Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ

Գործ Հ. ԵԱՔԴ/0217/01/14

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒԹՅԱՄԲ ԴԱՏԱՎՈՐ` Կ.ՂԱԶԱՐՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ռ.ԲԱՐՍԵՂՅԱՆ
Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ

Քարտուղարությամբ` Ա.Ջուլհակյանի

ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
պաշտպան` Ռ.Չիբուխչյանի
մեղադրող` Հ.Հարությունյանի


Երևան 26.10.2016թ.
դռնբաց դատական նիստում վճռաբեկության կարգով քննության առնելով Տիգրան Գարեգինի Առաքելյանի վերաբերյալ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի (այսուհետ` Դատարան) 15.05.2015թ. դատավճռի դեմ պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը.

ՊԱՐԶԵՑ


1.Գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները.

05.11.2014թ. ՀՀ ՔԿ Երևան քաղաքի քննչական վարչության Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների քննչական բաժնի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 09132214 քրեական գործը:
03.12.2014թ. նախաքննության մարմնի որոշմամբ Տիգրան Առաքելյանի նկատմամբ ընտրվել է «ստորագրություն չհեռանալու մասին» խափանման միջոցը:
09.12.2014թ. Տիգրան Առաքելյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137-րդ հոդվածի 1-ին մասով, այն բանի համար, որ նա, 2014 թվականի հոկտեմբերի 26-ին ժամը` 18:45-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Դ.Անհաղթ փող. 3-րդ շենքի 19 բնակարանում, գտնվելով ալկոհոլային խմիչք օգտագործած վիճակում, իր աջ ձեռքի նախաբազկի ներսի մակերեսին խոհանոցային դանակով քերծվածքներ հասցնելուց հետո, ձեռքում եղած խոհանոցային դանակը առաջ-հետ շարժելով, մոտեցել է իրենց բնակարան` կանչով մեկնած «Երևան շտապօգնության» թիվ 12 բրիգադի բժշկուհի Կարինե Կարովի Ամբարյանին և սպանության սպառնալիք է տվել նրան` ասելով «կսպանեմ»` ստեղծելով իր կողմից տրված սպառնալիքները իրագործելու իրական վտանգ:
29.12.2014թ. թիվ 09132214 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Տիգրան Առաքելյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137-րդ հոդվածի 1-ն մասով ուղարկվել է Դատարան:
Դատարանը 15.05.2015թ. դատավճռով վճռել է` «Տիգրան Գարեգինի Առաքելյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում 1 /մեկ/ տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի կանոններով, դատավճիռների համակցությամբ, նշանակված պատժին լրիվ գումարել Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 23.06.2014թ. դատավճռով նշանակված 100.000 ՀՀ դրամ տուգանքը և Տիգրան Առաքելյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում 1 /մեկ/ տարի ժամկետով և տուգանք նվազագույն աշխատավարձի հարյուրապատիկի 100.000 /հարյուր հազար/ ՀՀ դրամի չափով:
Տիգրան Գարեգինի Առաքելյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն չհեռանալու մասին, թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը»:
Դատարանի դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել պաշտպան Ռոմիկ Չիբուխչյանը:
Վերաքննիչ դատարանը 15.07.2015թ. որոշել է` «Պաշտպան Ռոմիկ Չիբուխչյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել:
Տիգրան Գարեգինի Առաքելյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի մայիսի 15-ի դատավճիռը բեկանել:
Տիգրան Գարեգինի Առաքելյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական գործի վարույթը կարճել և նրան ազատել քրեական պատասխանատվությունից»:
Վերաքննիչ դատարանի որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք է ներկայացրել պաշտպան Ռ.Չիբուխչյանը:
Վճռաբեկ դատարանը 30.03.2016թ. որոշել է` «Վճռաբեկ բողոքը բավարարել մասնակիորեն: Ամբաստանյալ Տիգրան Գարեգինի Առաքելյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137-րդ հոդվածի 1-ին մասով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2015 թվականի հուլիսի 15-ի որոշումը բեկանել, գործն ուղարկել նույն դատարան` նոր քննության»:

2. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը

Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
Ներկայացնելով Դատարանի 15.05.2015թ. դատավճռի եզրափակիչ մասի էությունը, ինչպես նաև հայտնելով այն հանգամանքը, որ Դատարանի 23.06.2014թ. դատավճռով Տիգրան Գարեգինի Առաքելյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նշանակված պատիժը՝ տուգանքը 100.000 ՀՀ դրամի չափով, որն ամբողջությամբ գումարվել էր բողոքարկվող դատավճռով Տ.Առաքելյանի նկատմամբ նշանակված պատժին, պաշտպանը նշել է, որ այն արդեն իսկ 11.06.2015թ. վճարվել է, որը հավաստող փաստաթուղթը կցված է վերաքննիչ բողոքին։
Մեջբերելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137-րդ հոդվածի 1-ին մասի, նույն օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի 2-րդ մասի, 73-րդ հոդվածի իրավական դրույթները` պաշտպանը նշել է նաև, որ դատավճռի կայացումից հետո՝ 28.05.2015թ., ամբաստանյալ Տ.Առաքելյանը հաշտվել է տուժող Կ.Ամբարյանի հետ, որի կապակցությամբ տուժողը դիմում է ներկայացրել Վերաքննիչ դատարան, որով հայտնել է, որ արդեն իսկ հաշտվել է ամբաստանյալի հետ, նրա դեմ որևէ պահանջ չունի և համաձայն է, որպեսզի Տ.Առաքելյանն ազատվի քրեական պատասխանատվությունից:
Տ.Առաքելյանը վճարել է նախորդ դատավճռով իր նկատմամբ նշանակված տուգանքի գումարը և հաշտվել սույն գործով տուժող Կ.Ամբարյանի հետ, որպիսի հանգամանքները վկայում են այն մասին, որ ամբաստանյալը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ հոդվածի ուժով կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից և վերջինի վերաբերյալ քրեական գործի վարույթն ամբողջությամբ ենթակա է կարճման:
Ելնելով վերոգրյալից` պաշտպանը խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել դատական ակտը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ հոդվածի համաձայն` ամբաստանյալ Տիգրան Առաքելյանին ազատել քրեական պատասխանատվությունից և կարճել գործի վարույթն ամբողջովին` տուժողի հետ հաշտվելու հիմքով:

3. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը

Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով վերաքննիչ բողոքը, բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, լսելով պաշտպանական կողմի պատճառաբանությունները, մեղադրողի առարկությունները, վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, ներքին համոզմամբ հանգում է հետևության, որ պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել մասնակի, իսկ Դատարանի վիճարկվող դատական ակտը` բեկանել` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«1. Սպանության, առողջությանը ծանր վնաս պատճառելու կամ խոշոր չափի գույք ոչնչացնելու սպառնալիքը, եթե այդ սպառնալիքն իրականացնելու իրական վտանգ է եղել՝
պատժվում է տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի հիսնապատիկից հարյուրհիսնապատիկի չափով, կամ կալանքով՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«2. Մասնավոր հետապնդման գործեր են համարվում սույն օրենսգրքի 183 հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերը»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 183-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«1. Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի /.../ 137-րդ հոդվածի 1-ին մասով /.../ նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերը հարուցվում են ոչ այլ կերպ, քան տուժողի բողոքի հիման վրա, և կասկածյալի կամ մեղադրյալի կամ ամբաստանյալի հետ նրա հաշտվելու դեպքում ենթակա են կարճման»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«1. Քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե`
/.../
5) սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում տուժողը հաշտվել է կասկածյալի կամ մեղադրյալի հետ. /.../»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 36-րդ հոդվածի համաձայն`
«Սույն օրենսգրքի 33 հոդվածի երկրորդ մասում նշված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով վարույթը կարճվում է և փաստվում է քրեական հետապնդում իրականացնելուց հրաժարում, երբ տուժողը հաշտվում է մեղադրյալի հետ»:.
Վճռաբեկ դատարանը, սույն գործով 2016թ. մարտի 30-ի որոշմամբ, բեկանելով Վերաքննիչ դատարանի 2015թ. հուլիսի 15-ի որոշումը, արձանագրել է հետևյալը.
«/.../ 15.1.Նախորդ կետում արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ հաշտության քրեաիրավական և քրեադատավարական ինստիտուտները համապատասխանաբար «անձ և պետություն» ու «անձ և տուժող» քրեաիրավական վեճի հաղթահարման կառուցակարգեր են: Մասնավորապես, հաշտության նյութաիրավական ինստիտուտը հանցագործության հետևանքով խախտված մասնավոր և հանրային շահերի հավասարակշռման կառուցակարգ է, որով էլ պայմանավորված` հանցանք կատարած անձի համար նախատեսվում է քրեական պատասխանատվությունից ազատվելու բարդեցված կարգ, քանի որ հանրային շահի բավարարման համար, տուժողի կամահայտնությունից բացի, անհրաժեշտ է նաև սոցիալապես դրական այլ հանգամանքների առկայություն: Վերջիններիս բավարարության գնահատման հայեցողությունն էլ թողնված է պետությանը՝ ի դեմս վարույթն իրականացնող մարմինների: Մինչդեռ մասնավոր մեղադրանքի գործերով հաշտության քրեադատավարական ինստիտուտը հանդիսանում է հակադիր մասնավոր շահերի հավասարակշռման կառուցակարգ, որով պայմանավորված էլ տուժողի կամահայտնությունը որոշիչ նշանակություն ունի հանցանք կատարած անձի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու հարցը լուծելիս և բացառում է պետության՝ ի դեմս վարույթն իրականացնող մարմինների հայեցողությունը:
Այլ խոսքով` հաշտության նյութաիրական ինստիտուտը (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 37-րդ հոդվածներ) կիրառելի է միայն հանրային հետապնդման գործերով, իսկ քրեադատավարական ինստիտուտը (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետ և 183-րդ հոդված)՝ մասնավոր հետապնդման գործերով: Հետևաբար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 37-րդ հոդվածները կիրառելի չեն մասնավոր հետապնդման այն գործերով, որոնք վերաբերում են ոչ մեծ ծանրության հանցագործություններին: Վճռաբեկ դատարանի վերջին դիրքորոշումը հիմնավորվում է նաև նրանով, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետը և 183-րդ հոդվածը, ի տարբերություն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 37-րդ հոդվածի, նախատեսում են քրեական գործի վարույթը կարճելու անվերապահ հիմք, որի առկայությունն արդեն իսկ իմաստազրկում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ հոդվածով նախատեսված մնացած պայմանների առկայության քննարկումը, ինչպես նաև վարույթն իրականացնող մարմինների հայեցողության դրսևորումը:
16. Ամփոփելով վերոգրյալը` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ մասնավոր հետապնդման գործերով վարույթը կարճելու և քրեական հետապնդումը դադարեցնելու՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետով, 183-րդ հոդվածով նախատեսված կարգավորումից զատ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ հոդվածը, արտահայտելով քրեական օրենսդրության արդարության և մարդասիրության սկզբունքը, նախատեսում է ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով անձին քրեական պատասխանատվությունից ազատելու ինքնուրույն հիմք, որի կիրառման պայմանները և ընթացակարգն էապես տարբերվում են մասնավոր մեղադրանքի գործերով վարույթը կարճելու և քրեական հետապնդումը դադարեցնելու կառուցակարգից: /.../»:
Հիմք ընդունելով վերոգրյալը` Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ մասնավոր մեղադրանքի գործով Տ.Առաքելյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցված քրեական գործի վարույթը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ հոդվածի հիման վրա կարճելու և նրան քրեական պատասխանատվությունից ազատելու մասին Վերաքննիչ դատարանի որոշումը օրինական և հիմնավորված չէ, քանի որ վերջինը, ոչ ճիշտ կիրառելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ հոդվածը, դուրս է եկել օրենքով իրեն վերապահված լիազորությունների շրջանակից՝ խախտելով ՀՀ Սահմանադրության (2015 թվականի փոփոխություններով) 6-րդ հոդվածի և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջները (օրինականության սկզբունք):
Վճռաբեկ դատարանը Արամ Սարգսյանի գործով 2011թ. դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0503/06/10 նախադեպային որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «20. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Քրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե`
/.../
5) սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում տուժողը հաշտվել է կասկածյալի կամ մեղադրյալի հետ. /.../»:
Վերը նշված նորմի վերլուծությունից երևում է, որ թեև թվարկված հիմքերն իրենց բովանդակությամբ, կիրառման իրավական հետևանքներով տարբեր են, այնուամենայնիվ, բոլորն էլ կրում են իմպերատիվ բնույթ և դրանցից գեթ մեկի առկայությունն արդեն իսկ բացառում է քրեական գործի վարույթը քրեական դատավարության ցանկացած փուլում: Այլ կերպ, եթե վարույթ իրականացնող մարմինը հայտնաբերում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասում ամրագրված հանգամանքներից որևէ մեկը, ապա գործի վարույթը ենթակա է կարճման: /.../»:
Սույն քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից պարզ է դառնում, որ Դատարանի 15.05.2015թ. դատավճռով Տիգրան Առաքելյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցավոր արարք կատարելու մեջ, որը դասվում է մասնավոր հետապնդման գործերի շարքին:
Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ տուժող Կարինե Ամբարյանի կողմից ստացվել է դիմում, այն մասին, որ նա հաշտվել է ամբաստանյալ Տ.Առաքելյանի հետ և համաձայն է, որպեսզի վերջինս ազատվի քրեական պատասխանատվությունից:
Հաշվի առնելով վերոգրյալ հոդվածների, Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումների իրավական դրույթները և հիմք ընդունելով տուժողի ու ամբաստանյալի հաշտվելու հանգամանքը` Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ թիվ ԵԱՔԴ/0217/01/14 քրեական գործի վարույթը պետք է կարճել և Տիգրան Առաքելյանի նկատմամբ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը դադարեցնել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետի հիման վրա` տուժողի և ամբաստանյալի հաշտվելու հիմքով:
Ելնելով վերոգրյալներից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ, 393-րդ-395-րդ և 402-րդ հոդվածներով, Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել մասնակի:
Տիգրան Գարեգինի Առաքելյանի վերաբերյալ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 15.05.2015թ. դատավճիռը, բեկանել:
Տիգրան Գարեգինի Առաքելյանի վերաբերյալ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական գործի վարույթը կարճել և քրեական հետապնդումը դադարեցնել ՀՀ քրեական դատավարության 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետի հիմքով:
Տիգրան Առաքելյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց ստորագրություն չհեռանալու մասին` վերացնել:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:



ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ

Իսկականի հետ ճիշտ է`


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Կ.ՂԱԶԱՐՅԱՆ

Գործ No ԵԱՔԴ/0217/01/14

ԴԱՏԱՎՃԻՌ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

ՙ15՚ մայիսի 2015թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը

նախագահությամբ` դատավոր Ա.Մկրտչյանի
քարտուղարությամբ` Օ.Կիրակոսյանի
մասնակցությամբ`
մեղադրող Ա.Դոլինյանի

Դատարանում, դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Տիգրան Գարեգինի Առաքելյանի /ծնված 16.04.1996թ. ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, չամուսնացած, չի աշխատում, բնակվող` ք.Երևան, Դ.Անհաղթ 3 շենք, 19 բնակարան, հաշվառված ք.Երևան Դավթաշեն 3-րդ թաղամաս, 17 շենք, 33 բնակարան, նախկինում դատվածª Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 23.06.2014թ. դատավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասով պատիժ է նշանակվել տուգանքª 100.000 ՀՀ դրամի չափով/, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137-րդ հոդվածի 1-ին մասով:

Գործի դատավարական նախապատմությունը
2014 թվականի նոյեմբերի 5-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 09132214 քրեական գործը:
2014 թվականի դեկտեմբերի 3-ին Տիգրան Առաքելյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրությունª չհեռանալու մասին:
2014 թվականի դեկտեմբերի 9-ին Տիգրան Առաքելյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
2014 թվականի դեկտեմբերի 26-ին թիվ 09132214 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան:

Գործի փաստական հանգամանքները
Նախաքննության մարմինն ամբաստանյալ Տիգրան Գարեգինի Առաքելյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրել, որ ՙնա 2014 թվկանաի հոկտեմբերի 26-ինª ժամը 18:45-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Դ.Անհաղթ 3 շենքի 19 բնակարանում, գտնվելով ալկոհոլային խմիչք օգտագործած վիճակում, իր աջ ձեռքի նախաբազկի ներսի մակերեսին խոհանոցային դանակով քերծվածքներ հասցնելուց հետո, ձեռքում եղած խոհանոցային դանակը առաջ-հետ շարժելով մոտեցել է իրենց բնակարան կանչով մեկնած ՙԵրևան շտապօգնության՚ թիվ 12 բրիգադի բժշկուհի Կարինե Կարովի Ամբարյանին և սպանության սպառնալիք է տվել նրան` ասելով ՙկսպանեմ՚, ստեղծելով իր կողմից տրված սպառնալիքները իրագործելու իրական վտանգ՚:

Ապացույցների հետազոտում
Առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Տիգրան Գարեգինի Առաքելյանն իրեն մեղավոր է ճանաչել և ցուցմունքներ տվել այն մասին, որ 2014 թվականի հոկտեմբերի 26-ին ժամը 15:00-ի սահմաններում դուրս է եկել տնիցª աշխատանք փնտրելու նպատակով, որից հետո, արդյունքի չհասնելով վերադարձել է տուն: Ժամը 17:00-ին ընթրելիս օգտագործել է 400 գրամ օղի, որից հետո նստել է համակարգչի դիմաց: Որոշ ժամանակ անց ինքը չի հասկացել, թե ինչից, բարկացել է և սկսել տարբեր ուղղություններով շպրտել ձեռքի տակ եղած սպասքը, բջջային հեռախոսը, համակարգիչը: Դրանից հետո ոչինչ չի հիշել:

Ամբաստանյալ Տիգրան Առաքելյանին վերագրվող արարքը հիմնավորվել է դատաքննությամբ հետազոտված հետևյալ ապացույցներով.

Տուժող Կարինե Ամբարյանը ցուցմունք է տվել, որ 2014 թվականի հոկտեմբերի 26-ին գտնվել է հերթապահության մեջ, շտապօգնության ենթակայանից երակների կտրվածք ախտորոշմամբ ահազանգից հետո, ինքը բուժքույր Ջուլիետա Գասպարյանի հետ միասին գնացել է Երևան քաղաքի Դ.Անհաղթ 3-րդ շենքի 19 բնակարան: Քանի որ բնակարանի մուտքի դուռը կիսաբաց վիճակում է եղել, ներս են մտել և հյուրասենյակի կենտրոնում ինքը տեսել է երիտասարդ տղայի, որի ձախ ձեռքին եղել է մեծ խոհանոցային դանակ: Երիտասարդը ձեռքում եղած դանակով իր աջ ձեռքի նախաբազկի ներսի կողմից մի քանի մակերեսային կտրվածքներ էր արել: Երբ ինքը փորձել է մոտենալ երիտասարդին, վերջինս սկսել է հայհոյել իրեն և ձախ ձեռքում եղած խոհանոցային դանակը դեպի հետ տանելով բարձր մի քանի անգամ բղավել, որ կսպանի իրեն: Դրա հետ համընթաց երիտասարդը ձեռքում եղած դանակը առաջ-հետ շարժելով մոտեցել է իրեն: Այդ ամենը տեսնելովª երիտասարդի հայրը, որը գտնվել է իր և որդու կենտրոնում, կողքի է հրել որդուն, որից հետո իրենք արագ հեռացել են բնակարանից:
Տուժողը միաժամանակ նշել է, որ չի ցանկանում հաշտվել ամբաստանյալի հետ, քանի որ դեպքը կարող է կրկնվել, քանի որ ամբաստանյալի հոգեկան վիճակը կայուն չէ:

Վկա Ջուլետա Գասպարյանը դատաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ աշխատում է շտապօգնության 1-ին ենթակայանի բուժքույր: 2014 թվականի հոկտեմբերի 26-ին ինքը և բժշկուհի Կարինե Ամբարյանը կանչով գնացել են Երևան քաղաքի Դ.Անհաղթ 3-րդ շենքի 19 բնակարան, տեսել է մի երիտասարդի, որի ձեռքին եղել է խոհանոցային դանակ, և նա սպանության սպառնալիքներ է տալիս: Երիտասարդը տեսնելով իրեն ավելի է բորբոքվել և սկսել հայհոյել Կ.Ամբարյանին, երբ վերջինս փորձել է հանգստացնել նրան, նա ձեռքում եղած դանակը հետ-առաջ տանելով մոտեցել է Կ.Ամբարյանին և սպառնացել սպանել:

Վկա Գարեգին Առաքելյանը դատաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ 2014 թվականի հոկտեմբերի 26-ին իրեն զանգահարել է կինը` Քրիստինե Առաքելյանը և ասել, որ որդին ալկոհոլի ազդեցության տակ է և իրեն լավ չի դրսևորում: Երբ ինքը վերդարձել է տուն, տեսել է որդուն հյուրասենյակում կանգնած, ձեռքինª դանակ: Նա բարձր բղավելով ասել է իրեն, որպեսզի չմոտենա, հակառակ դեպքում նա կվնասի իրեն: Այդ ժամանակ, երբ ինքը փորձել է հանգստացնել որդուն, իրենց բնակարան են մտել շտապօգնության աշխատակիցները: Վերջիններիս տեսնելուն պես Տ.Առաքելյանն ավելի է բորբոքվել և շարունակել է բղավել, որ կսպանի իրեն: Այդ ժամանակ, երբ կանչով ժամանած շտապօգնության աշխատակիցը փորձել է մոտենալ, որդին վերջինս բարկացել է և իրենցից պահանջել է հեռանալ իրենց բնակարանից: Երբ որդին ձեռքում եղած խոհանոցային դանակը անկանոն շարժելով երկու քայլ առաջ է դրել դեպի շտապօգնության աշխատակիցը, ինքը հրել է որդուն և վերջինս ընկել է հատակին: Դրանից հետո շտապօգնության աշխատակիցները հեռացել են:

Կարինե Ամբարյանից 26.10.2014թ. հաղորդում ընդունելու մասին արձանագրության համաձայն՝ Երևան քաղաքի Դ.Անհաղթ 3 շենքի 19 բնակարանում մի երիտասարդ խոհանոցային դանակով սպանության սպառնալիք է տվել իրեն:

Դատահոգեբուժական փորձագետի թիվ 36 եզրակացության համաձայնª Տիգրան Գարեգինի Առաքելյանը հոգեկան հիվանդությամբ չի տառապել և չի տառապում, այլ հանդիսանում է հիստերիկ տիպի շեշտված անձ, տարել է իրավիճակով պայմանավորված /խմածությամբ/ հակազդում: Այդ մասին են վկայում ինչպես անամնեստիկ տվյալները, այնպես էլ ներկա հետազոտման արդյունքները:
Ինչպես իրավախախոտումը կատարելիս, այնպես էլ ներկայումս նա կարող էր և կարող է գիտակցել իր գործողությունների վտանգավորությունը և ղեկավարել դրանք:
Իրավախախտում կատարելիս փորձաքննվողը չի գտնվել նաև հոգեկան գործունեության որևէ ժամանակավոր հիվանդագին խանգարված վիճակում, որը կարող էր զրկել նրան իր գործողությունների վտանգավորությունը գիտակցելու և դրանք ղեկավարելու ունակությունից, այլ գտնվել է ալկոհոլային հարբածության վիճակում:
Ուստի, իրեն մեղսագրվող արարքի նկատմամբ Տիգրան Գարեգինի Առաքելյանին հարկ է ճանաչել մեղսունակ:
Ներկա հոգեկան վիճակով նա կարող է մասնակցել դատաքննչական գործողություններին:

Դատարանի իրավական վերլուծությունները
Դատարանը, գործով ձեռք բերված յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով թույլատրելիության վերաբերելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ղեկավարվելով օրենքով, ներքին համոզմամբ, գտնում է, որ ամբաստանյալ Տիգրան Առաքելյանի մեղավորությունը` սպանության սպառնալիք տալու մեջ, եթե այդ սպառնալիքն իրականացնելու իրական վտանգ է եղել, նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137-րդ հոդվաի 1-ին մասով, ապացուցված է:
Վերոհիշյալ հանցանքի կատարման համար ամբաստանյալը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայնª ՙՀանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացիª համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայնª ՙպատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայնª ՙՊատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ՙՀանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայնª ՙՊատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործությանª հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվումª պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով՚:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 2012թ. նոյեմբերի 1-ին Սերոբ Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ՍԴ/0109/01/12 գործով արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. ՙ(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն:
Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի գրեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրագրված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի:
Այնսինքն` առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է:
(…) Պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից (տես Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 14-րդ, 22-23-րդ կետերը)՚:
Դատարանը վերուծելով և գնահատելով գործի վերոհիշյալ փաստական հանգամանքները, հաշվի առնելով Գևորգ Առաքելյանի վերագրվող արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, նրա անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում` պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների համակցությունը, ինչպես նաև` պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, հանգում է հետևության, որ Մեխակ Հակոբյանի նկատմամբ տուգանքի ձևով պատիժ նշանակելու միջոցով սույն գործով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին: Տվյալ դեպքում` դրանով կապահովվեն նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները:
Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում մեղսագրվող արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
Ամբաստանյալ Տիգրան Առաքելյանի անձը բնութագրող տվյալներ, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ դատարանը հաշվի է առնում այն, որ նա ընդունել է մեղքը և անկեղծորեն զղջացել կատարած արարքի համար:
Ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ դատարանը չի արձանագրել:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ՙՀանցագործությունների ռեցիդիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, ով դատվածություն ունի նախկինում դիտավորությամբ կատարված հանցանքի համար /.../՚:
Դատարանն արձանագրում է, որ առկա է հանցագործությունների ռեցիդիվ, քանի որ ամբաստանյալ Տիգրան Առաքելյանը նախկինում դիտավորյալ հանցագործություն կատարելու համար դատվածություն ունենալով, դարձյալ կատարել է դիտավորյալ հանցագործություն:
Նշված պայմաններում պատիժ նշանակելիս դատարանը պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասի կանոններով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` (...) հանցագործությունների ռեցիդիվի համար նշանակված պատիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավելագույն պատժի կեսից:
Դատարանն արձանագրում է, որ Տիգրան Առաքելյանը Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 23.06.2014թ. դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել տուգանքª 100.000 ՀՀ դրամի չափով, որի վճարումը, համաձայն ՀՀ ԱՆ ՔԿՎ ԱՊԿԲ Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն բաժանմունքի պետի տեղեկանքիª հետաձգվել է 6 ամսով, սակայն Տ.Առաքելյանի կողմից որևէ վճարում չի կատարվել:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայնª
ՙԵթե դատավճիռ կայացնելուց հետո, բայց մինչեւ պատժի լրիվ կրելը դատապարտյալը նոր հանցանք է կատարել, ապա դատարանը նոր դատավճռով նշանակված պատժին լրիվ կամ մասնակիորեն գումարում է նախորդ դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասը՚:
Ուստի Տիգրան Առաքելյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակելիս դատարանը պետք է ղեկավարվի նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 357-360-րդ, 365-րդ, 366-րդ, 369-373-րդ և 379-րդ հոդվածներով, դատարանը`

ՎՃՌԵՑ

Տիգրան Գարեգինի Առաքելյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում 1 /մեկ/ տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի կանոններով, դատավճիռների համակցությամբ, նշանակված պատժին լրիվ գումարել Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 23.06.2014թ. դատավճռով նշանակված 100.000 ՀՀ դրամ տուգանքը և Տիգրան Առաքելյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում 1 /մեկ/ տարի ժամկետով և տուգանքª նվազագույն աշխատավարձի հարյուրապատիկիª 100.000 /հարյուր հազար/ ՀՀ դրամի չափով:
Տիգրան Գարեգինի Առաքելյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն` չհեռանալու մասին, թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում:




ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԿՐՏՉՅԱՆ

ԵԱՔԴ/0217/01/14





ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

Հայաստանի Հանրապետության
վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշում
Գործ թիվ ԵԱՔԴ/0217/01/14
Նախագահող դատավոր՝ Հ.Տեր-Ադամյան
Դատավորներ՝ Ա.Պետրոսյան
Մ.Արղամանյան


ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան)


նախագահությամբ Դ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
մասնակցությամբ դատավորներ Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ
Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ
Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ
Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ

քարտուղարությամբ Հ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ
մասնակցությամբ
դատախազ Ա.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ
պաշտպան Ռ.ՉԻԲՈՒԽՉՅԱՆԻ


2016 թվականի մարտի 30-ին ք.Եր¨անում

դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով Տիգրան Գարեգինի Առաքելյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2015 թվականի հուլիսի 15-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Հարությունյանի վճռաբեկ բողոքը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. 2014 թվականի նոյեմբերի 5-ին Կարինե Ամբարյանի հաղորդման հիման վրա ՀՀ քննչական կոմիտեի Եր¨ան քաղաքի վարչության Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 09132214 քրեական գործը:
Նախաքննության մարմնի` 2014 թվականի դեկտեմբերի 9-ի որոշմամբ Տիգրան Գարեգինի Առաքելյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, ¨ նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
2014 թվականի դեկտեմբերի 29-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Եր¨անի Արաբկիր ¨ Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ՝ նա¨ Առաջին ատյանի դատարան):
2. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2015 թվականի մայիսի 15-ի դատավճռով Տ.Առաքելյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ¨ նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ դատավճիռների համակցությամբ, նշանակված պատժին լրիվ գումարվել է Եր¨անի Արաբկիր ¨ Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի՝ 2014 թվականի հունիսի 23-ի դատավճռով նշանակված 100.000 (հարյուր հազար) ՀՀ դրամ տուգանքը, ¨ Տ.Առաքելյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով ¨ տուգանք` 100.000 (հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով:
3. Ամբաստանյալ Տ.Առաքելյանի պաշտպան Ռ.Չիբուխչյանը վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել, որը ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի (այսուհետ` նա¨ Վերաքննիչ դատարան)՝ 2015 թվականի հունիսի 23-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ:
Վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում Վերաքննիչ դատարանը 2015 թվականի հուլիսի 15-ի որոշմամբ բողոքը բավարարել է, բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2015 թվականի մայիսի 15-ի դատավճիռը, Տ.Առաքելյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցված քրեական գործի վարույթը կարճել է՝ նրան ազատելով քրեական պատասխանատվությունից:
4. Վերաքննիչ դատարանի՝ 2015 թվականի հուլիսի 15-ի որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք է բերել ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Հարությունյանը:
Վճռաբեկ դատարանի՝ 2015 թվականի հոկտեմբերի 21-ի որոշմամբ վճռաբեկ բողոքն ընդունվել է վարույթ:
Ամբաստանյալ Տ.Առաքելյանի պաշտպան Ռ.Չիբուխչյանը ներկայացրել է վճռաբեկ բողոքի պատասխան` խնդրելով մերժել ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Հարությունյանի վճռաբեկ բողոքը ¨ բողոքարկվող դատական ակտը թողնել օրինական ուժի մեջ:

Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.
5. Տ.Առաքելյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ «(…) նա 2014 թվականի հոկտեմբերի 26-ին՝ ժամը 18:45-ի սահմաններում Եր¨ան քաղաքի Դ.Անհաղթ 3 շենքի 19 բնակարանում, գտնվելով ալկոհոլային խմիչք օգտագործած վիճակում, իր աջ ձեռքի նախաբազկի ներսի մակերեսին խոհանոցային դանակով քերծվածքներ հասցնելուց հետո, ձեռքում եղած խոհանոցային դանակը առաջ-հետ շարժելով մոտեցել է իրենց բնակարան կանչով մեկնած «Եր¨ան շտապօգնության» թիվ 12 բրիգադի բժշկուհի Կարինե Կարովի Ամբարյանին ¨ սպանության սպառնալիք է տվել նրան` ասելով «կսպանեմ», ստեղծելով իր կողմից տրված սպառնալիքները իրագործելու իրական վտանգ» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 2-րդ, թերթեր 63-64):
6. Առաջին ատյանի դատարանն իր դատավճռում փաստել է. «[Գ]ործով ձեռք բերված յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով թույլատրելիության, վերաբերելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ղեկավարվելով օրենքով, ներքին համոզմամբ, [դատարանը] գտնում է, որ ամբաստանյալ Տիգրան Առաքելյանի մեղավորությունը` սպանության սպառնալիք տալու մեջ, եթե այդ սպառնալիքն իրականացնելու իրական վտանգ է եղել, նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ապացուցված է:
Վերոհիշյալ հանցանքի կատարման համար ամբաստանյալը ենթակա է քրեական պատասխանատվության ¨ պատժի» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 2-րդ, թերթ 65):
7. Վերաքննիչ դատարան ներկայացված բողոքում ամբաստանյալ Տ.Առաքելյանի պաշտպան Ռ.Չիբուխչյանը նշել է, որ 2014 թվականի հունիսի 23-ի դատավճռով նշանակված պատիժը՝ 100.000 ՀՀ դրամի չափով տուգանքը, 2015 թվականի հունիսի 11-ին վճարվել է, բացի այդ, դատավճռի կայացումից հետո՝ 2015 թվականի մայիսի 25-ին, ամբաստանյալ Տ.Առաքելյանը հաշտվել է տուժող Կ.Ամբարյանի հետ: Արդյունքում բողոքաբերը պահանջել է բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ հոդվածի հիման վրա ամբաստանյալ Տ.Առաքելյանին ազատել քրեական պատասխանատվությունից ¨ կարճել գործի վարույթը (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 3-րդ, թերթեր 2-4):
8. Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ հոդվածով, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-395-րդ, 402-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը բեկանել է Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը՝ իր դատական ակտում նշելով. «(...) Ամբաստանյալի պաշտպան Ռ.Չիբուխչյանը վերաքննիչ բողոքին կից ներկայացրել է ՀՀ ԱՆ քրեակատարողական վարչության կողմից տրված N 011720 տեղեկանքն այն մասին, որ ամբաստանյալ Տիգրան Առաքելյանի կողմից առաջին ատյանի դատարանի 23.06.2014թ. դատավճռով նշանակված տուգանքն ամբողջությամբ 11.06.2015թ.-ին վճարվել է:
Բացի այդ` վերաքննիչ բողոքին կից վերաքննիչ դատարան է ներկայացվել նա¨ տուժող Կարինե Ամբարյանի դիմումը, որով վերջինս հայտնել է, որ դատավճռի կայացումից հետո ամբաստանյալ Տ.Առաքելյանը ներողություն է խնդրել իրենից, զղջացել է կատարածի համար, որի հիման վրա էլ ինքը հաշտվել է վերջինիս հետ ¨ նրա դեմ որ¨է պահանջ չունի:
Տուժող Կ.Ամբարյանն իր դիմումում նշել է նա¨ այն մասին, որ ինքը համաձայն է, որպեսզի ամբաստանյալ Տ.Առաքելյանն ազատվի քրեական պատասխանատվությունից:
(...) Այս առումով վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում փաստել, որ վերաքննիչ դատարանում պաշտպանության կողմը ներկայացրեց նոտարական հաստատումով հայտարարություն, որով տուժող Կարինե Ամբարյանը հայտնել է, որ հաշտվում է ամբաստանյալ Տիգրան Գարեգինի Առաքելյանի հետ, որ գիտակցում է ամբաստանյալ Տիգրան Առաքելյանի հետ հաշտվելու իրավական հետ¨անքների մասին, բավարարված է հանցագործությունից հետո ամբաստանյալ Տիգրան Առաքելյանի դրս¨որած վարքագծից ¨ համաձայն է, որ վերջինս ազատվի քրեական պատասխանատվությունից:
Վերոնշյալ հայտարարությամբ տուժող Կարինե Ամբարյանը հայտնել է նա¨ այն մասին, որ ինքը ամբաստանյալ Տիգրան Առաքելյանի նկատմամբ որ¨է պահանջ չունի:
(...) Այսպիսով, վերոնշյալ հանգամանքների հիման վրա Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետ¨ության, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ հոդվածի պահանջների հիման վրա ամբաստանյալ Տիգրան Գարեգինի Առաքելյանին պետք է ազատել քրեական պատասխանատվությունից ¨ վերջինիս վերաբերյալ քրեական գործի վարույթը պետք է կարճել (...)» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 3, թերթեր 42-43):

Վճռաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները ¨ պահանջը.
9. Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետ¨յալ հիմքերի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
Բողոքի հեղինակը նշել է, որ Տ.Առաքելյանի նկատմամբ քրեական գործի վարույթը կարճելով ¨ վերջինիս քրեական պատասխանատվությունից ազատելով` Վերաքննիչ դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ, որն ազդել է գործի ելքի վրա:
Ի հիմնավորումն իր փաստարկների՝ բողոքաբերը նշել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ հոդվածով սահմանված է անձին քրեական պատասխանատվությունից ազատելու նյութական հիմքը, որն ինքնին չի կարող դատավարական նորմատիվ հիմք հանդիսանալ քրեական գործերով վարույթը կարճելու, քրեական հետապնդումը դադարեցնելու համար, իսկ նման դեպքերում դատարանները պետք է ղեկավարվեն կա՛մ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ, կա՛մ 37-րդ հոդվածով:
9.1. Վերլուծելով ՀՀ քրեական դատավարության ¨ ՀՀ քրեական օրենսգրքերի համապատասխան նորմերը՝ բողոք բերած անձը նշել է նա¨, որ ժամանակային կամ փուլային առումով հաշտության թույլատրելիությունը կարգավորվում է միայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 183-րդ հոդվածով նախատեսված իմպերատիվ կանոնով, այն է` հաշտությունը թույլատրվում է մինչ¨ դատավճիռ կայացնելու համար դատարանի խորհրդակցական սենյակ հեռանալը: Այսինքն` տուժողի նշված իրավունքը սահմանափակված է առաջին ատյանի դատարանում քրեական գործի քննությամբ, հետ¨աբար, ըստ բողոքաբերի` վերադաս դատական ատյաններում տուժողը զրկված է օրենքով իրեն վերապահված հաշտության իրավունքից, ¨ նրա հաշտվելու մասին դիրքորոշումը չի կարող հիմք հանդիսանալ քրեական գործի վարույթը կարճելու համար: Մինչդեռ բողոքաբերի կարծիքով՝ Վերաքննիչ դատարանը անտեսել է հաշտության թույլատրելիության պահի վերաբերյալ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 183-րդ հոդվածով սահմանված կանոնը:
10. Բացի այդ, ըստ բողոքաբերի՝ Վերաքննիչ դատարանը, բեկանելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը, չի ղեկավարվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածով նախատեսված հիմքերից որ¨է մեկով: Չնայած որոշման եզրափակիչ մասում Վերաքննիչ դատարանն արձանագրել է, որ որոշում կայացնելիս ղեկավարվել է նա¨ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածով, սակայն չի պատճառաբանել, թե Առաջին ատյանի դատարանի կողմից կայացված դատավճռով գործի ելքի վրա ազդած դատական սխալն արտահայտվել է նյութական, թե՞ դատավարական իրավունքի խախտմամբ:
Վերոգրյալի հիման վրա բողոք ներկայացրած անձը եզրահանգել է, որ Վերաքննիչ դատարանը տուժող Կ.Ամբարյանի ¨ ամբաստանյալ Տ.Առաքելյանի հաշտության հիմքով վերջինիս նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցրել է դատավարական տվյալ փուլում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ հոդվածով սահմանված հիմքերի կիրառման անհնարինության պայմաններում: Օրենքով սահմանված պայմանների անտեսմամբ ամբաստանյալ Տ.Առաքելյանին ազատելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության համար քրեական պատասխանատվությունից՝ դրս¨որել է բացարձակ հայեցողություն, ինչի արդյունքում խախտելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի պահանջները՝ կայացրել է չհիմնավորված ¨ չպատճառաբանված դատական ակտ:
11. Հիմք ընդունելով վերոգրյալը՝ բողոքի հեղինակը խնդրել է բեկանել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2015 թվականի հուլիսի 15-ի որոշումը ¨ օրինական ուժ տալ Եր¨անի Արաբկիր ¨ Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի՝ 2015 թվականի մայիսի 15-ի դատավճռին:

Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները ¨ եզրահանգումը.
12. Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ տուժողի ¨ հանցանք կատարած անձի հաշտության (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ ¨ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 183-րդ հոդվածներ) հիմքով քրեական գործի վարույթը կարճելու ¨ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու իրավահարաբերությունները կարգավորող նորմերի մեկնաբանման կապակցությամբ առկա է օրենքի միատեսակ կիրառություն ապահովելու խնդիր: Ուստի անհրաժեշտ է համարում սույն գործով արտահայտել իրավական դիրքորոշումներ, որոնք կարող են ուղղորդող նշանակություն ունենալ նման գործերով դատական պրակտիկայի ճիշտ ձ¨ավորման համար:
13. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջ¨ բարձրացված հարցը հետ¨յալն է. օրինական ¨ հիմնավորվա՞ծ է արդյոք մասնավոր մեղադրանքի գործով Տ.Առաքելյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցված քրեական գործի վարույթը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ հոդվածի հիման վրա կարճելու ¨ նրան քրեական պատասխանատվությունից ազատելու մասին Վերաքննիչ դատարանի որոշումը:
14. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ հոդվածի համաձայն՝
«Ոչ մեծ ծանրության հանցանք կատարած անձը կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, եթե նա հաշտվել է տուժողի հետ ¨ հատուցել կամ այլ կերպ հարթել է նրան պատճառած վնասը»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 37-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Դատարանը, դատախազը, ինչպես նա¨ դատախազի համաձայնությամբ՝ քննիչը կարող են հարուցված քրեական գործի վարույթը կարճել ¨ քրեական հետապնդումը դադարեցնել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի (…) 73-րդ (…) հոդված[ով] նախատեսված դեպքերում»:
Մեջբերված նորմերի վերլուծությունից հետ¨ում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ հոդվածով տուժողի հետ հաշտվելը նախատեսված է որպես հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվությունից ազատելու ինքնուրույն հիմք: Մի¨նույն ժամանակ օրենսդիրը նախատեսել է քրեական պատասխանատվությունից ազատելու քննարկվող հիմքի կիրառման համար անհրաժեշտ պահանջները: Մասնավորապես, այդպիսիք են՝
1) անձի կողմից ոչ մեծ ծանրության հանցանք կատարած լինելը,
2) տուժողի ¨ հանցանք կատարած անձի հաշտությունը,
3) պատճառված վնասը հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելը:
Ընդ որում, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ հոդվածով նախատեսված պահանջների առկայությունը դեռ¨ս չի հանգեցնում անձին քրեական պատասխանատվությունից ազատելուն. այդ պահանջների առկայության դեպքում վարույթն իրականացնող մարմինը քննարկում է անձին քրեական պատասխանատվությունից ազատելու հարցը ¨ օժտված է հայեցողական լիազորությամբ: Քննարկվող հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատելու դիսպոզիտիվությունն իր դատավարական արտահայտությունն է գտել նա¨ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 37-րդ հոդվածում, որն ուղղակիորեն նախատեսում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ հոդվածով նախատեսված դեպքում քրեական գործի վարույթը կարճելու ¨ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու` վարույթն իրականացնող մարմնի հայեցողությունը:
14.1. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ հոդվածը սահմանում է.
«1. Կատարված հանցագործության ծանրությունից ¨ բնույթից ելնելով` քրեական դատավարությունում հետապնդումն իրականացվում է հանրային ¨ մասնավոր կարգով:
2. Մասնավոր հետապնդման գործեր են համարվում սույն օրենսգրքի 183 հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերը:
(…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Քրեական գործ չի կարող հարուցվել ¨ քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե`
(...)
5) սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում տուժողը հաշտվել է կասկածյալի կամ մեղադրյալի հետ (...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 36-րդ հոդվածի համաձայն`
«Սույն օրենսգրքի 33 հոդվածի երկրորդ մասում նշված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով վարույթը կարճվում է ¨ փաստվում է քրեական հետապնդում իրականացնելուց հրաժարում, երբ տուժողը հաշտվում է մեղադրյալի հետ»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 183-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի [համապատասխան հոդվածներով] նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերը հարուցվում են ոչ այլ կերպ, քան տուժողի բողոքի հիման վրա, ¨ կասկածյալի կամ մեղադրյալի կամ ամբաստանյալի հետ նրա հաշտվելու դեպքում ենթակա են կարճման (…)»:
Մեջբերված դրույթների համադրված վերլուծությունից եր¨ում է, որ քրեադատավարական օրենսդրությունը, արարքի հանրային նվազ վտանգավորության հանգամանքով պայմանավորված, առանձնացնում ¨ հստակ սահմանում է մասնավոր հետապնդման գործերի շրջանակը, որոնց համար նախատեսում է քննության առանձնահատուկ դատավարական կարգ: Մասնավորապես, մասնավոր հետապնդման գործերը կարող են հարուցվել բացառապես տուժողի բողոքի հիման վրա ¨ կասկածյալի կամ մեղադրյալի հետ նրա հաշտվելու դեպքում ենթակա են կարճման:
Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետով նախատեսված նորմը կիրառելի է հետ¨յալ պայմանների միաժամանակյա առկայության դեպքում՝
ա) առկա է մասնավոր կարգով իրականացվող քրեական հետապնդում (անձին մեղսագրվում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 183-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված որ¨է արարք): Սույն դիրքորոշումը պայմանավորված է օրենսդրի կողմից քննարկվող նորմում «սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում» պայմանի նախատեսմամբ: Մասնավորապես, տուժողի կողմից կասկածյալի կամ մեղադրյալի հետ հաշտվելու՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված դեպքը վերաբերում է մասնավոր մեղադրանքի գործերով հաշտությանը, որը նախատեսված է նշյալ օրենսգրքի 33-րդ, 36-րդ ¨ 183-րդ հոդվածներով:
բ) տուժողը հաշտվել է կասկածյալի կամ մեղադրյալի հետ:
Մի¨նույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածով սահմանված հիմքերը կրում են իմպերատիվ բնույթ, ¨ դրանցից մեկի առկայությունն արդեն իսկ բացառում է քրեական գործի վարույթը քրեական դատավարության ցանկացած փուլում: Այլ կերպ՝ եթե վարույթն իրա¬կանացնող մարմինը հայտնաբերում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասում ամրագրված հանգամանքներից որ¨է մեկը, ապա գործի վարույթը ենթակա է կարճման (տե՛ս Արամ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0503/06/10 որոշման 20-րդ կետը): Հետ¨աբար ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետով նախատեսված հիմքի կիրառելիության` ա) ¨ բ) ենթակետերում շարադրված պայմանների առկայությունը առաջացնում է հանցանք կատարած անձի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու՝ վարույթն իրականացնող մարմնի պարտականությունը:
15. Հիմք ընդունելով սույն որոշման 14-րդ ¨ 14.1.-րդ կետերում շարադրված վերլուծությունը, ինչպես նա¨ վերահաստատելով Ա.Բաբայանի գործով որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները (տե՛ս Ա.Բաբայանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2011 թվականի հուլիսի 13-ի թիվ ԵԱՔԴ/0157/01/10 որոշման 15-19-րդ կետերը)՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ թե΄ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ հոդվածի հիմքով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 37-րդ հոդվածի, թե΄ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 183-րդ հոդվածի ¨ 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետի կիրառման պահանջներից մեկը տուժողի ¨ հանցագործություն կատարած անձի հաշտությունն է:
Միաժամանակ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ հաշտության քրեաիրավական ¨ քրեադատավարական կառուցակարգերը չեն նույնանում: Դրանք տարբերվում են մի շարք հատկանիշներով: Այսպես՝
ա) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ հոդվածով ամրագրված քրեական պատասխանատվությունից ազատելու հիմքը նյութաիրավական բնույթ ունի, որի կիրառման դատավարական հիմքն է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 37-րդ հոդվածը: Ինչ վերաբերում է մասնավոր մեղադրանքի ինստիտուտին, ապա այն քրեադատավարական բնույթ ունի, որի հիմքով քրեական հետապնդման դադարեցումը նախատեսված է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետով,
բ) այն պայմաններում, երբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի hատուկ մասում առկա են 100-ից ավելի ոչ մեծ ծանրության հանցակազմեր, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 183-րդ հոդվածում սահմանված են ոչ մեծ ծանրության թվով 26 հանցակազմ: Բացի այդ, նույն հոդվածով նախատեսված է նա¨ միջին ծանրության թվով 2 հանցակազմ: Այլ խոսքով` եթե մասնավոր մեղադրանքի գործերով քրեական գործի վարույթը կարճելը հնարավոր է միջին ծանրության որոշակի, ինչպես նա¨ սահմանափակ թվով ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների դեպքում, ապա ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ հոդվածը կարող է կիրառվել միայն ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների դեպքում,
գ) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ հոդվածում սահմանված է, որ անձը «կարող է» ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, դրան համապատասխան` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 37-րդ հոդվածի 1-ին մասը նախատեսում է, որ վարույթն իրականացնող մարմինները «կարող են» հարուցված քրեական գործի վարույթը կարճել ¨ քրեական հետապնդումը դադարեցնել: Մինչդեռ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետով նախատեսված է, որ քրեական գործի վարույթը «ենթակա է կարճման»: Այսպիսով, օրենսդիրը հստակ սահմանել է, որ մասնավոր մեղադրանքի գործերով կողմերի հաշտության դեպքում իրավակիրառ մարմինը պարտավոր է կարճել քրեական գործի վարույթը, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ հոդվածով նախատեսված` տուժողի հետ հաշտվելու դեպքում կարող է ազատել քրեական պատասխանատվությունից` դադարեցնելով քրեական հետապնդումը ¨ կարճելով քրեական գործի վարույթը: Այլ կերպ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ հոդվածով նախատեսված դեպքում քրեական պատասխանատվությունից ազատելը վարույթն իրականացնող մարմնի համար նախատեսված է որպես տնօրինչական լիազորություն: Մինչդեռ մասնավոր մեղադրանքի գործերով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետի առկայությունը վարույթն իրականացնող մարմնի համար առաջացնում է քրեական հետապնդումը դադարեցնելու պարտականություն:
15.1. Նախորդ կետում արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ հաշտության քրեաիրավական ¨ քրեադատավարական ինստիտուտները համապատասխանաբար «անձ ¨ պետություն» ու «անձ ¨ տուժող» քրեաիրավական վեճի հաղթահարման կառուցակարգեր են: Մասնավորապես, հաշտության նյութաիրավական ինստիտուտը հանցագործության հետ¨անքով խախտված մասնավոր ¨ հանրային շահերի հավասարակշռման կառուցակարգ է, որով էլ պայմանավորված` հանցանք կատարած անձի համար նախատեսվում է քրեական պատասխանատվությունից ազատվելու բարդեցված կարգ, քանի որ հանրային շահի բավարարման համար, տուժողի կամահայտնությունից բացի, անհրաժեշտ է նա¨ սոցիալապես դրական այլ հանգամանքների առկայություն: Վերջիններիս բավարարության գնահատման հայեցողությունն էլ թողնված է պետությանը՝ ի դեմս վարույթն իրականացնող մարմինների: Մինչդեռ մասնավոր մեղադրանքի գործերով հաշտության քրեադատավարական ինստիտուտը հանդիսանում է հակադիր մասնավոր շահերի հավասարակշռման կառուցակարգ, որով պայմանավորված էլ տուժողի կամահայտնությունը որոշիչ նշանակություն ունի հանցանք կատարած անձի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու հարցը լուծելիս ¨ բացառում է պետության՝ ի դեմս վարույթն իրականացնող մարմինների հայեցողությունը:
Այլ խոսքով` հաշտության նյութաիրական ինստիտուտը (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ ¨ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 37-րդ հոդվածներ) կիրառելի է միայն հանրային հետապնդման գործերով, իսկ քրեադատավարական ինստիտուտը (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետ ¨ 183-րդ հոդված)՝ մասնավոր հետապնդման գործերով: Հետ¨աբար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ ¨ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 37-րդ հոդվածները կիրառելի չեն մասնավոր հետապնդման այն գործերով, որոնք վերաբերում են ոչ մեծ ծանրության հանցագործություններին: Վճռաբեկ դատարանի վերջին դիրքորոշումը հիմնավորվում է նա¨ նրանով, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետը ¨ 183-րդ հոդվածը, ի տարբերություն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 37-րդ հոդվածի, նախատեսում են քրեական գործի վարույթը կարճելու անվերապահ հիմք, որի առկայությունն արդեն իսկ իմաստազրկում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ հոդվածով նախատեսված մնացած պայմանների առկայության քննարկումը, ինչպես նա¨ վարույթն իրականացնող մարմինների հայեցողության դրս¨որումը:
16. Ամփոփելով վերոգրյալը` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ մասնավոր հետապնդման գործերով վարույթը կարճելու ¨ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետով, 183-րդ հոդվածով նախատեսված կարգավորումից զատ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ հոդվածը, արտահայտելով քրեական օրենսդրության արդարության ¨ մարդասիրության սկզբունքը, նախատեսում է ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով անձին քրեական պատասխանատվությունից ազատելու ինքնուրույն հիմք, որի կիրառման պայմանները ¨ ընթացակարգն էապես տարբերվում են մասնավոր մեղադրանքի գործերով վարույթը կարճելու ¨ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու կառուցակարգից:
17. Սույն գործի փաստերի համաձայն՝ Տ.Առաքելյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա, գտնվելով ալկոհոլային խմիչք օգտագործած վիճակում, իր աջ ձեռքի նախաբազկի ներսի մակերեսին խոհանոցային դանակով քերծվածքներ հասցնելուց հետո, ձեռքում եղած խոհանոցային դանակը առաջ-հետ շարժելով, մոտեցել է իրենց բնակարան կանչով մեկնած «Եր¨ան շտապօգնության» թիվ 12 բրիգադի բժշկուհի Կ.Ամբարյանին ¨ ասելով «կսպանեմ»՝ տվել սպանության սպառնալիք` ստեղծելով իր կողմից տրված սպառնալիքներն իրագործելու իրական վտանգ (տե՛ս սույն որոշման 5-րդ կետը):
Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով Տ.Առաքելյանը մեղավոր է ճանաչվել իրեն մեղսագրվող արարքում, ¨ նրա նկատմամբ նշանակվել է ազատազրկման ձ¨ով պատիժ (տե՛ս սույն որոշման 2-րդ ¨ 6-րդ կետերը):
Վերաքննիչ դատարանը, հիմք ընդունելով տուժող Կ.Ամբարյանի դիմումը ¨ գրավոր հայտարարությունն առ այն, որ ինքը հաշտվել է ամբաստանյալի հետ ¨ նրա դեմ որ¨է պահանջ չունի, գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ հոդվածի պահանջների հիման վրա ամբաստանյալ Տ.Առաքելյանին պետք է ազատել քրեական պատասխանատվությունից ¨ վերջինիս վերաբերյալ քրեական գործի վարույթը պետք է կարճել (տե՛ս սույն որոշման 8-րդ կետը):
18. Սույն որոշման 14-16-րդ կետերում շարադրված իրավական դիրքորոշումները կիրառելով նախորդ կետում մեջբերված փաստերի նկատմամբ՝ Վճռաբեկ դատարանն փաստում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137-րդ հոդվածի 1-ին մասն ընդգրկված է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 183-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված մասնավոր հետապնդման գործերի շրջանակում, որի դեպքում տուժողի հետ հաշտվելու հիմքով անձին քրեական պատասխանատվությունից ազատելու իրավական հենքը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետն է: Նման պայմաններում Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Տ.Առաքելյանին հաշտության նյութաիրավական՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ հոդվածով նախատեսված հիմքով ազատելով քրեական պատասխանատվությունից՝ Վերաքննիչ դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ, մասնավորապես՝ կիրառել է նյութական իրավունքի այն նորմը, որը տվյալ դեպքում ենթակա չէր կիրառման:
19. Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ մասնավոր մեղադրանքի գործով Տ.Առաքելյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցված քրեական գործի վարույթը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ հոդվածի հիման վրա կարճելու ¨ նրան քրեական պատասխանատվությունից ազատելու մասին Վերաքննիչ դատարանի որոշումը օրինական ¨ հիմնավորված չէ:
Վերաքննիչ դատարանը, ոչ ճիշտ կիրառելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ հոդվածը, դուրս է եկել օրենքով իրեն վերապահված լիազորությունների շրջանակից՝ խախտելով ՀՀ Սահմանադրության (2015 թվականի փոփոխություններով) 6-րդ հոդվածի ¨ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջները (օրինականության սկզբունք): Արդյունքում Վերաքննիչ դատարանը կայացրել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող դատական ակտ: Նշված նյութական ¨ դատավարական իրավունքի խախտումները ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-398-րդ, 406-րդ հոդվածների հիման վրա Վերաքննիչ դատարանի դատական ակտը բեկանելու ¨ գործը նույն դատարան նոր քննության ուղարկելու հիմք են:
Վերոնշյալի համատեքստում Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ բողոքաբերի մնացած փաստարկները (տե՛ս սույն որոշման 9.1.-10-րդ կետերը) կարող են քննարկման առարկա դարձվել Վերաքննիչ դատարանի կողմից թույլ տրված ¨ սույն որոշմամբ արձանագրված խախտումները վերացնելուց հետո:
Ելնելով վերոգրյալից ¨ ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 91-րդ, 92-րդ հոդվածներով (2005 թվականի փոփոխություններով), Հայաստանի Հանրապետութ¬յան քրեական դատավարության օրենսգրքի 16-րդ, 39-րդ, 43-րդ, 3611-րդ, 403-406-րդ, 419-րդ, 422-423-րդ հոդվածներով՝ Վճռաբեկ դատարանը



Ո Ր Ո Շ Ե Ց

1. Վճռաբեկ բողոքը բավարարել մասնակիորեն: Ամբաստանյալ Տիգրան Գարեգինի Առաքելյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137-րդ հոդվածի 1-ին մասով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2015 թվականի հուլիսի 15-ի որոշումը բեկանել ¨ գործն ուղարկել նույն դատարան` նոր քննության:
2. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում դատական նիստերի դահլիճում հրապարակման պահից, վերջնական է ¨ ենթակա չէ բողոքարկման:


Նախագահող` Դ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ
Դատավորներ` Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ
Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ
Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ
Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ







ԵԱՔԴ/0217/01/14

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ
ՀԱՏՈՒԿ ԿԱՐԾԻՔ

ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ
Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

2016 թվականի մարտի 30-ին ք.Եր¨անում

Ամբաստանյալ Տիգրան Գարեգինի Առաքելյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատի (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան)` 2016 թվականի մարտի 30-ի որոշման պատճառաբանական ¨ եզրափակիչ մասերի վերաբերյալ

1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. 2014 թվականի նոյեմբերի 5-ին Կարինե Ամբարյանի հաղորդման հիման վրա ՀՀ քննչական կոմիտեի Եր¨ան քաղաքի վարչության Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 09132214 քրեական գործը:
Նախաքննության մարմնի` 2014 թվականի դեկտեմբերի 9-ի որոշմամբ Տիգրան Գարեգինի Առաքելյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, ¨ նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
2014 թվականի դեկտեմբերի 29-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Եր¨անի Արաբկիր ¨ Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ՝ նա¨ Առաջին ատյանի դատարան):
2. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2015 թվականի մայիսի 15-ի դատավճռով Տ.Առաքելյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ¨ նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 1 տարի ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի կիրառմամբ, դատավճիռների համակցությամբ, նշանակված պատժին լրիվ գումարվել է Եր¨անի Արաբկիր ¨ Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի` 2014 թվականի հունիսի 23-ի դատավճռով նշանակված 100.000 ՀՀ դրամ տուգանքը ¨ Տ.Առաքելյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում` 1 տարի ժամկետով ¨ տուգանք` 100.000 ՀՀ դրամի չափով:
3. Ամբաստանյալ Տ.Առաքելյանի պաշտպան Ռ.Չիբուխչյանը վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել, որը ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի (այսուհետ` նա¨ Վերաքննիչ դատարան)՝ 2015 թվականի հունիսի 23-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ:
Վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում Վերաքննիչ դատարանը 2015 թվականի հուլիսի 15-ի որոշմամբ բողոքը բավարարել է, բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի` 2015 թվականի մայիսի 15-ի դատավճիռը, Տիգրան Առաքելյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական գործի վարույթը կարճել է՝ նրան ազատելով քրեական պատասխանատվությունից:
4. Վերաքննիչ դատարանի՝ 2015 թվականի հուլիսի 15-ի որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք է բերել ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Հարությունյանը:
Վճռաբեկ դատարանի՝ 2015 թվականի հոկտեմբերի 21-ի որոշմամբ վճռաբեկ բողոքն ընդունվել է վարույթ:
Ամբաստանյալ Տ.Առաքելյանի պաշտպան Ռ.Չիբուխչյանը ներկայացրել է վճռաբեկ բողոքի պատասխան` խնդրելով մերժել ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Հարությունյանի վճռաբեկ բողոքը ¨ բողոքարկվող դատական ակտը թողնել օրինական ուժի մեջ:
Վճռաբեկ դատարանի` 2016 թվականի մարտի 30-ի որոշմամբ վճռաբեկ բողոքը բավարարվել է մասնակիորեն, Վերաքննիչ դատարանի` 2015 թվականի հուլիսի 15-ի որոշումը բեկանվել է, ¨ գործն ուղարկվել է նույն դատարան` նոր քննության:

2. Գործի փաստական հանգամանքները ¨ վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.
5. Տիգրան Առաքելյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ «(…) նա 2014 թվականի հոկտեմբերի 26-ին՝ ժամը 18:45-ի սահմաններում, Եր¨ան քաղաքի Դ.Անհաղթ 3 շենքի 19 բնակարանում, գտնվելով ալկոհոլային խմիչք օգտագործած վիճակում, իր աջ ձեռքի նախաբազկի ներսի մակերեսին խոհանոցային դանակով քերծվածքներ հասցնելուց հետո, ձեռքում եղած խոհանոցային դանակը առաջ-հետ շարժելով, մոտեցել է իրենց բնակարան կանչով մեկնած «Եր¨ան շտապօգնության» թիվ 12 բրիգադի բժշկուհի Կարինե Կարովի Ամբարյանին ¨ սպանության սպառնալիք է տվել նրան` ասելով «կսպանեմ»` ստեղծելով իր կողմից տրված սպառնալիքները իրագործելու իրական վտանգ» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 1-ին, թերթեր 92-95):
6. Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի համաձայն` «[Գ]ործով ձեռք բերված յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով թույլատրելիության, վերաբերելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ղեկավարվելով օրենքով, ներքին համոզմամբ, [դատարանը] գտնում է, որ ամբաստանյալ Տիգրան Առաքելյանի մեղավորությունը` սպանության սպառնալիք տալու մեջ, եթե այդ սպառնալիքն իրականացնելու իրական վտանգ է եղել, նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ապացուցված է:
Վերոհիշյալ հանցանքի կատարման համար ամբաստանյալը ենթակա է քրեական պատասխանատվության ¨ պատժի»: (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 2-րդ, թերթեր 63-68):
7. Վերաքննիչ դատարան ներկայացված բողոքում ամբաստանյալ Տ.Առաքելյանի պաշտպան Ռ.Չիբուխչյանը նշել է, որ 2014 թվականի հունիսի 23-ի դատավճռով նշանակված պատիժը՝ տուգանքը 100.000 ՀՀ դրամի չափով, 2015 թվականի հունիսի 11-ին վճարվել է, բացի այդ, դատավճռի կայացումից հետո` 2015 թվականի մայիսի 25-ին, ամբաստանյալ Տ.Առաքելյանը հաշտվել է տուժող Կ.Ամբարյանի հետ: Արդյունքում բողոքաբերը պահանջել է բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ հոդվածի հիման վրա ամբաստանյալ Տ.Առաքելյանին ազատել քրեական պատասխանատվությունից ¨ կարճել գործի վարույթը (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 3-րդ, թերթ 2-4):
8. Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ հոդվածով, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-395-րդ, 402-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը բեկանել է Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը՝ իր դատական ակտում նշելով. «(...) Ամբաստանյալի պաշտպան Ռ.Չիբուխչյանը վերաքննիչ բողոքին կից ներկայացրել է ՀՀ ԱՆ քրեակատարողական վարչության կողմից տրված N 011720 տեղեկանքն այն մասին, որ ամբաստանյալ Տիգրան Առաքելյանի կողմից առաջին ատյանի դատարանի` 23.06.2014թ. դատավճռով նշանակված տուգանքն ամբողջությամբ 11.06.2015թ.-ին վճարվել է:
Բացի այդ, վերաքննիչ բողոքին կից վերաքննիչ դատարան է ներկայացվել նա¨ տուժող Կարինե Ամբարյանի դիմումը, որով վերջինս հայտնել է, որ դատավճռի կայացումից հետո ամբաստանյալ Տ.Առաքելյանը ներողություն է խնդրել իրենից, զղջացել է կատարածի համար, որի հիման վրա էլ ինքը հաշտվել է վերջինիս հետ ¨ նրա դեմ որ¨է պահանջ չունի:
Տուժող Կ.Ամբարյանն իր դիմումում նշել է նա¨ այն մասին, որ ինքը համաձայն է, որ ամբաստանյալ Տ.Առաքելյանն ազատվի քրեական պատասխանատվությունից:
(...) Այս առումով վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում փաստել, որ վերաքննիչ դատարանում պաշտպանության կողմը ներկայացրեց նոտարական հաստատումով հայտարարություն, որով տուժող Կարինե Ամբարյանը հայտնել է, որ հաշտվում է ամբաստանյալ Տիգրան Գարեգինի Առաքելյանի հետ, որ գիտակցում է ամբաստանյալ Տիգրան Առաքելյանի հետ հաշտվելու իրավական հետ¨անքների մասին, բավարարված է հանցագործությունից հետո ամբաստանյալ Տիգրան Առաքելյանի դրս¨որած վարքագծից ¨ համաձայն է, որ վերջինս ազատվի քրեական պատասխանատվությունից:
Վերոնշյալ հայտարարությամբ տուժող Կարինե Ամբարյանը հայտնել է նա¨ այն մասին, որ ինքն ամբաստանյալ Տիգրան Առաքելյանի նկատմամբ որ¨է պահանջ չունի:
(...) Այսպիսով, վերոնշյալ հանգամանքների հիման վրա Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետ¨ության, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ հոդվածի պահանջների հիման վրա ամբաստանյալ Տիգրան Գարեգինի Առաքելյանին պետք է ազատել քրեական պատասխանատվությունից ¨ վերջինիս վերաբերյալ քրեական գործի վարույթը պետք է կարճել (...)» (տե՛ս քրեական գործ, հատոր 3, թերթ 37-43):

3. Վճռաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները ¨ պահանջը.
9. Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետ¨յալ հիմքերի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
Բողոքի հեղինակը նշել է, որ Տ.Առաքելյանի նկատմամբ քրեական գործի վարույթը կարճելով ¨ վերջինիս քրեական պատասխանատվությունից ազատելով` Վերաքննիչ դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ, որն ազդել է գործի ելքի վրա:
Ի հիմնավորումն իր փաստարկների՝ բողոքաբերը նշել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ հոդվածով սահմանված է անձին քրեական պատասխանատվությունից ազատելու նյութական հիմքը, որն ինքնին չի կարող դատավարական նորմատիվ հիմք հանդիսանալ քրեական գործերով վարույթը կարճելու, քրեական հետապնդումը դադարեցնելու համար, իսկ նման դեպքերում դատարանները պետք է ղեկավարվեն կա՛մ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ, կա՛մ 37-րդ հոդվածով:
9.1. Վերլուծելով ՀՀ քրեական դատավարության ¨ ՀՀ քրեական օրենսգրքերի համապատասխան նորմերը՝ բողոք բերած անձը նշել է նա¨, որ ժամանակային կամ փուլային առումով հաշտության թույլատրելիությունը կարգավորվում է միայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 183-րդ հոդվածով նախատեսված իմպերատիվ կանոնով, այն է` հաշտությունը թույլատրվում է մինչ¨ դատավճիռ կայացնելու համար դատարանի խորհրդակցական սենյակ հեռանալը: Այսինքն` տուժողի նշված իրավունքը սահմանափակված է առաջին ատյանի դատարանում քրեական գործի քննությամբ, հետ¨աբար, ըստ բողոքաբերի` վերադաս դատական ատյաններում տուժողը զրկված է օրենքով իրեն վերապահված հաշտության իրավունքից, ¨ նրա հաշտվելու մասին դիրքորոշումը չի կարող հիմք հանդիսանալ քրեական գործի վարույթը կարճելու համար: Մինչդեռ բողոքաբերի կարծիքով Վերաքննիչ դատարանը անտեսել է հաշտության թույլատրելիության պահի վերաբերյալ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 183-րդ հոդվածով սահմանված կանոնը:
10. Բացի այդ, ըստ բողոքաբերի՝ Վերաքննիչ դատարանը, բեկանելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը, չի ղեկավարվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածով նախատեսված հիմքերից որ¨է մեկով: Չնայած որոշման եզրափակիչ մասում Վերաքննիչ դատարանն արձանագրել է, որ որոշում կայացնելիս ղեկավարվել է նա¨ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածով, սակայն չի պատճառաբանել, թե Առաջին ատյանի դատարանի կողմից կայացված դատավճռով գործի ելքի վրա ազդած դատական սխալն արտահայտվել է նյութական, թե դատավարական իրավունքի խախտմամբ:
Վերոգրյալի հիման վրա բողոք ներկայացրած անձը եզրահանգել է, որ Վերաքննիչ դատարանը տուժող Կ.Ամբարյանի ¨ ամբաստանյալ Տ.Առաքելյանի հաշտության հիմքով վերջինիս նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցրել է դատավարական տվյալ փուլում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ հոդվածով սահմանված հիմքերի կիրառման անհնարինության պայմաններում: Օրենքով սահմանված պայմանների անտեսմամբ ամբաստանյալ Տ.Առաքելյանին ազատելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության համար քրեական պատասխանատվությունից՝ դրս¨որել է բացարձակ հայեցողություն, ինչի արդյունքում խախտելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի պահանջները՝ կայացրել է չհիմնավորված ¨ չպատճառաբանված դատական ակտ:
11. Հիմք ընդունելով վերոգրյալը՝ բողոքի հեղինակը խնդրել է բեկանել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2015 թվականի հուլիսի 15-ի որոշումը ¨ օրինական ուժ տալ Եր¨անի Արաբկիր ¨ Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի՝ 2015 թվականի մայիսի 15-ի դատավճռին:

4. Դատավորներ Ա.Պողոսյանի ¨ Ս.Ավետիսյանի իրավական դիրքորոշումը.
12. Ուսումնասիրելով Վերաքննիչ դատարանի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Հարությունյանի վճռաբեկ բողոքը, ծանոթանալով քրեական գործի նյութերին ¨ վճռաբեկ բողոքը մասնակիորեն բավարարելու վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի փաստարկներին ¨ հիմնավորումներին` համաձայն չենք Տ.Առաքելյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2016 թվականի մարտի 30-ի որոշման (այսուհետ` Որոշում) պատճառաբանական մասի առանձին դրույթների ¨ եզրափակիչ մասի հետ ներքոշարադրյալ պատճառաբանություններով:
13. Վճռաբեկ դատարանը Որոշմամբ արձանագրել է, որ տուժողի ¨ հանցանք կատարած անձի հաշտության (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ ¨ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 183-րդ հոդվածներ) հիմքով քրեական գործի վարույթը կարճելու ¨ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու իրավահարաբերությունները կարգավորող նորմերի մեկնաբանման կապակցությամբ առկա է օրենքի միատեսակ կիրառություն ապահովելու խնդիր:
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է նա¨, որ սույն գործով բարձրացված իրավական հարցը հետ¨յալն է. օրինական ¨ հիմնավորվա՞ծ է արդյոք մասնավոր մեղադրանքի գործով Տ.Առաքելյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցված քրեական գործի վարույթը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ հոդվածի հիման վրա կարճելու ¨ նրան քրեական պատասխանատվությունից ազատելու մասին Վերաքննիչ դատարանի որոշումը:
Վերլուծության ենթարկելով տուժողի ¨ հանցանք կատարած անձի հաշտության հիմքով քրեական գործի վարույթը կարճելու ¨ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու իրավահարաբերությունները կարգավորող նորմերը` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ թե΄ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ հոդվածի հիմքով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 37-րդ հոդվածի, թե΄ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 183-րդ հոդվածի ¨ 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետի կիրառման պահանջներից մեկը տուժողի ¨ հանցագործություն կատարած անձի հաշտությունն է: Մի¨նույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ հաշտության քրեաիրավական ¨ քրեադատավարական կառուցակարգերը չեն նույնանում` տարբերվելով հետ¨յալ հատկանիշներով.
ա) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ հոդվածով ամրագրված քրեական պատասխանատվությունից ազատելու հիմքը նյութաիրավական բնույթ ունի, որի կիրառման դատավարական հիմքն է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 37-րդ հոդվածը: Ինչ վերաբերում է մասնավոր մեղադրանքի ինստիտուտին, ապա այն քրեադատավարական բնույթ ունի, որի հիմքով քրեական հետապնդման դադարեցումը նախատեսված է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետով,
բ) այն պայմաններում, երբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի hատուկ մասում առկա են 100-ից ավելի ոչ մեծ ծանրության հանցակազմեր, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 183-րդ հոդվածում սահմանված են ոչ մեծ ծանրության թվով 26 հանցակազմ: Բացի այդ, նույն հոդվածով նախատեսված է նա¨ միջին ծանրության թվով 2 հանցակազմ: Այլ խոսքով` եթե մասնավոր մեղադրանքի գործերով քրեական գործի վարույթը կարճելը հնարավոր է միջին ծանրության որոշակի, ինչպես նա¨ սահմանափակ թվով ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների դեպքում, ապա ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ հոդվածը կարող է կիրառվել միայն ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների դեպքում,
գ) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ հոդվածում սահմանված է, որ անձը «կարող է» ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, դրան համապատասխան` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 37-րդ հոդվածի 1-ին մասը նախատեսում է, որ վարույթն իրականացնող մարմինները «կարող են» հարուցված քրեական գործի վարույթը կարճել ¨ քրեական հետապնդումը դադարեցնել: Մինչդեռ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետով նախատեսված է, որ քրեական գործի վարույթը «ենթակա է կարճման»: Այսպիսով, օրենսդիրը հստակ սահմանել է, որ մասնավոր մեղադրանքի գործերով կողմերի հաշտության դեպքում իրավակիրառ մարմինը պարտավոր է կարճել քրեական գործի վարույթը, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ հոդվածով նախատեսված` տուժողի հետ հաշտվելու դեպքում կարող է ազատել քրեական պատասխանատվությունից` դադարեցնելով քրեական հետապնդումը ¨ կարճելով քրեական գործի վարույթը: Այլ կերպ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ հոդվածով նախատեսված դեպքում քրեական պատասխանատվությունից ազատելը վարույթն իրականացնող մարմնի համար նախատեսված է որպես տնօրինչական լիազորություն: Մինչդեռ մասնավոր մեղադրանքի գործերով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետի առկայությունը վարույթն իրականացնող մարմնի համար առաջացնում է քրեական հետապնդումը դադարեցնելու պարտականություն (տե՛ս Որոշման 15-րդ կետը)
Ամփոփելով ասվածը` Վճռաբեկ դատարանը նշել է, որ հաշտության նյութաիրավական ինստիտուտը (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ ¨ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 37-րդ հոդվածներ) կիրառելի է միայն հանրային հետապնդման գործերով, իսկ քրեադատավարական ինստիտուտը (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետ ¨ 183-րդ հոդված)՝ մասնավոր հետապնդման գործերով: Այսինքն` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ ¨ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 37-րդ հոդվածները կիրառելի չեն մասնավոր հետապնդման այն գործերով, որոնք վերաբերում են ոչ մեծ ծանրության հանցագործություններին: Վճռաբեկ դատարանի վերջին դիրքորոշումը հիմնավորվել է նրանով, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետը ¨ 183-րդ հոդվածը, ի տարբերություն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 37-րդ հոդվածի, նախատեսում են քրեական գործի վարույթը կարճելու անվերապահ հիմք, որի առկայությունն արդեն իսկ իմաստազրկում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ հոդվածով նախատեսված մնացած պայմանների առկայության քննարկումը, ինչպես նա¨ վարույթն իրականացնող մարմինների հայեցողության դրս¨որումը (տե՛ս Որոշման 15.1-րդ կետը):
Հիմք ընդունելով վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանը եզրահանգել է, որ Վերաքննիչ դատարանը, ամբաստանյալ Տ.Առաքելյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ հոդվածով նախատեսված հիմքով ազատելով քրեական պատասխանատվությունից, թույլ է տվել դատական սխալ (կիրառել է նյութական իրավունքի այն նորմը, որը տվյալ դեպքում ենթակա չէր կիրառման), քանի որ ամբաստանյալին մեղսագրվող` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 137-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքն ընդգրկվում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 183-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված` մասնավոր հետապնդման գործերի շրջանակում, որի դեպքում անձին քրեական պատասխանատվությունից ազատվելու իրավական հենքը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետն է: Արդյունքում Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ Վերաքննիչ դատարանը, ոչ ճիշտ կիրառելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ հոդվածը, դուրս է եկել օրենքով իրեն վերապահված լիազորությունների շրջանակից՝ խախտելով ՀՀ Սահմանադրության 6-րդ հոդվածի, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջները (օրինականության սկզբունք)` կայացնելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող դատական ակտ: Նշված նյութական ¨ դատավարական իրավունքի խախտումները Վճռաբեկ դատարանի համար հիմք են հանդիսացել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-398-րդ, 406-րդ հոդվածների հիման վրա Վերաքննիչ դատարանի դատական ակտը բեկանելու ¨ գործը նույն դատարան նոր քննության ուղարկելու համար (տե՛ս Որոշման 18-19-րդ կետերը):
Վերոգրյալի հետ մեկտեղ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ բողոքաբերի մնացած փաստարկները (տե՛ս հատուկ կարծիքի 9.1-10-րդ կետերը) կարող են քննարկման առարկա դարձվել Վերաքննիչ դատարանի կողմից թույլ տրված ¨ Որոշմամբ արձանագրված խախտումները վերացնելուց հետո:
14. Ընդհանրացնելով մեջբերված իրավական դիրքորոշումները ¨ եզրահանգումները` նախ¨առաջ հարկ ենք համարում նշել, որ ամբողջությամբ համաձայն ենք տուժողի ¨ հանցանք կատարած անձի հաշտության (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ ¨ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 183-րդ հոդվածներ) հիմքով քրեական գործի վարույթը կարճելու ¨ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու իրավահարաբերությունները կարգավորող նորմերի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի մեծամասնության դիրքորոշման հետ: Այս կապակցությամբ գտնում ենք, որ Վճռաբեկ դատարանի եզրահանգումներն այն մասին, որ Վերաքննիչ դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ` ոչ ճիշտ կիրառելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ հոդվածը, ամբողջությամբ իրավաչափ է:
Անդրադառնալով Վճռաբեկ դատարանի մեծամասնության դիրքորոշմանն առ այն, որ ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Հարությունյանի վճռաբեկ բողոքը պետք է բավարարել մասնակորեն, իսկ Վերաքննիչ դատարանի որոշումը` բեկանել ¨ գործն ուղարկել նույն դատարան` նոր քննության, հարկ ենք համարում նշել, որ դրա վերաբերյալ ունենք վերապահումներ:
Այսպես՝ սույն գործի փաստական հանգամանքների ուսումնասիրության արդյունքում կարելի է եզրահանգել, որ թե¨ Վերաքննիչ դատարանն ամբաստանյալ Տ.Առաքելյանին քրեական պատասխանատվությունից ազատելիս կիրառել է նյութական իրավունքի այն նորմը, որը ենթակա չէր կիրառման, այնուամենայնիվ թույլ տրված դատական սխալը չի ազդել գործի ելքի վրա: Այլ խոսքով ասած` Վերաքննիչ դատարանը կայացրել է գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտ, սակայն սխալ է պատճառաբանել այն: Ասվածը հիմնավորվում է այն հանգամանքով, որ հաշտության ¨՛ քրեաիրավական, ¨՛ քրեադատավարական ինստիտուտների կիրառման պարագայում ակնկալվում է մեկ ելք` անձի նկատմամբ քրեական հետապնդման դադարեցում ¨ քրեական պատասխանատվությունից ազատում: Ընդ որում, հաշտության քրեադատավարական կառուցակարգը (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 183-րդ հոդվածի ¨ նույն օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետի կիրառումը) ենթադրում է քրեական դատավարության ցանկացած փուլում անձի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու՝ վարույթն իրականացնող մարմնի (այդ թվում` Վճռաբեկ դատարանի) պարտականությունը (տե՛ս Արամ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0503/06/10 որոշման 20-րդ կետը ¨ Որոշման 14.1-րդ կետը):
Ուստի հարկ է արձանագրել, որ իրավաչափ չէ Վճռաբեկ դատարանի մեծամասնության այն դիրքորոշումը, որ գործը պետք է ուղարկել Վերաքննիչ դատարան` նոր քննության (ընդ որում, Որոշմամբ չի հստակեցվել նա¨ նոր քննության ծավալը): Տվյալ դեպքում առավել նպատակահարմար ենք համարում վճռաբեկ բողոքը մերժելու ¨ Վերաքննիչ դատարանի` սխալ պատճառաբանված դատական ակտը Վճռաբեկ դատարանի որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումներով օրինական ուժի մեջ թողնելու տարբերակը (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 419-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետ): Մասնավորապես գտնում ենք, որ ամբաստանյալ Տ.Առաքելյանին քրեական պատասխանատվությունից ազատելու ¨ նրա նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի որոշումը պետք է թողնվեր անփոփոխ` հաշվի առնելով հաշտության քրեաիրավական ¨ քրեադատավարական կառուցակարգերի, ինչպես նա¨ սույն գործով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետի կիրառման անհրաժեշտության վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի Որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները:
15. Բացի այդ, հարկ ենք համարում նշել, որ «Մարդու իրավունքների ¨ հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի համաձայն` յուրաքանչյուր ոք ունի ողջամիտ ժամկետում իր գործի քննության իրավունք: Այսինքն` գործը ողջամիտ ժամկետում քննելը նշված հոդվածով ամրագրված անձի արդար դատաքննության իրավունքի տարր է, հետ¨աբար գործի անհարկի ձգձգումները վտանգ են պարունակում նշված իրավունքի խախտման տեսանկյունից: Այս պայմաններում Վերաքննիչ դատարանի դատական ակտն օրինական ուժի մեջ թողնելը (Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանություններով) բխում է ոչ միայն հաշտության քրեադատավարական կառուցակարգի կիրառման` վերը քննարկված առանձնահատկություններից, այլ¨ դատական ակտի բողոքարկման ¨ կրկին բեկանման շրջապտույտից խուսափելու անհրաժեշտությունից ու արդարադատության արդյունավետության շահերից, քանի որ սույն գործով վերջնական դատական ակտ կայացնելու համար նոր հանգամանք հաստատելու անհրաժեշտությունը բացակայում է:
Այս համատեքստում անդրադառնալով բողոքաբերի այն փաստարկներին, որոնք Որոշմամբ քննարկման առարկա չեն դարձվել (մինչ¨ դատավճիռ կայացնելու համար դատարանի խորհրդակցական սենյակ հեռանալը հաշտության թույլատրելիության ¨ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի պահանջների անտեսման վերաբերյալ), հարկ է նշել, որ դրանցից առաջինի վերաբերյալ մեր կարծիքով Վճռաբեկ դատարանի մեծամասնությունն արդեն իսկ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել` մասնավորապես արձանագրելով, որ հաշտության քրեադատավարական կառուցակարգը կարող է կիրառվել քրեական դատավարության ցանկացած փուլում, իսկ ինչ վերաբերում է երկրորդին, ապա գտնում ենք, որ բողոքարկված դատական ակտի բեկանման կամ փոփոխման հիմքերը (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդված) Վերաքննիչ դատարանի կողմից չհստակեցնելու վերաբերյալ փաստարկների քննարկումն իմաստազրկվում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետով նախատեսված` քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանքի առկայությամբ:
16. Հիմք ընդունելով վերոգրյալը ¨ ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 40-րդ, 3611-րդ, 415-րդ, 419-րդ ¨ 422-րդ հոդվածներով, չհամաձայնվելով դատավորների մեծամասնության հետ` մնում ենք

հատուկ կարծիքի`

ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ Ա.Հարությունյանի վճռաբեկ բողոքը պետք է մերժվեր: Ամբաստանյալ Տիգրան Գարեգինի Առաքելյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի` 2015 թվականի հուլիսի 15-ի որոշումը պետք է թողնվեր օրինական ուժի մեջ` հիմք ընդունելով Վճռաբեկ դատարանի որոշմամբ արտահայտած իրավական դիրքորոշումները:


Դատավորներ՝ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ

Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ