգացման հավանականությունը: Այլ խոսքով` համապատասխան գնահատականի պետք է արժանացվի կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը: (…)՚ (տե՛ս Էդմոն Գարասիմի Ասատրյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի օգոստոսի 24-ի թիվ ԵԷԴ/0201/01/11 որոշման 18-րդ կետը):
Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ նշված երկու իրավիճակները, ելնելով գործի փաստական հանգամանքների առանձնահատկություններից, տարբեր կերպ են բնորոշում հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության աստիճանը, հետևաբար պետք է իրենց արտացոլումը գտնեն քրեաիրավական ներգործության միջոցի ընտրության ժամանակ, այլապես կխախտվեն արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքներըե (տե՛ս Արթուր Սերգեյի Առաքելյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ԵԱՆԴ/0122/01/12 որոշման 18-րդ-19-րդ կետերը):
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ և 244-րդ հոդվածներով նախատեսված հանցագործություններ կատարած անձանց նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս դատարանները, ի թիվս այլնի, պետք է հաշվի առնեն՝
ա) թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը,
բ) հանցագործության կատարման եղանակը և հանգամանքները,
գ) հանցագործության կատարման մեջ ամբաստանյալի մեղավորության աստիճանը,
դ) հանցագործությունը կատարելուն նպաստող պայմանները,
ե) հանցագործության կատարումից անմիջապես հետո, ինչպես նաև հետագայում հարուցված քրեական գործի քննության ընթացքում հանցավորի դրսևորած վարքագիծը,
զ) կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը,
Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով առանց վերոգրյալ հանգամանքները պարզելու և օբյեկտիվորեն հաշվի առնելու հնարավոր չէ ճիշտ պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին: Հետևաբար, նշված հանգամանքներից որևէ մեկն անտեսելու արդյունքում նշանակված պատիժը չի համապատասխանի արդարության և պատասխանատվության անհատականացման, պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին և չի ապահովի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված պատժի նպատակների իրականացումը՚:
Վճռաբեկ դատարանը Է.Ասատրյանի վերաբերյալ ԵԷԴ/0201/01/11 որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է արտահայտել, որ. ՙ(...) թեև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ հանցավորի կողմից դրսևորվում է անզգուշություն, այլ խոսքով՝ արարքի սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է անզգուշությամբ, սակայն ճանապարհային երթևեկության և տրանսպորտային միջոցների շահագործման կանոնները հաճախ խախտվում են գիտակցաբար: Ընդ որում, վարորդը, ելնելով կոնկրետ իրադրությունից, իր վարած տրանսպորտային միջոցի առանձնահատկություններից և այլ հանգամանքներից, երբեմն նաև գիտակցում է, որ իր կողմից ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտում թույլ տալու դեպքում մարդու (մարդկանց) կյանքի կամ առողջության համար վտանգ կառաջացնի, սակայն, ցուցաբերելով հանցավոր անզգուշություն, այնուամենայնիվ, թույլ է տալիս նշված խախտումը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 30-րդ հոդվածի համաձայն`
ՙ1. Անզգուշությամբ կատարված հանցանքը կարող է դրսևորվել ինքնավստահությամբ կամ անփութությամբ:
2. Հանցանքը համարվում է ինքնավստահությամբ կատարված, եթե անձը նախատեսել է իր գործողության (անգործության)` հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, սակայն առանց բավարար հիմքերի` ինքնավստահորեն հույս է ունեցել, որ դրանք կկանխվեն:
3. Հանցանքը համարվում է անփութությամբ կատարված, եթե անձը չի նախատեսել իր գործողության (անգործության)` հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, թեև տվյալ իրադրությունում պարտավոր էր և կարող էր նախատեսել դրանքե:
Մեջբերված քրեաիրավական դրույթի վերլուծությունից երևում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության հետևանքների նկատմամբ դրսևորվող անզգույշ մեղքի ձևը կարող է տարբեր կերպ արտահայտվել: Այսպես` հանցավոր ինքնավստահության դեպքում անձը գիտակցում է իր արարքի (գործողության կամ անգործության) պոտենցիալ վտանգավորությունը, նախատեսում է վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը և չնայած դրան, հույսը դնելով իր հմտությունների, անձանց, սարքավորումների և այլնի վրա, թույլ է տալիս սահմանված անվտանգության կանոնների խախտում` առանց բավարար հիմքերի հույս ունենալով, որ վտանգավոր հետևանքները կկանխվեն:
Հանցավոր անփութության օրենսդրական բնորոշումը ցույց է տալիս, որ անզգուշության այս տեսակը բնութագրվում է վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը չնախատեսելով: Այլ խոսքով՝ անփութությամբ գործող անձը, իրական հնարավորություն և պարտավորվածություն ունենալով նախատեսել վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, բավարար շրջահայացություն, ուշադրություն և հոգատարություն չի ցուցաբերում այդ հետևանքների առաջացումը թույլ չտալու համար:
Սույն որոշման նախորդ կետում շարադրված վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ դրսևորված անզգույշ մեղքի վերոգրյալ տարատեսակները, ելնելով գործի փաստական հանգամանքների առանձնահատկություններից, տարբեր կերպ են բնորոշում հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության աստիճանը: Այսպես` հանցավոր անփութության դեպքում անձը չի նախատեսում իր արարքի արդյունքում ծանր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, հետևաբար չի գիտակցում նաև իր կողմից տվյալ իրադրությունում թույլ տրված խախտման վտանգավորությունը: Մինչդեռ հանցավոր ինքնավստահության դեպքում անձը գիտակցում է, որ իր կողմից թույլ տրված խախտման արդյունքում կարող են վտանգավոր հետևանքներ առաջանալ, այսինքն` նա գիտակցում է իր արարքի վտանգավորությունը և, չնայած դրան, թույլ է տալիս նշված խախտումը, ինչը վկայում է հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության առավել բարձր աստիճանի մասին:
Վերոգրյալով պայմանավորված` Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը ճիշտ գնահատելու և որպես արդյունք հանցավորի նկատմամբ քրեաիրավական ներգործության համաչափ միջոց կիրառելու համար դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն այն հանգամանքին, թե տրանսպորտային միջոցի վարորդը ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտումն արդյոք գիտակցաբար է թույլ տվել: Բացի այդ, դատարանները պետք է գնահատեն, թե տվյալ խախտման արդյունքում, ինչպես ընդհանուր առմամբ, այնպես էլ կոնկրետ իրադրությունում որքանով էր հավանական ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների կյանքին կամ առողջությանը վնաս պատճառելու հնարավորությունը և որքանով էր ակնհայտ տրանսպորտային միջոցը վարողի համար իր կողմից թույլ տված խախտման և հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման միջև պատճառական կապի զարգացման հավանականությունը: Այլ խոսքով` համապատասխան գնահատականի պետք է արժանացվի կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը՚:

Վերոհիշյալ իրավադրույթների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի որոշումների համատեքստում ուսումնասիրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ամբաստանյալ Մարզպետ Քոչարյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դրա կատարման եղանակը և հանգամանքները, դեպքի կոնկրետ հանգամանքները, մեղքի ձևը և տեսակը, հանցանքը կատարելուն նպաստող պայմանները, հանցավորի անձը, հանցանքի կատարումից հետո ամբաստանյալի դրսևորած վարքագիծը, հանցագործությա կատարման մեջ նրա մեղավորության աստիճանը:
Ամբաստանյալ Մարզպետ Քոչարյանի անձը բնութագրող տվյալներ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա բնութագրվում է դրական, ուսանող է` սովորում է ՀՀ տնտեսագիտական համալսարանում` 3-րդ կուրսում, նախկինում դատված չէ, ծառայել է ՀՀ զինված ուժերում:
Դատարանը, ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտում մեղքն ընդունելը և անկեղծորեն զղջալը, առաջին անգամ անզգույշ հանցանք կատարելը, հանցանքի կատարումից հետո նրա դրսևորած վարքագիծը` այն, որ դեպքից անմիջապես հետո ամբաստանյալ Մ.Քոչարյանը չի թողել ճանապարհատրանսպորտային դեպքի վայրը, ցանկացել է անհրաժեշտ օգնություն ցուցաբերել տուժողին, ինքնակամ ներկայացել է վարույթն իրականացնող մարմնին, ճանապարհատրանսպորտային դեպքի օրվա եղանակային պայմանները (դեպքը տեղի է ունեցել ուշ երեկոյան, անձրևոտ եղանակային պայմաններում, ճանապարհը եղել է թաց), ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը, հանցագործության կատարման մեջ ամբաստանյալի մեղավորության աստիճանը, կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը, մեղքի տեսակը` անզգույշ հանցանքը դրսևորվել է հանցավոր անփութությամբ: Բացի այդ, ամբաստանյալ Մ.Քոչարյանը հատուցել է հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը` հոգացել է հուղարկավորության հետ կապված ծախսերը, տուժողի իրավահաջորդը բողոք կամ գույքային վնասի հատուցման պահանջ չի ներկայացրել և նշել է, որ հաշտվել է ամբաստանյալի հետ:
Դատարանը միաժամանակ արձանագրում է, որ ըստ գործի փաստական հանգամանքների` ճանապարհատրանսպորտային դեպքի վայրի ելակետային տվյալների, դեպքի կատարմանը նպաստել է նաև տուժողի կողմից չթույլատրված հատվածով ճանապարհը հատելը և ՙՌենջ Ռովեր՚ ավտոմեքենայի ընթացքագոտում հայտնվելը:
Ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածներըª հանգել է այն հետևության, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով` հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար (տե'ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի ՎԲ-201/07 որոշումը):
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս դատարանը մի շարք այլ հարցերի հետ միասին պետք է լուծի նաև այն հարցը, թե ամբաստանյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, թե՝ ոչ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ եթե դատարանն ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելով հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիu դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իր 12.06.2007թվականի ՎԲ-124/07 որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածի կիրառման կապակցությամբ արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ ՙվկայակոչված հոդվածի կիրառումը հանցագործության տեսակի հետ կապված որևէ սահմանափակման չի ենթարկվում և դրա կիրառումը սահմանափակված չէ նաև հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանով ու բնույթով, ինչպես նաև անձանց շրջանակով, որոնց նկատմամբ այն չի կարող կիրառվել՚: ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է, որ ՙՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածի կիրառման հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է: Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները: Կարևորն այն է, որ հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու՚:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը մեկ այլ՝ 2008 թվականի փետրվարի 1-ի թիվ ՎԲ-01/08 որոշմամբ նշել է, որ ՙպատիժը պայմանականորեն չկիարառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածում սահմանված իրադրություններն անհրաժեշտ է մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48 հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, այսինքն՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս իրավասու դատարանը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է քննարկի նաև պատժի՝ սոցիալական արդարության վերականգնման և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը՚: ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է, որ ՙսոցիալական արդարությունը վերականգնելու և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու մասին կարող է վկայել հանցագործությունից հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը, մասնավորապես՝ տուժողին պատճառած վնասը հարթելը կամ այն հարթելուն ուղղված ողջամիտ միջոցներ ձեռնարկելը՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածի կիրառման կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել նաև մի շարք այլ որոշումներում: Մասնավորապես, Հ.Բաղդասարյանի վերաբերյալ գործով որոշմամբ արձանագրել է, որ ՙ/.../ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն առանց իրական պատիժ նշանակելու ամբաստանյալի ուղղվելու հնարավորության մասին: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին /…/՚: Մեկ այլ՝ Դ.Հովհաննիսյանի վերաբերյալ գործով որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ ՙՀՀ քրեական օրենսգրքի 70հոդվածի 2-րդ մասը սահմանում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը: Դատարանի կողմից նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին: Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար կարևոր նշանակություն ունեն հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, մեղքի ձևը, հանցավորի կողմից այդ հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը /…/՚: Թ.Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ եՊատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Հանցակազմի սահմաններից դուրս գտնվելով դրանք բնութագրում են ինչպես կատարված հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը, հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին` համապատասխանաբար բարձրացնելով կամ իջեցնելով այն: Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս: Նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48 հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը« /Վճռաբեկ դատարանի թիվ ԱՎԴ2/0059/01/08, թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09, թիվ ՎԲ-192/07, թիվ ՎԲ-50/07, թիվ ՎԲ-55/07 , թիվ ՎԲ-201/07, թիվ ՎԲ-124/07, թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09, թիվ ԵԱՔԴ/0120/01/09 և մի շարք այլ որոշումներ/:
Այսպիսով, վերը նշված օրենսդրական կարգավորումներից և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումներից հետևում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար անհրաժեշտ է դատարանի համոզվածությունը, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատժատեսակն իրական կրելու: Ընդ որում, այդ համոզվածությունը պետք է հիմնված լինի գործի օբյեկտիվ տվյալների վրա, և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Հիմք ընդունելով վկայակոչված որոշումներում շարադրված իրավական դիրքորոշումները՝ դատարանն արձանագրում է, որ պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի, հանցավորի անձնավորության մասին և յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատականացնել պատիժը: Պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ցանկի վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ քննարկվող հանգամանքները վերաբերում են ինչպես հանցագործությանը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությանը կամ միաժամանակ բնութագրում են հանցագործությունն ու հանցավորի անձնավորությունը: Այդ պատճառով էլ պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները պետք է դիտարկել որպես հանցակազմի սահմաններից դուրս հանգամանքներ, որոնք ուղղակի կամ անուղղակի վերաբերում են հանցագործությանը կամ հանցավորի անձնավորությանը, բարձրացնում կամ իջեցնում են հասարակական վտանգավորության աստիճանը և ազդում պատժի վրա: Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել` ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս:

Դատարանը, քննության առնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հնարավորության և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակների իրացվելիության հարցը, վերուծելով և գնահատելով գործի վերոհիշյալ փաստական հանգամանքները, հաշվի առնելով Մարզպետ Քոչարյանին վերագրվող արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, նրա անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում` պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների համակցությունը, ինչպես նաև` պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, որոնք էականորեն ազդում են հանցանքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանի նվազեցման վրա, հանգում է հետևության, որ Մարզպետ Քոչարյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու և նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով կատարած հանցանքի համար ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանակաորեն չկիրառելու միջոցով սույն գործով հնարավոր է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներն իրագործելու հնարավորությունը: Տվյալ դեպքում` դրանով կապահովվեն նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները:
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Մարզպետ Քոչարյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն` չհեռանալու մասին, պետք է թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցին, դատարանը գտնում է, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված Դ.Իգիթյանի հագուստը պետք է թողնել տուժողի իրավահաջորդ Վանիկ Իգիթյանի, իսկ Մ.Քոչարյանի հագուստը` նրա տնօրինմանը, ՙՌենջ-Ռովեր՚ մակնիշի 34 PR 034 պետհամարանիշի ավտոմեքենայից հայտնաբերված բնական և քիմիական մանրաթելերը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, ոչնչացնել: Իրեղեն ապացույց ճանաչված և ՀՀ ոստիկանության ՙՃանապարհային ոստիկանություն՚ ծառայությանն ի պահ հանձնված ՙՌենջ-Ռովեր՚ մակնիշի 34 PR 034 պետհամարանիշի ավտոմեքենան, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, պետք է վերադարձնել սեփականատիրոջը:
Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Մարզպետ Քոչարյանից որպես դատական ծախսեր հօգուտ պետական բյուջեի պետք է բռնագանձել 277200 /երկու հարյուր յոթանասունյոթ հազար երկու հարյուր/ ՀՀ դրամ, որից` 25200 ՀՀ դրամը` դատահետքաբանական և դատաբժշկական համալիր փորձաքննության, 67200 ՀՀ դրամը` մանրաթելային, 16800 և 50400 ՀՀ դրամը` դատաավտոտեխնիկական, 117600 ՀՀ դրամը` դաահետքաբանական, դատաքիմիական, մանրաթելային համալիր փորձաքննությունների համար:
Հաշվի առնելով, որ տուժողի իրավահաջորդ Վանիկ Իգիթյանի կողմից գույքային վնասի հատուցման պահանջ և քաղաքացիական հայց չի ներկայացվել, ուստի դատարանը քաղաքացիական հայցի հարցը համարում է լուծված:
Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 134-րդ, 168-րդ, 357-360-րդ, 365-րդ, 366-րդ, 369-373-րդ և 379-րդ հոդվածներով, դատարանը`

ՎՃՌԵՑ

Մարզպետ Ֆելիքսի Քոչարյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում 2 /երկու/ տարի ժամկետով` զրկելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից 2 /երկու/ տարի ժամկետով:
Կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը և Մարզպետ Քոչարյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան 2 /երկու/ տարի ժամկետով:
Մարզպետ Քոչարյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն` չհեռանալու մասին, թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Իրեղեն ապացույց ճանաչված Դ.Իգիթյանի հագուստը թողնել տուժողի իրավահաջորդ Վանիկ Իգիթյանի, իսկ Մ.Քոչարյանի հագուստը` նրա տնօրինմանը, ՙՌենջ-Ռովեր՚ մակնիշի 34 PR 034 պետհամարանիշի ավտոմեքենայից հայտնաբերված բնական և քիմիական մանրաթելերը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, ոչնչացնել:
Իրեղեն ապացույց ճանաչված և ՀՀ ոստիկանության ՙՃանապարհային ոստիկանություն՚ ծառայությանն ի պահ հանձնված ՙՌենջ-Ռովեր՚ մակնիշի 34 PR 034 պետհամարանիշի ավտոմեքենան, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, վերադարձնել սեփականատիրոջը:
Մարզպետ Քոչարյանից հօգուտ պետական բյուջեի` որպես դատական ծախսեր, բռնագանձել 277200 /երկու հարյուր յոթանասունյոթ հազար երկու հարյուր/ ՀՀ դրամ:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում:



ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԿՐՏՉՅԱՆ