ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն
վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության
առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռ
գործ ԵԱՔԴ/0161/01/14
նախագահող դատավոր` Ա.Խաչատրյան

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
/այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան/ ԿԱԶՄՈՎ`

նախագահող դատավոր` Գ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ
դատավորներ` Ռ.ԲԱՐՍԵՂՅԱՆ
Ս.ՉԻՉՈՅԱՆ

քարտուղարությամբ` Հ.ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
մասնակցությամբ`
բողոք բերող անձ` դատախազ` Ա.ՄՆԱՑԱԿԱՆՅԱՆԻ
դատախազ` Տ.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆԻ
ամբաստանյալ` Ա.ՍԻՄՈՆՅԱՆԻ
պաշտպան` Ա.ՂԱԶԱՐՅԱՆԻ

2015 թվականի օգոստոսի 06-ին Երևան քաղաքում

դռնբաց դատական նիստում վճռաբեկության կանոններով քննության առնելով Արման Արայիկի Սիմոնյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 1-ին մասով Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի /այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան/ 2015 թվականի մայիսի 05-ի դատավճռի դեմ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ա.Մնացականյանի վերաքննիչ բողոքը.
ՊԱՐԶԵՑ
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Քանաքեռ-Զեյթուն քննչական բաժնի քննիչ Տ.Վարդանյանի 2014 թվականի հուլիսի 09-ի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել և վարույթ է ընդունվել թիվ 09120414 քրեական գործը /քրեական գործ, հատոր 1, էջ 26/:
2. 2014 թվականի օգոստոսի 15-ին Հ.Ադամյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին /քրեական գործ, հատոր 1, էջ 68/:
3. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Քանաքեռ-Զեյթուն քննչական բաժնի քննիչ Տ.Վարդանյանի 2014 թվականի օգոստոսի 22-ի որոշմամբ Հայկ Հովհաննեսի Ադամյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 1-ին մասով /քրեական գործ, հատոր 1, էջ 78-80/:
4. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Քանաքեռ-Զեյթուն քննչական բաժնի քննիչ Տ.Վարդանյանի 2014 թվականի սեպտեմբերի 01-ի որոշմամբ Միքայել Յուրիկի Գրիգորյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 1-ին մասով: Քննիչի նույն օրվա այլ որոշմամբ Մ.Գրիգորյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին /քրեական գործ, հատոր 1, էջ 96-99/:
5. 2014 թվականի սեպտեմբերի 01-ին Մ.Գրիգորյանի նկատմամբ հայտարարվել է հետախուզում /քրեական գործ, հատոր 1, էջ 100/:
6. Նույն քննիչի նույն օրվա այլ որոշմամբ Արման Արայիկի Սիմոնյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 1-ին մասով: Քննիչի նույն օրվա այլ որոշմամբ Ա.Սիմոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին /քրեական գործ, հատոր 1, էջ 101-104/:
7. 2014 թվականի սեպտեմբերի 01-ին Ա.Սիմոնյանի նկատմամբ հայտարարվել է հետախուզում /քրեական գործ, հատոր 1, էջ 105/:
8. ՀՀ ՔԿ Երևան քաղաքի ՔՎ Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Տ.Վարդանյանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 16-ի որոշմամբ թիվ 09120414 քրեական գործից անջատվել է Ա.Սիմոնյանի և Մ.Գրիգորյանի կողմից Ա.Աղաբաբովային առևանգելու մասը և շնորհվել է թիվ 09120414/1 համարը /քրեական գործ, հատոր 1, էջ 116-117/:
9. ՀՀ ՔԿ Երևան քաղաքի ՔՎ Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Տ.Վարդանյանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 22-ի որոշմամբ թիվ 09120414/1 քրեական գործի վարույթը կասեցվել է` մեղադրյալներ Ա.Սիմոնյանի և Մ.Գրիգորյանի գտնվելու վայրը պարզված չլինելու պատճառով /քրեական գործ, հատոր 2, էջ 119-120/:
10. 2014 թվականի հոկտեմբերի 24-ին Հ.Ադամյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 1-ին մասով թիվ 09120414 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան, որը դատարանում ստացվել է 2014 թվականի հոկտեմբերի 27-ին /քրեական գործ, հատոր 3, էջ 1/։
11. Առաջին ատյանի դատարանի դատավոր Ա.Խաչատրյանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 27-ի որոշմամբ թիվ 09120414 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ և նույն թվականի նոյեմբերի 11-ի որոշմամբ նշանակվել` դատաքննության /քրեական գործ, հատոր 3, էջ 2, 12/:
12. 2014 թվականի նոյեմբերի 02-ին Մ.Գրիգորյանը հայտնաբերվել է /քրեական գործ, հատոր 2, էջ 148/:
13. ՀՀ ՔԿ Երևան քաղաքի ՔՎ Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Տ.Վարդանյանի 2014 թվականի նոյեմբերի 03-ի որոշմամբ թիվ 09120414/1 քրեկան գործի վարույթը վերսկսվել է /քրեական գործ, հատոր 2, էջ 123-124/:
14. 2014 թվականի նոյեմբերի 08-ին Ա.Սիմոնյանը հայտնաբերվել է /քրեական գործ, հատոր 2, էջ 132/:
15. 2014 թվականի նոյեմբերի 17-ին Ա.Սիմոնյանի և Մ.Գրիգորյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 1-ին մասով թիվ 09120414/1 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան, որը դատարանում ստացվել է 2014 թվականի նոյեմբերի 20-ին /քրեական գործ, հատոր 3, էջ 46-47/։
16. Առաջին ատյանի դատարանի դատավոր Ա.Մկրտչյանի 2014 թվականի նոյեմբերի 21-ի որոշմամբ թիվ 09120414/1 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ և նույն թվականի դեկտեմբերի 08-ի որոշմամբ նշանակվել` դատաքննության /քրեական գործ, հատոր 2, էջ 48, 59/:
17. Առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի դեկտեմբերի 17-ի որոշմամբ դատավոր Ա.Խաչատրյանի վարույթում գտնվող Հայկ Հովհաննեսի Ադամյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 1-ին մասով թիվ ԵԱՔԴ/0161/01/14 և Արման Արայիկի Սիմոնյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Միքայել Յուրիկի Գրիգորյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 1-ին մասով թիվ ԵԱՔԴ/0177/01/14 քրեական գործերը միացվել են մեկ վարույթում` գործի քննությունը շարունակելով թիվ ԵԱՔԴ/0161/01/14 համարի տակ /քրեական գործ, հատոր 3, էջ 87/:
18. Առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի մարտի 25-ի որոշմամբ ամբաստանյալ Ա.Սիմոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց ստորագրություն չհեռանալու մասին փոխարինվել է կալանավորմամբ և նրա նկատմամբ հայտարարվել է հետախուզում /քրեական գործ, հատոր 4, էջ 41-42/:
19. Առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի մարտի 25-ի որոշմամբ թիվ ԵԱՔԴ/0161/01/14 քրեական գործից անջատվել է ամբաստանյալ Ա.Սիմոնյանի մասը և դրան շնորհվել է թիվ ԵԱՔԴ/0025/01/15 համարը /քրեական գործ, հատոր 4, էջ 43/:
20. Առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի մարտի 25-ի որոշմամբ Ա.Սիմոնյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 1-ին մասով թիվ ԵԱՔԴ/0025/01/15 քրեական գործի վարույթը կասեցվել է` մինչև նրա հայտնաբերվելը /քրեական գործ, հատոր 4, էջ 44/:
21. 2015 թվականի մարտի 30-ին Ա.Սիմոնյանը կամովին ներկայացել է Առաջին ատյանի դատարան /քրեական գործ, հատոր 4, էջ 54/:
22. Առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի մարտի 30-ի որոշմամբ Ա.Սիմոնյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 1-ին մասով թիվ ԵԱՔԴ/0025/01/15 քրեական գործի վարույթը վերսկսվել է /քրեական գործ, հատոր 4, էջ 61/:
23. Առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի մարտի 30-ի որոշմամբ ամբաստանյալ Ա.Սիմոնյանի նկատմամբ կալանավորման ձևով կիրառված խափանման միջոցը փոփոխվել է և նրա նկատմամբ խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը /քրեական գործ, հատոր 4, էջ 62/:
24. Առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի մարտի 30-ի որոշմամբ դատավոր Ա.Խաչատրյանի վարույթում գտնվող Հայկ Հովհաննեսի Ադամյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 1-ին մասով և Միքայել Յուրիկի Գրիգորյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 1-ին մասով թիվ ԵԱՔԴ/0161/01/14 և Արման Արայիկի Սիմոնյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 1-ին մասով թիվ ԵԱՔԴ/0025/01/15 քրեական գործերը միացվել են մեկ վարույթում` գործի քննությունը շարունակվել է թիվ ԵԱՔԴ/0161/01/14 համարի տակ /քրեական գործ, հատոր 4, էջ 64/:
25. Առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի մայիսի 25-ի դատավճռով` (քրեական գործը քննվել է արագացված դատաքննության կարգով) ամբաստանյալ Արման Արայիկի Սիմոնյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանք կատարելու մեջ և դատապարտվել` ազատազրկման` երեք տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կարգով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել` սահմանվելով փորձաշրջան երեք տարի ժամկետով:
Արման Սիմոնյանի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը հանձնարարվել է ՀՀ ԱՆ քրեակատարողական վարչության նրա բնակության վայրի այլընտրանքային պատիժների կատարման բաժնին, որի սկիզբը հաշվվել է քրեակատարողական վարչության այլընտրանքային պատիժների կատարման բաժնում նրան հաշվառման վերցնելու պահից:
Արման Սիմոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Սույն դատավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 1-ին մասով դատապարտվել են նաև Հայկ Հովհաննեսի Ադամյանը և Միքայել Յուրիկի Գրիգորյանը, սակայն նրանց մասով վերաքննիչ բողոք չի ներկայացվել /քրեական գործ, հատոր 4, էջ 93-102/:
26. Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ա.Մնացականյանը վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել Վերաքննիչ դատարան, որը ստացվել է 2015 թվականի հունիսի 17-ին, իսկ քրեական գործը 2015 թվականի հունիսի 25-ին:
Վերաքննիչ դատարանի 2015 թվականի հունիսի 25-ի որոշմամբ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ա.Մնացականյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և քրեական գործը նշանակվել՝ դատական քննության`վճռաբեկության կանոններով։
27. Վերաքննիչ դատարան վերաքննիչ բողոքի գրավոր պատասխան չի ներկայացվել:
Գործի փաստական հանգամանքները
28. Նախաքննական մարմնի կողմից՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 1-ին մասով Արման Արայիկի Սիմոնյանին մեղադրանք է առաջադրվել և Առաջին ատյանի դատարանը հաստատված է համարել, որ նա 2014 թվականի հուլիսի 03-ին ժամը 08:00-ի սահմաններում, ընկերների` Միքայել Յուրիկի Գրիգորյանի և Հայկ Հովհաննեսի Ադամյանի հետ, Երևանի Կ.Ուլնեցի և Պ.Սևակ փողոցների խաչմերուկին հարակից տարածքից բռնություն գործադրելով, այն է Արուս Ավագի Աղաբաբովայի ձեռքերից և ոտքերից քաշելով վերջինիս նստեցրել են Հայկ Ադամյանի վարած <<Միցուբիսի>> մակնիշի 61 RD 001 պ/հ-ի ավտոմեքենան և բացահայտ առևանգել տեղափոխելով Զ.Սարկավագ փողոցում գտնվող <<Ամենափրկիչ>> մատուռի մոտ, որտեղ տեղի տալով Ա. Աղաբաբովայի խնդրանքներին և խոստումներին, նրան իջեցրել են Կ. Ուլնեցի փողոցում գտնվող <<Արբատ>> սրճարանի մոտ ու հեռացել /քրեական գործ, հատոր 1, էջ 101-103, հատոր 4, էջ 99-102/:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջները
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում.
29. Դիմող՝ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ա.Մնացականյանը վերաքննիչ բողոքում ներկայացնելով գործի դատավարական նախապատմությունը հայտնել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը` ամբաստանյալ Ա.Սիմոնյանի պատժի մասով կայացվել է նյութական և դատավարական իրավունքի խախտումներով և ենթակա է բեկանման ու փոփոխման:
Հղում կատարելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ և 70-րդ հոդվածների, Վճռաբեկ դատարանի մի շարք նախադեպային որոշումների դրույթների վրա գտել է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի և պատժաչափի, այնպես էլ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա՝ օրինականության, արդարության, պատասխանատ-վության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներին համապատասխան, նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը։
Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալ Ա.Սիմոնյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս նշել է. <<… Ամբաստանյալ Ա.Սիմոնյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում ինչպես կատարած հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այնպես էլ ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալներն այն, որ ամբաստանյալը երիտասարդ է, հարևանների կողմից բնութագրվում է դրականորեն։
Որպես ամբաստանյալ Ա.Սիմոնյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ դատարանը դիտում է այն, որ վերջինս ինքնակամ ներկայացել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան, ինչպես նաև ամբաստանյալն առաջին անգամ հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ է կատարել միջին ծանրության հանցանքը։ Որպես ամբաստանյալ Ա.Սիմոնյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ դատարանը չի հայտնաբերել։
Տվյալ դեպքում դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ա.Սիմոնյանն իր կատարած հանցանքի համար ենթակա է պատժի և միաժամանակ հաշվի առնելով հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, հանգում է այն հետևության, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու, սակայն նրա վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնելու պայմաններում, իսկ Ա.Սիմոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված չհեռանալու մասին ստորագրությունը պետք է թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։ …>>:
Ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանի կողմից հաշվի չի առնվել ամբաստանյալի անձը բնութագրող այն տվյալը, որ նա հանցագործության մեջ դրսևորել է առանձնապես ակտիվ դեր:
Հաստատված է այն հանգամանքը, որ Ա.Աղաբաբովան հանդիսացել է Ա.Սիմոնյանի նախկին ընկերուհին, տուժողին առևանգելու նախաձեռնությունը բխել է Ա.Սիմոնյանից, նա է ընկերներին ներգրավել առևանգման գործընթացին, չի հետևել իր հակաիրավական գործողությունները դադարեցնելուն ուղղված ընկերների հորդորներին։
Բացի կատարած հանցանքն ընդունելու փաստից, այլ մեղմացնող հանգամանքներ, առկա չեն: Նշված մեղմացնող հանգամանքի առկայությունը ողջամտորեն չի նվազեցնում նրան վերագրվող արարքի բնույթը և վտանգավորության աստիճանը:
Առկա չէր որևէ ռեալ նախադրյալ, ինչը կարող էր համոզմունք ձևավորել, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց ազատազրկման ձևով պատիժը փաստացի կրելու։ Դատարանը Ա.Սիմոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը կիրառելով՝ խախտել է նույն օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածների պահանջները, որը հանգեցրել է նյութական իրավունքի խախտմամբ ակնհայտ անհիմն և ապօրինի դատական ակտ կայացնելուն։
Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ, այն է՝ ճիշտ չի կիրառել քրեական օրենքը և դատավճռով նշանակված պատիժը չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին:
Բողոք բերած անձ` դատախազ Ա.Մնացականյանը խնդրել է պատժի մասով բեկանել Ա.Սիմոնյանի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի մայիսի 05-ի դատավճիռը, Ա.Սիմոնյանի նկատմամբ նշանակել առանց ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման համաչափ պատիժ:
30. Դատախազ Տ.Կարապետյանը պնդեց դատախազ Ա.Մնացականյանի վերաքննիչ բողոքը` խնդրեց այն բավարարել:
Ամբաստանյալ Ա.Սիմոնյանը և նրա պաշտպան Ա.Ղազարյանն առարկեցին վերաքննիչ բողոքի դեմ` խնդրեցին այն մերժել, օրինական ուժի մեջ թողնել Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով վերաքննիչ բողոքը՝ դրա հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, լսելով բողոքում ներկայացված հետևությունները հիմնավորելու մասին դատախազներ Ա.Մնացականյանի և Տ.Կարապետյանի ելույթները, ամբաստանյալ Ա.Սիմոնյանի և նրա պաշտպան Ա.Ղազարյանի վերաքննիչ բողոքի պատասխանները, ինչպես նաև ուսումնասիրելով, վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ներքին համոզմամբ, հանգում է հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել, Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը` թողնել օրինական ուժի մեջ, հետևյալ պատճառաբանությամբ.
31. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Խաբեության, վստահությունը չարաշահելու, բռնության կամ բռնություն գործադրելու սպառնալիքի միջոցով մարդուն գաղտնի կամ բացահայտ առևանգելը, եթե բացակայում են սույն օրենսգրքի 218-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության հատկանիշները՝
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ երկուսից հինգ տարի ժամկետով: …»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»։
Համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի համաձայն.
«1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ։
2. Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով սահմանված են պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները։
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները»։
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն.
<<1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձեով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին։
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները...>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <<Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը՝...
... 6) ենթակա է արդյոք պատժի ամբաստանյալն իր կատարած հանցանքի համար.
7) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի ամբաստանյալի նկատմամբ.
8) ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը...>>:
15. Առաջին ատյանի դատարանը դատավճռում արձանագրել է.
«... Հաշվի առնելով, որ ամբաստանյալներ Հայկ Ադամյանը, Միքայել Գրիգորյանը և Արման Սիմոնյանն իրենց առաջադրված մեղադրանքի հետ համաձայնվել են, այն հաստատվել է գործով ձեռք բերված ապացույցներով, դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալներ Հ. Ադամյանը, Մ. Գրիգորյանը և Ա. Սիմոնյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներին համապատասխան հանցավոր արարք կատարելու համար ենթակա են քրեական պատասխանատվության:
… Ամբաստանյալ Արման Սիմոնյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում, ինչպես կատարած հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այնպես էլ ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները` այն, որ ամբաստանյալը երիտասարդ է, հարևանների կողմից բնութագրվում է դրականորեն:
Որպես ամբաստանյալ Ա.Սիմոնյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ դատարանը դիտում է այն, որ վերջինս ինքնակամ ներկայացել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան, ինչպես նաև ամբաստանյալն առաջին անգամ հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ է կատարել միջին ծանրության հանցանքը:
Որպես ամբաստանյալ Ա. Սիմոնյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ դատարանը չի հայտնաբերել:
Տվյալ դեպքում դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Արման Սիմոնյանն իր կատարած հանցանքի համար ենթակա է պատժի և միաժամանակ հաշվի առնելով հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, հանգում է այն հետևության, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու, սակայն նրա վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնելու պայմաններում, իսկ Արման Սիմոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված չհեռանալու մասին ստորագրությունը պետք է թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: …>>: /քրեական գործ, հատոր 2, էջ 84-87/։
32. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածների դրույթներից հետևում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի և պատժաչափի, այնպես էլ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա՝ նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրվող ամբաստանյալ Ա.Սիմոնյանի նկատմամբ պատժի տեսակն ու չափը որոշելիս Առաջին ատյանի դատարանը ղեկավարվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով սահմանված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ըստ էության բազմակողմանի ստուգման ու օբյեկտիվ գնահատության է ենթարկել նաև ամբաստանյալ Ա.Սիմոնյանի կատարած հանցանքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, անձը բնութագրող տվյալները, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքները` մասնավորապես, որ երիտասարդ է, բնութագրվում է դրական, ինքնակամ ներկայացել է դատարան, առաջին անգամ հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ կատարել է միջին ծանրության հանցանք, ինչպես նաև պատիժն ու պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը` վերջինիս նկատմամբ նշանակել է համաչափ պատիժ:
Հաշվի առնելով վերոգրյալը, Առաջին ատյանի դատարանը հանգել է հիմնավոր հետևության, որ Ա.Սիմոնյանը նշանակված պատիժը չպետք է կրի և նրա ուղղվելը հնարավոր է առանց հասարակությունից մեկուսացնելու` նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել և սահմանվել է փորձաշրջան։
33. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի բովանդակությունից երևում է, որ փաստորեն պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն առանց ռեալ /իրական/ պատիժ նշանակելու դատապարտյալի ուղղվելու հնարավորության մասին։ Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։
34. Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը հանգամանորեն հետազոտելով գործում առկա նյութերն, ամբաստանյալի անձը բնութագրող, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքերը հիմնավոր հետևության է հանգել: Ուստի այդ առթիվ վերաքննիչ բողոքում բերած պատճառաբանությունները` Վերաքննիչ դատարանը հիմնավորված չի համարում:
Վերաքննիչ դատարանը հիմնավոր չի համարում վերաքննիչ բողոքի պատճառաբանությունը, որ Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի չի առել` ամբաստանյալ Ա.Սիմոնյանի կողմից կատարած հանցագործության մեջ դրսևորած առանձնապես ակտիվ դերը:
Առաջին ատյանի դատարանը հենց այդ հանգամանքը հաշվի առնելով է ամբաստանյալ Ա.Սիմոնյանի նկատմամբ ավելի խիստ պատիժ նշանակել` քան մյուս հանցակիցների նկատմամբ:
Առաջին ատյանի դատարանը պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս հաշվի է առել կատարված հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, ամբաստանյալ Ա.Սիմոնյանի անձը բնութագրող, նրա պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքները, հիմնավոր պատճառաբանելով գտել է, որ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժն ամբաստանյալ Ա.Սիմոնյանը չպետք է կրի, նրա ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը փաստացի կրելու: Առկա է Առաջին ատյանի դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն առանց քրեական պատիժ նշանակելու Ա.Սիմոնյանի ուղղվելու հնարավորության մասին: Առաջին ատյանի դատարանը բավարար չափով հիմնավորել է ամբաստանյալ Ա.Սիմոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրեսնգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման նպատակահարմարությունը:
Վերաքննիչ դատարանը ևս գտնում է, որ ամբաստանյալ Ա.Սիմոնյանի ուղղվելը և նոր հանցագործության կատարումը կանխելը հնարավոր է առանց պատիժը ռեալ կրելու, հնարավոր համարելով նրա վերադաստիարակումն առանց հասարակությունից մեկուսացնելու, նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով, ինչն ապահովում է՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ հոդվածների պահանջների կատարումը։ Վերաքննիչ դատարանը նման հետևության է հանգում նկատի ունենալով, որ տուժող Ա.Աղաբաբովան դիմումով հայտնել է, որ Ա.Սիմոնյանի նկատմամբ պարտք և պահանջ չունի ու չի առարկել արագացված դատաքննություն անցկացնելու դեմ:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալ Ա.Սիմոնյանի անձը բնութագրող, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքները մատնանշելով ղեկավարվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի որոշումների պահանջներով:
35. Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը պատճառաբանված, հիմնավոր և օրինական է, դատական ակտը բեկանելու օբյեկտիվ հիմքեր չկան ու վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի մայիսի 05-ի դատավճիռը` թողնել օրինական ուժի մեջ։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ հոդվածով, 394-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով, 402-րդ, 404-րդ հոդվածներով, 412-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 418-րդ հոդվածով Վերաքննիչ դատարանը
ՈՐՈՇԵՑ
1. Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ա.Մնացականյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել:
2. Արման Արայիկի Սիմոնյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 1-ին մասով` Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2015 թվականի մայիսի 05-ի դատավճիռը թողնել օրինական ուժի մեջ
3. Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Գ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ռ.ԲԱՐՍԵՂՅԱՆ

Ս.ՉԻՉՈՅԱՆ