Գործ հ.
ԵԱՔԴ/0130/01/14

Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ ՈՒ Թ Յ ՈՒ Ն
Վ Ե Ր Ա Ք Ն Ն Ի Չ Ք Ր Ե Ա Կ Ա Ն Դ Ա Տ Ա Ր Ա Ն

Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

«19» դեկտեմբերի 2014թ. ք. Երևան

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
/այսուհետ նաև`Վերաքննիչ դատարան/ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ա. ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՄԵՂԱԴՐՈՂ` Ա.ԹՈՒՄԱՆՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ` Գ.ՆԱԼԲԱՆԴՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ` Հ.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆԻ

դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ` գործով մեղադրող Ա.Թումանյանի վերաքննիչ բողոքը` բերված Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի /այսուհետ նաև` Դատարան/ 2014 թվականի հոկտեմբերի 27-ի դատավճռի դեմ, քրեական գործով ըստ մեղադրանքի` Հայկ Ժիրայրի Կարապետյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 358.1-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 4-րդ կետով,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
Զինվորական ծառայության պարտականությունները կատարելու կապակցությամբ վերադասի (ենթակայի) նկատմամբ այլ բռնություն գործադրելու դեպքի առթիվ, Երևանի կայազորի զինվորական դատախազությունում 22.07.2014 թվականին` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 358.1-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 4-րդ կետի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 90208714 քրեական գործը:
23.07.2014 թվականին թիվ 90208714 քրեական գործն ուղարկվել է ՀՀ ՊՆ քննչական ծառայության 4-րդ կայազորային քննչական բաժին և 25.07.2014 թվականին ընդունվել վարույթ:
31.07.2014 թվականին Հայկ Կարապետյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել զորամասի հրամանատարության հսկողությանը հանձնելը:
05.08.2014 թվականին Հայկ Կարապետյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 358.1-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 4-րդ կետով:
22.08.2014 թվականին թիվ 90208714 քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան:
Դատարանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 27-ի դատավճռով Հայկ Ժիրայրի Կարապետյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 358.1-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 4-րդ կետով և դատապարտել ազատազրկման` 4 /չորս/ տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ Հայկ Կարապետյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել և սահմանվել է փորձաշրջան` մեկ /1/ տարի ժամկետով:
Ամբաստանյալ Հայկ Կարապետյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` հրամանատարության հսկողությանը հանձնելը, թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Ամբաստանյալ Հայկ Կարապետյանի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը հանձնարարվել է ՀՀ ԱՆ քրեակատարողական վարչության նրա բնակության վայրի այլընտրանքային պատիժների կատարման բաժնին: Փորձաշրջանի սկիզբը հաշվվել է քրեակատարողական վարչության այլընտրանքային պատիժների կատարման բաժնում Հայկ Կարապետյանին հաշվառման վերցնելու օրվանից:
Տուժող Ա.Մկրտչյանի քաղաքացիական հայցի հարցը համարվել է լուծված:
Վճռվել է. ապացույց ճանաչված և քրեական գործին կցված ՀՀ ՊՆ 14203 զորամասի հրամանատարի 323 ելքով գրությունը, ՀՀ ՊՆ Երևանի կայազորի ՌՈ բաժնի պետին 10.07.2014 թվականի ուղղված զեկուցագիրը և 835 ելքով հեռախոսագիրը պահել քրեական գործում:
Գործի քննությունն իրականացվել է դատական քննության արագացված կարգով:
Դատավճռի դեմ Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Ա.Թումանյանը բերել է վերաքննիչ բողոք, որով խնդրել է այն մասնակիորեն բեկանել և փոփոխել` վերացնելով ամբաստանյալի նկատմամբ կիրառված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը:
Վերաքննիչ բողոքի առթիվ գրավոր պատասխան չի ստացվել:
Վերաքննիչ դատարանի 2014 թվականի նոյեմբերի 27-ի որոշմամբ մեղադրողի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և գործը նշանակվել է քննության ՀՀ վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով:

2.Գործի փաստական հանգամանքները.
Ամբաստանյալ Հայկ Կարապետյանը, ծառայելով ՀՀ ՊՆ 24923 զորամասում, որպես 2-րդ հետախուզական ջոկի 5-րդ հետախուզական վաշտի 3-րդ խմբի 2-րդ ջոկի հրամանատար, կոչումով կրտսեր սերժանտ, 2014 թվականի հուլիսի 5-ին, ժամը 07:30-ի սահմաններում 5-րդ վաշտի ննջարանում, մաքրության աշխատանքները ոչ պատշաճ կատարելու հարցի շուրջ վիճաբանել է ՀՀ զինված ուժերի ներքին ծառայության կանոնագրքի 32-րդ և 34-րդ հոդվածներով սահմանված կարգի համաձայն ծառայողական դիրքով և զինվորական կոչումով ստորադաս /ենթակա/ հանդիսացող նույն զորամասի 2-րդ հետախուզական ջոկի 5-րդ հետախուզական վաշտի 2-րդ խմբի 1-ին ջոկի հետախույզ-ռադիոհեռախոսավար, եֆրեյտոր Ասքանազ Վարդանի Մկրտչյանի հետ և նրա նկատմամբ գործադրել է այլ բռնություն մեկ անգամ աջ ափի դաստակի հատվածով հարվածել է վերջինիս դեմքին քթի շրջանում պատճառելով թեթև վնաս առողջության կարճատև քայքայումով:

3.Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոնշյալ հիմնավորումներով:
Բողոք բերած անձը գտել է, որ Դատարանի 27.10.2014 թվականի դատավճիռը` պատժի մասով օրինական, հիմնավորված և արդարացի չէ ու ենթակա է փոփոխման` բերելով հետևյալ հիմնավորումները.
Դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ՝ նյութական իրավունքի խախտում՝ ամբաստանյալ Հայկ Կարապետյանի նկատմամբ կիրառվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը, որը ենթակա չէր կիրառման։ Հաշվի չի առնվել, որ Հայկ Կարապետյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը կխաթարի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածով նախատեսված՝ արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքը, ինչպես նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակները։ Այդ խախտումն իր բնույթով էական է և ազդել է գործի ելքի վրա, որի արդյունքում ընդունված դատական ակտն օրինական, հիմնավորված և պատճառաբանված չէ։
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար կարևոր նշանակություն ունեն հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, մեղքի ձևը, հանցավորի կողմից այդ հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը։
Մեջբերումներ կատարելով Վճռաբեկ դատարանի` Դավիթ Հովհաննիսյանի վերաբերյալ գործով 18.12.2009 թվականի թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09, Թամարա Տեր- Գրիգորյանի վերաբերյալ գործով 26.10.2007 թվականի թիվ ՎԲ-192/07, Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ գործով 17.02.2009 թվականի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08, Պարույր Ստյոպայի Բայրամյանի վերաբերյալ գործով 01.06.2007 թվականի թիվ ՎԲ-84/07, Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 30.11.2007 թվականի թիվ ՎԲ-201/07 որոշումներից, բողոքաբերը փաստել է, որ թե ՀՀ քրեական օրենսգրքի, թե նախադեպային իրավունքի, մասնավորապես՝ Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումների համաձայն, դատարանն անձի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չի կիրառում երկու պայմանների միաժամանակյա առկայության դեպքում՝ երբ հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու /հաշվի առնելով կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա/ և երբ ապահովվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված պատժի նպատակների իրացումը, որոնք են` սոցիալական արդարության վերականգնումը, հանցանք կատարած անձին ուղղելը և նոր հանցանքների կանխումը։
Փաստել է, որ ամբաստանյալ Հայկ Կարապետյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու անհրաժեշտության վերաբերյալ իր եզրահանգումները Դատարանը հիմնավորել է Վճռաբեկ դատարանի մի շարք որոշումներով՝ առանց Հայկ Կարապետյանին մեղսագրվող արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը հաշվի առնելու։
Դատարանը որպես Հայկ Կարապետյանի անձը բնութագրող տվյալներ հաշվի է առել, որ նա հանցագործությունից անմիջապես հետո տուժողին բժշկական օգնություն է ցույց տվել, նախկինում դատված չի եղել, երիտասարդ է, զղջում է կատարած արարքի համար, ժամկետային զինծառայությանը մնացել է մեկ ու կես ամիս ժամկետ, զորամասի հրամանատարության կողմից բնութագրվում է դրական, ՀՀ պաշտպանության նախարարի կողմից պարգևատրվել է «թանկարժեք նվեր» /ժամացույց/ խրախուսանքով, հաշտվել է տուժողի հետ, ինչպես նաև վերջինիս խնդրանքն ամբաստանյալի նկատմամբ մեղմ պատիժ նշանակելու հարցում։ Ամբաստանյալի պատասխանատվությունն և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներ չի արձանագրել։
Ըստ բողոքաբերի` որպես ամբաստանյալ Հայկ Կարապետյանի անձը բնութագրող տվյալ չի կարող դիտվել այն, որ նա երիտասարդ է և զինծառայությանը մնացել է մեկ ու կես ամիս ժամկետ, քանի որ ՀՀ զինված ուժերում ծառայելը դա ամբաստանյալի պոզիտիվ պարտականությունն է, ինչպես նաև դատավարության մասնակցի կողմից մյուսի նկատմամբ իր իրավունքի իրականացումից հրաժարվելը չի կարող մեկնաբանվել ի օգուտ դատավարության այլ մասնակցի։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ գործով 17.02.2009 թվականի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 և Հրանտ Պարանյանի վերաբերյալ գործով 31.05.2014 թվականի թիվ ԵԷԴ/0132/01/13 որոշումների վկայակոչմամբ, բողոք բերած անձը փաստել է, որ ամբաստանյալ Հայկ Կարապետյանին մեղսագրվող արարքը նույնպես դասվում է ծանր հանցագործությունների թվին, ինչը հանցավորի և նրա արարքի բարձր հանրային վտանգավորության մասին վկայող հանգամանք է։
Բացի այդ, դատական ակտում թվարկված բնութագրող տվյալները, որոնք ոչ մի կերպ ի զորու չեն ողջամտորեն նվազեցնելու կատարած արարքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, չեն վկայում հասարակական վտանգավորության բացակայության մասին և Հայկ Կարապետյանի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու օբյեկտիվ հիմք չեն։ Կատարած արարքը կարող է համատարած բնույթ կրել ՀՀ զինված ուժերում։
Փաստել է, որ նշանակված պատիժը պայամանականորեն չկիրառելիս Դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները։ Կարևորն այն է, որ հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ ամբաստանյալի ուղղումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, սակայն Դատարանն անտեսելով կատարված հանցագործության բնույթը, առանձնահատկությունները, հասարակական վտանգավորության աստիճանը, առանց հիմնավոր պատճառաբանության նրա նկատմամբ նշանակել է պատիժ՝ ազատազրկում 4 տարի ժամկետով, պատիժը պայմանականորեն չի կիրառել, սահմանելով փորձաշրջան 1 տարի ժամկետով, և դրանով իսկ խախտել կատարած արարքի ու նշանակված պատժի համաչափության վերաբերյալ նյութական իրավունքի /ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ հոդվածների/ և Վճռաբեկ դատարանի վերոհիշյալ որոշման պահանջները, խաթարել պատժի նպատակները, խախտել սահմանադրորեն պաշտպանվող շահերի անհրաժեշտ հավասարակշռությունը։
Վերոգրյալի հիման վրա, բողոք բերած անձը խնդրել է Դատարանի 27.10.2014 թվականի դատավճիռը մասնակիորեն բեկանել և փոփոխել` վերացնելով ամբաստանյալ Հայկ Կարապետյանի նկատմամբ կիրառված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը։


4.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջների` վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
Ըստ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 381-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջների` վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը ներկայացվում են բացառապես վերաքննիչ բողոքում, և դրանք չեն կարող փոփոխվել և լրացվել գործի դատական քննության ընթացքում:
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 386-րդ հոդվածի պահանջների` վերաքննիչ բողոքի հիման վրա վերաքննիչ դատարանն ստուգում է գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման և քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեական դատավարական օրենքի նորմերի պահպանումը:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում վերլուծելով գործի նյութերը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրողի վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր` 2007 թվականի հունիսի 12-ի թիվ ՎԲ-124/07 որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման կապակցությամբ արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ վկայակոչված հոդվածի կիրառումը հանցագործության տեսակի հետ կապված որևէ սահմանափակման չի ենթարկվում և դրա կիրառումը սահմանափակված չէ նաև հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանով ու բնույթով, ինչպես նաև անձանց շրջանակով, որոնց նկատմամբ այն չի կարող կիրառվել: ՀՀ վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է. «ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է: Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները: Կարևորն այն է, որ հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու»:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մեկ այլ` Կ.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ գործով 2008 թվականի փետրվարի 1-ի թիվ ՎԲ-01/08 որոշմամբ նշել է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում սահմանված իրավադրույթներն անհրաժեշտ է մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում այսինքն` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս իրավասու դատարանը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է քննարկի նաև պատժի` սոցիալական արդարության վերականգնման և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը: Վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է, որ սոցիալական արդարությունը վերականգնելու և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու մասին կարող է վկայել հանցագործությունից հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը, մասնավորապես` տուժողին պատճառած վնասը հարթելը կամ այն հարթելուն ուղղված ողջամիտ միջոցներ ձեռնարկելը:
Սույն գործով կայացված դատական ակտի ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ Դատարանն ամբաստանյալ Հայկ կարապետյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս` արձանագրել է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48 հոդվածի համաձայն`
1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61 հոդվածի համաձայն`
1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով:
3. Հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել խիստը նշանակվում է, եթե նվազ խիստ տեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
Ամբաստանյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, դատարանը հաշվի է առնում նրա կատարած արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, ինչպես նաև հանցավորի անձը:
Որպես ամբաստանյալ Հայկ Կարապետյանի անձը բնութագրող տվյալներ Դատարանը հաշվի է առել, որ նա հանցագործությունից անմիջապես հետո տուժողին բժշկական օգնություն է ցույց տվել, նախկինում դատված չի եղել, երիտասարդ է, զղջում է կատարած արարքի համար, ժամկետային զինծառայությանը մնացել է մեկ ու կես ամիս ժամկետ, զորամասի հրամանատարության կողմից բնութագրվում է դրական, ՀՀ պաշտպանության նախարարի կողմից պարգևատրվել է «թանկարժեք» նվեր ժամացույց խրախուսանքով, հաշտվել է տուժող Ա.Մկրտչյանի հետ, ինչպես նաև վերջինիս խնդրանքն ամբաստանյալի նկատմամբ մեղմ պատիժ նշանակելու հարցում:
Ամբաստանյալ Հայկ Կարապետյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներ Դատարանը չի արձանագրել:
Հաշվի առնելով Հայկ Կարապետյանի կատարած արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, նրա անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, ինչպես նաև այն, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 358.1 հոդվածի 3-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված է պատիժ միայն ազատազրկման ձևով, Դատարանը գտել է, որ ամբաստանյալ Հայկ Կարապետյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 358.1-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 4-րդ կետով նախատեսված հանցանք կատարելու համար պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկման ձևով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածի համաձայն՝
1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մաuին։
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիu դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։
Վճռաբեկ դատարանի կողմից ձևավորված կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ ամբաստանյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու։ Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը, կոնկրետ գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ գնահատման հիման վրա, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է հաշվի առնել՝
ա) հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները,
բ) պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքները,
գ) հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը,
դ) հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները,
ե) հանցանք կատարած անձի մեղքի ձևը,
զ) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը և այլն։
Անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը, ի թիվս այլոց, պետք է հաշվի առնի ինչպես անձին մեղսագրվող հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, այնպես էլ այդ հանցագործության կատարման հանգամանքները։
Հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի հարցին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ՝ իրավական դիրքորոշում ձևավորելով այն մասին, որ «Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ։
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը»: (տե՛ս Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։
Ինչ վերաբերում է հանցագործության կատարման հանգամանքներին, ապա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ դրանք յուրաքանչյուր քրեական գործով պետք է գնահատման ենթարկվեն հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի համատեքստում։ Գնահատման արդյունքում դատարանը պետք է պարզի հանցավոր վարքագծի դրսևորմանը նախորդող և ուղեկցող հանգամանքները, հանցավոր վարքագծի դրսևորման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը և այլն:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի թիվ ՍԴ/0109/01/12 քրեական գործով 01.11.2012 թվականին կայացրած որոշման 42-րդ կետում հայտնել է հետևյալ դիրքորոշումը «Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Հ. Պետրոսյանի, Կ. Հարությունյանի, Գ. Ազատյանի, Ս. Անտոնյանի գործերով կայացված որոշումներում: Մասնավորապես, Հ. Պետրոսյանի գործով կայացված որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) օրենսդիրը պատիժը պայամանականորեն չկիրառելու հիմք է համարում դատարանի համոզվածությունը, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց որոշակի պատժատեսակները ռեալ կրելու: Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները: Կարևորն այն է, որ դատարանը հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու» (տես Հասմիկ Արտաշեսի Պետրոսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի հունիսի 29-ի թիվ ԱՐԱԴ/0050/01/08 որոշումը):
Դատարանը հաշվի առնելով հանցավորի անձը բնութագրող վերը նշված տվյալները, ՀՀ պաշտպանության նախարարի միջնորդությունը` ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակվելիք պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, հանգել է այն հետևության, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին հասնելը` սոցիալական արդարության վերականգնելը և ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է վերջինիս նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու, սակայն նրա վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնելու պայմաններում:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Դատարանն ամբաստանյալ Հայկ Կարապետյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս, պահպանելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները, ինչպես նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 48-րդ հոդվածների պահանջները` բավարար չափով հաշվի առնելով ամբաստանյալի կողմից կատարված հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, վերջինիս անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների բացակայության պայմաններում, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառելիության հարցում հանգելով ճիշտ եզրահանգման` ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակել է արդարացի և համաչափ պատիժ, որը կարող է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները:
Նման եզրահանգման հանգելիս, Վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում նաև այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալ Հայկ Կարապետյանը գործի քննության ողջ ընթացքում գտնվելով ազատության մեջ, շարունակել է զինվորական ծառայությունը, զերծ է մնացել այլ հակաօրինական արարքներ կատարելուց և չի խոչընդոտել գործի քննությանը, իսկ սույն թվականի դեկտեմբերի 18-ին զորացրվել է պահեստազոր:
Բացի այդ, համաձայն ՀՀ ՊՆ 51556 զորամասի հրամանատարի կողմից տրված տեղեկանքի` ՀՀ ՊՆ 51556 զորամաս է դիմել պահեստազորի կրտսեր սերժանտ Հայկ Ժիրայրի Կարապետյանը` պայմանագրային զինվորական ծառայության անցնելու խնդրանքով, վերջինիս զորամասից առձեռն տրվել է ելք 640 առ 18.12.2014թ. գրությունը` զինկոմիսարիատ ներկայացնելու համար:
Վերաքննիչ դատարանը միևնույն ժամանակ արձանագրում է, որ գործը քննելիս և լուծելիս Դատարանի կողմից քրեադատավարական իրավունքի այնպիսի էական խախտումներ, որոնք ազդել կամ կարող էին ազդել սույն գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա` թույլ չեն տրվել:
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ սույն գործի շրջանակներում Դատարանի կողմից կայացվել է գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտ, այն օրինական է, հիմնավորված և պատճառաբանված, ուստի պետք է թողնել օրինական ուժի մեջ:
Վերաքննիչ դատարանը միևնույն ժամանակ, հաշվի առնելով, որ ամբաստանյալ Հայկ Կարապետյանը դիմել է պայմանագրային կարգով զինվորական ծառայության անցնելու խնդրանքով, գտնում է, որ նրա վարքի հետագա վերահսկողությունը զինվորական ծառայության անցնելու դեպքում պետք է դնել համապատասխան զորամասի հրամանատարության վրա` ըստ ծառայության վայրի:
Անդրադառնալով ամբաստանյալ Հայկ Կարապետյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին, հաշվի առնելով, որ ամբաստանյալ Հայկ Կարաետյանը դիմել է պայմանագրային կարգով զինվորական ծառայության անցնելու խնդրանքով, գտնում է, որ նրա նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` հրամանատարության հսկողության հանձնելը, պետք է դնել ըստ ծառայության վայրի` համապատասխան զորամասի հրամանատարության վրա:
Ելնելով վերոգրյալներից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-394-րդ հոդվածներով, Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 27-ի դատավճիռը, քրեական գործով ըստ մեղադրանքի` Հայկ Ժիրայրի Կարապետյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 358.1-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 4-րդ կետով, թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ մեղադրողի վերաքննիչ բողոքը` մերժել:
Ամբաստանյալ Հայկ Կարապետյանի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել ՀՀ ԱՆ քրեակատարողական վարչության այլընտրանքային պատիժների կատարման բաժնի համապատասխան բաժանմունքի վրա` ըստ բնակության վայրի, իսկ զորակոչվելու դեպքում` ըստ ծառայության վայրի` համապատասխան զորամասի հրամանատարության վրա:
Ամբաստանյալ Հայկ Կարապետյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված հրամանատարության հսկողության հանձնելը, դնել ըստ ծառայության վայրի` համապատասխան զորամասի հրամանատարության վրա` մինչև սույն որոշման օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ այն հրապարակելու պահից մեկամսյա ժամկետում։

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ ստորագրություններ
Իսկականի հետ ճիշտ է՝

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ















































ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ


ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ


Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ