Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն
վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության
առաջին ատյանի դատարանի
դատավճիռ գործ ԵԱՔԴ/0164/01/14
նախագահող դատավոր` Ա. Խաչատրյան

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
(այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) ԿԱԶՄՈՎ`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒԹՅԱՄԲ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ռ. ԲԱՐՍԵՂՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Գ. ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ
Ա. ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Հ. ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
մասնակցությամբ`
ՄԵՂԱԴՐՈՂ` Գ. ՄԱՆՈՒԿՅԱՆԻ
ՏՈՒԺՈՂԻ ԻՐԱՎԱՀԱՋՈՐԴ` Վ. ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ
ՏՈՒԺՈՂԻ ԻՐԱՎԱՀԱՋՈՐԴԻ
ԵՎ ՏՈՒԺՈՂԻ ՆԵՐԿԱՅԱՑՈՒՑԻՉ` Մ. ԴԱՎԹՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ` Վ. ԱՐՄԵՆԱԿՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ` Ն. ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ

2015 թվականի հոկտեմբերի 08-ին Երևան քաղաքում

դռնբաց դատական նիստում վճռաբեկության կանոններով քննության առնելով ամբաստանյալ Նարեկ Հարությունի Հարությունյանի վերաբերյալ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի (այսուհետ` Առաջին ատյանի դատարան) 2015 թվականի հուլիսի 27-ի դատավճռի դեմ ամբաստանյալ Նարեկ Հարությունյանի և տուժող Աննա Հարությունյանի իրավահաջորդ Վահան Հարությունյանի և տուժող Վարդանուշ Սիմոնյանի ներկայացուցիչ Մկրտիչ Դավթյանի վերաքննիչ բողոքները
ՊԱՐԶԵՑ

1.Գործի դատավարական նախապատմությունը

ՀՀ Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի ՀԿԳ ավագ քննիչ Գ. Հարությունյանի 2014 թվականի մայիսի 06-ի որոշմամբ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 60108614 քրեական գործը:
2014 թվականի մայիսի 06-ին թիվ 60108614 քրեական գործն ընդունվել է ՀՀ Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի ՀԿԳ ավագ քննիչ Մ. Մուրադյանի վարույթ:
Նախաքննության մարմնի 2014 թվականի հոկտեմբերի 10-ի որոշմամբ Նարեկ Հարությունի Հարությունյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
Նույն օրը նախաքննության մարմնի մեկ այլ որոշմամբ` Նարեկ Հարությունյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը։
2014 թվականի հոկտեմբերի 29-ին թիվ 60108614 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Նարեկ Հարությունի Հարությունյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան:
2014 թվականի նոյեմբերի 03-ի որոշմամբ քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Նարեկ Հարությունի Հարությունյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, ընդունվել է նույն դատարանի դատավոր Ա. Խաչատրյանի վարույթ:
Առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի հուլիսի 27-ի դատավճռով ամբաստանյալ Նարեկ Հարությունի Հարությունյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանք կատարելու մեջ և դատապարտվել ազատազրկման` 2 /երկու/ տարի ժամկետով` տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից զրկելով 3 /երեք/ տարի ժամկետով:
Նարեկ Հարությունյանի պատժի սկիզբը հաշվվել է այն փաստացի ի կատար ածելու օրվանից, որը պետք է կրի ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում:
Նարեկ Հարությունյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Վճռվել է նաև`
Տուժողի, տուժողի օրինական ներկայացուցչի և տուժողի իրավահաջորդի ներկայացուցիչ Մկրտիչ Դավթյանի կողմից ներկայացված քաղաքացիական հայցը` հօգուտ տուժողի իրավահաջորդ Վահան Հարությունյանի 1.800.000 /մեկ միլիոն ութ հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ` որպես հուղարկավորության հետ կապված անհրաժեշտ ծախսերի հատուցում, հօգուտ տուժող Դավիթ Հարությունյանի 60.000 /վաթսուն հազար/ ՀՀ դրամ` որպես հոգեբույժի մոտ բուժման համար վճարվելիք գումար բռնագանձելու մասով` մերժվել է:
Տուժողի, տուժողի օրինական ներկայացուցչի և տուժողի իրավահաջորդի ներկայացուցիչ Մկրտիչ Դավթյանի կողմից ներկայացված քաղաքացիական հայցը մնացած մասով /հօգուտ տուժող Վարդանուշ Սիմոնյանի 1.500.000 ՀՀ դրամ` որպես խնամքի և առողջության վերականգնման գումար, հօգուտ տուժող Վարդանուշ Սիմոնյանի 840.000 ՀՀ դրամ` որպես հաշմության և առողջությանն այլ վնաս պատճառելու հետևանքով հատուցման ենթակա աշխատավարձ, հօգուտ Վահան Հարությունյանի 400.000 ՀՀ դրամ` որպես փաստաբանի ծառայության համար վճարված գումար բռնագանձելու մասով/ թողնվել է առանց քննության, տուժող Վարդանուշ Սիմոնյանին և տուժողի օրինական ներկայացուցիչ ու տուժողի իրավահաջորդ Վահան Հարությունյանին իրավունք վերապահելով քաղաքացիական հայցերը լուծելու քաղաքացիական դատավարության կարգով:
Նարեկ Հարությունյանից, որպես դատական ծախս, հօգուտ պետական բյուջեի վճռվել է բռնագանձել ընդհանուր 394.800 /երեք հարյուր իննսունչորս հազար ութ հարյուր/ ՀՀ դրամ:
Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ 2015 թվականի օգոստոսի 26-ին վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել ամբաստանյալ Նարեկ Հարությունի Հարությունյանը, իսկ նույն թվականի օգոստոսի 27-ին` տուժող Աննա Հարությունյանի իրավահաջորդ Վահան Հարությունյանի և տուժող Վարդանուշ Սիմոնյանի ներկայացուցիչ Մկրտիչ Դավթյանը:
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2015 թվականի սեպտեմբերի 07-ի որոշումներով` ամբաստանյալ Նարեկ Հարությունյանի և տուժող Աննա Հարությունյանի իրավահաջորդ Վահան Հարությունյանի և տուժող Վարդանուշ Սիմոնյանի ներկայացուցիչ Մկրտիչ Դավթյանի վերաքննիչ բողոքներն ընդունվել են վարույթ և քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Նարեկ Հարությունի Հարությունյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, Վերաքննիչ դատարանի դռնբաց դատական նիստում քննության է նշանակվել վճռաբեկության կանոններով:

2. Գործի փաստական հանգամանքները

Նախաքննական մարմնի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով Նարեկ Հարությունի Հարությունյանի նկատմամբ մեղադրանք է առաջադրվել և Առաջին ատյանի դատարանը հաստատված է համարել, որ նա 2014թ. մայիսի 5-ին` ժամը 19.00-ի սահմաններում, <<Յունիթուլզ>> ՍՊԸ-ին պատկանող <<Ֆոլկսվագեն-Քադու>> մակնիշի 876 LU 63 պ/հ ֆուրգոն տեսակի ավտոմեքենան կայանել է Անտառային փողոցի թիվ 122/7 հասցեի դիմաց և թույլ է տվել <<Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին>> ՀՀ օրենքի 24 հոդվածի 7-րդ կետի պահանջին հակասող գործողություն, այն է` վայրէջքային երկայնական թեքությամբ ճանապարհահատվածում չի ապահովել կայանման անվտանգությունը՝ չի գործադրել կայանման արգելակն ու, չբացառելով ավտոմեքենայի ինքնաբերաբար շարժումը, թողնելով այն` հեռացել է, որի արդյունքում ավտոմեքենան ինքնաբերաբար շարժվելով և անցնելով շուրջ 20 մետր տարածություն, առջևի աջ անկյունային մասով վրաերթի է ենթարկել թիկունքով քարե պատնեշին հենված, միմյանց կողք-կողքի կանգնած՝ Վարդանուշ Սիմոնյանին և նրա թոռներ` դեռահասներ՝ Դավիթ և Աննա Հարությունյաններին, վերջինիս պատճառել մահ, իսկ Վարդանուշ Սիմոնյանին և Դավիթ Հարությունյանին` առողջության տևական քայքայումով միջին ծանրության մարմնական վնասվածքներ, իր անգործության հետևանքով պայմանավորել է հետիոտների նկատմամբ վրաերթի առաջացումը՝ ինքն իրեն զրկելով այն կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից։

3. Վերաքննիչ բողոքների հիմքերը, հիմնավորումները, պահանջը

Վերաքննիչ բողոքները քննվում են հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
Ամբաստանյալ Ն. Հարությունյանը վերաքննիչ բողոքում գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի 27.07.2015թ.-ին կայացված դատավճռով նշանակված պատիժն ակնհայտ խիստ է և հակասում է արդարության, պատասխանատվության, անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներին:
Եթե դատարանը հաշվի առներ գործի բնույթը և դատական ակտում շարադրեր իր պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, անձը բնութագրող տվյալները, մասնավորապես՝ իրեն մեղավոր ճանաչելը, ինքնախոստովանական ցուցմունքներ տալը, կատարած արարքի համար անկեղծորեն զղջալը, գործով օբյեկտիվ ճշմարտության բացահայտմանն օգնելը, նախկինում դատապարտված չլինելը, մշտական բնակության վայր ունենալը, հանցավոր կապեր չունենալը, դրական բնութագրվելու հանգամանքները, նյութական վնասն անբողջությամբ վերականգնելը, որոնք ապացուցում են իր ուղղված և վերադաստիարակած լինելը, ապա իր նկատմամբ պատժի անհատականացմամբ կնշանակվեր արդարացի, ազատությունից չզրկելու հետ կապված պատիժ, որը կհամապատասխաներ նրա կատարած հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, իր անձին։
Վկայակոչելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի 4-րդ մասի, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասի, 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի, 64-րդ հոդվածի 1-ին մասի, 48-րդ հոդվածի 2-րդ կետի, 70-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերը` բողոքաբերը գտել է, որ ազատազրկման դատապարտելու դեպքում, դատարանը դատական ակտում պետք է պատճառաբանի, թե ինչից ելնելով է իր նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկման ձևով, այն դեպքում, երբ քրեական գործում չկա իր պատասխանատվությունը ծանրացնող որևէ հանգամանք, իսկ պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքները բազմաթիվ են։
Բողոքաբերը նշել է նաև, որ գերազանցությամբ ավարտել է ԵՊՃՀ-ի բակալավրիատն ու մագիստրատուրան և ցանկանում է աշխատել մասնագիտությամբ, ինչպես նաև ստեղծել ընտանիք։
Դատավճռում թեև նշված են, որ դատարանը հաշվի է առնում նաև հանցավորի անձը բնութագրող և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, սակայն իրականում դրանք չեն ներկայացվել իր ամբողջական ծավալով և չեն դիտարկվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի որոշման տեսանկյունից։
Առաջին ատյանի դատարանը չի անդրադարձել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմանը, որով խախտել են իր իրավունքներն ու օրինական շահերը և իր ու իր ընտանիքի անդամներին դրել ծանր վիճակի մեջ։
Ամբաստանյալը նշել է, որ սոցիալական արդարությունը վերականգնելու և իր ուղղվելու մասին է վկայում հանցագործությունից հետո դրսևորած վարքագիծը, իր համոզմամբ ինքը գիտակցել ու համապատասխան ճիշտ հետևություններ արել է։
Հետևապես, դատարանը կաշկանդված չէ իր նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կարգով պատիժ նշանակել և պատժի կրումից պայմանականորեն ազատել՝ սահմանելով փորձաշրջան։
Վկայակոչելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի դրույթները, նշվածները հիմք ընդունելով` բողոքաբերը գտել է, այդ պայմաններում իր նկատմամբ ազատազրկաման ձևով պատժի նշանակումը կհակասի «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» կոնվենցիայի 3-րդ, 6-րդ և 7-րդ հոդվածների պահանջներին:
Վերը շարադրված համգամանքներին անդրադարձել է նաև ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը` Վաչիկ Ալբերտի Մնացականյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2008 թվականի մայիսի 23-ի թիվ ՎԲ-25/0Ց որոշման 21-րդ կետում, ինչպես նաև 2007 թվականի մայիսի 4-ի թիվ ՎԲ-55/07 որոշմամբ։
Վերոգրյալի հիման վրա ամբաստանյալ Ն. Հարությունյանը խնդրել է Վերաքննիչ դատարանին` պատժի մասով բեկանել և փոփոխել Առաջին ատյանի դատարանի կողմից 27.07.2015 թվականին կայացված դատավճիռը՝ սահմանելով ազատությունից չզրկելու հետ կապված պատիժ կամ իր նկատմամբ կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի դրույթը՝ ազատազրկման ձևով նշանակվելիք պատիժը պայմանականորեն չկիրառել։
Տուժող Աննա Հարությունյանի իրավահաջորդ Վահան Հարությունյանի և տուժող Վարդանուշ Սիմոնյանի ներկայացուցիչ Մկրտիչ Դավթյանը, վերաքննիչ բողոքում մեջբերելով Ն. Հարությունյանի ցուցմունքները, նշել է, որ հակասություն է առաջացել ընկերության տնօրենի և ամբաստանյալի կողմից նշված այն փաստի շուրջ, թե արդյոք նրա նախաձեռնությունն է եղել մեքենան ավտոկայանատեղ կանգնեցնելը, քանի որ ըստ ամբաստանյալի ընկերության տնօրենն է խնդրել իրեն, իսկ ընկերության տնօրենի պնդմամբ ամբաստանյալն է առաջարկել մեքենան կանգնացնել ավտոկայանատեղում։
Միևնույն ժամանակ ամբաստանյալը չի կարողացել բացատրել իր կողմից նախաքննության ընթացքում բացատրությամբ և դատաքննությամբ նշված այն փաստարկի մասով| առաջացած հակասությունը, որ մի պարագայում նա նշել է, որ հեռախոսազանգով տեղեկանալով դեպքի մասին` գնացել է ընկերություն, հանդիպել ընկերության տնօրենի հետ և եկել դեպքի վայր, իսկ մյուս պարագայում նշել է, որ տեղեկանալով դեպքի մասին` եկել է դեպքի վայր։ Ամբաստանյալը նաև նշել է, որ նոր է սկսել մեքենա վարել և վարժ չի կարողանում վարել։
Ըստ վկա Հովհաննես Մկրտումյանի ցուցմունքների, ամբաստանյալ Ն. Հարությունյանի վարորդական իրավունքի վկայական չունենալու և ավտոմեքենա վարելու իրավունք չունենալու հանգամանքը պարզաբանել է այդ մասին իբր չիմանալու փաստով։
Վկա Հ. Մկրտումյանը նշել է, որ դեպքի վայր է գնացել ամբաստանյալի եղբոր հետ, իսկ իր եղբայրը մնացել է օֆիսում և հետո է եկել դեպքի վայր։
Փաստորեն վկա Հ. Մկրտումյանի ցուցմունքով ամբաստանյալն իրեն է մոտեցել 19:30-ի սահմաններում, ի տարբերություն ամբաստանյալի ցուցմունքի, որը նշել է, որ 19:00-ի սահմաններում, միևնույն ժամանակ վկան նշել է, որ ինքը դեպքի վայր է գնացել ամբատանյալի եղբոր հետ, սակայն ամբաստանյալը նշել է, որ նա Կասկադի աստիճանների մոտ բացի իր եղբորից և Հ. Մկրտումյանից, հանդիպել է նաև Հ. Մկրտումյանի եղբորը։
Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ դատաքննության ընթացքում հնարավոր չի եղել պարզել վկա Արսեն Ավետիսյանի գտնվելու վայրը, որոշում է կայացվել հրապարակել վկայի նախաքննության ընթացքում տրված ցուցմունքը։
Ըստ վկա Արսեն Ավետիսյանի նախաքննության ընթացքում տված ցուցմունքի` դեպքը կատարվել է 19:30-ի սահմաններում։
Փաստորեն վկան ևս հաստատել է, որ դեպքը տեղի է ունեցել 19:30-ի սահմաններում, որն ակնհայտ հակասում է ընկերության տնօրեն Ա. Մկրտումյանի կողմից մատնանշված այն փաստին, որ Ն.Հարությունյանն իրենից մեքենայի բանալիները վերցրել է 19:30-ի սահմաններում և որ այդ պահից հետո միայն մեկ ժամ անց են զանգահարել և տեղեկացրել դեպքի մասին, քանի որ ըստ ամբաստանյալի, ինքը մեքենան վերցրել է 19:00-ի սահմաններում, որից հետո իբր անձամբ վարելով գնացել է Անտառային փողոցի այն հատվածը, որտեղ կանգնեցրել է ավտոմեքենան, մնացել մեքենայի մոտ 20 րոպե, որից հետո հեռանալով մեքենայի մոտից` գնացել է հանդիպելու իր ծանոթ Հռիփսիմեի հետ։
Բողոքաբերը հաշվելով մինչ դեպքն ընկած ժամանակահատվածի ընթացքում ամբաստանյալի գործողությունների ժամանակագրական ընթացքը` գտել է, որ իրապես հնարավոր է, որ ամբաստանյալ Ն. Հարությունյանը, 19:00-ի սահմաններում դուրս գար ընկերությունից, որը գտնվել է Դ. Անհաղթի փողոցի վրա և հնարավոր է, որ այդտեղից վերոնշյալ ավտոմեքենայով գնար Անտառային փողոց` դեպքի վայր, որտեղ վարժ վարող լինելու, ինչպես նաև լուսացույցների կարմիր լույսի և ճանապարհի խցանման բացակայության դեպքում դեպքի վայր կհասներ 10-15 րոպեում, այսինքն 19:15-ի սահմաններում և ըստ ամբաստանյալի 20 րոպե սպասելուց հետո, այսինքն 19:35-ին նա հեռացել է ավտոմեքենայի մոտից, իսկ հետո տեղի է ունեցել դեպքը։
Մինչ դեպքն ընկած ժամանակահատվածում կատարված գործողությունները ժամանակագրական ձևով հաշվարկելիս կստացվի, որ տուժող կողմից դատարան ներկայացրած շտապօգնության ծառայության կողմից տրամադրված հեռախոսականչի ձայնագրությունը, որը տեղի է ունեցել 19:40-ին, կվկայի, որ ամբաստանյալը, ըստ նրա, չէր կարող դեպքի վայրից հեռանալ 19:35-ին, քանի որ արդեն իսկ դեպքը տեղի է ունեցել այդ ընթացքում, քանի որ օգնության եկած անձինք, իրենց ցուցմունքներում նշել են, որ սկզբից զբաղված են եղել վրաերթի ենթարկված երեք անձանց մեքենայի դիմացից ազատելու գործով, որից հետո զանգահարել են շտապօգնություն։
Միևնույն ժամանակ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալն իր ցուցմունքում նշել էր, որ ինքը նոր է սկսել սովորել մեքենա վարել և վարժ չի վարում, ինչպես նաև ծանրաբեռնված երթևեկության մեջ երբեք մեքենա չի վարել, ինչպես նաև հաշվի առնելով, որ դատաքննության ընթացքում հետազոտվել էր տուժող կողմից դատարան ներկայացրած ինտերնետային կայքից դեպքի վայրը նկարահանած «Շամշյան քոմ» տեսանյութը, որում ամբաստանյալը հայտնվելով դեպքի վայրում, նախ չի կարողանում մեքենայի մեջ գտնել ավտոմեքենայի տեխ. անձնագիրը, դա այն դեպքում, երբ ընկերության տնօրեն Ա. Մկրտումյանն իր կողքին կանգնած չի միջամտում և չի ցույց տալիս, թե որտեղ կարող է գտնվել իր մեքենայի տեխ. անձնագիրը, ինչպես նաև պետավտոտեսուչի մի քանի անգամ հարցնելուց հետո է միայն ամբաստանյալը պատասխանում, որ ավտոմեքենայի բանալիներն իր մոտ են, սակայն դրանք ցույց չի տալիս, իսկ հետո երբ շրջանցելով մեքենան իբր ցանկանում է մեքենայի մյուս դուռը բացելու միջոցով այնտեղից փնտրել մեքենայի տեխ անձնագիրը, նրան է մոտենում ընկերության տնօրենի եղբայրը և միայն նրա կողմից դեպի ամբաստանյալն արված ձեռքի շարժման արդյունքում է, որ բացվում է մեքենայի դուռը և նաև հայտնաբերվում է մեքենայի տեխ. անձնագիրը։
Վերլուծելով վերոնշյալ փաստական հանգամանքները և ողջամիտ կասկածներ ունենալով`
1. որ մեքենան չի վարել ամբաստանյալը, այլ նա գտնվել է նույն մեքենայում և ավտոմեքենան վարվել է այլ վարորդի կողմից.
2. որ իրականամ հնարավոր է, որ ավտոմեքենան վարած լինի ընկերության տնօրենի եղբայր Վարդանը, որը տեսանյութում երևում է, թե ինչպես է ամբաստանյալին փոխանցում ավտոմեքենայի բանալիները և այդքան երկար փնտրված տեխ. անձնագիրը, որն ըստ ամբաստանյալի պետք է գտնվեր մեքենայի փոքրիկ բեռնախցում, ինչը նրա կողմից ձախ դռնով մտնելիս և փնտրելիս չէր հայտնաբերվել։
3. որ ըստ վկա Արսեն Ավետիսյանի նույն ավտմեքենան դեպքի վայրում տեսել է 18:00-ի սահմաններում:
Առաջին ատյանի դատարանը խախտել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի 1-ին և 4-րդ մասերի, 371-րդ հոդվածի 2-րդ և 4-րդ մասերի, 115-րդ հոդվածի 1-ին մասի, 125-րդ, 127-րդ հոդվածների պահանջները։
Վկայակոչելով վերը նշված իրավանորմերի դրույթները, ինչպես նաև ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի մարտի 26-ի թիվ ԵԿԴ/0058/11/09 Ֆ.Գալստյանի գործով որոշմամբ արտահայտած իրավական դիրքորոշումը` բողոքաբերը նշել է, Առաջին ատյանի դատարանը չի պարզել, թե ով է եղել մեքենայի ղեկին, ուստի և դատավճռում արված հետևությունները հիմնված չեն դատական քննության ժամանակ հետազոտված բոլոր ապացույցների վրա, ամբողջությամբ գնահատման չի ենթարկել քրեական գործում առկա յուրաքանչյուր ապացույց վերաբերերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ, որի արդյունքում կայացրել է չհիմնավորված դատավճիռ։
Այն պայմաններում, երբ ամբաստանյալն ընդունել է տուժող կողմից դատարան ներկայացրած քաղ. հայցի հանգուցյալ Աննա Հարությունյանի հուղարկավորության 1.800.000 ՀՀ դրամ գումարի ծախսը, Դավիթ Հարությունյանի 60.000 ՀՀ դրամ հոգեբանի մոտ բուժման ծախսը և փաստաբանական ծառայության համար վճարված 400.000 ՀՀ դրամ գումար ծախսերը և դատաքննության ընթացքում տուժողի օրինական ներկայացուցչին և իրավահաջորդին վճարել այդ գումարների մի մասը` 2.000.000 ՀՀ դրամ գումարը, դատարանն անտեսելով վերոնշյալ հանգամանքը, այդ մասով ներկայացրած պահանջը մերժել է, իսկ տուժող կողմի քաղ. հայցով ներկայացրած մյուս պահանջների մասով իրավունք վերապահել քաղաքացիական հայցերը լուծել քաղաքացիական դատավարության կարգով։
Բողոք բերած անձը գտել է, որ տվյալ դեպքում դատարանը դատավճիռ կայացնելիս դրսևորել է կամայական մոտեցում, ընդհանրապես չի անդրադարձել տուժող կողմի ներկայացրած քննչական փորձարարություն իրականացնելու միջնորդությանը, դրանով առաջարկվող ապացույցների ձեռքբերմանը, չի անդրադարձել վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից նախաքննության իրականացման ընթացքում ձեռք բերված մի շարք ապացույցների հակասության հանգամանքին, չի վերլուծել և չի համադրել քրեական գործում առկա և դատաքննության ընթացքում ձեռք բերված բոլոր ապացույցները։
Փաստորեն այդպես էլ ամբողջովին չի հիմնավորվել ամբաստանյալ Ն. Հարությունյանի մեղքը, իսկ դատարանը դատապարտել է մի անձի, ով թաքցրել է իրական մեղադրյալին և անձնական կամ նյութական շահագռգռվածությունից ելնելով, իր վրա է վերցրել իր կողմից չկատարված հանցավոր արարքը, որով թույլ է տվել կրկնակի հանցանք, սակայն դատապարտվել է ավելի մեղմ պատժի, դա այն դեպքում, երբ վերոնշյալ արարքի կատարման համար օրենսդիրը սահմանել է առավելագույնը 5 տարի ժամկետով ազատազրկում։
Ելնելով վերոգրյալներից բողոքաբերը խնդրել է Վերաքննիչ դատարանին` բեկանել և փոփոխել բողոքարկվող դատավճիռը և գործն ուղարկել նույն դատարան նոր քննության, իսկ նշված պահանջը մերժելու դեպքում դատավճիռը բեկանել և փոփոխել` ամբաստանյալ Նարեկ Հարությունյանի նկատմամբ սահմանել ավելի խիստ պատիժ, քաղաքացիական հայցի մասով ներկայացված գումարային պահանջի մասով մերժված 1.800.000 /մեկ միլիոն ութ հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ` որպես հուղարկավորության հետ կապված անհրաժեշտ ծախսերի և տուժող Դավիթ Հարությունյանի բուժման համար նախատեսված 60.000 /վաթսուն հազար/ ՀՀ դրամ ծախսից միայն 20.000 ՀՀ դրամ գումարի հատուցումը համարել բավարարված, իսկ քաղաքացիական հայցով ներկայացված գումարային մյուս պահանջների մասով իրավունք վերապահել քաղաքացիական հայցերը լուծել քաղաքացիական դատավարության կարգով:
Վերաքննիչ դատարանում ամբաստանյալ Ն. Հարությունյանը, վերջինիս պաշտպան Վ. Արմենակյանը և տուժող Աննա Հարությունյանի իրավահաջորդ Վահան Հարությունյանի և տուժող Վարդանուշ Սիմոնյանի ներկայացուցիչ Մկրտիչ Դավթյանն ամբողջությամբ պնդեցին վերաքննիչ բողոքները` խնդրելով բավարարել դրանք: Տուժողի իրավահաջորդ և օրինական ներկայացուցիչ Վ. Հարությունյանը միացավ իր ներկայացուցչի դիրքորոշմանը:
Դատախազ Գ. Մանուկյանն առարկեց վերաքննիչ բողոքների դեմ` խնդրելով մերժել դրանք, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը` թողնել օրինական ուժի մեջ:

4. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը

Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով վերաքննիչ բողոքները` բողոքների հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, լսելով բողոքներում ներկայացված հետևությունները հիմնավորելու մասին ամբաստանյալ Ն. Հարությունյանի, վերջինիս պաշտպան Վ. Արմենակյանի և տուժող Աննա Հարությունյանի իրավահաջորդ Վահան Հարությունյանի և տուժող Վարդանուշ Սիմոնյանի ներկայացուցիչ Մկրտիչ Դավթյանի ելույթները, մեղադրող Գ. Մանուկյանի առարկությունները, ուսումնասիրելով և վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ներքին համոզմամբ, հանգում է հետևության, որ վերաքննիչ բողոքները բավարարելու, Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը բեկանելու և փոփոխելու հիմքեր չկան` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի համաձայն`
<< 1. Ավտոմեքենա կամ մեխանիկական այլ տրանսպորտային միջոց վարող անձի կողմից ճանապարհային երթևեկության կամ տրանսպորտային միջոցների շահագործման կանոնները խախտելը, որը մարդու առողջությանն անզգուշությամբ պատճառել է ծանր կամ միջին ծանրության վնաս՝
պատժվում է տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի առավելագույնը երկուհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանքով՝ մեկից երեք ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով՝ որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելով՝ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով կամ առանց դրա:
2. Նույն արարքը, որն անզգուշությամբ առաջացրել է մարդու մահ՝
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը հինգ տարի ժամկետով՝ որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելով՝ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով: >>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 381-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը ներկայացվում են բացառապես վերաքննիչ բողոքում, և դրանք չեն կարող փոփոխվել և լրացվել գործի դատական քննության ընթացքում:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
<<Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`…
6) ենթակա է արդյոք պատժի ամբաստանյալն իր կատարած հանցանքի համար,
7) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի ամբաստանյալի նկատմամբ.
8) ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը…>>:
Նշված իրավադրույթից երևում է, որ նշանակված պատիժը կրելու անհրաժեշտության հարցի լուծումն իրենից ներկայացնում է պատժի հարցերի դատական լուծման գործընթացի ինքնուրույն և հաջորդական փուլ: Այսինքն՝ դատարանը նախ որոշում է ամբաստանյալի՝ պատժի ենթակա լինելու հարցը, այնուհետև՝ դրա տեսակը և չափը, որից հետո որոշում, թե ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը` հաշվի առնելով առանց նշանակված պատիժը փաստացի կրելու դրա նպատակներին հասնելու հնարավորությունը:
Նշված հարցերի լուծման ընթացքում դատարանը պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի մի շարք հոդվածներով:
Մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
<<Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
<<Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով.
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները>>:
Քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի վերը թվարկված դրույթներից հետևում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի համաձայն` <<Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները>>:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Դ. Հովհաննիսյանի գործով որոշման մեջ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ <<(...) պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությանը, վստահությունն առանց ռեալ /իրական/ պատիժ կրելու դատապարտյալի ուղղվելու հնարավորության մասին։
Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։
(...) պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։ Չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը։ Դատարանի կողմից նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին>> (Դավիթ Ռոբերտի Հովհաննիսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09 որոշման 11-12-րդ կետերը)։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է: Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները: Կարևորն այն է, որ հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու:
Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն գոյություն ունեցող տվյալների օբյեկտիվ վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին:
Դ. Հովհաննիսյանի գործով որոշման մեջ ձևավորված իրավական դիրքորոշումից երևում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցի լուծման ժամանակ դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների, պետք է հաշվի առնի կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը։ Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վերաբերյալ դիրքորոշում Վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է Գ. Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որի համաձայն՝ <<Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ։ Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում՝ հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը>> (տե՛ս, Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Վանյա Բեգյանի վերաբերյալ 2013 թվականի հոկտեմբերի 18-ի որոշման մեջ հետևյալ իրավական դիրքորոշումն է արտահայտել. <<(…) Գ. Մադաթյանի գործով որոշմամբ ձևավորված իրավական դիրքորոշման համատեքստում զարգացնելով Դ.Հովհաննիսյանի գործով արտահայտված իրավական դիրքորոշումը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցի լուծման ժամանակ դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների, պետք է հաշվի առնի կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը: Այլ խոսքով՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցի լուծման ժամանակ դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների, պետք է հաշվի առնի՝
ա) կատարված հանցագործության նպատակն ու շարժառիթը,
բ) քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը,
գ) կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը,
դ) հանցագործության կատարման եղանակը,
ե) հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը,
զ) հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը (…)>>:
Պատժի արդարացիության հետ կապված հարցին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Կ. Հարությունյանի վերաբերյալ որոշման մեջ, որում դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ <<(…) Պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձը բնութագրող տվյալները և, քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ է և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար: (…)>> (տե´ս Կ.Հարությունյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի ՎԲ-201/07 որոշումը):
Հ.Հարությունյանի գործով որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ <<Պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք են ոչ միայն կատարված արարքի հասարակական վտանգավորության աստիճանի, այլև հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ հանդիսացող նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական, քրեաբանական և քրեաիրավական, ֆիզիկական հատկությունների համակցության ճիշտ գնահատումը (ընտանեկան դրությունը, վարքագիծը աշխատանքում և կենցաղում, աշխատունակությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, դատվածությունը և այլն)>> (տե՛ս Հազարապետ Ալբերտի Հարությունյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի մարտի 30-ի թիվ ՎԲ-50/07 որոշումը):
Մեջբերված իրավական նորմերը ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, ամբաստանյալ Ն. Հարությունյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով սահմանված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով` բավարար չափով ստուգման և գնահատության է ենթարկել կատարված հանցանքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալներն` այն, որ ամբաստանյալն ուսանող է, նախկինում դատված ու արատավորված չի եղել, Երևանի ճարտարապետության և շինարարության պետական համալսարանի ճարտապետության ֆակուլտետի դեկան Ս. Թովմասյանի, Արմավիր քաղաքի <<Բարեկարգում>> տնօրինության` տնօրեն Կ. Հարությունյանի և տեսուչ Ա. Մկրտչյանի, <<Յունիթուլզ>> ՍՊԸ-ի տնօրեն Հ. Մկրտումյանի կողմից բնութագրվում է դրական, որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ դիտելով այն, որ ամբաստանյալն առաջին անգամ հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ է կատարել միջին ծանրության հանցանքը, աջակցել է հանցագործությունը բացահայտելուն, ինչպես նաև այն, որ ամբաստանյալը 2.000.000 /երկու միլիոն/ ՀՀ դրամի չափով հատուցել է տուժողներին պատճառված վնասը /տուժող Աննա Հարությունյանի հուղարկավորության և տուժող Դավիթ Հարությունյանի բուժման ծախսերը/, ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայության պայմաններում՝ Առաջին ատյանի դատարանն իրավացիորեն գտել է, որ ամբաստանյալ Ն. Հարությունյանի նկատմամբ կատարված հանցագործության համար պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկման ձևով՝ 2 /երկու/ տարի ժամկետով` տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից զրկելով 3 /երեք/ տարի ժամկետով:
Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի վերաբերյալ Ա.Սահակյանի որոշման մեջ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. <<ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի վերաբերյալ գործերով պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս դատարանները պետք է հաշվի առնեն հանցագործության կատարման եղանակը և հանգամանքները, հանցագործության կատարման մեջ ամբաստանյալի մեղավորության աստիճանը, հանցանքը կատարելուն նպաստող պայմանները, ինչպես նաև հանցանքի կատարումից հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը:
Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ վերոնշյալ գործերով դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն տրանսպորտային միջոցը վարողի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթին, որի արդյունքում տեղի է ունեցել հանցագործությունը: (…) Բացի այդ, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ տրասնպորտային միջոցը վարողի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը կարևոր նշանակություն ունի նաև հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին ճիշտ պատկերացում կազմելու համար:
(…)
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման տեսանկյունից կարևոր է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության կատարումից հետո անձի դրսևորած վարքագծի գնահատումը:
Այս առումով Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է հանցագործության կատարումից անմիջապես հետո հանցանք կատարած անձի վարքագիծը, ինչպես նաև նրա վարքագիծը հետագայում հարուցված քրեական գործի քննության ընթացքում: Մասնավորապես, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործություն կատարած անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը լուծելիս դատարանը պետք է գնահատի այն հանգամանքը, թե անմիջապես հանցագործության կատարումից հետո ամբաստանյալն արդյոք անհրաժեշտ օգնություն է ցուցաբերել տուժողին, թե, թողնելով դեպքի վայրը, դիմել է փախուստի: Հետագա վարքագծի գնահատման համար դատարանը պետք է ուշադրության արժանացնի նաև այն, թե քրեական գործի քննության ընթացքում ամբաստանյալն արդյոք ինքնակամ ներկայացել է վարույթն իրականացնող մարմնին, դեպքի վերաբերյալ տվել ճշմարտացի, ինքնախոստովանական ցուցմունքներ, արդյոք որոշակի քայլեր է ձեռնարկել տուժողի կամ նրա հարազատների հետ հաշտվելու ուղղությամբ կամ ինքնակամ հատուցել է հանցագործության արդյունքում տուժողի բուժման կամ հուղարկավորության ծախսերը>> (տե´ս Արամ Սահակյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ԳԴ1/0003/01/10 որոշման 20-րդ և 22-րդ կետերը):
Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով ամբաստանյալ Ն. Հարությունյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված ավելի մեղմ պատիժ նշանակելու վերաբերյալ ամբաստանյալ Ն. Հարությունյանի վերաքննիչ բողոքի պահանջը, գտնում է, որ այն հիմնավորված չէ և ենթակա է մերժման, նկատի ունենալով, որ Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, հաշվի առնելով նրա կատարած հանցագործութան հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, բնույթը, մասնավորապես այն, որ վերջինս թույլ է տվել <<Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին>> ՀՀ օրենքի 24 հոդվածի 7-րդ կետի պահանջի խախտում, չի ապահովել կայանման անվտանգությունը, ինչը հանգեցրել է վրաերթի առաջացմանը, ինչպես նաև այն, որ ամբաստանյալը, ցուցաբերելով հանցավոր ինքնավստահություն, տրանսպորտային միջոցը վարել է առանց տվյալ կարգի տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի, ամբաստանյալի անձը, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների պայմաններում` հանգել է ճիշտ հետևության, որ նրա նկատմամբ վերագրվող հանցագործության համար 2 /երկու/ տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով` տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից զրկելով 3 /երեք/ տարի ժամկետով, նշանակված համաչափ պատիժ կիրառելու միջոցով կարելի է հասնել ՀՀ քրեական օրենգրքի 48-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակներին` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները և ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները, իսկ ամբաստանանյալի պահանջը` ազատությունից չզրկելու հետ կապված պատիժ նշանակելու մասին, անհիմն է` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված ազատությունից չզրկելու հետ կապված այլ պատժատեսակի բացակայության պատճառաբանությամբ:
ՀՀ քրեական օրենսդրության` պատժի կանոնակարգումը նախատեսող իրավադրույթների պահանջների համատեքստում քննության առնելով ամբաստանյալ Ն. Հարությունյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ` ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցը` Վերաքննիչ դատարանը, բացահայտելով ամբաստանյալի կատարած արարքի վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, հանցավորի անձը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, այն որ ամբաստանյալն առաջին անգամ հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ է կատարել միջին ծանրության հանցանքը, աջակցել է հանցագործությունը բացահայտելուն, ինչպես նաև այն, որ նա 2.000.000 /երկու միլիոն/ ՀՀ դրամի չափով հատուցել է տուժողներին պատճառված վնասը, գտնում է, որ վերոգրյալները բավարար չեն գալու հետևության, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ն. Հարությունյանի նկատմամբ նրան վերագրվող արարքի համար նախատեսված ազատազրկման ձևով 2 /երկու/ տարի ժամկետով` տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից զրկելով 3 /երեք/ տարի ժամկետով, պատիժ նշանակելով կարելի է հասնել ՀՀ քրեական օրենգրքի 48-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակներին` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները, հետևաբար ամբաստանյալի վերաքննիչ բողոքը` անհիմն է և ենթակա մերժման:
Վերը նշված հանգամանքների վերլուծությամբ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ն. Հարությունյանի նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ, 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների պահպանմամբ:
Անդրադառնալով տուժող Աննա Հարությունյանի իրավահաջորդ Վահան Հարությունյանի և տուժող Վարդանուշ Սիմոնյանի ներկայացուցիչ Մկրտիչ Դավթյանի վերաքննիչ բողոքի հիմքերին և հիմնավորումներին` Վերաքննիչ դատարանը փաստում է հետևյալը`
Քրեադատավարական օրենսդրության խնդիրներն ամրագրած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 2-րդ հոդվածի համաձայն` քրեական դատավարությունն իրականացվում է ապահովելու համար`
1/ անձի, հասարակության և պետության պաշտպանությունը հանցագործությունից.
2/ անձի և հասարակության պաշտպանությունը պետական իշխանության ինքնիրավ գործողություններից և չարաշահումներից` կապված իրական կամ ենթադրվող հանցավոր արարքի հետ:
Քրեական դատավարություն իրականացնող մարմինները պարտավոր են ձեռնարկել բոլոր միջոցառումները, որպեսզի իրենց գործունեության արդյունքում`
1/ քրեական օրենսգրքերով չթույլատրված արարք կատարած յուրաքանչյուր ոք բացահայտվի և քրեական օրենքով նախատեսված դեպքերում և սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով պատասխանատվության ենթարկվի.
2/ ոչ մի անմեղ անձ հանցանքի կատարման մեջ չկասկածվի, չմեղադրվի և չդատապարտվի.
3/ ոչ ոք անօրինական և կամ առանց անհրաժեշտության չենթարկվի դատավարական հարկադրանքի միջոցների, պատժի, իրավունքների և ազատությունների այլ սահմանափակման:
Անմեղության կանխավարկածի հիմնարար քրեադատավարական սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ, նույն հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի:
Մրցակցության հիմնարար քրեադատավարական սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 23-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` դատարանը հանդես չի գալիս մեղադրանքի կամ պաշտպանության կողմում և արտահայտում է իրավունքի շահերը, նույն հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` քրեական գործը քննող դատարանը, պահպանելով օբյեկտիվությունը և անկողմնակալությունը, մեղադրանքի և պաշտպանության կողմերի համար ստեղծում է գործի հանգամանքների բազմակողմանի և լրիվ հետազոտման անհրաժեշտ պայմաններ:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի համաձայն` դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ, նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` քրեական դատավարությունում ոչ մի ապացույց նախապես հաստատված ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը չպետք է կանխակալ մոտեցում ցուցաբերեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան` մինչև դրանց հետազոտումը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` քրեական գործով ապացույցներ են ցանկացած փաստական տվյալներ, որոնց հիման վրա օրենքով որոշված կարգով հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը, դատարանը պարզում են քրեական օրենսգրքով նախատեսված արարքի առկայությունը կամ բացակայությունը, այդ արարքը կասկածյալի կամ մեղադրյալի կողմից կատարելը կամ չկատարելը և մեղադրյալի մեղավորությունը կամ անմեղությունը, ինչպես նաև գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներ:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն` միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում`
1/ դեպքը և հանգամանքները/կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն/.
2/ կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3/ հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4/ անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ.
5/ քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները.
6/ այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրենքով:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ապացուցումը` գործի օրինական, հիմնավորված և արդարացի լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներ բացահայտելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի համաձայն` գործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` ձեռք բերված ապացույցի վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրներն ստուգելու միջոցով:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ:
Քրեական դատավարության օրենսդրության խնդիրների, անմեղության կանխավարկածի, մրցակցության, ապացույցների, դրանց ստուգման, իրավական գնահատության, ապացուցման ենթակա հանգամանքների վերաբերյալ ՀՀ քրեադատավարական օրենսդրության վերոհիշյալ հիմնարար իրավադրույթների պահանջների համատեքստում քննության առնելով Առաջին ատյանի դատարանի` 2015 թվականի հուլիսի 27-ին կայացրած թիվ ԵԱՔԴ/0164/01/14 դատավճռի օրինականությունը, հիմնավորվածությունը, պատճառաբանվածությունը, ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը արձանագրում է հետևյալը.
Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալ Ն. Հարությունյանին վերագրվող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանցանքը կատարելը և նրա մեղքը հաստատված է համարել քրեական գործով ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետազոտված հետևյալ ապացույցներով.
Ամբաստանյալ Նարեկ Հարությունյանի նախաքննության և դատաքննության ընթացքում տված խոստովանական ցուցմունքներով, տուժող Վարդանուշ Սիմոնյանի և վկաներ Արման Փահլևանյանի, Արսեն Ավետիսյանի, Սասուն Ոփյանի նախաքննական, Հռիփսիմե Կիրակոսյանի, Հովհաննես Մկրտումյանի ու տուժողի օրինական ներկայացուցիչ և տուժողի իրավահաջորդ Վահան Հարությունյանի՝ որպես վկա տված ցուցմունքներով, դատաբժիշկ փորձագետի թիվ 455 և թիվ 727/հ եզրակացություններով, քիմիական, հետքաբանական և մանրաթելային փորձաքննության Հմ` 17581404 եզրակացությամբ, դատաավտոտեխնիկական փորձաքննության թիվ 19741408 և թիվ 23011408 եզրակացություններով, որպես ապացույց ճանաչված այլ փաստաթղթով` <<Օրանժ-Արմենիա>> ՓԲԸ-ից ստացված 055-25-00-35, 055-53-05-25 և 055-38-74-98 բջջային հեռախոսահամարների մուտքային և ելքային հեռախոսազանգերի վերծանումներով, բջջային հեռախոսահամարների մուտքային, ելքային և ալեհավաք կայանների վերծանման զննում կատարելու մասին 26.08.2014թ.-ին կազմված արձանագրությամբ, ճանապարհատրանսպորտային դեպքի վայրի զննության մասին 05.05.2014թ.-ին կազմված արձանագրությամբ, տրանսպորտային միջոցի զննության մասին 05.05.2014թ.-ին կազմված արձանագրությամբ, առգրավում և զննություն կատարելու մասին 08.05.2014թ.-ին կազմված արձանագրություններով, իրեղեն ապացույց հանդիսացող և ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության իրեղեն ապացույցների սենյակում պահվող՝ դեպքի պահին Վարդանուշ Սիմոնյանի, Դավիթ Հարությունյանի և Աննա Հարությունյանի հագին եղած արտաքին հագուստների առկայությամբ:
Քննության առնելով վերը նշված բոլոր հանգամանքներն իրենց համակցության մեջ, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը դատավճռով ճիշտ իրավական գնահատական է տվել քրեական գործով բացահայտված փաստական հանգամանքներին, նշված հանգամանքների նկատմամբ ճիշտ է կիրառել քրեական օրենքը, իսկ Մ. Դավթյանի վերաքննիչ բողոքում շարադրված պատճառաբանությունները բավարար չափով հիմնավորված ու փաստարկված չեն, դրանք միայն սուբյեկտիվ ենթադրություններ են, որոնք չեն բխում գործի օբյեկտիվ տվյալներից:
Առաջին ատյանի դատարանի կողմից քրեական գործի քննության ընթացքում նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի խախտումներ թույլ չեն տրվել:
Պահպանված են ապացույցների ստուգման և իրավական գնահատության վերաբերյալ ՀՀ քրեադատավարական օրենսդրությամբ սահմանված ընթացակարգերը:
Վերը բերված հիմնավորումներով, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում դատական ակտ կայացնելիս` Առաջին ատյանի դատարանի կողմից նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի խախտումներ թույլ չեն տրվել, դատավճիռն արդարացի է, օրինական ու հիմնավորված, համապատասխանում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին, հետևաբար վիճարկվող դատական ակտը բեկանելու օբյեկտիվ հիմքեր չկան:
Վերաքննիչ դատարանի լիազորություններն ամրագրած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 394-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի 1-ին պարբերության համաձայն` գործն ըստ էության լուծող դատական ակտերի վերաքննության արդյունքում վերաքննիչ դատարանը` մերժում է վերաքննիչ բողոքը` դատական ակտը թողնելով օրինական ուժի մեջ:
Ելնելով վերոգրյալներից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ, 394-րդ 402-րդ, 404-րդ, 412-րդ և 418-րդ հոդվածներով, Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Ամբաստանյալ Նարեկ Հարությունյանի, տուժող Աննա Հարությունյանի իրավահաջորդ Վահան Հարությունյանի և տուժող Վարդանուշ Սիմոնյանի ներկայացուցիչ Մկրտիչ Դավթյանի վերաքննիչ բողոքները` մերժել:
Ամբաստանյալ Նարեկ Հարությունի Հարությունյանի վերաբերյալ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի հուլիսի 27-ի դատավճիռը` թողնել օրինական ուժի մեջ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:



ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ
Իսկականի հետ ճիշտ է`


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ռ. ԲԱՐՍԵՂՅԱՆ