ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ


Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական ԵԱՔԴ/0013/01/15
շրջանների ընդհանուր իրավասության
առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը
կայացրած դատարանի կազմը
նախագահող դատավոր` Ա. Մկրտչյան


Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

30 նոյեմբերի 2015թ. ք. Երևան


ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ /այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան/ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ս. ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ
Մ. ԱՐՂԱՄԱՆՅԱՆ

ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Ռ.ԴԱՎՈՅԱՆԻ

ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`

ՄԵՂԱԴՐՈՂ` Ա. ԴՈԼԻՆՅԱՆԻ

ՊԱՇՏՊԱՆ` Լ. ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ

ՏՈՒԺՈՂ` Ք. ՄԱՆՈՒԿՅԱՆԻ
ԹԱՐԳՄԱՆԻՉ` Ա. ՄԻՆԱՍՅԱՆԻ

ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ` Կ. ՅՈՒԶԲԱՇԵՎԻ

դռնբաց դատական նիստում ամբաստանյալ Կ. Յուզբաշևի շահերի պաշտպան Լ. Ավետիսյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա վճռաբեկության կարգով քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Կնյազ Մուրազի Յուզբաշևի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1. Գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները.
2015 թվականի հունվարի 12-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 09100415 քրեական գործը:
2015 թվականի հունվարի 30-ին Կնյազ Մուրազի Յուզբաշևի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել` ստորագրություն չհեռանալու մասին:
2015 թվականի փետրվարի 05-ին Կնյազ Յուզբաշևը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն բանի համար, որ նա, ուրիշի գույքի գաղտնի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ, 2014 թվականի դեկտեմբերի 25-ին` ժամը 20:00-ի սահմաններում, նստել է թիվ 58 երթուղային ավտոբուսը, որտեղ, հանդիպելով Քրիստինե Էդիկի Մանուկյանին և օգտվելով պատեհ իրավիճակից, աննկատ բացել է վերջինիս պայուսակը, գաղտնի հափշտակել Ք. Մանուկյանի 10.000 ՀՀ դրամ արժողությամբ դրամապանակը, որի մեջ եղել են 12.000 ՀՀ դրամ արժողությամբ պլաստիկ քարտեր, 165.000 ՀՀ դրամի թղթադրամներ և 3000 ՀՀ դրամի մետաղադրամներ: Հասնելով Երևան քաղաքի Պ. Սևակ և Կ. Ուլնեցի փողոցների խաչմերուկում գտնվող կանգառ, իջել է երթուղային ավտոբուսից` փորձել հեռանալ: Ք. Մանուկայնը` նկատելով դրամապանակի բացակայությունը և հասկանալով, որ այն հնարավոր է հափշտակած լինի երթուղայինից իջած Կ. Յուզբաշևը, վարորդին պահանջել է կանգնեցնել երթուղային ավտոբուսը, քույրերի` Սոնա Մանուկյանի, Սեդա Մակարյանի և Սերինե Պողոսյանի հետ միասին իջել են երթուղայինից, բղավելով պահանջել Կ. Յուզբաշևին կանգնել: Վերջինս, տեսնելով Ք. Մանուկյանին և նրա քույրերին` գիտակցելով, որ իր կատարած հանցագործությունը բացահայտվել է` վազելով դիմել է փախուստի` բացահայտ հափշտակելով Ք. Մանուկյանի դրամապանակը` պատճառելով 190.000 ՀՀ դրամի գույքային վնաս:
2015 թվականի մարտի 03-ին թիվ 09100415 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան /այսուհետ` Դատարան/:
Դատարանի 2015 թվականի հունիսի 19-ի դատավճռով Կնյազ Մուրազի Յուզբաշևը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտվել է ազատազրկման` 1 /մեկ/ տարի ժամկետով:
Կալանքի սկիզբը հաշվվել է նրա փաստացի անազատության մեջ գտնվելու օրվանից:
Կնյազ Յուզբաշևի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն չհեռանալու մասին, թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Քաղաքացիական հայցը բավարարվել է և ամբաստանյալ Կնյազ Մուրազի Յուզյբաշևից հօգուտ տուժող Քրիստինե Էդիկի Մանուկյանի բռնագանձվել է 190.000 /հարյուր իննսուն հազար/ ՀՀ դրամ` որպես հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասի հատուցում:
Դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ փոստին հանձնելու միջոցով 26.06.2015 թվականին վերաքննիչ բողոք է բերել ամբաստանյալ Կ. Յուզբաշևի շահերի պաշտպան Լ. Ավետիսյանը:
Թիվ ԵԱՔԴ/0013/01/15 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանի դատավոր Մ. Պետրոսյանին և կոլեգիալ կազմում ընդգրկված դատավորներին է հանձնվել 30.07.2015 թվականին և Վերաքննիչ դատարանի նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ` վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ:
2. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
Ըստ պաշտպան Լ. Ավետիսյանի վերաքննիչ բողոքի` Դատարանը 19.06.2015 թվականի դատավճռով չի պարզել, թե ինչ եղանակով է պարզվել, որ ենթադրյալ հանցագործությունը կատարել է Կնյազ Յուզբաշևը և ինչ եղանակով, ինչ ճանապարհով է նրա լուսանկարը հայտնվել գործը վարող քննիչի մոտ, որը և լուսանկարը ներկայացրել է ճանաչման:
Ըստ բողոքաբերի` Դատարանը չի գնահատել 30.01.2015 թվականի Կնյազ Յուզբաշևի Երևան քաղաքի Շիրակի փողոցի 45/17 տան խուզարկության արձանագրությունը, չի պատասխանել այն հարցին, թե` եթե հանցագործությունը կատարելու մեջ կասկածվել է Կնյազ Յուզբաշևը, ապա նրա բնակարանի խուզարկությամբ չի հայտնաբերվել ոչ միայն գողունը` դրամապանակն ու դրա պարունակությունը, կամ դրա առանձին մասերը, որով ոչ դեպքի պահին տուժողի կողմից նկարագրված հանցագործի հագին եղած վերարկուն, վզնոցը, ոչ գլխարկը չեն հայտնաբերվել:
Քրեական գործով Կ. Յուզբաշևը քննման չի ենթարկվել` պարզելու համար, թե նա ինչ կառուցվածք ունի, դեմքին սպիներ կան, թե` ոչ, եթե այո, ապա որ մասում է այն և ինչ ձևով է արտահայտված:
Քրեական գործով թիվ 58 երթուղու ավտոբուսը չի պարզվել, որն առանձնակի դժվարություն չէր ներկայացնելու, դեպքի վերաբերյալ վարորդն ու դեպքին ականատես ուղևորները չեն հարցաքննվել:
Բողոքաբերը գտել է, որ դատավճիռը կայացվել է նյութական և քրեադատավարական իրավունքի նորմերի խախտումներով, Դատարանը ճիշտ չի կիրառել քրեական օրենքը` իրավաբանորեն ճիշտ չի որակել արարքը, կամայական մոտեցում է ցուցաբերել ապացույցներին:
Գտել է, որ սույն գործով բացակայում է իր պաշտպանյալ Կ. Յուզբաշևի կողմից Քրիստինե Մանուկյանի դրամապանակը բացահայտ հափշտակելու հիմնավոր կասկածը, նրան առաջադրված մեղադրանքը նախաքննությամբ ու դատաքննությամբ ձեռք բերված գործին վերաբերող, փոխկապակցված և հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ չի հաստատվել:
Կ. Յուզբաշևի մեղադրանքի հիմքում դրվել են գործով տուժող` Քրիստինե Մանուկյանի և նրա քույրերի, գործով վկաներ` Սոնա Մանուկյանի, Սեդա Մակարյանի և Սերինե Պողոսյանի ցուցմունքները, Քրիստինե Մանուկյանի կողմից <<Լուսանկարով ճանաչման ներկայացնելու մասին>> և նրա ու նշված վկաների մասնակցությամբ <<Անձին ճանաչման ներկայացնելու մասին>> արձանագրությունները: Դրանցից զատ քրեական գործով ամբաստանյալ Կ. Յուզբաշևի մեղքը հիմնավորող որևէ ապացույց քննությամբ ձեռք չի բերվել:
Գտել է, որ <<Լուսանկարով ճանաչման ներկայացնելու մասին>> և <<Անձին ճանաչման ներկայացնելու մասին>> արձանագրությունները նախաքննական մարմնի կողմից կազմվել են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 221-րդ հոդվածի պահանջների կոպիտ խախտումներով, որի պատճառով նշված արձանագրությունները որպես ապացույց օգտագործման համար չեն կարող թույլատրելի ճանաչվել և դրվել իր պաշտպանյալի մեղադրանքի հիմքում:
Բողոքաբերը հղում կատարելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 221-րդ հոդվածի դրույթներին, մեջբերելով <<Լուսանկարով անձին ճանաչման ներկայացնելու մասին>> 26.01.2015 թվականի արձանագրությունը, նշել է, որ նշված արձանագրությամբ ակնհայտ է, որ նախ ճանաչումը կատարվել է տարիքով, արտաքինով և հագուստով բոլորովին տարբեր անձանց լուսանկարներով, ապա տվյալ արձանագրությունն ավելի շուտ հարցաքննության, քան ճանաչման ներկայացնելու արձանագրություն է: Անձին ճանաչելու վերաբերյալ օգտագործված <<դիմագծերից և աչքերից>> արտահայտություններն այնքան անորոշ հատկանիշներ են, որոնք բավարար չեն ճանաչվողի անձի նույնացման համար:
Բացի այդ` տուժողն ու վկաները նկարագրել են, որ դրամապանակը հափշտակած անձի գլխին եղել է գլխարկ, պարանոցին` վզնոց /շարֆ/, իսկ հագին` երկար վերարկու: Նման պայմաններում ինչպես տուժողը կարող էր նկատել ու լուսանկարով ճանաչման ժամանակ նշել, որ դեպքի ժամանակ նրա մազերն ավելի երկար էր, քան ֆոտոնկարում:
Անձին ճանաչման ներկայացնելու մասին արձանագրության համաձայն` Քրիստինե Մանուկյանը հայտնել է, որ իրեն ներկայացված թվով չորս անձանցից ճանաչել է ձախից երրորդ անձին և հենց այդ անձն է իր պայուսակից հափշտակել դրամապանակը: Նրան ճանաչել է աչքերից, հայացքից, կազմվածքից:
Նշել է, որ հիշյալ արձանագրության համաձայն` ճանաչման ներկայացված անձանցից Տիգրան Կարապետյանը ծնվել է 1975 թվականին, Սարուխան Միքայելյանը` 1931 թվականին, Աշոտ Հակոբյանը` 1952 թվականին, Իսկ Կնյազ Յուզբաշևը` 1955 թվականին: Ակնհայտ է, որ ճանաչման են ներկայացվել օրենքի պահանջի խախտմամբ ակնհայտ տարբեր տարիքի անձանց: Արձանագրությունում նշում չկա նրանց հագուստի ու արտաքին նկարագրի մասին, սակայն իր պաշտպանյալը Դատարանում ցուցմունք է տվել, որ նրանք տարբեր արտաքինով ու հագուստով, այդ թվում` սպորտային հագուստով անձինք են եղել: Քրիստինե Մանուկյանի ցուցմունքով և ճանաչման արձանագրությամբ չեն նշվել այնպիսի հատկանիշներ, որոնք բավարար կլինեին անձի ճանաչման համար:
Ըստ բողոքաբերի` գործով տուժողի մասնակցությամբ <<Լուսանկարով ճանաչման ներկայացնելու մասին>> և <<Անձին ճանաչման ներկայացնելու մասին>> արձանագրություններով կոպիտ կերպով խախտվել են անձին ճանաչման ներկայացնելու համար օրենքով սահմանված պահանջները:
Նշել է, որ վկա Սոնա Մանուկյանը ցուցմունք է տվել, որ հափշտակություն կատարող անձին կարող է ճանաչել կառուցվածքից, դիմագծերից, դեմքի անհարթությունից, իսկ անձի արտաքին տեսքի, նշանների ու հատկանիշների մասին, որով հնարավոր կլիներ նրան ճանաչել, ցուցմունքում կոնկրետ ոչինչ նշված չէ: Նշված բառերն ինքստինքյան որևէ որակ կամ հատկանիշ չեն արտահայտում, քանի որ չեն կոնկրետացվել, թե ինչպիսի կառուցվածք ուներ հանցագործը:
Գործով վկաներ Սոնա Մանուկյանի և Սեդա Մակարյանի մասնակցությամբ <<Անձին ճանաչման ներկայացնելու մասին>> արձանագրությունը կազմելու ժամանակ մասնակցել եննույն անձինք և միայն երկրորդի դեպքում է Կնյազ Յուզբաշևը փոխել իր դիրքը ճանաչվողների շարքում: Նշված դեպքերում ևս ճանաչվողների տարիքների, արտաքին տեսքի ու հագուստների հետ կապված թույլ են տրվել նույն դատավարական խախտումները:
Ըստ բողոքաբերի ` գործի դատաքննությամբ հիմնավորվել է, որ նախաքննության փուլում թվարկված անձանց ճանաչման ներկայացնելու վերաբերյալ արձանագրությունները կազմվել են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 221-րդ հոդվածի պահանջների կոպիտ խախտումներով:
Բողոքաբերը հղում կատարելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետի և նույն հոդվածի 2-րդ մասի, 106-րդ հոդվածի 1-ին մասի դրույթներին` նշել է, որ դատաքննությամբ պարզ չի դարձել, թե.
- որտեղից և ինչ հիմքով, ինչ ճանապարհով է քրեական գործում հայտնվել Կ. Յուզբաշևի լուսանկարը, որն այնուհետև այլ անձանց լուսանկարների թվում դրվել է <<Լուսանկարով անձին ճանաչման ներկայացնելու մասին>> արձանագրության հիմքում:
- եթե տուժողը և վկաները լավ հիշել ու նկարագրել են պայուսակը հափշտակողին, ապա ինչու վարույթն իրականացնող մարմինը ժամանակին նրա բանավոր դիմանկարը չի պատրաստել և չի հանձնարարել օպերատիվ ծառայություններին ճշտել տվյալ անձին:
- նման պայմաններում ինչու է վարույթն իրականացնող մարմինը միայն ավելի քան մեկ ամիս անց է խուզարկություն կատարել Կ. Յուզբաշևի բնակարանում, որով նրան մեղսագրված արարքը հիմնավորող ապացույցներ չեն հայտնաբերվել:
Դատարանում տուժողը հայտարարել է, որ նախապես իրեն նկարներ են ցույց տվել, ինչը նշանակում է այն մասին, որ տուժողն ու վկաները ուղղորդվել են, օպերատիվ ճանապարհով ընտրվել է մի անձ, ով նման դեպքերի հետ կապված <<հարուստ>> անցյալ ունի, հայտնի է ոստիկանության համակարգին և նա էլ դարձել է քավության նոխազը: Տուժողին ու վկաներին ներշնչել են, որ հենց նա է պայուսակ հափշտակողը, նա <<մասնագիտացված է>> նման գործերով, իսկ տուժողին նման դեպքում հետաքրքրել է ոչ այն հանգամանքը, թե վերջին հաշվով իր պայուսակը հափշտակողը կդատապարտվի, թե մեկ այլ անձ, միայն թե վերականգնվի իրեն պատճառված նյութական վնասը:
Բողոքաբերը գտել է, որ դատաքննությամբ իր պաշտպանյալի առնչությունը իրեն մեղսագրված արարքի կատարմանը չի հիմնավորվել: Այն հանգամանքը, որ Կ. Յուզբաշևը նախկինում դատապարտված է եղել, կամ նրա նկատմամբ նյութեր են նախապատրաստված եղել, ամենևին չի հիմնավորում նրա կողմից, նրան մեղսագրված արարքը կատարելու հանգամանքը, որի պայմաններում վերջինս պետք է անմեղ ճանաչվի ու արդարացվի:
Բողոքաբերը հղում կատարելով ՀՀ սահմանադրության 19-րդ, 22-րդ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 4-րդ, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 2-րդ հոդվածի 2-րդ մասի, 17-րդ հոդվածի 1-ին, 3-րդ և 4-րդ մասերի, 18-րդ հոդվածի, 25-րդ հոդվածի 2-րդ մասի, 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի և 5-րդ մասի, 358-րդ հոդվածի, 360-րդ հոդվածի, 398-րդ հոդվածի 1-ին մասի դրույթներին, վկայակոչելով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի Մ. Հովհաննիսյանի և Ա. Մարտիրոսյանի գործով 12.02.2010 թվականի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 նախադեպային որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 73-րդ, 376-րդ, 380.1-րդ, 381-րդ, 394-րդ և 395-րդ հոդվածներով` խնդրել է.
<<Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի ԵԱՔԴ/0013/01/15 քրեական գործով 19.06.2015թ. դատավճիռը վերաքննության կարգով բողոքարկման համար սահմանված բաց թողնված ժամկետը համարել հարգելի:
Վերաքննիչ բողոքն ընդունել վարույթ:
Վերաքննության կորգով քննության առնել Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի ԵԱՔԴ/0013/01/15 քրեական գործով ամբաստանյալ Կնյազ Մուրազի Յուզբաշևի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով 19.06.2015թ. դատավճիռը, այն բեկանել, նրան արդարացնել` ճանաչել և հռչակել նրա անմեղությունը, իսկ քաղաքացիական հայցը մերժել, կամ գործն ուղարկել նույն դատարան` նոր քննության:
Եթե հարգարժան Դատարանը ԵԱՔԴ/0013/01/15 քրեական գործով ամբաստանյալ Կնյազ Մուրազի Յուզբաշևին մեղսագրված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով արարքը ապացուցված, իսկ Արաբկիր և Քանքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 19.06.2015թ. դատավճիռը հիմնավորված կհամարի, ապա խնդրում եմ նրա նկատմամբ կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի պահանջները, նրա նկատմամբ նշանակած պատիժը 1 /մեկ/ տարի ժամկետով ազատազրկումը պայմանականորեն չկիրառել և սահմանել փորձաշրջան>>:
3.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ դատարանը` ստուգելով գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման ու քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեադատավարական օրենքի նորմերի պահպանումը, լսելով պաշտպանական կողմի հիմնավորումները վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ, մեղադրողի պատասխան առարկությունները, տուժողի դիրքորոշումը, ներկայացված վերաքննիչ բողոքի հիմքերի ու հիմնավորումների սահմաններում վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, հանգում է այն հետևության, որ պաշտպան Լ. Ավետիսյանի վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի համաձայն`
<<Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`
1) ապացուցված է արդյոք արարքը, որի կատարման մեջ մեղադրվում է ամբաստանյալը.
2) այդ արարքը համապատասխանում է արդյոք քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի նորմերի հատկանիշներին.
3) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի կողմից այդ արարքը կատարելը.
4) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի մեղավորությունը տվյալ հանցանքը կատարելու մեջ և, եթե այո, ապա քրեական օրենսգրքի որ հոդվածով, մասով, կետով է նախատեսված այն.
5) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների առկայությունը.
6) ենթակա է արդյոք պատժի ամբաստանյալն իր կատարած հանցանքի համար.
7) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի ամբաստանյալի նկատմամբ.
8) ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը.
/…/>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրվող ամբաստանյալ Կնյազ Մուրազի Յուզբաշևը իրեն մեղավոր չի ճանաչել և նախաքննության ու Դատարանի դատաքննության ընթացքում ցուցմունքներ է տվել այն մասին, որ ինքը Քրիստինե Մանուկյանին չի ճանաչում և նրա պայուսակից դրամապանակ չի հափշտակել: Դեպքի հետ որևէ առնչություն չունի և իրեն շփոթել են մեկ ուրիշի հետ:
Վերաքննիչ դատարանը` վերլուծության ու գնահատության ենթարկելով ամբաստանյալ Կնյազ Մուրազի Յուզբաշևի ցուցմունքները, դրանք համադրելով սույն գործով ձեռք բերված և դատավճռի հիմքում դրված մյուս ապացույցների հետ, այդպիսիք գնահատելով իրենց ամբողջության մեջ, հանգում է այն հետևության, որ ամբաստանյալ Կ. Յուզբաշևի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չճանաչելը` նպատակ է հետապնդում խուսափել քրեական պատասխանատվությունից ու պատժից:
Ամբաստանյալ Կ. Յուզբաշևի մեղավորությունը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով իրեն մեղսագրված հանցագործությունը կատարելու մեջ, հիմնավորված և հաստատված է սույն քրեական գործով նախաքննությամբ ձեռք բերված, դատաքննությամբ հետազոտված և դատավճռում շարադրված հետևյալ ապացույցներով.
Տուժող` Քրիստինե Էդիկի Մանուկյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2014 թվականի դեկտեմբերի 25-ին` ժամը 20:00-ից 21:00-ն ընկած ժամանակահատվածում, քույրերի` Սոնա Մանուկյանի, Սեդա Մակարյանի և Սերինե Պետրոսյանի հետ Երևան քաղաքի Կոմիտաս փողոցի <<Երևան Սիթի>> սուպերմարկետի կանգառից նստել է թիվ 58 երթուղային ավտոբուսը: Հաջորդ կանգառից ավտոբուս է բարձրացել մոտ 55-65 տարեկան տղամարդ, որը եղել է շատ անհանգիստ վիճակում, եղել է շատ մոտ կանգնած իր քրոջը և ինքն ասել է, որ քույրը պայուսակը փոխանցի իրեն: Երևան քաղաքի Պ. Սևակ և Կ. Ուլնեցի փողոցների խաչմերուկում, երբ այդ տղամարդն իջել է ավտոբուսից` առանց գումարը վճարելու, այդ ժամանակ ինքը նկատել է, որ իր պայուսակը բաց է, իսկ դրամապանակը բացակայում է: Հասկանալով, որ հնարավոր է դրամապանակը հափշտակած լինի երթուղայինից իջած Կ. Յուզբաշևը` վարորդից պահանջել է, որ կանգնեցնի ավտոբուսը և քույրերի հետ միասին կանչելով, որ Կ. Յուզբաշևը կանգնի, վազել են վերջինիս հետևից: Կնյազ Յուզբաշևը շրջվելով տեսել է, որ ինքն ու քույրերը վազում են իր հետևից, վազքով դիմել է փախուստի և կորել նրանց տեսադաշտից: Իր դրամապանակի մեջ եղել է 165.000 ՀՀ դրամ իր բանկային քարտերը և մի քանի մանրադրամներ: Ընդհանուր իրեն պատճառված վնասը կազմում է 190.000 ՀՀ դրամ: Տուժողը նշել է, որ ամբաստանյալի կողմից իրեն պատճառված վնասը չի վերականգնվել: Տուժողը միաժամանակ նշել է, որ Կ. Յուզբաշևի դեմքը իր մոտ տպավորվել էր, քանի որ ավտոբուսում իրեն շատ մոտ է կանգնած եղել:
Վկա` Սոնա Էդիկի Մանուկյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2014 թվականի դեկտեմբերի 25-ին` ժամը 20:00-ի սահմաններում, քույրերի` Քրիստինե Մանուկյանի, Սեդա Մակարյանի և Սերինե Պետրոսյանի հետ Երևան քաղաքի Կոմիտաս փողոցի <<Երևան Սիթի>> սուպերմարկետի կանգառից նստել է թիվ 58 երթուղային ավտոբուսը: Հաջորդ կանգառից ավտոբուս է բարձրացել նաև Կնյազ Յուզբաշևը, որն իրենց շատ մոտ է կանգնած եղել, անընդհատ հրել է և անհանգստություն պատճառել: Պ. Սևակ և Կ. Ուլնեցի փողոցների խաչմերուկում, երբ այդ տղամարդը, առանց վարորդին խնդրելու, որ կանգնեցնի մեքենան, առանց վճարելու արագ իջել է ավտոբուսից, իր քույրը` Ք. Մանուկյանը նկատել է, որ իր պայուսակը բաց է, իսկ դրամապանակը բացակայում է: Հասկանալով, որ դրամապանակը հափշտակել է երթուղայինից իջած Կ. Յուզբաշևը` իրենք վարորդից պահանջել են, որ կանգնեցնի ավտոբուսը և քույրերի հետ միասին բղավել է, որ Կ. Յուզբաշևը կանգնի: Վերջինս շրջվելով և նկատելով իրենց` դիմել է փախուստի: Վկան նշել է նաև, որ Կ. Յուզբաշևին ճանաչել է նրա կառուցվածքից և դեմքի սպիից:
Վկա` Սեդա Վահագնի Մակարյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ 2014 թվականի դեկտեմբերի 25-ին` ժամը 20:00-ի սահմաններում, քույրերի` Քրիստինե Մանուկյանի, Սոնա Մանուկյանի և Սերինե Պետրոսյանի հետ Երևան քաղաքի Կոմիտաս փողոցի <<Երևան Սիթի>> սուպերմարկետի կանգառից նստել է թիվ 58 երթուղային ավտոբուսը: Հաջորդ կանգառից` սրտաբանական ինստիտուտի կանգառից, ավտոբուս է բարձրացել Կնյազ Յուզբաշևը, որն իրեն շատ մոտ էր կանգնել, անհանգիստ է եղել: Այդ պատճառով ինքը իր պայուսակը փոխանցել է իր քրոջը, քանի որ կասկածելի է թվացել իրեն: Երբ նա առանց գումարը վճարելու իջել է ավտոբուսից, Ք. Մանուկյանը նկատել է, որ իր պայուսակը բաց է, իսկ դրամապանակը բացակայում է: Հասկանալով, որ դրամապանակը հափշտակել է երթուղայինից իջած Կ. Յուզբաշևը` նրանք վարորդից պահանջել են, որ կանգնեցնի ավտոբուսը և քույրերի հետ միասին բղավելով, որ Կ. Յուզբաշևը կանգնի, վազել են նրա հետևից: Վերջինս շրջվելով և նկատելով Ք. Մանուկյանին, Ս. Մանուկյանին, Ս. Պողոսյանին և Ս. Մակարյանին` դիմել է փախուստի: Քույրերը վազել են Կ. Յուզբաշևի հետևից և պահանջել, որ նա կանգնի, սակայն Յուզբաշևը վազելով հեռացել է և նրան այլևս չեն տեսել: Վկան միաժամանակ նշել է, որ Յուզբաշևին ճանաչել է դեմքի սպիից և նրա շարֆից:
Վկա` Սերինե Վահագնի Պետրոսյանի ցուցմունքներով այն մասին, որ դեպքի օրը, քույրերի` Քրիստինե Մանուկյանի, Սեդա Մակարյանի և Սոնա Մանուկյանի հետ Երևան քաղաքի Կոմիտաս փողոցի <<Երևան Սիթի>> սուպերմարկետի կանգառից նստել է թիվ 58 երթուղային ավտոբուսը: Հաջորդ կանգառից ավտոբուս է բարձրացել Կնյազ Յուզբաշևը, որը շատ մոտ է կանգնած եղել քրոջը` Սեդային: Ինքը բավականին հեռու է կանգնած եղել, և քույրը պայուսակը փոխանցել է իրեն: Ինքը Յուզբաշևի դեմքը չի տեսել: Պ. Սևակ և Կ. Ուլնեցի փողոցների խաչմերուկում, երբ այդ տղամարդն իջել է ավտոբուսից, Ք. Մանուկյանը նկատել է, որ իր պայուսակը բաց է, իսկ դրամապանակը բացակայում է: Հասկանալով, որ դրամապանակը հափշտակել է երթուղայինից իջած Կ. Յուզբաշևը` իրենք նույնպես իջել են ավտոբուսից և քույրերի հետ միասին բղավել է, որ Կ. Յուզբաշևը կանգնի: Վերջինս շրջվելով և նկատելով իրենց` դիմել է փախուստի: Հափշտակված դրամապանակի մեջ եղել է գումար և քարտեր:
Անձին լուսանկարով ճանաչման ներկայացնելու մասին 26.01.2015 թվականի արձանագրությամբ, համաձայն որի` տուժող Քրիստինե Մանուկյանն իրեն ճանաչման ներկայացված չորս տղամարդկանց լուսանկարներից ճանաչել է չորրորդ համարի տակ տեղադրված տղամարդուն և հայտարարել, որ դա այն անձն է, ում հանդիպել է 2014 թվականի դեկտեմբերի 25-ին` թիվ 58 երթուղային ավտոբուսում: Նա կանգնած էր իր դիմաց: Երբ Պ. Սևակ և Կ. Ուլնեցի փողոցների խաչմերուկում այդ տղամարդը իջել է և, երբ ավտոբուսը շարժվել է, նկատել է, որ իր պայուսակը բաց է և դրամապանակը չկա: Կանգնեցնելով ավտոբուսը` վազել է նրա հետևից, սակայն լուսանկարում պատկերված անձը` նկատելով, որ ինքը վազում է նրա հետևից, դիմել է փախուստի և խաչմերուկում կորել է իր տեսադաշտից:
Հայտնել է, որ լուսանկարում եղած տղամարդուն ճանաչել է իր դիմագծերից, աչքերից, քանի որ նա իր դիմաց էր կանգնած, անհանգիստ էր և ուշադրություն էր գրավում: Այդ դեպքի ժամանակ վերջինիս մազերն ավելի երկար էր, քան լուսանկարում: Եթե լուսանկարում պատկերված տղամարդուն տեսնի` ավելի հստակ կարող է ճանաչել:
Անձին ճանաչման ներկայացնելու վերաբերյալ 31.01.2015 թվականի արձանագրությամբ, համաձայն որի` տուժող Քրիստինե Էդիկի Մանուկյանին ճանաչման ներկայացրած թվով չորս անձանցից նա ճանաչել է Կնյազ Յուզբաշևին և հայտարարել, որ դա հենց այն նույն անձն է, ով 2014 թվականի դեկտեմբերի 25-ին` ժամը 20:00-ից 21:00-ի սահմաններում, թիվ 58 երթուղային ավտոբուսում, իր պայուսակից հափշտակել է դրամապանակը: Կնյազ Յուզբաշևին ճանաչել է դիմագծերից, աչքերից հայացքից, մարմնի կառուցվածքից:
Անձին ճանաչման ներկայացնելու մասին 31.01.2015 թվականի արձանագրությամբ, համաձայն որի` վկա Սոնա Էդիկի Մանուկյանին ճանաչման ներկայացրած թվով չորս անձանցից վերջինս ճանաչել է Կնյազ Յուզբաշևին և հայտարարել, որ դա հենց այն նույն անձն է, ով 2014 թվականի դեկտեմբերի 25-ին` ժամը 20:00-ից 21:00-ի սահմաններում թիվ 58 երթուղային ավտոբուսում իր քրոջ` Քրիստինե Մանուկյանի պայուսակից հափշտակել է դրամապանակը: Կնյազ Յուզբաշևին ճանաչել է մարմնի կառուցվածքից, դեմքի սպիից, աչքերից, դիմագծերից:
Անձին ճանաչման ներկայացնելու վերաբերյալ 31.01.2015 թվականի արձանագրությամբ, համաձայն որի` վկա Սեդա Վահագնի Մակարյանին ճանաչման ներկայացված թվով չորս անձանցից վերջինս ճանաչել է Կնյազ Յուզբաշևին և հայտարարել, որ դա հենց այն նույն անձն է, ով 2014 թվականի դեկտեմբերի 25-ին` ժամը 20:00-ից 21:00-ի սահմաններում թիվ 58 երթուղային ավտոբուսում Քրիստինե Մանուկյանի պայուսակից հափշտակել է դրամապանակը: Կնյազ Յուզբաշևին ճանաչել է դիմագծերից, աչքերից, դեմքի սպիից, մարմնի կառուցվածքից:
<<ՀՀ Սահմանադրության 21-րդ հոդվածի համաձայն`
<<(…) Մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը։ Չփարատված կասկածները մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի>>։ Քրեական պատասխանատվության հիմքը ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսդրության հիմնարար սկզբունք հանդիսացող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
<<Քրեական պատասխանատվության միակ հիմքը հանցանք, այսինքն` այնպիսի արարք կատարելն է, որն իր մեջ պարունակում է քրեական օրենքով նախատեսված հանցակազմի բոլոր հատկանիշները>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1. Յուրաքանչյուր ոք ունի արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ, անկախ և անկողմնակալ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում իր շահերին առնչվող քրեական գործի քննության իրավունք։
2. Դատավորը, դատախազը, քննիչը, հետաքննության մարմնի աշխատակիցը չեն կարող մասնակցել քրեական գործով վարույթին, եթե նրանք ուղղակի կամ անուղղակի շահագրգռված են գործի ելքով։
3. Քրեական հետապնդում իրականացնող մարմինը պարտավոր է ձեռնարկել սույն օրենսգրքով նախատեսված բոլոր միջոցառումները` գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման համար, պարզել ինչպես կասկածյալի և մեղադրյալի մեղավորությունը հիմնավորող, այնպես էլ նրանց արդարացնող, ինչպես նաև նրանց պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։
4. Կասկածյալի, մեղադրյալի և նրանց պաշտպանի հայտարարություններն իրենց անմեղության, կասկածյալին կամ մեղադրյալին արդարացնող, իրենց պատասխանատվությունը մեղմացնող ապացույցների առկայության մասին, ինչպես նաև քրեական դատավարության ընթացքում օրինականության խախտումների վերաբերյալ բողոքները պետք է մանրակրկիտ ստուգի քրեական վարույթն իրականացնող մարմինը>>։
Անմեղության կանխավարկածի սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն`
<<Հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամ>>:
Ապացույցների ազատ գնահատման սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
<<Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ>>:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
<<Քրեական դատավարությունում ոչ մի ապացույց նախապես հաստատված ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը չպետք է կանխակալ մոտեցում ցուցաբերեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան` մինչև դրանց հետազոտումը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` <<Քրեական գործով ապացույցներ են ցանկացած փաստական տվյալներ, որոնց հիման վրա օրենքով որոշված կարգով հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը, դատարանը պարզում են քրեական օրենսգրքով նախատեսված արարքի առկայությունը կամ բացակայությունը, այդ արարքը կասկածյալի կամ մեղադրյալի կողմից կատարելը կամ չկատարելը և մեղադրյալի մեղավորությունը կամ անմեղությունը, ինչպես նաև գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներ>>:
Նույն օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն`
<<Միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում`
1) դեպքը և հանգամանքները (կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ.
5) քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները.
6) այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրենքով>>։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` <<Ապացուցումը գործի օրինական, հիմնավորված և արդարացի լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներ բացահայտելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի համաձայն`
<<Գործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` ձեռք բերված ապացույցի վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրներն ստուգելու միջոցով>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն`
<<Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ>>:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Մ. Հովհաննիսյանի և Ա. Մարտիրոսյանի գործով կայացված նախադեպային որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
<<(…)
Ապացույցների գնահատումը, որպես ապացուցման գործընթացի տարր, իրենից ներկայացնում է մտավոր, տրամաբանական գործունեություն, որի արդյունքում եզրահանգում է արվում ապացույցներից յուրաքանչյուրի թույլատրելիության, վերաբերելիության, հավաստիության և ապացուցման առարկայի մեջ մտնող հանգամանքների բացահայտման համար ապացույցների համակցության բավարարության մասին:
Ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա: Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ:
Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում: Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական: Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունը:
Գնահատման ենթակա են ինչպես ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, այնպես էլ աղբյուրները: Ապացույցների գնահատումը համապատասխան որոշումներում պետք է արտահայտվի պատճառաբանված եզրահանգումների ձևով` հիմնավորելով, թե ինչու որոշ ապացույցներ դրվել են որոշման հիմքում, իսկ մյուսները մերժվել են` ճանաչվելով ոչ հավաստի:
15. Ապացույցների գնահատման քրեադատավարական սկզբունքի բնութագրիչ առանձնահատկությունն այն է, որ օրենքը, որպես կանոն, չի նշում, թե հատկապես որ ապացույցներով պետք է հաստատվի այս կամ այն հանգամանքը, ինչպես նաև չի սահմանում ապացույցի որևէ տեսակի գերակայությունը մյուսի նկատմամբ, հետևաբար դատարանն ազատ է ապացույցների գնահատման գործում:
(…)>>: /տես Մակար Ռազմիկի Հովհաննիսյանի և Աշոտ Վաղարշակի Մարտիրոսյանի վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 12.02.2010 թվականի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 նախադեպային որոշման 13-16-րդ կետերը/:
ՀՀ քրեական դատավարության վերը նշված հոդվածների բովանդակային վերլուծությունից և ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի վերը նշված նախադեպային որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումներից հետևում է, որ քրեական գործով ապացուցման ենթակա հանգամանքները դա, ըստ էության, հանցագործության հատկանիշների փաստացի համակցությունն է, այն տարրերի համակցությունը, որոնք բնութագրում են տվյալ հանցագործության հատկանիշները, այսինքն` տվյալ հանցագործության հանցակազմը` օբյեկտը, օբյեկտիվ կողմը, սուբյեկտը, սուբյեկտիվ կողմը, այդ տարրերից յուրաքանչյուրի ենթատարրերը:
Այսինքն, քրեական գործով արդարադատություն իրականացնելու ժամանակ իրավասու դատարանը պետք է յուրաքանչյուր առանձին դեպքում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածով նախատեսված ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի առկայության կամ բացակայության վերաբերյալ իր եզրահանգումները հիմնավորի քրեական գործում առկա համապատասխան փաստական տվյալներով` ապացույցներով:
Վերաքննիչ դատարանն անդրադառնալով պաշտպանի վերաքննիչ բողոքի փաստարկներին այն մասին, որ <<Լուսանկարով ճանաչման ներկայացնելու մասին>> և <<Անձին ճանաչման ներկայացնելու մասին>> արձանագրությունները նախաքննական մարմնի կողմից կազմվել են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 221-րդ հոդվածի պահանջների կոպիտ խախտումներով, որի պատճառով նշված արձանագրությունները որպես ապացույց օգտագործման համար չեն կարող թույլատրելի ճանաչվել և դրվել ամբաստանյալ Կ. Յուզբաշևի մեղադրանքի հիմքում, ապա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ բերված փաստարկներն անհիմն են` նկատի ունենալով հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 221-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1. Ճանաչման համար որևէ անձի վկային, տուժողին, կասկածյալին, մեղադրյալին ներկայացնելու անհրաժեշտության դեպքում քննիչը վերջիններիս նախապես հարցաքննում է այդ անձի արտաքին տեսքի ու նշանների և այն հանգամանքների մասին, որոնցում ճանաչողը տեսել է այդ անձին:
2. Եթե ճանաչողը վկա կամ տուժող է, նա նախապես նախազգուշացվում է ցուցմունքներ տալուց հրաժարվելու կամ խուսափելու, ակնհայտ սուտ ցուցմունքներ տալու համար սահմանված պատասխանատվության, ինչպես նաև իր, ամուսնու և մերձավոր ազգականների դեմ չվկայելու իր իրավունքի մասին:
3. Ճանաչման ենթակա անձը ներկայացվում է ճանաչողին նույն սեռի և արտաքինով ու հագուստով ճանաչվողին հնարավորին չափ նման առնվազն երեք այլ անձանց հետ:
4. Ճանաչումն սկսելուց առաջ քննիչը ճանաչվողին առաջարկում է այլ անձանց միջև զբաղեցնել ցանկացած տեղը:
5. Քննիչի հայեցողությամբ կամ ճանաչողի ցանկությամբ անձի ճանաչումը կարող է կատարվել ճանաչվողի տեսողական դիտարկումից դուրս:
6. Ճանաչում չի կատարվում, իսկ կատարվածը չի կարող ճանաչվել հիմնավորված, եթե ճանաչողը նշել է այնպիսի հատկանիշներ, որոնք իրենց անորոշության պատճառով բավարար չեն ճանաչվողի անձի նույնացման համար:
7. Անհրաժեշտության դեպքում ճանաչումը կարող է կատարվել արտաքինով և հագուստով ճանաչվողին նման տարբեր անձանց լուսանկարներով:
8. Անձին ճանաչման ներկայացնելը կատարվում է ընթերակաների մասնակցությամբ>>:
Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից, մասնավորապես <<Անձին լուսանկարով ճանաչման ներկայացնելու արձանագրությունից>> և արձանագրությանը կից տեղեկանքի ուսումնասիրությունից երևում է, որ քննիչը, տուժող Ք. Մանուկյանին ամբաստանյալ Կ. Յուզբաշևի լուսանկարը ճանաչման ներկայացնելուց առաջ, այն փակցրել է երեք այլ անձանց լուսանկարների շարքում, որոնք համարակալվել են: Տուժող Ք. Մանուկյանը, իրեն ճանաչման ներկայացված չորս տղամարդկանց լուսանկարներից ճանաչել է չորրորդ համարի տակ տեղադրված տղամարդուն, ով հանդիսանում է Կնյազ Յուզբաշևը և մանրամասն նկարագրել է, թե ինչպես է վերջինս դիմել փախուստի և կորել իր տեսադաշտից:
<<Անձին ճանաչման ներկայացնելու վերաբերյալ>> 31.01.2015 թվականին կազմված արձանագրությունների ուսումնասիրությունից երևում է, որ տուժող Ք. Մանուկյանը, վկաներ` Ս. Մանուկյանը և Ս. Մակարյանը, իրենց ճանաչման ներկայացրած թվով չորս անձանցից ճանաչել են Կնյազ Յուզբաշևին` մարմնի կառուցվածքից, դիմագծերից, աչքերի հայացքից, դեմքի սպիից և հայտարարել, որ դա հենց այն նույն անձն է, ով 2014 թվականի դեկտեմբերի 25-ին` ժամը 20:00-ից 21:00-ի սահմաններում, թիվ 58 երթուղային ավտոբուսում, Ք. Մանուկյանի պայուսակից հափշտակել է դրամապանակը:
Վերոգրյալի պայմաններում Վերաքննիչ դատարանն անհիմն է համարում պաշտպանի վերաքննիչ բողոքի փաստարկներն այն մասին, որ ամբաստանյալ Կ. Յուզբաշևի արտաքին տեսքի ու նշանների մասին տուժողի և վկաների հայտնած տվյալները չեն կարող բավարար լինել ճանաչվողի անձի նույնացման համար:
Ինչ վերաբերում է պաշտպանի վերաքննիչ բողոքի փաստարկին այն մասին, որ ամբաստանյալ Կ. Յուզբաշևի հետ ներկայացված մյուս երեք անձինք ճանաչման են ներկայացվել օրենքի պահանջի խախտմամբ, քանի որ ճանաչման ներկայացված անձինք եղել են ակնհայտ տարբեր տարիքի, ապա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ բերված փաստարկն ևս անհիմն է` նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 221-րդ հոդվածում սահմանված չէ որևէ դրույթ այն մասին, որ ճանաչման ներկայացվող անձինք չպետք է լինեն տարբեր տարիքի:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ճանաչման ենթակա անձը` Կ. Յուզբաշևը, նախաքննական մարմնի կողմից ներկայացվել է տուժողին և վկաներին` նույն սեռի և արտաքինով ու հագուստով ճանաչվողին հնարավորին չափ նման առնվազն երեք այլ անձանց հետ` պահպանելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 221-րդ հոդվածում ամրագրված դրույթները:
Վերոգրյալ հիմքերի առկայության պայմաններում` Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ <<Լուսանկարով ճանաչման ներկայացնելու մասին>> և <<Անձին ճանաչման ներկայացնելու մասին>> նախաքննական մարմնի կողմից կազմված արձանագրությունները ձեռք են բերվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 221-րդ հոդվածի պահանջների պահպանմամբ, որի պայմաններում հիշյալ արձանագրություններն` որպես անթույլատրելի ապացույց ճանաչելու օբյեկտիվ հիմքեր չկան:
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը վերլուծության ու գնահատության ենթարկելով քրեական գործում առկա ապացույցները, դրանցից յուրաքանչյուրը գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված, ներքին համոզմամբ հանգում է այն հետևության, որ ամբաստանյալ Կնյազ Մուրազի Յուզբաշևին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղսագրված արարքը հիմնավորված և հաստատված է գործին վերաբերվող փոխկապակցված, հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ, քրեական գործի ինչպես նախաքննությամբ, այնպես էլ դատաքննությունների ընթացքում քրեադատավարական օրենքի էական խախտումներ, որոնք գործին մասնակցող անձանց օրենքով երաշխավորված իրավունքներից զրկելու կամ դրանցում սահմանափակելու կամ այլ ճանապարհով խոչընդոտել են գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտմանը, ազդել են կամ կարող են ազդել գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա` թույլ չեն տրվել, գործի փաստական հանգամանքների մասին դատարանի դատավճռում շարադրված հետևությունները բխում են քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցներից, ամբաստանյալ Կ. Յուզբաշևի գործողություններում առկա են իրեն առաջադրված մեղադրանքը հաստատող օբյեկտիվ տվյալներ, որի պայմաններում պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը բավարարելու, այն է` Կ. Յուզբաշևի նկատմամբ արդարացման որոշում կայացնելու կամ քրեական գործը ստորադաս դատարան` նոր քննության ուղարկելու օբյեկտիվ հիմքեր չկան:
Քննության առնելով պաշտպան Լ. Ավետիսյանի վերաքննիչ բողոքի փաստարկներն ու պահանջը` ամբաստանյալ Կնյազ Յուզբաշևի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հյոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելու մասին, ապա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վերաքննիչ բողոքն այդ մասով ևս անհիմն է և ենթակա է մերժման` նկատի ունենալով հետևյալը.
Ըստ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածների դրույթների` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի և պատժաչափի, այնպես էլ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հագամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը:
Պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, որոնք հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի, հանցավորի անձնավորության մասին, և յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատականացնել պատիժը:
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելն ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն` եթե դատարանը կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
Այսինքն` դատարանը կայացնելով մեղադրական դատավճիռ, ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակում է քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում թվարկված պատժատեսակներից /կալանք, ազատազրկում կամ կարգապահական գումարտակում պահելը/ որևէ մեկը` սահմանելով դրա չափը, այնուհետև համոզված լինելով, որ դատապարտյալի ուղղվելը հանրավոր է առանց նշանակված պատիժը փաստացի կրելու որոշում է դատապարտյալի վրա որոշակի պարտականություններ դնելով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասը սահմանում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները և չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների տեսակների, հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, այնպես էլ անձանց շրջանակի հետ կապված հատուկ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը:
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար կարևոր նշանակություն ունեն հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, մեղքի ձևը, հանցավորի կողմից այդ հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, կատարելով իրավունքի զարգացմանը նպաստելու և օրենքի միատեսակ կիրառումն ապահովելու իր սահմանադրական գործառույթը, նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելու ընթացքում դատարանի կողմից հաշվի առնվող հանգամանքներին անդրադարձել է թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-139/07, ՎԲ-195/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ՎԲ-01/08, ԵԿԴ/0034/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ՀՅՔՐԴ3/0109/01/08, ԵՔՐԴ/0571/01/08, ԱՎԴ/0100/01/08, ԱՐԴ/0117/01/08, ԱՐԱԴ/0050/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԼԴ2/0019/01/09, ՍԴ/0226/01/09, ԵԱՔԴ/0120/01/09, ԵԷԴ/0138/01/09, ՍԴ/0085/01/10, ԵԿԴ/0126/01/10, ԵԱՆԴ/0091/01/09, ԵԷԴ/0201/01/11, ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված նախադեպային որոշումներում:
Վերոնշյալ որոշումներում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից ձևավորված կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն` պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ ամբաստանյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու։ Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերը թվարկված դրույթների բովանդակային վերլուծության և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո ուսումնասիրելով սույն քրեական գործի նյութերը` ակնհայտ է դառնում, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրվող Կնյազ Մուրազի Յուզբաշևի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցը քննելիս, Դատարանը ղեկավարվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով սահմանված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով` հաշվի է առնել ամբաստանյալ Կ. Յուզբաշևին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղսագրված հանցանքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, վերջինիս անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները և, չարձանագրելով ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալներ, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ, վերջինիս նկատմամբ նշանակել է ազատազրկման ձևով ռեալ պատիժ` իրավացիորեն հանգելով ճիշտ հետևության այն մասին, որ ամբաստանյալ Կ. Յուզբաշևը պետք է կրի իր նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը:
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ սույն քրեական գործի քննության նախորդ փուլերի ընթացքում թույլ չեն տրվել նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի այնպիսի էական խախտումներ, որոնք կարող էին հիմք հանդիսանալ պաշտպանի վերաքննիչ վերաքննիչ բողոքը բավարարելու, այն է` Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2015 թվականի հունիսի 19-ի դատավճիռը բեկանելու կամ փոփոխելու, ամբաստանյալ Կ. Յուզբաշևին` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում արդարացնելու, քրեական գործը ստորադաս դատարան` այլ կազմով նոր քննության ուղարկելու, կամ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելու համար:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-394-րդ, 402-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2015 թվականի հունիսի 19-ի դատավճիռը Կնյազ Մուրազի Յուզբաշևի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով` թողնել օրինական ուժի մեջ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ


ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ս. ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ


Մ. ԱՐՂԱՄԱՆՅԱՆ