ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

ԵԱՔԴ/0154/01/14


Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ

05 հունիսի 2017թ. ք.Երևան

ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ /այսուհետ`
Վերաքննիչ դատարան/ հետևյալ կազմով`


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Կ.ՂԱԶԱՐՅԱՆ
Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
քարտուղարությամբ` Մ.Մելքոնյանի
Մ.Սամսոնյանի

մասնակցությամբ`
պաշտպան` Ա.Հակոբյանի
քաղաքացիական հայցվորների ներկայացուցիչ` Հ.Ավետիսյանի


դռնբաց դատական նիստում ամբաստանյալ Գալուստ Եզնիկի Կուչուրյանի պաշտպան Ա.Հակոբյանի և քաղաքացիական հայցվորների ներկայացուցիչ Հ.Ավետիսյանի վերաքննիչ բողոքների հիման վրա վերանայելով <<Քրեական գործի վարույթը կասեցնելու մասին>> Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2017թ. փետրվարի 02-ի որոշումը

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. Թիվ 09113514 քրեական գործը հարուցվել է 20.12.2014թ. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Քանաքեռ-Զեյթուն քննչական բաժնի քննիչ Դ.Անտոնյանի կողմից` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով: Նույն որոշմամբ այն ընդունվել է վարույթ:
2. Նախաքննության մարմնի 2014թ. սեպտեմբերի 25-ի որոշմամբ Գ.Կուչուրյանը որպես մեղադրյալ է ներգրավվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
3. Նույն մարմնի 25.09.2014թ. որոշմամբ մեղադրյալ Գ.Կուչուրյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին:
4. 03.10.2014թ. Գ.Կուչուրյանի վերաբերյալ քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան:
5. Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր Ա.Մկրտչյանի 13.10.2014թ. որոշմամբ քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Գալուստ Եզնիկի Կուչուրյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 2-րդ մասով` ընդունվել է վարույթ, իսկ 20.10.2014թ. որոշմամբ` քրեական գործը նշանակվել է դատական քննության:
6. Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2015թ. հունվարի 23-ի դատավճռով Գ.Կուչուրյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և դատապարտվել է ազատազրկման 6 /վեց/ ամիս ժամկետով` զրկելով որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից` 2/երկու/ տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ Գ.Կուչուրյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել և սահմանվել է փորձաշրջան 2/երկու/ տարի ժամկետով:
Ամբաստանյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը դրվել է ՀՀ ԱՆ քրեակատարողական վարչության այլընտրանքային պատիժների կատարման բաժնի համապատասխան բաժանմունքի վրա:
Խափանման միջոց չհեռանալու մասին ստորագրությունը թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Տուժողի իրավահաջորդ Վ.Քոչինյանի կողմից ներկայացված քաղաքացիական հայցը բավարարվել է մասնակի և Գ.Կուչուրյանից հօգուտ Վ.Քոչինյանի որոշվել է բռնագանձել 800.000 /ութ հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ` որպես հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված վնասի հատուցում:
7. Ընդհանուր իրավասության վերոնշյալ դատավճռի դեմ 24.02.2015թ. վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել տուժողի իրավահաջորդ և քաղաքացիական հայցվոր Վ.Քոչինյանի ներկայացուցիչ Գ.Գրիգորյանը, որով խնդրել է Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի կողմից 23.01.2015թ. կայացված դատավճիռը բեկանել և փոփոխել` ճանաչել ՀՀ ԳԱԱ Ա.Բ.Նալբանդյանի անվան քիմիական ֆիզիկայի ինստիտուտ ՊՈԱԿ-ի տնօրենին որպես քաղաքացիական պատասխանող, քաղաքացիական հայցով պատասխանողներից համապարտության կարգով բռնագանձել 3.451.000 /երեք միլիոն չորս հարյուր հիսունմեկ հազար/ ՀՀ դրամ, որպես հանցագործությամբ նրանց ընտանիքին պատճառված նյութական վնասի հատուցում, որի մեջ մտնում է հիվանդանոցային, հուղարկավորության, գերեզմանի, դիահերձարանի, տրանսպորտային, հոգեհանգստի արարողությունների, տարբեր եկեղեցական և այլ ավանդական սովորույթների համաձայն գերեզման այցելելու և հյուրեր ընդունելու ծախսերը և 2.000.000 /երկու միլիոն/ ՀՀ դրամ, որպես հանցագործության հետևանքով նրանց ընտանիքին պատճառված բարոյական /ոչ նյութական/ վնասի հատուցում` բռնագանձումը տարածելով քաղաքացիական հայցով պատասխանողներին պատկանող գույքի, դրամական միջոցների և այլ եկամուտների վրա։
Ձեռնարկել քաղաքացիական հայցի ապահովման միջոցներ` արգելանք դնելով քաղաքացիական պատասխանողներին պատկանող գույքի, դրամական միջոցների և այլ եկամուտների վրա, կամ վերը նշված դատական ակտը բողոքարկվող մասով բեկանել և գործը ուղարկել առաջին ատյանի նույն դատարան այլ կազմով նոր քննություն իրականացնելու համար։
8. ՀՀ Վերաքննչ քրեական դատարանի 16.06.2015թ. որոշմամբ վերաքննիչ բողոքը բավարարվել է, Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2015թ. հունվարի 23-ի դատավճիռը` Գալուստ Եզնիկի Կուչուրյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, բեկանվել է քաղաքացիական հայցի մասով և գործն ուղարկվել ստորադաս դատարան` այլ կազմով նոր քննության` սահմանելով նոր քննության ծավալը:
9. Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր Լ.Ավետիսյանի 20.08.2015թ. որոշմամբ քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Գալուստ Եզնիկի Կուչուրյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 2-րդ մասով` ընդունվել է վարույթ, իսկ 10.05.2016թ. որոշմամբ` քրեական գործը նշանակվել է դատական քննության:
10. ՀՀ Նախագահի 22.03.2016թ. ՆՀ-243-Ա հրամանագրով դադարեցվել է Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր Լ.Ավետիսյանի Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավորի լիազորությունները:
Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր Ա.Նիկողոսյանի 25.04.2016թ. որոշմամբ քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Գալուստ Եզնիկի Կուչուրյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 2-րդ մասով` ընդունվել է վարույթ, իսկ 10.05.2016թ. որոշմամբ` քրեական գործը նշանակվել է դատական քննության:
11. Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 04.07.2016թ. որոշմամբ թիվ 09113514 քրեական գործով ամբաստանյալ Գ.Կուչուրյանի նկատմամբ նշանակվել է դատաբժշկական հանձնաժողովային փորձաքննություն:
12. Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2017թ. փետրվարի 02-ի որոշմամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետով թիվ ԵԱՔԴ/0154/01/14 քրեական գործի վարույթն ըստ մեղադրանքի Գ.Կուչուրյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հետագա վարույթը կասեցվել է` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետով:
13. 03.02.2017թ. Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր Ա.Նիկողոսյանը ամբաստանյալ Գ.Կուչուրյանի վերաբերյալ Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2015թ. հունվարի 23-ի դատավճռի չբեկանված մասն օրինական ուժի մեջ մտնելու վերաբերյալ կարգադրություն է ուղարկել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի պետական ծառայություն` դատավճիռն այդ մասով ի կատար ածելու համար:
14. Ընդհանուր իրավասության դատարանի 02.02.2017թ. որոշման դեմ փոստին հանձնելու միջոցով 13.02.2017թ. վերաքննիչ բողոք է բերել պաշտպան Ա.Հակոբյանը:
Նույն որոշման դեմ փոստին հանձնելու միջոցով 13.02.2017թ. վերաքննիչ բողոք է բերել նաև գործով քաղաքացիական հայցվորների ներկայացուցիչ Հ.Ավետիսյանը:
15. ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանի 24.02.2017թ. որոշմամբ ամբաստանյալ Գալուստ Եզնիկի Կուչուրյանի պաշտպան Ա.Հակոբյանի և քաղաքացիական հայցվորների ներկայացուցիչ Հ.Ավետիսյանի վերաքննիչ բողոքներն ընդունվել են Վերաքննիչ դատարանի վարույթ և գործը Վերաքննիչ դատարանի դռնբաց դատական նիստում քննության է նշանակվել 2017թ. մարտի 20-ին:

2. Առաջին ատյանի դատարանի պատճառաբանությունները.
16. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ հոդվածի հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
<<Քրեական գործով վարույթը դատախազի, քննիչի կամ դատարանի որոշմամբ ամբողջությամբ կամ համապատասխան մասով կարող է կասեցվել, եթե՝
/.../
4. մեղադրյալը ծանր հիվանդ է կամ գտնվում է Հայաստանի Հանրապետության սահմաններից դուրս, որոնց պատճառով չի կարող մասնակցել քրեական գործով վարույթին, եթե առանց նրա մասնակցության քրեական գործով հետագա վարույթն անհնար է.
/…/>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 302-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<Դատական քննությունը կատարվում է ամբաստանյալի մասնակցությամբ, որի դատարան ներկայանալը պարտադիր է, բացառությամբ 314.1-րդ հոդվածի 6-րդ մասով նախատեսված դեպքի>>։
Սույն որոշման մեջ վկայակոչված իրավական նորմերը համադրելով վկայակոչված թիվ 147/հձ փորձագետի եզրակացության հետևությունների հետ՝ դատարանն անհրաժեշտ է համարել նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 302-րդ հոդվածի բովանդակությունից հետևում է, որ օրենսդիրը որպես քրեական վարույթի հետագա ընթացքի անհնարինության պայմանների շարքին է դասում ամբաստանյալի բացակայությունը՝ հաշվի առնելով ամբաստանյալի վերաբերյալ ընթացող գործով իր իրավունքների և օրինական շահերի պաշտպանության կարևորությունը։ Այդ կանոնից որպես բացառություն օրենսդիրը համարում է <<նիստերի դահլիճից հեռացում>> դատական սանկցիայի կիրառումը, ինչպես նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 10-րդ կետով՝ այն է, երբ անձը մահացել է, սակայն գործի վարույթն անհրաժեշտ է մահացածի իրավունքների վերականգնման համար կամ ուրիշ անձանց նկատմամբ նոր ի հայտ եկած հանգամանքների կապակցությամբ գործը վերսկսելու համար։
Հետևաբար այն դեպքում, երբ այդ բացառությունը չի գործում, սակայն առկա են այլ հիմքեր, որոնք հանդիսանում են քրեական գործի հետագա ընթացքին ամբաստանյալի մասնակցության խոչընդոտ, ապա գործի վարույթը ենթակա է լինում կասեցման` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ հոդվածով։
Մասնավորապես, այդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետով օրենսդիրը նախատեսել է քրեական գործով վարույթի ընթացքը կասեցնելու այնպիսի հիմք, ինչպիսին է՝ ամբաստանյալի ծանր հիվանդությունը, որի պատճառով նա չի կարող մասնակցել քրեական գործով վարույթին և եթե առանց նրա մասնակցության քրեական գործով հետագա վարույթն անհնար է։
Փորձաքննության թիվ 147/հձ եզրակացության համաձայն Գ.Կուչուրյանի մոտ ներկայումս ախտորոշված հիվանդությունները հանդիսանում են խոչընդոտ՝ լիարժեք լսելու, ընկալելու, և դատական քննությանը մասնակցության համար, որը հանդիսանում է քրեական գործով վարույթի հետագա ընթացքը կասեցնելու օբյեկտիվ հիմք` նկատի ունենալով, որ առանց ամբաստանյալի մասնակցության նրա վերաբերյալ տարվող քրեական գործով հետագա վարույթն անհնար է։
Հետևաբար, հիմք ընդունելով վերոգրյալը՝ դատարանը գտել է, որ թիվ ԵԱՔԴ/0154/01/14 քրեական գործի հետագա վարույթը պետք է կասեցնել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետով:

3.Վերաքննիչ բողոքների հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Վերաքննիչ բողոքները քննվում է հետևյալ հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
17. Պաշտպան Ա.Հակոբյանն իր բերած վերաքննիչ բողոքում գտնում է, որ դատարանը, հաշվի առնելով Գալուստ Կուչուրյանի դիմումն այն մասին, որ վերջինս գտնվում է անկողնային վիճակում և ունի խոսելու, շարժվելու ֆիզիկական սահմանափակումներ, ուստի խնդրում է նիստն անցկացնել առանց իր ներկայության և, որ 2016թ. հունիսի 6-ին տեղի ունեցած դատական նիստին՝ չնայած, որ ներկայացել է, սակայն պատշաճ կերպով չի կարողացել լսել դատական նիստը նախագահողի հարցերը և պատասխանել դրան, 2016թ. հուլիսի 4-ին որոշում է կայացվել ամբաստանյալ Գ.Կուչուրյանի նկատմամբ նշանակել դատաբժշկական հանձնաժողովային փորձաքննություն, որի կատարումը հանձնարարել ՀՀ առողջապահության նախարարության <<Դատաբժշկական գիտագործնական կենտրոն>> պետական ոչ առևտրային կազմակերպությանը՝ միջգերատեսչական բժշկական փորձագիտական հանձնաժողովի կազմով։
2016թ. դեկտեմբերի 26-ին ստացվել է թիվ 147/հձ փորձագետի եզրակացությունը, որի համաձայն` <<Գ.Կուչուրյանը տառապում է մի շարք հիվանդություններով և վերջինիս մոտ ախտորոշված հիվանդությունների պայմաններում հիվանդությունները հանդիսանում են խոչընդոտ լիարժեք լսելու, ընկալելու և դատական քննությանը մասնակցելու համար և այդ հիվանդությունները ենթակա չեն բուժման, իսկ հիվանդը առողջացման>>։
Նման պայմաններում, դատարանը վկայակոչելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 302-րդ հոդվածը, 31-րդ հոդվածը, և դրանք համադրելով փորձագետի թիվ 147/հձ եզրակացության հետևությունների հետ, գտել է, որ գործի վարույթը ենթակա է կասեցման, քանի որ Գ.Կուչուրյանի մոտ ախտորոշված հիվանդությունները հանդիսանում են խոչընդոտ լիարժեք լսելու, ընկալելու և դատական քննությանը մասնակցելու համար և առանց ամբաստանյալի մասնակցության` նրա վերաբերյալ տարվող քրեական գործով հետագա վարույթն անհնար է։
Այսպիսով, դատարանը կիրառել է ՀՀ քրեական դատավարության 31-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետը, որը չպետք է կիրառեր։
Այսնիքն, դատարանը հիմք է ընդունել ամբաստանյալի ծանր հիվանդության փաստը։
Նշված հոդվածի համատեքստում ծանր հիվանդության հիմքով քրեական գործի վարույթը ենթակա է կասեցման, եթե հիվանդությունը իր բնույթով ծանր է, ժամանակավոր, բուժելի, խոչնդոտում է մեղադրյալի մասնակցությունը քրեական գործով վարույթին և հիվանդության փաստը հաստատված է բժշկական հանձնաժողովի, իսկ օրենքով հատկապես նախատեսված դեպքերում դատաբժշկական, դատահոգեբուժական կամ դատահոգեբանական բնագավառի փորձագետի եգրակացությամբ։
Քննարկվող պարագայում ամբաստանյալ Գ.Կուչուրյանի հիվանդությունները, ըստ միջգերատեսչական բժշկական հանձնաժողովի եզրակացության, ենթակա չեն բուժման, իսկ հիվանդը առողջացման։ Այսինքն, բացակայում է գործի վարույթը կասեցնելու և հետագայում նաև այն վերսկսելու հիմքը, այն է` ամբաստանյալի առողջանալու հեռանկարը։
Վերոշարադրյալից ելնելով` բողոք բերած անձը գտնում է, որ Գ.Կուչուրյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 2-րդ մասով գործի վարույթը ենթակա է կարճման` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի կարգով։
Գ.Կուչուրյանին մեղսագրվող արարքը դասվում է միջին ծանրության հանցագործությունների շարքին, աոաջին անգամ է կատարել իրեն մեղսագրվող ենթադրյալ արարքը, իրադրության փոփոխման հետևանքով Գ.Կուչուրյանը դադարել է հանրության համար վտանգավոր լինելուց։
Այսպես, հանցանքը կատարելուց հետո, Գ.Կուչուրյանի կյանքում տեղի են ունեցել փոփոխություններ, որոնք զրկում են վերջինիս նորից համանման հանցանք կատարելու օբյեկտիվ հնարավորությունից, մասնավորապես` Գ.Կուչուրյանն ազատվել է զբաղեցրած պաշտոնից, ինչպես նաև հիվանդացել է ծանր անբուժելի հիվանդությամբ, այսինքն նման պայմաններում նախկինում կատարած հանցանքի կատարում այլևս անհնարին է։
Այսպիսով, բողոք բերած անձը գտնում է, որ ամբաստանյալ Գ.Կուչուրյանի կյանքում, մասնավորապես զբաղեցրած պաշտոնից ազատվելու և առողջական վիճակի մեջ տեղի ունեցած վերոհիշյալ փոփոխությունները զրկում են նրան հասարակական հարաբերություններին այնպիսի վնաս պատճառելու հնարավորությունից, ինչպիսին նա պատճառել է նախքան այդ փոփոխությունը, այսինքն կատարված փոփոխությունը էականորեն նվազեցնում է նոր հանցանք կատարելու՝ ամբաստանյալի օբյեկտիվ հնարավորությունը և իջեցնում անձի հասարակության համար վտանգավորության աստիճանը, ինչը հիմք է նրան քրեական պատասխանատվությունից ազատելու համար։
18. Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 73-րդ և 376-379-րդ 380.1-րդ հոդվածներով, բողոք բերած անձը Վերաքննիչ դատարանին խնդրում է բեկանել և փոփոխել <<Քրեական գործի վարույթը կասեցնելու մասին>> Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2017թ. փետրվարի 02-ի որոշումը, իրադրության փոփոխման հիմքով ամբաստանյալ Գ.Կուչուրյանին ազատել քրեական պատասխանատվությունից, նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցված քրեական հետապնդումը դադարեցնել և քրեական գործի վարույթը կարճել:
19. Քաղաքացիական հայցվորների ներկայացուցիչ Հ.Ավետիսյանն իր բերած վերաքննիչ բողոքում գտնում է, որ թիվ ԵԱՔԴ/0154/01/14 քաղաքացիական գործի վարույթը կասեցնելու դատարանի որոշումն անհիմն է և անօրինական, քանի որ որոշում կայացնելիս դատարանը թույլ է տվել նյութական և դատավարական իրավունքի խախտումներ, ինչն ազդել է գործի ելքի վրա, արդյունքում կայացվել է ոչ իրավաչափ որոշում։ Դատարանը խախտել է <<Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին>> եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածը և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ, 302-րդ հոդվածները։
Դատարանը հաշվի չի առնել այն հանգամանքը, ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի ԵԱՔԴ/0154/01/14 քրեական գործով որոշման համաձայն` քրեական գործով դատավճիռը մտել է օրինական ուժի մեջ։ Դատավճիոը բեկանվել է միայն քաղաքացիական հայցի մասով։ Ուստի, դատարանի կողմից կիրառելի չեն ամբաստանյալի բացակայությամբ առողջական խնդիրներով պայմանավորված` գործի քննության անհնարինության մասին <<հիմնավորումները>>, հետևաբար գործը կասեցնելու որոշումը:
Դատարանը ուղղակի հարկ չի համարում կատարելու քաղաքացիական հայցի քննություն, հստակ հասկանալով, որ քաղաքացիական պատասխանող Գալուստ Կուչուրյանը երբեք չի ապաքինվի իր հիվանդություններից, և հարց է առաջանում` գործը կասեցնելով քաղպատասխանողի առողջության պատճառով` գործի քննությունը ինչի է սպասում դատարանը, որը 85 ամյա զառամյալ ծերունին, ով ունի բազմաթիվ անբուժելի հիվանդություններ, հրաշքով կապաքինվի, թե դատարանն ուղղակի զլանում է իր ուղղակի պարտականությունները կատարելուց։
Բողոքարկվող որոշմամբ դատարանր բացառում է քաղաքացիական հայցվորների դատական պաշտպանության և գործը ողջամիտ ժամկետում քննելու իրավունքը, որոնք հանդիսանում են Կոնվենցիայի նույն հոդվածով ամրագրված անձի արդար դատաքննության իրավունքի տարր, հետևաբար, գործի անհարկի ձգձգումները վտանգ են պարունակում նշված իրավունքի խախտման տեսանկյունից։
Սույն գործը քննվում է 2014 թվականից և միայն քաղաքացիական հայցի նոր քննության համար դատարանի համար խնդիր է քաղաքացիական գործով պատասխանողի աոողջական խնդիրները, որի պատճառով կասեցնում է գործի քննությունը։
20. Վերոգրյալի հիման վրա, բողոք բերած անձը Վերաքննիչ դատարանին խնդրում է ամբողջությամբ բավարարել վերաքննիչ բողոքը, բեկանել <<Քրեական գործի վարույթը կասեցնելու մասին>> Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2017թ. փետրվարի 02-ի որոշումը և կայացնել նոր դատական ակտ:

4.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ դատարանը, վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում վերանայելով առաջին ատյանի դատարանի որոշումը, հանգում է այն հետևության, որ վերաքննիչ բողոքները բավարարելու, և դատարանի որոշումը բեկանելու հիմքեր չկան` հետևյալ պատճառաբանությամբ:
21. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ հոդվածի հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետի համաձայն՝
<<Քրեական գործով վարույթը դատախազի, քննիչի կամ դատարանի որոշմամբ ամբողջությամբ կամ համապատասխան մասով կարող է կասեցվել, եթե՝
/.../
4. մեղադրյալը ծանր հիվանդ է կամ գտնվում է Հայաստանի Հանրապետության սահմաններից դուրս, որոնց պատճառով չի կարող մասնակցել քրեական գործով վարույթին, եթե առանց նրա մասնակցության քրեական գործով հետագա վարույթն անհնար է.
/…/>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 302-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<Դատական քննությունը կատարվում է ամբաստանյալի մասնակցությամբ, որի դատարան ներկայանալը պարտադիր է, բացառությամբ 314.1-րդ հոդվածի 6-րդ մասով նախատեսված դեպքի>>։
22. Ուսումնասիրելով սույն սույն քրեական գործի նյութերը Վերաքննիչ դատարանն արձանագրել է, որ հետևյալը.
Գ.Կուչուրյանին մեղադրանք է առաջադրվել և վերջինս դատապարտվել է այն բանի համար, որ նա, ՀՀ ԳԱԱ Նալբանդյանի անվ.քիմիական ֆիզիկայի ինստիտուտ ՊՈԱԿ-ի փականագործ Մանվել Կուչուրյանի հետ կատարել են աշխատանքներարհեստանոցի ջրամատակարարումը վերանորոգելու ուղղությամբ։ Հանդիսանալով արհեստանոցի վարիչ և տեխնիկայի անվտանգության կամ աշխատանքի պաշտպանության կանոնների պահպանման համար պատասխանատու անձ՝ մետաղական խողովակների վրա պարույրներ հանելու ընթացքում միացրել է հատոցը, խախտել անվտանգության կանոնները, որի հետևանքով հաստոցի վրա տեղադրված խողովակը պտտվել և հարվածել է Մանվել Քոչինյանի գլխին, որը ստացած մարմնական վնասվածքներից Սբ.Գրիգոր ուսավորիչ ԲԿ-ում մահացել է։
Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2015թ. հունվարի 23-ի դատավճռով Գ.Կուչուրյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և դատապարտվել է ազատազրկման 6 /վեց/ ամիս ժամկետով` զրկելով որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից` 2/երկու/ տարի ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ Գ.Կուչուրյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել և սահմանվել է փորձաշրջան 2/երկու/ տարի ժամկետով:
Տուժողի իրավահաջորդ Վ.Քոչինյանի կողմից ներկայացված քաղաքացիական հայցը բավարարվել է մասնակի և Գ.Կուչուրյանից հօգուտ Վ.Քոչինյանի որոշվել է բռնագանձել 800.000 /ութ հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ` որպես հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված վնասի հատուցում:
Ընդհանուր իրավասության վերոնշյալ դատավճռի դեմ 24.02.2015թ. վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել տուժողի իրավահաջորդ և քաղաքացիական հայցվոր Վ.Քոչինյանի ներկայացուցիչ Գ.Գրիգորյանը, որով խնդրել է Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի կողմից 23.01.2015թ. կայացված դատավճիռը բեկանել և փոփոխել` ճանաչել ՀՀ ԳԱԱ Ա.Բ.Նալբանդյանի անվան քիմիական ֆիզիկայի ինստիտուտ ՊՈԱԿ-ի տնօրենին որպես քաղաքացիական պատասխանող, քաղաքացիական հայցով պատասխանողներից համապարտության կարգով բռնագանձել 3.451.000 /երեք միլիոն չորս հարյուր հիսունմեկ հազար/ ՀՀ դրամ, որպես հանցագործությամբ նրանց ընտանիքին պատճառված նյութական վնասի հատուցում, որի մեջ մտնում է հիվանդանոցային, հուղարկավորության, գերեզմանի, դիահերձարանի, տրանսպորտային, հոգեհանգստի արարողությունների, տարբեր եկեղեցական և այլ ավանդական սովորույթների համաձայն գերեզման այցելելու և հյուրեր ընդունելու ծախսերը և 2.000.000 /երկու միլիոն/ ՀՀ դրամ, որպես հանցագործության հետևանքով նրանց ընտանիքին պատճառված բարոյական /ոչ նյութական/ վնասի հատուցում` բռնագանձումը տարածելով քաղաքացիական հայցով պատասխանողներին պատկանող գույքի, դրամական միջոցների և այլ եկամուտների վրա։
Ձեռնարկել քաղաքացիական հայցի ապահովման միջոցներ` արգելանք դնելով քաղաքացիական պատասխանողներին պատկանող գույքի, դրամական միջոցների և այլ եկամուտների վրա, կամ վերը նշված դատական ակտը բողոքարկվող մասով բեկանել և գործը ուղարկել առաջին ատյանի նույն դատարան այլ կազմով նոր քննություն իրականացնելու համար։
ՀՀ Վերաքննչ քրեական դատարանի 16.06.2015թ. որոշմամբ վերաքննիչ բողոքը բավարարվել է, Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2015թ. հունվարի 23-ի դատավճիռը` Գալուստ Եզնիկի Կուչուրյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, բեկանվել է քաղաքացիական հայցի մասով և գործն ուղարկվել ստորադաս դատարան` այլ կազմով նոր քննության` սահմանելով նոր քննության ծավալը:
Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանում 2016թ. մայիսի 10-ին ստացվել է Գ.Կուչուրյանի դիմումը, որով վերջինս ծնդրել է հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ ինքը գտնվում է անկողնային վիճակում և ունի խոսելու, շարժվելու ֆիզիկական սահմանափակումներ` նիստն անցկացնել առանց իր ներկայության>>։
2016թ. մայիսի 16-ին տեղի ունեցած դատական նիստին Գ.Կուչուրյանը չի ներկայացել, իսկ 2016թ. հունիսի 6-ին տեղի ունեցած դատական նիստին` չնայած, որ ներկայացել է, սակայն պատշաճ կերպով չի կարողացել լսել դատական նիստը նախագահողի հարցերը և պատասխանել դրանց։
Առաջին ատյանի դատարանը հետագա դատական նիստերին նրա մասնակցությունն ապահովելու հնարավորության հարցը լուծելու համար անհրաժեշտ է համարել պարզել, թե` Գ.Կուչուրյանն արդյո՞ք տառապում է որևէ ծանր հիվանդությամբ` թե ոչ, եթե այո` ապա ո՞ր պահից և ի՞նչ հիվանդությամբ, այդ հիվանդությունը հանդիսանում է արդյո՞ք խոչընդոտ` քրեական գործի դատական քննությանը նրա մասնակցությունն ապահովելու համար, ամբաստանյալ Գալուստ Կուչուրյանը ունի արդյո՞ք լսելու և ընկալելու դժվարություններ, որոնք խոչընդոտում են նրա մասնակցությանը դատական քննությանը, եթե ամբաստանյալ Գալուստ Կուչուրյանը տառապում է հիվանդությամբ, ապա այդ հիվանդությունը ենթակա է արդյո՞ք բուժման, իսկ հիվանդը` առողջացման և այդ դեպքում որքան ժամանակ անց պետք է նշանակվի նոր փորձաքննություն։
Քանի որ այդ հարցերը պարզելու համար անհրաժեշտ են դատական բժշկության բնագավառի հատուկ մասնագիտական գիտելիքներ, ուստի առաջին ատյանի 04.07.2016թ. որոշմամբ Գ.Կուչուրյանի նկատմամբ նշանակվել է դատաբժշկական հանձնաժողովային փորձաքննություն։
Թիվ 147/հձ միջգերատեսչական դատաբժշկական փորձաձաքննության եզրակացության համաձայն` <<Գալուստ Կուչուրյանը տառապում է հետևյալ հիվանդություններով՝ <<Դիսցիրկուլյատոր աթերոսկլերոտիկ էնցեֆալոպատիա 3-րդ աստիճան, Պարկինսոնի համախտանիշ, ակինետիկո-ռիգիդ ձև, խիստ արտահայտված կոորդինատոր-ուղեղիկային, ստատիկո-դինամիկ և մնեստիկ խանգարումներով։ Տարիքային մակուլոդեգեներացիա։ Հիպերտոնիկ ռետինոպաթիա։ Երկկողմանի նեյրո-սենսոր ծանրալսություն` 3-4-րդ աստիճանի>>։
Որոշել հիվանդությունների առաջացման ստույգ վաղեմությունը՝ հնարավոր չէ, սակայն հարկ է նշել, որ ինչպես և նշվել է <<Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ>> ԲԿ-ից տրված հետազոտության արդյունքներով, չի բացառվում, որ հիվանդությունները ունենան մոտ 10 տարվա վաղեմություն։
Գ.Կուչուրյանի մոտ ներկայումս ախտորոշված հիվանդությունների առկայության պայմաններում վերջիններս՝ հիվանդությունները հանդիսանում են խոչընդոտ լիարժեք լսելու, ընկալելու, և դատական քննությանը մասնակցության համար։
Գ.Կուչուրյանի մոտ ախտորոշված հիվանդությունները եթակա չեն բուժման, իսկ հիվանդը` առողջացման>>։
Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրելով, որ փորձաքննության թիվ 147/հձ եզրակացության համաձայն` Գ.Կուչուրյանի մոտ ներկայումս ախտորոշված հիվանդությունները հանդիսանում են խոչընդոտ՝ լիարժեք լսելու, ընկալելու, և դատական քննությանը մասնակցության համար, որը հանդիսանում է քրեական գործով վարույթի հետագա ընթացքը կասեցնելու օբյեկտիվ հիմք` նկատի ունենալով, որ առանց ամբաստանյալի մասնակցության նրա վերաբերյալ տարվող քրեական գործով հետագա վարույթն անհնար է, հիմնավորված կերպով եկել է այն հետևության, որ թիվ ԵԱՔԴ/0154/01/14 քրեական գործի հետագա վարույթը պետք է կասեցնել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետով նախատեսված հիմքով`նկատի ունենալով, որ ամբաստանյալը ծանր հիվանդ է:
23. Ինչ վերաբերվում է պաշտպան Ա.Հակոբյանի վերաքննիչ բողոքի այն պնդմանը, թե <<…Գ.Կուչուրյանի վերաբերյալ քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի կարգով` իրադրության փոփոխման հետևանքով>>, ապա Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ Գ.Կուչուրյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղավոր ճանաչելու և դատապարտելու վերաբերյալ Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2015թ. հունվարի 23-ի դատավճիռն այդ մասով չի բեկանվել, դատավճիռը չբեկանված մասով օրինական ուժի մեջ է մտել 2015թ. հուլիսի 17-ին, և 03.02.2017թ. դատավճիռն ի կատար ածելու մասին կարգադրություն է ուղարկվել համապատասխան մարմիններին: Այսինքն, այդ մասով ունենք օրինական ուժի մեջ մտած դատավճիռ, որը ենթակա չէ բեկանման կամ փոփոխման:
24. Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը ամբաստանյալ Գալուստ Եզնիկի Կուչուրյանի պաշտպան Ա.Հակոբյանի և քաղաքացիական հայցվորների ներկայացուցիչ Հ.Ավետիսյանի վերաքննիչ բողոքների քննության արդյունքում հանգում է այն հետևության, որ բերված վերաքննիչ բողոքը բավարարելու, իսկ դատական ակտը բեկանելու հիմքեր չկան, նկատի ունենալով, որ դատարանը որոշում կայացնելիս թույլ չի տվել նյութական և դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտումներ, որոնք կարող էին հանգեցնել դատական սխալի:
Ելնելով վերոգրյալներից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ և 394-րդ հոդվածներով, Վերաքննիչ քրեական դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

1. Ամբաստանյալ Գ.Կուչուրյանի պաշտպան Ա.Հակոբյանի և քաղաքացիական հայցվորների ներկայացուցիչ Հ.Ավետիսյանի վերաքննիչ բողոքները մերժել, իսկ <<Քրեական գործի վարույթը կասեցնելու մասին>> Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2017թ. փետրվարի 02-ի որոշումը թողնել օրինական ուժի մեջ:
2. Սույն որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք կարող է բերվել այն հրապարակելու օրվանից մեկամսյա ժամկետում` ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատին:

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐª Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ

ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Կ.ՂԱԶԱՐՅԱՆ

Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

Գործ No ԵԱՔԴ/0154/01/14
ԴԱՏԱՎՃԻՌ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

ՙ23՚ հունվարի 2015թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը

նախագահությամբ` դատավոր Ա.Մկրտչյանի
քարտուղարությամբ` Օ.Կիրակոսյանի
Շ.Վանոյանի
Հ.Արտաշեսյանի
մասնակցությամբ`
մեղադրող Ն.Աշրաֆյանի
պաշտպան Է.Վարդանյանի
տուժողի իրավահաջորդներ Է.Քոչինյանի
Վ.Քոչինյանի
տուժողի իրավահաջորդի
ներկայացուցիչ Գ.Գրիգորյանի

Դատարանում, դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Գալուստ Եզնիկի Կուչուրյանի /1932 թվականի մարտի 10-ին Ուկրաինայի Հանրապետության Խարկով քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, չի աշխատում, ամուսնացած, նախկինում չդատված, բնակվող ք.Երևան, Նոր Արեշ 22-րդ փողոցի 7/1 տանը/, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:

Գործի դատավարական նախապատմությունը
2014թ. ապրիլի 10-ին հարուցվել է թիվ 09113514 քրեական գործը:
2014թ. սեպտեմբերի 25-ին Գալուստ Կուչուրյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
2014թ. սեպտեմբերի 25-ին Գալուստ Կուչուրյանի նկատմամբ խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին:
2014թ. հոկտեմբերի 10-ին թիվ 09113514 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան:

Գործի փաստական հանգամանքները
Նախաքննության մարմինն ամբաստանյալ Գալուստ Կուչուրյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղադրանք է առաջադրել այն արարքի համար, որ ՙնա 2014 թվականի մարտի 28-ին, ժամը 12:00-ի սահմաններում, ՙՀՀ ԳԱԱ Նալբանդյանի անվան քիմիական ֆիզիկայի ինստիտուտ՚ ՊՈԱԿ-ի փականագործ՝ Մանվել Սամվելի Կուչուրյանի հետ, կատարել են աշխատանքներ արհեստանոցի ջրամատակարարումը վերականգնելու ուղղությամբ: Հանդիսանալով արհեստանոցի վարիչ և տեխնիկայի անվտանգության կամ աշխատանքի պաշտպանության կանոնների պահպանման համար պատասխանատու անձ՝ մետաղական խողովակների վրա պարույրներ հանելու ընթացքում միացրել է հաստոցը, խախտել է անվտանգության կանոնները, որի հետևանքով հաստոցի վրա վրա տեղադրված խաղովակը պտտվել և հարվածել է Մանվել Քոչինյանի գլխին, որը ստացած մարմնական վնասվածքներից 07.04.2014թ. «Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչե Բ/Կ-ում մահացել է՚:

Ապացույցների հետազոտում
Առաջադրված մեղադրանքում դատաքննության փուլում ամբաստանյալ Գալուստ Կուչուրյանն իրեն մեղավոր է ճանաչել մասնակի և օգտվելով իր դատավարական իրավունքից հրաժարվել է ցուցմունքներ տալուց և նշեց, որ պնդում է նախաքննության փուլի ցուցմունքները: Նախաքննության փուլում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2014 թվականի մարտի 28-ին, ժամը 12:00-ի սահմաններում քիմիական ֆիզիկայի ինստիտուտի արհեստանոցում Մ. Քոչինյանի հետ միասին մետաղական խողովակի վրա պարույրներ անելու նպատակով խառատային հաստոցի վրա աշխատանքներ կատարելիս վերջինիս ասել է խողովակի հակառակ կողմից ավելի հաստ տրամագծի խողովակ անցկացնի մյուս խողովակի միջով, որպեսզի կարողանա բռնել խողովակը: Հաստոցը աշխատեցնելու պահին Մ. Քոչինյանն էլ ավելի հաստ տրամագծի խողովակը մտցրել է բարակ խողովակի մեջ և պահել այն, որպեսզի չշարժվի: Տեսնելով, որ Մ. Քոչինյանն արդեն բռնել է խողովակի մյուս ծայրը, ինքը միացրել է հաստոցը, սակայն մի քանի վայրկյան անց խողովակի այն հատվածը, որը բռնել էր Մ. Քոչինյանը, դուրս պրծնելով վերջինիս ձեռքերից հարվածել է գլխին, որի հետևանքով վերջինս մահացել է:

Ամբաստանյալ Գալուստ Կուչուրյանին առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորվել է նաև դատաքննությամբ հետազոտված ներքոհիշյալ ապացույցներով.

Տուժողի իրավահաջորդ Վարսենիկ Քոչինյանը դատաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ 2014 թվականի փետրվարի 28-ին ամուսինը աշխատանքի է գնացել ժամը 09:00-ին: Ժամը 12:30-ի սահմաններում իրեն են զանգահարել ինստիտուտից և ասել, որ ամուսնու հետ դժբախտ դեպք է տեղի ունեցել և նրան տեղափոխել էին« ՙՍուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ՚ Բ/Կ: Հասնելով հիվանդանոց իմացել է, որ ամուսինը արհեստանոցի վարիչ Գալուստ Կուչուրյանի հետ խառատային հաստոցի միջոցով խողովակի վրա պարույրներ հանելու պահին, խողովակի վերջնամասը պտտվել և հարվածել է ամուսնու գլխին: Հիվադանոցի վերակենդանացման բաժնում շուրջ 10 օր ծանր վիճակում մնալուց հետո իր ամուսինը մահացել է:
Տուժողի իրավահաջորդը միաժամանակ նշել է, որ հանցագործության հետևանքով իրեն գույքային և բարոյական վնաս է պատճառվել և պահանջել է փոխհատուցում:

Վկա Լևոն Ներսիսյանը դատաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ աշխատում է նշված ինստիտուտում ինովացիայի և ընդհանուր հարցերի գծով փոխտնօրեն: 2014 թվականի փետրվարի 28-ին առավոտյան ինքը շրջայցի է գնացել ինստիտուտի տարածքով, որից հետո էլ իր մոտ է եկել Աշոտ Մաթևոսյանը, որը գնացել էր շինարարության համար անհրաժեշտ շինանյութ գնելու: Ա. Մաթևոսյանի հետ փոքր ինչ զրուցելուց հետո, վերջինս դուրս է եկել իր աշխատասենյակից և գնացել հանձնարարված աշխատանքները կատարելու: Մոտ 40 րոպե անց՝ ժամը 12:00-ի սահմաններում, իր մոտ է եկել Ա. Մաթևոյանը և հայտնել, որ Մանվել Քոչինյանին տեղափոխել են հիվանդանոց՝ խառատային հաստոցի վրա աշխատելիս մարմնական վնասվածք ստանալու հետևանքով: Հետագայում ինքը իմացել է, որ Մանվել Քոչինյանը, առանց որևէ հրահանգի կամ էլ թույլտվության օգնել է Գալուստ Կուչուրյանին խառատային հաստոցի օգնությամբ մետաղյա խողովակի վրա պարույր անելուն: Սակայն քանի օր խողովակը եղել է թեք դիրքի վրա այն առաջացրել էր ճոճ, որի հետևանքով էլ խողովակը դուրս է եկել և հարվածել է Մ. Քոչինյանի գլխին: Վկան միաժամանակ նշել է, որ իրենք օգտագործում են մետաղապլաստե խողովակներ և իրենց ինստիտուտում մետաղյա խողովակներ օգտագործելու որևէ անհրաժեշտություն չի եղել:

Վկա Երվանդ Ասատրյանը դատաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ 2014 թվականի փետրվարի 28-ին առավոտյան ինքը և Մանվել Քոչինյանը միասին գտնվել են Մ. Քոչինյանի արհեստանոցում: Այդ օրը Մ. Քոչինյանը պետք է ջուր անցկացներ Գ. Կուչուրյանի արհեստանոցում: Մի քանի ժամ անց, երբ ինքը դուրս է եկել արհեստանոցից, տեսել է Աշոտ Մաթևոսյանին վազելիս դեպի Գ. Կուչուրյանի արհեստանոց: Ա. Մաթևոսյանի հետ մտնելով Գ. Կուչուրյանի արհեստանոց տեսել է Մ. Քոչինյանին անգիտակից գետնին պառկած վիճակում: Այդ ժամանակ իմացել է, որ խառատային հաստոցի օգնությամբ մետաղյա խողովակի վրա պարույր անելիս խողովակի ծայրը հարվածել է Մ. Քոչինյանի գլխին: Տեսնելով Մ. Քոչինյանի վիճակը, իրենք շտապօգնություն են կանչել և նրան տեղափոխել ՙՍուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ Բ/Կ՚:

Վկա Աշոտ Մաթևոսյանը դատաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ 2014 թվականի փետրվարի 28-ին Մանվել Քոչինյանը և Գալուստ Կուչուրյանը վերջինիս արհեստանոցում աշխատել են նույն արհեստանոցի ջրամատակարարումը վերականգնելու համար: Ժամը 12:00-ի սահմաններում, երբ ինքը մտել է Գ. Կուչուրյանի արհեստանոց վերջինս կանգնած է եղել խառատային հաստոցի մոտ, իսկ Մանվել Քոչինյանն էլ հաստոցի հետևի մասում: Ներս մտնելուն պես Գ. Կուչուրյանը միացրել է խառատային հաստոցը և մի քանի վայրկյան անց ինքը նկատել է, որ Մ. Քոչինյանն ընկել է գետնին: Մոտենալով Մ. Քոչինյանին հասկացել է, որ խառատային հաստոցի հետևի մասից դուրս եկած խողովակի ծայրը պտտվել և հարվածել է նրա գլխին: Քանի որ Մ. Քոչինյանը անգիտակից վիճակում էր իրենք շտապօգնություն են կանչել և Մ. Քոչինյանին տեղափոխել հիվանդանոց: Վակն միաժամանակ նշել է, որ իրենց ինստիտուտում ջրամատակարարման վերականգնման աշխատանքները պետք է կատարվեին միայն մետաղապլաստե խողովակներով: Խառատային հաստոցի վրա աշխատանքներ կատարելու հանձնարարություն որևթ մեկը չի տվել և նրանք այդ աշխատանքները կատարել են ինքնագլուխ: Մանվել Քոչինյանը եղել է 6-րդ կարգի փականագործ , իսկ Գալուստ Կուչուրյանը արհեստանոցի վարիչ:


Դատաբժշկական փորձագետի թիվ 363 եզրակացության համաձայն Մանվել Քոչինյանի մահը վրա է հասել գլխուղեղի կենսականորեն կարևորագույն ֆունկցիաների սուր խանգարումից, փակ, բութ գանգուղեղային վնասվածք ստանալու հետևանքով, որոնք գտնվում են ուղղակի պատճառական կապի մեջ՝ մահվան անմիջական պատճառի հետ: Սույն հետևությունը հիմնավորվում է դիակի դատաբժշկական փորձաքննությամբ հայտնաբերված գլխուղեղի արախնոիդալ, սուբարախնոիդալ, միջգալարային ու ներուղեղային մանր ու մեծ արյունահավաքներով, արյունազեղումներով, գլխուղեղի արտահայտված այտուցով, արյունազեղումներով՝ պարանոցի ձախ կեսում և գլխի մաշկի տակ, ձախ ականջախեցու առաջնային մակերեսի սալջարդ վերքով, գանգի հիմի ոսկրերի կոտրվածքով, որոնք պատճառվել են՝ կենդանության օրոք, բութ, կոշտ առակարկաներով, հնարավոր է որոշման մեջ նշված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում, չի բացառվում նաև բութ, կոշտ առարկայի անմիջական ազդեցության հետևանքով, որոնք կենդանի անձանց մոտ համարվում են՝ առողջությանը ծանր վնաս առաջացնող, կյանքին վտանգ սպառնացող, իսկ տվյալ դեպքում՝ բերել է մահվան: Համաձայն՝ համապատասխան բժշկական փաստաթղթերի տվյալների, քաղաքացի Մանվել Քոչինյանի մահը վրա է հասել՝ 07.04.2014թ. ժամը՝ 05:40-ին, ինչը չի հակասում դիակի դատաբժշկական փորձաքննության տվյալներին:
գ/թ 37-44

Դատատեխնիկական փորձագետի թիվ 14-2403 եզրակացության համաձայն, ելնելով կատարված հետազոտութ¬յունների արդյունքներից և հաշվի առնելով Մանվել Քոչինյանի մարմնական վնասվածք ստանալու վերաբերյալ հարուցված թիվ 09113514 քրեական գործի նյութերում առկա տվյալները, ինչպես նաև հիմնվելով Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարան (Պոլիտեխնիկ) ՊՈԱԿ-ի Մեքենաշինական ֆակուլտետի ՄԱՏՍ ամբիոնի դոցենտ Վ. Մ. Հովհաննիսյանի կողմից 21.05.2014թ. տրված՝ թիվ 03/Ֆ-5/1151-14 գրությամբ՝ տվյալ հաստոցի շահագործման պայմանների վերաբերյալ մասնագիտական կարծիքի վրա՝ փորձագետը եզրակացրել է, որ վերը նկարագրված դժբախտ դեպքի անմիջական պատճառը արհեստանոցի վարիչ Գալուստ Կուչուրյանի և տուժողի՝ Մանվել Քոչինյանի կողմից ինքնակամ կերպով, խառատային հաստոցի շահագործման տարրական պայմանների չիմացության պատճառով, դրանց անտեսման հետևանքով՝ հաստոցի շահագործման անվտանգության կանոնների կոպիտ խախտումն է։
Սույն պարագայում հաստոցի շահագործման անվտանգության տեխնիկայի կանոնների, աշխատանքային օրենսգրքի վերը նշված հոդվածների, աշխատանքային պայմանագրերի և պաշտոնեական հրահանգների որոշ դրույթների խախտումների համար պատասխանատու են ՊՈԱԿ-ի արհեստանոցի վարիչ Գալուստ Կուչուրյանը /որը ընդհանրապես իրավունք չուներ շահագործելու խառատային հաստոցը, չպետք է թույլ տար հաստոցը աշխատելուց 2-րդ անձի մասնակցությունը մշակման պրոցեսին, քանի որ ինքը չունի խառատի որակավորում և ըստ իր բացատրության՝ հաստոցի շահագործման որոշ հարցերին իրեն ընդհամենը ծանոթացրել է տվյալ արհեստանոցում աշխատող և հանգստի անցած նախկին խառատը/ և տուժող Մանվել Քոչինյանը /որը ընդհանրապես չպետք է հաստոցի շահագործման ժամանակ մասնակից լիներ մշակման պրոցեսին/։
գ/թ 128-139

Ամբաստանյալ Գալուստ Կուչուրյանին մեղսագրվող արարքը հիմնավորվել է նաև.

Դեպքի վայրի զննության արձանագրությամբ ձեռք բերվածխ փաստական տվյալներով:
գ/թ 6-7

Նախաքննության ընթացքում վարույթն իրականացնող մարմնին ներկայացված Գալուստ Կուչուրյանի աշխատանքային պայմանագրի և աշխատանքային պայմանագրում փոփոխություններ կատարելու մասին համաձայնագրի պատճենները որպես այլ փաստաթուղթն ապացույց ճանաչելու մասին որոշմամբ:
գ/թ 100-103



Դատարանի իրավական վերլուծությունները
Դատարանը հետազոտելով գործով ձեռք բերված յուրաքանչյուր ապացույց, գնահատելով թույլատրելիության վերաբերելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ղեկավարվելով օրենքով, ներքին համոզմամբ, գտնում է, որ ամբաստանյալ Գալուստ Կուչուրյանի մեղավորությունը` տեխնիկայի անվտանգության կանոնները խախտելու և տուժող Մանվել Քոչինյանին անզգուշությամբ մահ պատճառելու մեջ, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, ապացուցված է:
Վերոհիշյալ հանցանքի կատարման համար ամբաստանյալը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի, որը նա պետք է կրի:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայնª ՙՀանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացիª համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայնª ՙպատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ եւ արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայնª ՙՊատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ՙՀանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայնª ՙՊատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործությանª հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվումª պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով՚:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 2012թ. նոյեմբերի 1-ին Սերոբ Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ՍԴ/0109/01/12 գործով արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. ՙ(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն:
Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի գրեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրագրված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի:
Այնսինքն` առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է:
(…) Պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից (տես Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 14-րդ, 22-23-րդ կետերը)՚:
Ամբաստանյալ Գալուստ Կուչուրյանի անձը բնութագրող տվյալներ, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ դատարանը հաշվի է առնում, որ նա 82 տարեկան է, մասնակիորեն ընդունել է մեղքը, առաջին անգամ հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ կատարել է միջին ծանրության հանցանք:.
Ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ դատարանը չի արձանագրել:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն`
ՙ1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մաuին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիu դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները (...)՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի բովանդակային վերլուծությունից երևում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու չափանիշները երկուսն են.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի համապատասխան հոդվածների սանկցիաներով նախատեսված կալանք, ազատազրկում կամ կարգապահական գումարտակում պահելը պատիժների առկայությունը:
Դատարանի համոզված լինելը, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը ռեալ /իրական/ կրելու:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իր 12.06.2007թ. թիվ ՎԲ-124/07 որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման կապակցությամբ արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ վկայակոչված հոդվածի կիրառումը հանցագործությունների տեսակների, հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, այնպես էլ անձանց շրջանակի հետ կապված որևէ սահմանափակման չի ենթարկվում և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմք է համարում դատարանի համոզվածությունը, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց որոշակի պատժատեսակները ռեալ կիրառելու:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է ՙՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է:
Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պետք է դատարանը հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները: Կարևորն այն է, որ հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու՚:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը մեկ այլ` Գուրգեն Մարտիրոսյանի վերաբերյալ 01.02.2008 թվականի թիվ ՎԲ-01/08 որոշմամբ նշել է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում սահմանված իրավադրություները անհրաժեշտ են մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, այսինքն պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս իրավասու դատարանը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է քննարկի նաև պատժի սոցիալական արդարության վերականգնման և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը: ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է, որ սոցիալական արդարությունը վերականգնելու և պատժի ենթարկվածին ուղղելու մասին կարող է վկայել հանցագործությունից հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը:
Անձի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված հարցերին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է նաև ՎԲ-192/07 և ՎԲ-50/07, որոշումներում, վերահաստատել է իրավական դիրքորոշումն այն մասին, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, այնուհանդերձ, դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը: Դատարանի կողմից նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին: Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար կարևոր նշանակություն ունեն հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, մեղքի ձևը, հանցավորի կողմից այդ հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը:
Դատարանը վերուծելով և գնահատելով գործի վերոհիշյալ փաստական հանգամանքները, հաշվի առնելով Գալուստ Կուչուրյանին վերագրվող արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, նրա անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում` պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների համակցությունը, ինչպես նաև` պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, հանգում է հետևության, որ Գալուստ Կուչուրյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու և նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 2-րդ մասով կատարած հանցանքի համար ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանակաորեն չկիրառելու միջոցով սույն գործով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին: Տվյալ դեպքում` դրանով կապահովվեն նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները:
Դատարանը գտնում է, որ տուժողի իրավահաջորդ Վարսենիկ Քոչինյանի կողմից ներկայացված քաղաքացիական հայցը պետք է բավարարել մասնակի` 800.000 /ութ հարյուր հազար/ ՀՀ դրամի չափով, քանի որ քաղաքացիական հայցում ներկայացվել է ոչ միայն հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված վնասը, այլև բաց թողնված օգուտը և բարոյական վնասը:
Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ, 134-րդ, 163-րդ, 357-360-րդ, 365-րդ, 369-373-րդ և 379-րդ հոդվածներով, դատարանը`

ՎՃՌԵՑ

Գալուստ Եզնիկի Կուչուրյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում 6/վեց/ ամիս ժամկետով` զրկելով որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից:
Կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը և Գալուստ Կուչուրյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան 2 /երկու/ տարի ժամկետով:
Ամբաստանյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել ՀՀ ԱՆ քրեակատարողական վարչության այլընտրանքային պատիժների կատարման բաժնի համապատասխան բաժանմունքի վրա:
Գալուստ Կուչուրյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն չհեռանալու մասին, թողնել անփոփոխ, մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Տուժողի իրավահաջորդ Վարսենիկ Քոչինյանի կողմից ներկայացված քաղաքացիական հայցը բավարարել մասնակի և Գալուստ Կուչուրյանից հօգուտ Վարսենիկ Քոչինյանի բռնագանձել 800.000 /ութ հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ` որպես հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված վնասի հատուցում:
Դատավճիռը, բացի ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքից, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում:




ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԿՐՏՉՅԱՆ

ԵԱՔԴ/0154/01/14




ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

Հայաստանի Հանրապետության
վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշում
Գործ թիվ ԵԱՔԴ/0154/01/14
Նախագահող դատավոր՝ Ս.Համբարձումյան
Դատավորներ՝ Մ.Պետրոսյան
Կ.Ղազարյան

ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան)

նախագահությամբ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
մասնակցությամբ դատավորներ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ
Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ
Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ
Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ
Ս.ՕՀԱՆՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ
2017 թվականի դեկտեմբերի 20-ին ք.Երևանում
դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով Գալուստ Եզնիկի Կուչուրյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2017 թվականի հունիսի 5-ի որոշման դեմ քաղաքացիական հայցվորների ներկայացուցիչ Հերմինե Ավետիսյանի վճռաբեկ բողոքը,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. Նախաքննության մարմնի՝ 2014 թվականի ապրիլի 10-ի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է թիվ 09113514 քրեական գործը՝ Մանվել Սամվելի Քոչինյանին անզգուշությամբ մահ պատճառելու դեպքի առթիվ։
2014 թվականի սեպտեմբերի 25-ին Գալուստ Եզնիկի Կուչուրյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել չհեռանալու մասին ստորագրությունը։
2014 թվականի հոկտեմբերի 10-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ մուտքագրվել է Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ` նաև Առաջին ատյանի դատարան)։
2. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2015 թվականի հունվարի 23-ի դատավճռով Գալուստ Եզնիկի Կուչուրյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 157-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 6 (վեց) ամիս ժամկետով` զրկելով որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով։ Դատարանը որոշել է Գալուստ Կուչուրյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի հիման վրա պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան 2 (երկու) տարի ժամկետով։ Դատարանը որոշել է նաև տուժողի իրավահաջորդ Վարսենիկ Քոչինյանի կողմից ներկայացված քաղաքացիական հայցը բավարարել մասնակի և Գալուստ Կուչուրյանից հօգուտ Վարսենիկ Քոչինյանի բռնագանձել 800.000 (ութ հարյուր հազար) ՀՀ դրամ` որպես հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված վնասի հատուցում։
3. Քաղաքացիական հայցվորի ներկայացուցիչ Գ.Գրիգորյանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ` նաև Վերաքննիչ դատարան) 2015 թվականի հունիսի 16-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքը բավարարել է, Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը` քաղաքացիական հայցի մասով բեկանել և գործն ուղարկել է ստորադաս դատարան` այլ կազմով նոր քննության` սահմանելով նոր քննության ծավալը։
4. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2017 թվականի փետրվարի 2-ի որոշմամբ քրեական գործով վարույթը կասեցվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետով նախատեսված հիմքով։
2017 թվականի փետրվարի 3-ին Առաջին ատյանի դատարանը Գ.Կուչուրյանի վերաբերյալ 2015 թվականի հունվարի 23-ի դատավճռի չբեկանված մասն օրինական ուժի մեջ մտնելու և այն ի կատար ածման ենթակա լինելու վերաբերյալ կարգադրություն է ուղարկել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի պետական ծառայություն։
5. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2017 թվականի փետրվարի 2-ի որոշման դեմ վերաքննիչ բողոքներ են ներկայացրել ամբաստանյալ Գ.Կուչուրյանի պաշտպան Ա.Հակոբյանը և քաղաքացիական հայցվորների ներկայացուցիչ Հ.Ավետիսյանը։
Վերաքննիչ դատարանի՝ 2017 թվականի հունիսի 5-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքները մերժվել են, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2017 թվականի փետրվարի 2-ի որոշումը` թողնվել օրինական ուժի մեջ։
6. Վերաքննիչ դատարանի՝ 2017 թվականի հունիսի 5-ի որոշման դեմ քաղաքացիական հայցվորների ներկայացուցիչ Հ.Ավետիսյանի վճռաբեկ բողոքը Վճռաբեկ դատարանի՝ 2017 թվականի հոկտեմբերի 19-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ։
Դատավարության մասնակիցների կողմից վճռաբեկ բողոքի պատասխան չի ներկայացվել։

Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.
7. Նախաքննության մարմինը Գ.Կուչուրյանին մեղադրանք է առաջադրել «(...) այն բանի համար, որ նա, (...) [հ]անդիսանալով արհեստանոցի վարիչ և տեխնիկայի անվտանգության կամ աշխատանքի պաշտպանության կանոնների պահպանման համար պատասխանատու անձ` մետաղական խողովակների վրա պարույրներ հանելու ընթացքում միացրել է հաստոցը, խախտել է անվտանգության կանոնները, որի հետևանքով հաստոցի վրա տեղադրված խողովակը պտտվել և հարվածել է Մանվել Քոչինյանի գլխին, որը ստացած մարմնական վնասվածքներից 07.04.2014թ. «Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ» Բ/Կ-ում մահացել է» (տե՛ս Քրեական գործ, հատոր 1, թերթ 148)։
8. Տուժողի իրավահաջորդ և քաղաքացիական հայցվոր Վ.Քոչինյանը սույն գործով քաղաքացիական հայց է ներկայացրել Առաջին ատյանի դատարան` ընդդեմ Գալուստ Կուչուրյանի և ՀՀ ԳԱԱ Ա.Բ.Նալբանդյանի անվան քիմիական ֆիզիկայի ինստիտուտ ՊՈԱԿ-ի` խնդրելով վերջիններիցս համապարտության կարգով բռնագանձել 3.451.000 ՀՀ դրամ, որպես հանցագործությամբ իրենց ընտանիքին պատճառված նյութական վնասի հատուցում, ինչպես նաև 2.000.000 ՀՀ դրամ, որպես հանցագործության հետևանքով իրենց ընտանիքին պատճառված բարոյական (ոչ նյութական) վնասի հատուցում՝ բռնագանաձումը տարածելով պատասխանողներին պատկանող գույքի, դրամական միջոցների և այլ եկամուտների վրա (տե՛ս Քրեական գործ, հատոր 2, թերթեր 45-57)։
9. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2015 թվականի հունվարի 23-ի դատավճռի համաձայն. «Դատարանը գտնում է, որ տուժողի իրավահաջորդ Վարսենիկ Քոչինյանի կողմից ներկայացված քաղաքացիական հայցը պետք է բավարարել մասնակի` 800.000 /ութ հարյուր հազար/ ՀՀ դրամի չափով, քանի որ քաղաքացիական հայցում ներկայացվել է ոչ միայն հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված վնասը, այլև բաց թողնված օգուտը և բարոյական վնասը» (տե՛ս Քրեական գործ, հատոր 2, թերթեր 93-100)։
9.1. Վերոնշյալ դատավճիռը քաղաքացիական հայցի մասով բեկանելու և գործը ստորադաս դատարան` այլ կազմով նոր քննության ուղարկելու մասին Վերաքննիչ դատարանի՝ 2015 թվականի հունիսի 16-ի որոշման համաձայն. «(...) Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանը, քննության առարկա չդարձնելով ՀՀ ԳԱԱ Ա.Բ.Նալբանդյանի անվան քիմիական ֆիզիկայի ինստիտուտ ՊՈԱԿ-ի դեմ ներկայացված քաղաքացիական հայցը և կայացրած դատավճռով չլուծելով այն, թույլ է տվել քրեադատավարական օրենքի էական խախտում, որը ազդել է (...) գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, (...) [և չի] կարող վերացվել Վերաքննիչ դատարանում` դատական քննությամբ։
(...)
Նոր քննության ընթացքում Առաջին ատյանի դատարանը պետք է քննության առնի ՀՀ ԳԱԱ Ա.Բ.Նալբանդյանի անվան քիմիական ֆիզիկայի ինստիտուտ ՊՈԱԿ-ի վերաբերյալ քաղաքացիական հայցը և լուծի այն։
(...)» (տե՛ս Քրեական գործ, հատոր 3, թերթեր 57-65)։
10. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2017 թվականի փետրվարի 2-ի որոշման մեջ արձանագրված է հետևյալը. «Փորձաքննության թիվ 147/հձ եզրակացության համաձայն Գ.Կուչուրյանի մոտ ներկայումս ախտորոշված հիվանդությունները հանդիսանում են խոչընդոտ՝ լիարժեք լսելու, ընկալելու, և դատական քննությանը մասնակցության համար, որը հանդիսանում է քրեական գործով վարույթի հետագա ընթացքը կասեցնելու օբյեկտիվ հիմք` նկատի ունենալով, որ առանց ամբաստանյալի մասնակցության նրա վերաբերյալ տարվող քրեական գործով հետագա վարույթն անհնար է։
(...) Հետևաբար, հիմք ընդունելով վերոգրյալը` Դատարանը գտնում է, որ թիվ ԵԱՔԴ/0154/01/14 քրեական գործի հետագա վարույթը պետք է կասեցնել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետով» (տե՛ս Քրեական գործ, հատոր 5, թերթեր 124-129)։
10.1. Առաջին ատյանի դատարանի կողմից 2017 թվականի փետրվարի 3-ին ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի պետական ծառայության պետին հասցեագրված կարգադրության մեջ նշված է հետևյալը. «(...) Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի՝ 2015թ. հունվարի 23-ի դատավճռի չբեկանված մասն օրինական ուժի մեջ է մտել 2015 թվականի հուլիսի 17-ին և ենթակա է ի կատար ածման» (տե՛ս Քրեական գործ, հատոր 5, թերթեր 135-136, 137-138)։
11. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2017 թվականի փետրվարի 2-ի որոշման դեմ բերված վերաքննիչ բողոքների քննության արդյունքում Վերաքննիչ դատարանի՝ 2017 թվականի հունիսի 5-ին կայացված որոշման մեջ արձանագրված է հետևյալը. «Վերաքննիչ դատարանը (...) պաշտպան Ա.Հակոբյանի և քաղաքացիական հայցվորների ներկայացուցիչ Հ.Ավետիսյանի վերաքննիչ բողոքների քննության արդյունքում հանգում է այն հետևության, որ (...) դատական ակտը բեկանելու հիմքեր չկան, նկատի ունենալով, որ դատարանը որոշում կայացնելիս թույլ չի տվել նյութական և դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտումներ, որոնք կարող էին հանգեցնել դատական սխալի» (տե՛ս Քրեական գործ, հատոր 6, թերթեր 51-60)։
12. Վճռաբեկ դատարան ներկայացված մահվան վկայականի պատճենից երևում է, որ Գալուստ Եզնիկի Կուչուրյանը 2017 թվականի նոյեմբերի 29-ին մահացել է (տե՛ս Քրեական գործ, հատոր 6, թերթ 159)։

Վճռաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
13. Բողոքի հեղինակի կարծիքով Վերաքննիչ դատարանի` 2017 թվականի հունիսի 5-ի որոշումն անօրինական է և անհիմն, այն կայացվել է նյութական և դատավարական իրավունքի խախտումներով, որոնք ազդել են գործի ելքի վրա։ Բողոքաբերը մասնավորապես նշել է, որ սույն գործի վարույթը կասեցնելու որոշմամբ թույլ են տրվել «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի (այսուհետ` նաև Կոնվենցիա) 6-րդ հոդվածի և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ հոդվածի խախտումներ։
Բողոքաբերն ընդգծել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2015 թվականի հունվարի 23-ի դատավճիռը բեկանվել է միայն քաղաքացիական հայցի մասով, իսկ մնացած մասով` մտել է օրինական ուժի մեջ։ Մինչդեռ Առաջին ատյանի դատարանը, անտեսելով այդ հանգամանքը, կայացրել է գործի վարույթը կասեցնելու մասին որոշում՝ պատճառաբանելով, որ առանց ամբաստանյալի մասնակցության նրա վերաբերյալ քննվող քրեական գործով հետագա վարույթն անհնար է։ Իսկ Վերաքննիչ դատարանը համաձայնել է Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դիրքորոշման հետ և անփոփոխ թողել ոչ իրավաչափ դատական ակտը։
Բողոքաբերը նշել է, որ բազմաթիվ անբուժելի հիվանդություններ ունեցող 85-ամյա քաղաքացիական պատասխանող Գալուստ Կուչուրյանի դեմ ներկայացված քաղաքացիական հայցը քննության չառնելով և քրեական գործի վարույթը քաղաքացիական պատասխանողի առողջական խնդիրներով պայմանավորված կասեցնելով, Առաջին ատյանի դատարանն ուղղակի չի կատարել քաղաքացիական հայցը քննության ենթարկելու իր պարտականությունը` թույլ տալով դատական պաշտպանության և ողջամիտ ժամկետում գործի քննության իրավունքերի խախտում։
14. Վերոշարադրյալի հիման վրա բողոք բերած անձը խնդրել է բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2017 թվականի փետրվարի 2-ի և Վերաքննիչ դատարանի՝ 2017 թվականի հունիսի 5-ի որոշումները և կայացնել նոր դատական ակտ։

Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
15. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջև բարձրացված իրավական հարցը հետևյալն է. իրավաչափ են արդյոք միայն քաղաքացիական հայցի մասով քրեական գործի քննության շրջանակներում ամբաստանյալի ծանր հիվանդության հիմքով գործի վարույթը կասեցնելու մասին ստորադաս դատարանների հետևությունները։
16. ՀՀ Սահմանադրության 61-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`«Յուրաքանչյուր ոք ունի իր իրավունքների և ազատությունների արդյունավետ դատական պաշտպանության իրավունք»։
ՀՀ Սահմանադրության 63-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Յուրաքանչյուր ոք ունի անկախ և անաչառ դատարանի կողմից իր գործի արդարացի« հրապարակային և ողջամիտ ժամկետում քննության իրավունք»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 58-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`«Տուժող է ճանաչվում այն անձը, ում քրեական օրենսգրքով չթույլատրված արարքով անմիջականորեն պատճառվել է բարոյական, ֆիզիկական կամ գույքային վնաս։ Տուժող է ճանաչվում նաև այն անձը, ում կարող էր անմիջականորեն պատճառվել բարոյական, ֆիզիկական կամ գույքային վնաս, եթե ավարտվեր քրեական օրենսգրքով չթույլատրված արարք կատարելը»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 60-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`«Քաղաքացիական հայցվոր է ճանաչվում քրեական գործով վարույթի ընթացքում հայց ներկայացրած ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձը, որի նկատմամբ բավարար հիմքեր կան ենթադրելու, որ նրան քրեական օրենսգրքով չթույլատրված արարքով պատճառվել է քրեական դատավարության կարգով հատուցման ենթակա գույքային վնաս»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 80-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`«Տուժողի իրավահաջորդ է ճանաչվում նրա մերձավոր ազգականներից մեկը, որը ցանկություն է հայտնել քրեական գործով վարույթում իրականացնել մահացած կամ իր կամքն արտահայտելու ունակությունը կորցրած տուժողի իրավունքները և պարտականությունները»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 80-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «Տուժողի իրավահաջորդը քրեական գործով վարույթին մասնակցում է տուժողի փոխարեն և ունի վերջինիս իրավունքները և պարտականությունները, բացի ցուցմունքներ տալու և տուժողի անձից անբաժանելի այլ իրավունքներից և պարտականություններից։ (...)»։
17. Վճռաբեկ դատարանը Ս.Անտոնյանի վերաբերյալ որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ «(...) քրեական դատավարությունն իրականացվում է ոչ միայն հանցագործությունը բացահայտելու և մեղավորներին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու, այլև հանցագործության արդյունքում տուժողի իրավունքների և օրինական շահերի պաշտպանությունն ապահովելու նպատակով։ Այլ խոսքով՝ տուժողի իրավունքների և օրինական շահերի պաշտպանության ապահովումը հանդիսանում է քրեական դատավարության կարևորագույն խնդիրներից մեկը։
(...)
(...) տուժողի իրավաչափ շահերի շրջանակում է նրան հասցված վնասի վերականգնումը, (...)» (տե՛ս Սուսաննա Անտոնյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2013 թվականի փետրվարի 15-ի թիվ ԵԿԴ/0077/11/12 որոշման 25-26-րդ կետերը)։
Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ հանցագործության արդյունքում տուժած անձն արդար դատաքննության հիմնարար իրավունքը կրող սուբյեկտ է։ Ընդ որում, միջազգային-իրավական մի շարք փաստաթղթերով որպես պետության պարտավորություն է սահմանվում հենց տուժողի (հանցագործության արդյունքում տուժած անձի) իրավունքների արդյունավետ պաշտպանության ապահովումը։
18. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 1-ին հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Քրեական դատավարության օրենսդրությամբ սահմանված վարույթի կարգը պարտադիր է դատարանների, հետաքննության, նախաքննության և դատախազության մարմինների, ինչպես նաև դատավարության մասնակիցների համար»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետի համաձայն`«Քրեական գործով վարույթը դատախազի, քննիչի կամ դատարանի որոշմամբ ամբողջությամբ կամ համապատասխան մասով կարող է կասեցվել, եթե` (...) մեղադրյալը ծանր հիվանդ է (...), որ[ի] պատճառով չի կարող մասնակցել քրեական գործով վարույթին, եթե առանց նրա մասնակցության քրեական գործով հետագա վարույթն անհնար է»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 302-րդ հոդվածի համաձայն. «Դատական քննությունը կատարվում է ամբաստանյալի մասնակցությամբ, որի դատարան ներկայանալը պարտադիր է (...)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 305-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված է, որ. «Քաղաքացիական պատասխանողի կամ նրա ներկայացուցչի չներկայանալը չի խոչընդոտում դատական քննությունը շարունակելուն և քաղաքացիական հայցը քննելուն»։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական գործով վարույթի կասեցումը, օբյեկտիվ հանգամանքներով պայմանավորված, գործի վարույթի ժամանակավոր ընդմիջումն է։ Գործով վարույթը կասեցվում է, եթե գործի քննության ընթացքում առաջ են գալիս դրա քննությունը շարունակելուն խոչընդոտող այնպիսի հանգամանքներ, որոնք սպառիչ թվարկված են օրենքով։
Հաշվի առնելով, որ դատական քննությանը ամբաստանյալի մասնակցությունը պարտադիր է, հետևաբար նրա` ծանր հիվանդության հետևանքով գործով վարույթին մասնակցելու անկարողությունը հիմք է գործի վարույթը կասեցնելու համար։ Մինչդեռ օրենսդիրը հնարավոր է համարում դատական քննությունը շարունակելը և քաղաքացիական հայցը քննելը քաղաքացիական պատասխանողի բացակայությամբ։ Հետևաբար այն դեպքում, երբ քրեական գործը քննվում է միայն քաղաքացիական հայցի մասով (օրինակ` վերադաս ատյանի կողմից միայն քաղաքացիական հայցի մասով գործը նոր քննության ուղարկելու արդյունքում) և անձը, կորցնելով ամբաստանյալի կարգավիճակը, հանդես է գալիս միայն որպես քաղաքացիական պատասխանող, ապա քրեական գործի վարույթը կասեցնելու քննարկվող հիմքը կիրառելի չէ։
19. Սույն գործի փաստերի համաձայն՝ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից 2015 թվականի հունվարի 23-ին կայացված դատավճռի չբեկանված մասն օրինական ուժի մեջ է մտել 2015 թվականի հուլիսի 17-ին, և այդ պահից Գ.Կուչուրյանը դադարել է տվյալ գործով լինել ամբաստանյալ։ Իսկ Գ.Կուչուրյանի և ՀՀ ԳԱԱ Ա.Բ.Նալբանդյանի անվան քիմիական ֆիզիկայի ինստիտուտի դեմ հարուցված հայցի դատական քննության շրջանակներում Գ.Կուչուրյանը հանդես է եկել միայն որպես քաղաքացիական պատասխանող, ում չներկայանալը չի խոչընդոտել գործի քննությանը։
Մինչդեռ Առաջին ատյանի դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 305-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ղեկավարվելու և քաղաքացիական հայցը քննելու փոխարեն անհիմն որոշում է կայացրել քրեական գործի վարույթը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետի հիման վրա կասեցնելու մասին։
20. Նախորդ կետում մեջբերված փաստերը գնահատելով սույն որոշման 18-րդ կետում շարադրված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո` Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ միայն քաղաքացիական հայցի մասով քրեական գործի քննության շրջանակներում ամբաստանյալի ծանր հիվանդության հիմքով գործի վարույթը կասեցնելու մասին ստորադաս դատարանների հետևությունները իրավաչափ չեն։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քաղաքացիական հայցը քննելու փոխարեն քրեական գործի վարույթը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետի հիմքով կասեցնելու մասին որոշում կայացնելով՝ Առաջին ատյանի դատարանն անհամաչափորեն սահմանափակել է տուժողի իրավահաջորդ և քաղաքացիական հայցվոր Վ.Քոչինյանի իրավունքներն ու օրինական շահերը։
Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ սույն գործով ստորադաս դատարանները թույլ են տվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետի և 305-րդ հոդվածի 2-րդ մասի խախտումներ, որոնք ազդել են գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, ինչը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 398-րդ և 406-րդ հոդվածների համաձայն, հիմք է Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2017 թվականի փետրվարի 2-ի և Վերաքննիչ դատարանի՝ 2017 թվականի հունիսի 5-ի որոշումները բեկանելու համար։
21. Միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ Գալուստ Կուչուրյանը 2017 թվականի նոյեմբերի 29-ին մահացել է, որպիսի պայմաններում քաղաքացիական հայցը պետք է թողնել առանց քննության։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 155-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն`«Քրեական դատավարությունում հարուցված քաղաքացիական հայցը, որը դատարանի կողմից թողնվել է առանց քննության, կարող է հետագայում հարուցվել քաղաքացիական դատավարության կարգով»։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ դատապարտյալ Գ.Կուչուրյանի մահվան կապակցությամբ քաղաքացիական հայցն առանց քննության թողնելու հանգամանքը տուժողի իրավահաջորդին չի զրկում քաղաքացիական դատավարության կարգով համապատասխան հայց հարուցելու հնարավորությունից։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության (2005 թվականի նոյեմբերի 27-ի փոփոխություններով) 91-րդ, 92-րդ հոդվածներով, Հայաստանի Հանրապետութ¬յան քրեական դատավարության օրենսգրքի 16-րդ, 39-րդ, 43-րդ, 3611-րդ, 419-րդ, 422-423-րդ հոդվածներով և Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգրքի 20-րդ հոդվածով` Վճռաբեկ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

1. Վճռաբեկ բողոքը բավարարել մասնակիորեն։ Գալուստ Եզնիկի Կուչուրյանի վերաբերյալ «Քրեական գործի վարույթը կասեցնելու մասին» Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի՝ 2017 թվականի փետրվարի 2-ի որոշումը և այն օրինական ուժի մեջ թողնելու մասին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2017 թվականի հունիսի 5-ի որոշումը բեկանել։
2. Տուժողի իրավահաջորդ Վարսենիկ Քոչինյանի քաղաքացիական հայցը թողնել առանց քննության՝ քաղաքացիական պատասխանող Գալուստ Կուչուրյանի մահվան կապակցությամբ։
3. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում դատական նիստերի դահլիճում հրապարակման պահից, վերջնական է և ենթակա չէ բողոքարկման։


Նախագահող՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ Դատավորներ` Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ
Ե.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ
Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ
Ս.ՕՀԱՆՅԱՆ