ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական ԵԱՔԴ/0112/01/14
շրջանների ընդհանուր իրավասության
առաջին ատյանի դատարանի
դատավճիռը կայացրած դատարանի կազմը
նախագահող դատավոր` Ա.Մկրտչյան

Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

04 փետրվարի 2019թ. ք.Երևան

ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ /այսուհետ նաև`
Վերաքննիչ դատարան/ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Մ.ՊԱՊՈՅԱՆ
Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ

ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆԻ
Ա.ԱՎԴԱԼՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՄԵՂԱԴՐՈՂՆԵՐ` Լ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ
Վ.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ

ՊԱՇՏՊԱՆՆԵՐ` Ե.ՍԱՐԳՍՅԱՆԻ
Գ.ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
Ն.ՆՈՐԻԿՅԱՆԻ

ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼՆԵՐ` Մ.ԴԱՎԻԴՅԱՆՑԻ
Կ.ՋՈՒԼՀԱԿՅԱՆԻ
Ա.ՉԱԽՈՅԱՆԻ

դռնբաց դատական նիստում ամբաստանյալ Մ.Դավիդյանցի պաշտպան Ե.Սարգսյանի, ՀՀ զինվորական դատախազության ՀՀ ՔԿ ԶՔԳՎ քննության վարչությունում քննվող գործերի բաժնի դատախազ Լ.Պետրոսյանի, ամբաստանյալ Կ.Ջուլհակյանի պաշտպան Ն.Նորիկյանի և ամբաստանյալ Ա.Չախոյանի պաշտպան Գ.Հակոբյանի վերաքննիչ բողոքների հիման վրա, վճռաբեկության կարգով քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Մհեր Վլադիմիրի Դավիդյանցի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 376-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 314-րդ հոդվածով, Կարեն Սանդրոյի Ջուլհակյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 376-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, Արկադի Սամվելի Չախոյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 376-րդ հոդվածի 2-րդ մասով,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1.Գործի դատավարական նախապատմությունը փաստական հանգամանքները.
2012 թվականի դեկտեմբերի 23-ին ՀՀ ՊՆ առաջին կայազորային քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 376-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է թիվ 90956912 քրեական գործը:
2014 թվականի մայիսի 07-ին Վարուժան Վլադիմիրի Մանասյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 376-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն` չհեռանալու մասին:
2014 թվականի մայիսի 13-ին Մհեր Վլադիմիրի Դավիդյանցը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 314-րդ հոդվածի հոդվածով և 376-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն` չհեռանալու մասին:
2014 թվականի մայիսի 14-ին Արկադի Սամվելի Չախոյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 376-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն` չհեռանալու մասին:
2014 թվականի մայիսի 22-ին Կարեն Սանդրոյի Ջուլհակյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 376-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն` չհեռանալու մասին:
Նախաքննության մարմինն ամբաստանյալ Կարեն Ջուլհակյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 376-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղադրանք է առաջադրել այն բանի համար, որ <<նա, հանդիսանալով պաշտոնատար անձ, ծառայության մեջ գտնվելով ՀՀ ՊՆ 14203 զորամասում` /կենտրոնական կլինիկական զինվորական հոսպիտալ/ որպես գինեկոլոգիական բաժանմունքի ավագ օրդինատոր, կոչումով մայոր, 2012 թվականի դեկտեմբերի 21-ին ՀՀ ՊՆ հավաքակայանի բուժկետում` որպես հերթապահ բժիշկ հերթապահություն իրականացնելիս, անփույթ վերաբերմունք է ցուցաբերել իր ծառայության նկատմամբ, որն անզգուշությամբ առաջացրել է ծանր հետևանք:
Այսպես. Կարեն Ջուլհակյանը, ՀՀ ՊՆ 14203 զորամասի հրամանատարի կողմից 2012 թվականի նոյեմբերի 16-ին տրված թիվ 1157 հրամանով ընդգրկվել է ՀՀ ՊՆ հավաքակայանի բուժկետի հերթապահության գրաֆիկում որպես 2012 թվականի դեկտեմբերի 21-ին բուժկետում հերթապահություն ստանձնող հերթապահ բժիշկ: Հերթապահություն իրականացնելիս, Կարեն Ջուլհակյանը, պարտավոր լինելով զննելու բուժկետ ընդունված բոլոր հիվանդներին, ցուցաբերելու անհրաժեշտ բուժօգնություն, հոսպիտալիզացիայի կարիք ունեցողներին ուղարկելու համապատասխան բաժանմունքներ, 2012 թվականի դեկտեմբերի 21-ին ժամը 20:05-ին հավաքակայանի բուժկետում զննել է նույն օրը ՀՀ ՊՆ հավաքակայանում պատվաստված, ջերմության գանգատներով իրեն դիմած, ՀՀ ՊՆ Էրեբունու զինկոմիսարիատից զորակոչված Նորայր Նվերի Սահակյանին, վերջինիս մոտ 38,30 ջերմություն արձանագրելուց հետո Նորայր Սահակյանի առողջական վիճակը ճիշտ չգնահատելով կատարել է ախտանիշային բուժում` նրան տալով ջերմիջեցնող դեղամիջոց, որի ազդեցությունը կրել է ժամանակավոր բնույթ: Ժամը 20:40-ին Կարեն Ջուլհակյանը կրկին կատարել է ջերմաչափում և Նորայր Սահակյանի մոտ արձանագրելով 37,30 ջերմություն ու տեսնելով, որ ջերմությունը չի իջել մինչև նորմայի սահմաններին, Նորայր Սահակյանի ջերմության բարձրացման պատճառը պարզելու համար դինամիկ հսկողություն սահմանելու և հետագա բուժումը կազմակերպելու համար նրան հոսպիտալիզացնելու փոխարեն, Նորայր Սահակյանին հանձնել է հավաքակայանի ՌՈ աշխատակցին: Արդյունքում Նորայր Սահակյանը բարձր ջերմությունով տեղափոխվել է ՊԲ հավաքակետ, որտեղից 2012 թվականի դեկտեմբերի 22-ին ժամը 13-ի սահմաններում շտապօգնության մեքենայով տեղափոխվել է Իվանյանի զինհոսպիտալ, որտեղ էլ 2012 թվականի դեկտեմբերի 22-ի լույս 23-ի գիշերը, ժամը 24:20-ի սահմաններում, Նորայր Սահակյանի առողջական վիճակը կտրուկ վատացել է, վերջինս տեղափոխվել է նույն հոսպիտալի վերակենդանացման բաժանմունք, իսկ հաջորդ օրը ժամը 08:30-ին գրանցվել է Նորայր Սահակյանի կենսաբանական մահը:>>:
Ամբաստանյալ Մհեր Դավիդյանցին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 314-րդ հոդվածով և 376-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ <<նա, հանդիսանալով պաշտոնատար անձ, ծառայության մեջ գտնվելով ՊԲ 33466 զորամասում` /Իվանյանի զինվորական հոսպիտալ/ որպես ինֆեկցիոն բաժանմունքի պետ, կոչումով լեյտենանտ, 2012 թվականի դեկտեմբերի 22-ին անփույթ վերաբերմունք է ցուցաբերել իր ծառայության նկատմամբ, որն անզգուշությամբ առաջացրել է ծանր հետևանք:
Այսպես. Մհեր Դավիդյանցը, հանդիսանալով ինֆեկցիոն բաժանմունքի պետ և նշանակված լինելով որպես բուժող բժիշկ, պարտավոր լինելով կազմակերպելու հիվանդների պատեհաժամ և որակյալ հետազոտումն ու բուժումը, անձամբ զննելու բաժանմունք ընդունված հիվանդներին, 2012 թվականի դեկտեմբերի 22-ին ժամը 14:10-ին ՊԲ 33466 զորամասի ինֆեկցիոն բաժանմունք ստացիոնար բուժման ընդունված, 39.60 ջերմություն ունեցող նորակոչիկ Նորայր Նվերի Սահակյանի առողջական վիճակի նախնական զննում կատարելիս վերջինիս օբյեկտիվ վիճակը ճիշտ չգնահատելով, Նորայր Սահակյանի վիճակը <<ծանր>> գնահատելու փոխարեն գնահատել է <<մոտ բավարարին>>, նրա մոտ զարգացող <<շճա-թարախա-ֆիբրինային թոքաբորբ>> հիվանդության պայմաններում Նորայր Սահակյանի թոքերի լսման ժամանակ նորմայից շեղումներ հայտնաբերելու փոխարեն նկարագրել է նորմայի սահմաններ, թոքաբորբի առկայությունը հաստատելու կամ ժխտելու նպատակով չի կատարել Նորայր Սահակյանի թոքերի ռենտգեն հետազոտություն, վերջինիս բուժման նպատակով նշանակել է ծավալով ոչ բավարար և ոչ արդյունավետ դեղամիջոցներ, հաշվի չի առել Նորայր Սահակյանի մոտ բարձր ջերմության առկայությունը, հիվանդության նախնական ախտորոշումը և առողջական վիճակի վերաբերյալ դինամիկայում փոփոխությունների մասին պատկերացում կազմելու համար չի հանձնարարել, որպեսզի հերթապահ բժշկի կողմից սահմանվի դինամիկ` հնարավորինս հաճախակի այցերով հսկողություն, որի հետևանքով 2012 թվականի դեկտեմբերի 22-ի լույս 23-ի գիշերը, ժամը 24:20-ի սահմաններում, Նորայր Սահակյանի առողջական վիճակը կտրուկ վատացել է, վերջինս տեղափոխվել է նույն հոսպիտալի վերակենդանացման բաժանմունք, որտեղ էլ ժամը 08:30-ին գրանցվել է Նորայր Սահակյանի կենսաբանական մահը:
Բացի այդ, Մհեր Դավիդյանցը, որպես ինֆեկցիոն բաժանմունքի պետ, պարտավոր լինելով վերահսկելու հիվանդության պատմագրի լիարժեք, ճշգրիտ և ընթեռնելի վարումը, 2012 թվականի դեկտեմբերի 23-ին, ժամը 00:50-ին գտնվելով Ստեփանակերտ քաղաքում, անձնական այլ դրդումներով, այն է` հոսպիտալում չգտնվելու և Նորայր Սահայանին չզննելու հանգամանքը թաքցնելու նպատակով, ակնհայտ կեղծ տեղեկություններ և թվագրական գրառումներ է մտցրել Նորայր Սահակյանի անվամբ լրացված թիվ 2720/54/2370 հիվանդության պատմագրում այն մասին, թե իբրև նշված օրը և ժամին ՊԲ 33466 զորամասում /Իվանյանի զինվորական հոսպիտալ/ զննել է Նորայր Սահակյանի առողջական վիճակը, որի վերաբերյալ կատարել է <<վարակաբանի գրառում:>>:
Ամբաստանյալ Արկադի Չախոյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 376-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ <<նա, հանդիսանալով պաշտոնատար անձ, ծառայության մեջ գտնվելով ՊԲ 33466 զորամասում` /Իվանյանի զինվորական հոսպիտալ/ որպես թերապևտիկ բաժանմունքի ավագ օրդինատոր, իսկ 2012 թվականի օգոստոսի 20-ից զբաղեցնելով նաև թերապևտիկ բաժանմունքի պետի պաշտոնի ժամանակավոր կատարողի պաշտոնը, կոչումով լեյտենանտ, 2012 թվականի դեկտեմբերի 22-ին ՊԲ 33466 զորամասում որպես հերթապահ բժիշկ հերթապահություն իրականացնելիս, անփույթ վերաբերմունք է ցուցաբերել իր ծառայության նկատմամբ, որն անզգուշությամբ առաջացրել է ծանր հետևանք:
Այսպես. Արկադի Չախոյանը, ՊԲ 33466 զորամասի հրամանատարի կողմից 2012 թվականի դեկտեմբերի 21-ին տրված թիվ 356 հրամանով ընդգրկվել է ՊԲ 33466 զորամասի վերակարգում որպես հերթապահ բժիշկ: Հերթապահություն իրականացնելիս, Արկադի Չախոյանը, որպես ավագ օրդինատոր և որպես հերթապահ բժիշկ, պարտավոր լինելով զննելու ընդունարան բաժանմունք ընդունված բոլոր հիվանդներին, ցուցաբերելու անհրաժեշտ բուժօգնություն, հոսպիտալիզացիայի կարիք ունեցողներին ուղարկելու համապատասխան բաժանմունքներ, լրացնելու յուրաքանչյուր հոսպիտալացված հիվանդի հիվանդության պատմագիրը, ըստ հաստատված ձևի խնամքով վարելու հիվանդության պատմագրերը, ժամանակին և ճշգրիտ գրանցելու հիվանդի առողջական վիճակի փոփոխությունները, կազմակերպելու հիվանդի առողջական վիճակի փոփոխության դիտարկումը, հիվանդի մահվան դեպքում հսկելու հիվանդության պատմության ճիշտ ձևակերպմանը, 2012 թվականի դեկտեմբերի 22-ին ժամը 14:10-ին ՊԲ 33466 զորամասի ինֆեկցիոն բաժանմունք ստացիոնար բուժման ընդունված, 39.60 ջերմություն ունեցող նորակոչիկ Նորայր Նվերի Սահակյանի առողջական վիճակի նախնական զննում կատարելիս վերջինիս օբյեկտիվ վիճակը ճիշտ չգնահատելով, Նորայր Սահակյանի վիճակը <<ծանր>> գնահատելու փոխարեն գնահատել է <<մոտ բավարարին>>, նրա մոտ զարգացող <<շճա-թարախա-ֆիբրինային թոքաբորբ>> հիվանդության պայմաններում Նորայր Սահակյանի թոքերի լսման ժամանակ նորմայից շեղումներ հայտնաբերելու փոխարեն նկարագրել է նորմայի սահմաններ, թոքաբորբի առկայությունը հաստատելու կամ ժխտելու նպատակով չի կատարել Նորայր Սահակյանի թոքերի ռենտգեն հետազոտություն, վերջինիս բուժման նպատակով նշանակել է ծավալով ոչ բավարար և ոչ արդյունավետ դեղամիջոցներ, հաշվի չի առել Նորայր Սահակյանի մոտ բարձր ջերմության առկայությունը, հիվանդության նախնական ախտորոշումը և առողջական վիճակի վերաբերյալ դինամիկայում փոփոխությունների մասին պատկերացում կազմելու համար չի սահմանել դինամիկ` հնարավորինս հաճախակի այցերով հսկողություն, նրան մշտական հսկողության տակ չի պահել, որի հետևանքով 2012 թվականի դեկտեմբերի 22-ի լույս 23-ի գիշերը, ժամը 24:20-ի սահմաններում, Նորայր Սահակյանի առողջական վիճակը կտրուկ վատացել է, վերջինս տեղափոխվել է նույն հոսպիտալի վերակենդանացման բաժանմունք, որտեղ էլ ժամը 08:30-ին գրանցվել է Նորայր Սահակյանի կենսաբանական մահը:>>:
2014 թվականի հուլիսի 25-ին թիվ 90965912 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ նաև` Դատարան):
2017 թվականի սեպտեմբերի 27-ին Դատարանի որոշմամբ թիվ ԵԱՔԴ/0112/01/14 քրեական գործից անջատվել է Վարուժան Մանասյանի մասը, որին շնորհվել է թիվ ԵԱՔԴ/0151/01/17 հերթական համարը:
Դատարանի 2017 թվականի նոյեմբերի 27-ի դատավճռով ճանաչվել և հռչակվել է Մհեր Վլադիմիրի Դավիդյանցի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 314-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանք կատարելու մեջ և վերջինս արդարացվել է` արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով:
Մհեր Վլադիմիրի Դավիդյանցը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 376-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և դատապարտվել է ազատազրկման` 4 /չորս/ տարի ժամկետով:
ՀՀ Ազգային Ժողովի <<Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 22-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին>> 03.10.2013թ. որոշման 4-րդ կետի 1-ին ենթակետի կիրառմամբ Մհեր Վլադիմիրի Դավիդյանցն ազատվել է պատժից:
Մհեր Վլադիմիրի Դավիդյանցի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն` չհեռանալու մասին, վերացվել է:
Կարեն Սանդրոյի Ջուլհակյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 376-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և դատապարտվել է ազատազրկման` 4 /չորս/ տարի ժամկետով:
ՀՀ Ազգային Ժողովի <<Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 22-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին>> 03.10.2013թ. որոշման 4-րդ կետի 1-ին ենթակետի կիրառմամբ Կարեն Սանդրոյի Ջուլհակյանն ազատվել է պատժից:
Կարեն Սանդրոյի Ջուլհակյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն` չհեռանալու մասին, վերացվել է:
Արկադի Սամվելի Չախոյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 376-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և դատապարտվել է ազատազրկման` 4 /չորս/ տարի ժամկետով:
ՀՀ Ազգային Ժողովի <<Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 22-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին>> 03.10.2013թ. որոշման 4-րդ կետի 1-ին ենթակետի կիրառմամբ Արկադի Սամվելի Չախոյանն ազատվել է պատժից:
Արկադի Սամվելի Չախոյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն չհեռանալու մասին, վերացվել է:
Վճռվել է` իրեղեն ապացույց ճանաչված Նորայր Սահակյանի անվամբ լրացված թիվ 2720/54/2370 հիվանդության պատմագիրը, ինչպես նաև որպես ապացույց ճանաչված` Նորայր Սահակյանի անվամբ լրացված բժշկական գրքույկը և Դավիթ Ղարագյոզյանի անվամբ լրացված 2721/2354 հիվանդության պատմագիրը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, վերադարձնել Իվանյանի անվան զինվորական հոսպիտալ:
Քաղաքացիական հայցի և դատական ծախսերի հարցը համարվել է լուծված:
Դատարանի 21.11.2017 թվականի դատավճռի դեմ փոստին հանձնելու միջոցով 21.12.2017 թվականին վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել ամբաստանյալ Մ.Դավիդյանցի պաշտպան Ե.Սարգսյանը, 22.12.2017 թվականին` ՀՀ զինվորական դատախազության ՀՀ ՔԿ ԶՔԳՎ քննության վարչությունում քննվող գործերի բաժնի դատախազ Լ.Պետրոսյանը, 21.12.2017 թվականին` ամբաստանյալ Կ.Ջուլհակյանի պաշտպան Ն.Նորիկյանը, 29.12.2017 թվականին` ամբաստանյալ Ա.Չախոյանի պաշտպան Գ.Հակոբյանը:
Դատախազ Լ.Պետրոսյանի վերաքննիչ բողոքի դեմ գրավոր առարկություն է ներկայացրել ամբաստանյալ Մ.Դավիդյանցի պաշտպան Ե.Սարգսյանը` խնդրելով մեղադրող Լ.Պետրոսյանի կողմից ներկայացրած վերաքննիչ բողոքը մերժել, իսկ Դատարանի 21.11.2017 թվականի թիվ ԵԱՔԴ/0112/01/14 դատավճիռը` Մհեր Դավիդյանցին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 314-րդ հոդվածով առաջադրված մեղադրանքում արդարացնելու մասով, թողնել օրինական ուժի մեջ:
Թիվ ԵԱՔԴ/0112/01/14 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանի դատավոր Մ.Պետրոսյանին և կոլեգիալ կազմում ընդգրկված դատավորներին է հանձնվել 08.01.2018 թվականին, Վերաքննիչ դատարանի 15.01.2018 թվականի որոշմամբ` վերաքննիչ բողոքներն ընդունվել են վարույթ, և քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Մհեր Վլադիմիրի Դավիդյանցի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 376-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 314-րդ հոդվածով, Կարեն Սանդրոյի Ջուլհակյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 376-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, Արկադի Սամվելի Չախոյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 376-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, նշանակվել է քննության` ՀՀ վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով:

2.Վերաքննիչ բողոքների հիմքերը, փաստարկներն ու պահանջները.
Բողոքի հեղինակը`ՀՀ զինվորական կենտրոնական դատախազության ավագ դատախազ Լ.Պետրոսյանը, գտել է, որ Դատարանը սխալ է վերլուծել քրեական գործում առկա ապացույցները` այն որ հիվանդության պատմագրում արված բոլոր օբյեկտիվ տվյալները համապատասխանում են իրականությանը, քանի որ նախ հիվանդի առողջական վիճակը գնալով վատացել է, ինչը վկայում է օբյեկտիվ տվյալների անճշտության մասին և բացի այդ ակներև է, որ ամբաստանյալը քննարկվող ժամանակահատվածում բացակայելով հոսպիտալից` իր գրառումներով փորձել է պատրանք ստեղծել, իբր գտնվել է հոսպիտալում և զննել հիվանդին։
Ամբաստանյալ Մհեր Դավիդյանցը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 314-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմի սուբյեկտ է, քրեական գործի դատաքննությամբ ապացուցվել է, որ հանցագործության օբյեկտիվ կողմն իրականացվել է ամբաստանյալի կողմից, կատարված հանցագործությամբ վնասվել է օբյեկտը, իսկ սուբյեկտիվ կողմից ամբաստանյալը գործել է ուղղակի դիտավորությամբ, այսինքն` պաշտոնեական կեղծիք է կատարել` իր հոսպիտալում չգտնվելու և Նորայր Սահակյանին չզննելու հանգամանքը թաքցնելու նպատակով:
Բողոքաբերը փաստել է, որ այս դեպքում առկա են հանցակազմի բոլոր հատկանիշները և նման պայմաններում Դատարանի դիրքորոշումն աո այն, որ ամբաստանյալի արարքը հանցակազմ չի պարունակում` առնվազն անհիմն է։
Դատարանը, վերլուծելով քրեական գործում առկա` ԼՂՀ պաշտպանության բանակի հրամանատարի կողմից ուղարկված գրությունը` համաձայն որի <<...Մհեր Վլադիմիրի Դավիդյանցի համար ծառայողական օրը 2012 թվականի դեկտեմբերի 22-ին սկսվել է ժամը 09:00-ից և ավարտվել` 14:00-ին, հետևաբար և որևէ շահագրգռվածության չի ունեցել զինհոսպիտալում չգտնվելու հանգամանքը թաքցնելու համար կեղծ գրառում կատարելու...>>, հանգել է սխալ հետևության, քանի որ ներկայացվածը վերաբերում է հոսպիտալի բուժանձնակազմի առօրյա` սովորական աշխատանքային ռեժիմին և հերթապահության գրաֆիկին։ Ինչպես ՀՀ ԶՈՒ բոլոր ստորաբաժանումներում, այնպես էլ՝ Իվանյանի զինվորական հոսպիտալում, բնականաբար դրանք չեն գործում արտակարգ ռեժիմների դեպքում, ինչը խիստ տրամաբանական է։
Բացի այդ, Դատարանի կողմից անուշադրության են մատնվել նաև մի շարք կարևորագույն հանգամանքներ` մասնավորապես այն, որ ամբաստանյալ Մհեր Դավիդյանցը տվյալ բուժհաստատությանում հանդիսացել է միակ ինֆեկցիոնիստ մասնագետը և նշանակված է եղել, որպես Ն.Սահակյանին բուժող բժիշկ։ Անտեսվել է այն փաստը, որ վերջինս տեղեկանալով հիվանդի ծանր վիճակի և այդ կապակցությամբ նրան վերակենդանացման բաժանմունք տեղափոխհլու մասին, հոսպիտալ է ներկայացել մի քանի ժամ անց` հերթապահ բժշկի և պետի կողմից մի քանի անգամ զանգահարելուց հետո։ Հիշյալ հանգամանքը ևս հաստատում է, որ Մհեր Դավիդյանցը ծառայության նկատմամբ դրսևորել է անփույթ վերաբերմունք և անտեսել է վերակենդանացման բաժանմունքում առողջական ծանր վիճակում գտնվող, կյանքի և մահվան հետ կռիվ տվող զինվորի առողջական վիճակը։
Դատարանի կողմից անտեսվել է հոսպիտալի պետի` քրեական գործով վկա Սահակ Օհանյանի ցուցմունքն առ այն, որ երբ 23.12.2012թ–ին` ժամը 00.30-ի սահմաններում տեղեկացել է, որ ինֆեկցիոն բաժանմունքում գտնվող հիվանդներից մեկը կարիք ունի տեղափոխվելու վերակենդանացման բաժանմունք, հանձնարարել է զանգահարել բուժող բժշկին` ԱԴավիդյանցին, և գնացել է վերակենդանացման բաժանմունք։ Դրանից 5-10 րոպե անց անձամբ է զանգահարել Մ.Դավիդյանցին և կանչել հոսպիտալ։ Դրանից հետո ժամը 01.30-ի սահմաններում կրկին զանգահարել է Մ.Դավիդյանցին, քանի որ որպես բուժող բժիշկ, նրա ներկայությունը պարտադիր է եղել։
Դատարանի կողմից անտեսվել է հանձնաժողովային դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 48/հձ եզրակացության հետևություններն առ այն, որ <<...Իվանյանի զինվորական հոսպիտալում... հիվանդության նախնական ախտորոշումր և դինամիկան հաշվի առնելով, հարկավոր էր սահմանել դինամիկ` բժշկական հնարավորինս հաճախակի այցերով հսկողություն...>>։
Անտեսվել է այդ կապակցությամբ փորձագետ Գ.Հարությունյանի կողմից տրված ցուցմունքն առ այն, որ <<...Ն.Սահանյանը պետք է գտնվեր բժիշկների մշտական հսկողության տակ, հիվանդության պատմագրում հիվանդի վիճակի վերաբերյալ գոնե 3-4 ժամը մեկ անգամ պետք է կատարվեին գրանցումներ, որոնք հնարավորություն կտաին պատկերացում կազմել դինամիկայում վիճակի փոփոխության մասին...>> և այլն։
Նշված փաստով հարկ է նշել, որ Մհեր Դավիդյանցը քաջ գիտակցել է, որ Ն.Սահակյանին պետք է մշտապես պահեր իր հսկողության տակ, պարբերաբար ենթարկեր բժշկական զննության և հենց վերը նշված իր անփութությունն ու անտարբերությունը քողարկելու նպատակով կատարել է կեղծ գրառումը։
Վկա Սահակ Օհանյանի ցուցմունքներով պարզվել է, որ ամբաստանյալ Մհեր Դավիդյանցը Նորայր Սահակյանի հիվանդության պատմագրում գրառումներ է կատարել նրա մահվանից` առավոտյան ժամը 08.35-ից հետո, այսինքն` այն ժամանակ, երբ արդեն իրեն ապահովագրելու անհրաժեշտություն է առաջացել, ինչով հաստատվում է նրա անձնական շահագրգռվածությունը։
Վերը թվարկված ապացույցների պայմաններում անրնդունելի է Դատարանի մոտեցումն առ այն, որ ամբաստանյալ Մհեր Դավիդյանցը <<Հոսպիտալում գտնվելու որևէ պարտավորություն չի ունեցել, հետևաբար և որևէ շահագրգռվածություն չի ունեցել զինհոսպիտալում չգտնվելու հանգամանքը թաքցնելու համար կեղծ գրառում կատարելու>>։
Քրեական գործով հավաքված և Դատարանում հետազոտված ապացույցներն իրենց համակցության մեջ` այլ ոչ թե աոանձին գնահատելու արդյունքում, պարզ և ակնհայտ է, որ ամբաստանյալը լուրջ պատճառներ է ունեցել իր հոսպիտալում չգտնվելու և Նորայր Սահակյանին չզննելու հանգամանքը թաքցնելու համար։
Վերոգրյալի հիման վրա բողոքաբերը փաստել է, որ Դատարանը, ճանաչելով և հոչակելով ամբաստանյալ Մհեր Դավիդյանցի անմեղությունը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 314-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանք կատարելու մեջ, պատշաճ կերպով չի ստուգել և գնահատել գործով հավաքված ապացույցները, բավարարվելով միայն հետազոտված ապացույցների չնչին մասով, ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից չի գնահատել, հետևաբար` չի հիմնավորել և չի պատճառաբանել իր դիրքորոշումը` խախտելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի պահանջը, մինչդեռ` ապացույցների պատշաճ գնահատման արդյունքում ակնառու կդառնար ամբաստանյալ Մհեր Դավիդյանցին մեղսագրվող արարքում հանցակազմի առկայության հանգամանքը:
Ամփոփելով վերոգրյալը, գտել է, որ Դատարանը, կայացնելով վերը քննարկված դատական ակտը, թույլ է տվել նյութական իրավունքի այնպիսի խախտումներ, որոնք էական են գործի լուծման համար, ազդել են գործի ելքի վրա և որոնց արդյունքում կայացված դատական ակտը խաթարել է արդարադատության էությունը, խախտել ՀՀ Սահմանադրությամբ պաշտպանվող շահերի անհրաժեշտ հավասարակշռությունը։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 54, 376-379, 380.1 և 381 հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է.
<<Մասնակիորեն բեկանել Երևան Քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեո-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության աոաջին ատյանի դատարանի թիվ ԵԱՔԴ/0112/01/14 քրեական գործով 2017թ–ի նոյեմբերի 21-ի դատավճիռը, ամբաստանյալ Մհեր Վլադիմիրի Դավիդյանցին մեղավոր ճանաչել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 314-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործություն կատարելու մեջ և այդ հոդվածով նրան դատապարտել ազատազրկման 1 տարի ժամկետով` զրկելով որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից` 1 տարի ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի կանոններով` պատիժները մասնակիորեն գումարելու սկզբունքով, ամբաստանյալ Մհեր Դավիդյանցի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում` 4 տարի ժամկետով` որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելով` 1 տարի ժամկետով։
Կիրառել ՀՀ Ազգային ժողովի <<Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 22-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին>> 2013թ–ի հոկտեմբերի 3-ի որոշման 4-րդ կետի 1-ին ենթակետը և Մհեր Վլադիմիրի Դավիդյանցին ազատել պատժից:>>:
Բողոքի հեղինակը` ամբաստանյալ Ա.Չախոյանի պաշտպան Գ.Հակոբյանը, գտել է, որ ամբաստանյալ Արկադի Չախոյանի նկատմամբ Դատարանի 2017թ. նոյեմբերի 21-ի ԵԱՔԴ/0112/01/14 դատավճռով թույլ է տրվել դատական սխալ, նյութական և դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտումներ, որոնք Արկադի Չախոյանի համար առաջացրել են ծանր հետևանքներ։
Դատարանը խախտել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պայմանը, համաձայն որի` <<Հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությանը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ>>, իսկ 4-րդ մասը սահմանում է. <<Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի>>:
Դատարանը Արկադի Չախոյանին անհիմն կերպով մեղավոր է ճանաչել և դատապարտել այնպիսի արարքի համար, որը Արկադի Չախոյանը չի կատարել, այլ ավելին, դատական քննությամբ հիմնովին հերքվել է Ա.Չախոյանի կողմից որևէ հանցագործություն կատարելու հանգամանքը:
Արկադի Չախոյանը թե նախաքննությամբ և թե դատաքննությամբ ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2011 թվականին դեկտեմբերի 24-ին պաշտպանության նախարարի հրամանով նշանակվել է Իվանյանի զինվորական հոսպիտալիի թերապևտիկ բաժանմունքի ավագ օրդինատոր, կոչումով ավագ լեյտենանտ, զորացրվել է 2013 թվականի դեկտեմբերի 27-ին։ 22.12.2012թ. Իվանյանի զինվորական հոսպիտալում նշանակված է եղել որպես հերթապահ բժիշկ։ Իր հետ որպես հերթապահ բժիշկ է նշանակվել նաև Արտաշես Սայիյանը։
22.12.2012թ. ժամը 14:00-ի սահմաններում ինֆեկցիոն բաժանմունքի պետ Մհեր Դավիդյանցն իրեն ներկայացրել է Նորայր Սահակյանին և Դավիթ Ղարագյոգյանին։ Ն.Սահակյանի ջերմությունն այդ ժամանակ եղել է 39,6, իսկ Դ.Ղարագյոզյանինը` 38.3 աստիճան։ Վերջիններիս մոտ ախտորոշվել է հետպատվաստումային ռեակցիա։ Ինքը և Մ.Դավիդյանցը միասին կատարել են ընդհանուր զննում, նշանակվել է բուժում, լրացվել հիվանդության պատմությունը, որից հետո հիվանդները սանիտարական մեքենայով տեղափոխվել են ինֆեկցիոն բաժանմունք։ Քանի որ Մ.Դավիդյանցի աշխատանքային ժամն ավարտվել է ժամը 14:00-ին, նա գնացել է տուն։ Ինքը զանգահարել է հերթապահ բուժքրոջը և լրացուցիչ, բանավոր կերպով ասել բուժման հերթականությունը, թե ինչպես պետք է կատարվի, ինչպես նաև սահմանվի դինամիկ հսկողություն զարկերակային ճնշման և ջերմության նկատմամբ, և ցանկացած գանգատի, անհանգստացնող վիճակի դեպքում տեղյակ պահի իրեն կամ Ա.Սայիյանին։ Ժամը 15:30-ի սահմաններում կրկին զանգահարել է և հետաքրքրվել հիվանդների վիճակի մասին, բուժքույրն ասել է, որ ջերմությունն իջել է, հիվանդները քնած են, իսկ մյուս նշանակումները կատարվում են ըստ նշանակման պլանի։ Արդեն ժամը 18:30-ի սահմաններում ինքը գնացել է հիվանդների վիճակով հետաքրքրվելու համար, այդ ժամանակ նույնպես որևէ խնդիր չի եղել, կոնկրետ Ն.Սահակյանը հանգիստ քնած է եղել, նրան զննելու կարիք չի առաջացել։ Ընթրիքից հետո տեղեկացել է, որ բոլոր հիվանդները մասնակցել են ընթրիքին, որից հետո կատարվել է դեղահաբերի բաժանում և կրկնակի ջերմաչափումներ։ Այդ ժամանակ բարձր ջերմող և անհանգիստ հիվանդներ չեն եղել։ ժամը 22:00-ին սահմանված կարգով կա համայցի ժամ, ինքն ու Ա.Սայիյանը կատարել են երեկոյան համայց, այդ ժամանակ ծանր կամ միջին ծանրության հիվանդներ չեն եղել, բոլոր հիվանդների վիճակը եղել է բավարար, կոնկրետ Ն.Սահակյանինը և Դ.Ղարագյոզյանինն ընթացել է դրական դինամիկայով։ Արդեն ժամը 00:30-ի սահմաններում Ա.Սայաիյանն իրեն տեղեկացրել է, որ ինֆեկցիոն բաժանմունքի հիվանդներից մեկն իրեն լավ չի զգում, և որ ինքը գնում է նրա մոտ։ Ինքն առաջարկել է գնալ, սակայն Ա.Սայաիյանն ասել է, որ եթե անհրաժեշտ լինի` կկանչի։ Մոտ կես ժամ անց ինքը զանգահարել է Ա.Սայիյանին և կրկին առաջարկել գնալ, Սայիյանն ասել է, որ քիչ անց ինքը հիվանդին կբարձրացնի վերակենդանացման բաժանմունք։ Ժամը 01:00-ի սահմաններում հիվանդը սանիտարական մեքենայով տեղափոխվել է վերակենդանացման բաժանմունք, այդ մասին արդեն զեկուցվել էր զորամասի հրամանատարին, ինչպես նաև մեքենա էր ուղարկվել մյուս մասնագետների և անհրաժեշտ սարքավորումների հետևից: Վերակենդանացման բաժանմունքում Նորայր Սահակյանի վիճակը վատացել է, կատարվել է ինտուբացիա, միացվել է արհեստական շնչառական ապարատին, որից հետո նոր եկել են մասնագետները, կատարվել է զննում, խորհրդակցություններ։ Առավոտյան ժամը 08:00-ին գրանցվել է կենսաբանական մահ։ Ա.Չախոյանը նաև նշել է, որ Նորայր Սահակյանը գանգատվել է ընդհանուր թուլությունից, ձախ թիակային շրջանի ցավից` կապված պատվաստման հետ, այլ գանգատներ չի ունեցել։ Հիվանդի ախտորոշման պայմաններում անհապաղ ռենտգեն հետազոտության կարիք չի եղել, իսկ պլանային հետազոտության համար հիվանդը պետք է տեղափոխվեր Ստեփանակերտի հոսպիտալ, որը նրա բարձր` 39.6 աստիճան ջերմության պայմաններում նպատակահարմար չէր։ Բացի այդ, նախորդ օրը կատարվել է թոքերի ֆլյոտրոգրաֆիկ հետազոտություն, որի ժամանակ հիվանդի մոտ որևէ խնդիր առկա չի եղել։ Զննման ժամանակ թեև նրա ջերմությունը եղել է բարձր, սակայն ընդհանուր օբյեկտիվ տվյալները եղել են նորմայի սահմաններում, ուստի նրա վիճակը գնահատվել է <<մոտ բավարարին>>: Նույնիսկ ժամը 22:00-ի դրությամբ հիվանդի մոտ որևէ խնդիր չի եղել, այդ պատճառով նրա վիճակը չէր կարող գնահատվել ծանր։
Արկադի Չախոյանի ցուցմունքում նշված հանգամանքները հիմնավորվել են դատաքննությամբ հետազոտված մի շարք ապացույցներով և չի հետազոտվել որեէ ապացույց, որը հակասության մեջ լիներ Ա.Չախոյանի ցուցմունքի հետ և ցուցմունքում նշված փաստերը կասկածի տակ դներ։
Քրեական գործի դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներով պարզվել է, որ Արկադի Չախոյանին առաջադրված մեղադրանքն ակնհայտ անհիմն է, նախաքննությունը կատարվել է բացահայտ կողմնակալությամբ, չի ապահովվել գործի քննության օբյեկտիվությունն ու բազմակողմանիությունը, նախաքննությամբ չի հիմնավորվել, թե ինչումն է արտահայտվել ծառայության նկատմամբ Արկադի Չախոյանի անփույթ վերաբերմունքը։ Վարույթն իրականացնող մարմինն իր պաշտպանյալին մեղադրանք առաջադրելիս հիմնվել է սեփական ենթադրությունների վրա` նշելով, որ Ա.Չախոյանը <<Նորայր Սահակյանի վիճակը <<ծանր>> գնահատելու փոխարեն գնահատել է <<մոտ բավարարին>>, իսկ որոշ հետևություններ կառուցվել է միայն փորձագետի հարցաքննության արձանացրության վրա:
Այսինքն, Ա.Չախոյանին առաջադրված մեղադրանքի հիմքում դրվել են հետևություններ, որոնք բխում են հանձնաժողովի կազմում ընդգրկված փորձագետներից միայն մեկի ցուցմունքներից, այդպիսիք չեն արտացոլվել հանձնաժողովի եցրակացության մեջ, դրանք հանդիսանում են առանձին փորձագետի դատողություններ` առանց տեսական կամ գործնական հիմնավորումների, ինչը հակասում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի դրույթներին։
Ստացվում է, որ ամբաստանյալ Ա.Չախոյանին մեղադրանք առաջադրելու համար հիմք է ընդունվել դատաբժշկական համալիր հանձնաժողովային փորձաքննության փորձագետներից մեկի հարցաքննության արձանագրությունը, որը կոնկրետ դեպքում, փոխարինել է փորձագետի եզրակացությանը, քանի որ եզրակացությունում հանձնաժողովը նման հետևությունների չի հանգել։ Մինչդեռ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսցրրի 114-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` փորձագետի հարցաքննության արձանագրությունը չի կարող փոխարինել փորձագետի եզրակացությանը: Ավելին` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 2-րդ մասում ապացույցի նման տեսակ նախատեսված չէ։
Ինչ վերաբերում է վերջին փորձաքննությանը, ապա.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 250-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
<<Փորձագետի եզրակացության մեջ պետք է նշված լինի` (...) քրեական գործի որ նյութերն է փորձագետն օգտագործել, (...), ինչպիսի հետազոտություններ են կատարվել, ինչպիսի մեթոդներ են կիրառվել, առաջադրված հարցերի հիմնավորված պատասխանները, գործի համար նշանակություն ունեցող այն հանգամանքները, որոնք պարզվել են փորձագետի նախաձեռնությամբ>>։
Բողոքաբերը` վկայակոչելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի դրույթը, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13, ԿԴ1/0006/01/14 նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, ներկայացված փաստերը գնահատելով, ինչպես նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի վերը նշված նորմերի և վճռաբեկ դատարանի 2015 թվականի մարտի 27-ի թիվ ԿԴ1/0006/01/14 որոշմամբ արտահայտված դրանց դիրքորոշումների և իրավական վերլուծությունների լույսի ներքո, գտել է, որ ինչպես 27.06.2016թ. լրացուցիչ փորձաքննության թիվ 214/լ եզրակացության հետևություններում, այնպես էլ հիշյալ և նախաքննության ընթացքում նշանակված դատաբժշկական փորձաքննությունների եզրակացություններում առկա են հակասություններ։
Մասնավորապես, դատաբժշկական հանձնաժողովային փորձաքննության թիվ 84/հձ եզրակացությամբ փորձագետները հանգել են հետևության, որ <<Հարկ է նշել նաև, որ ինֆեկցիոն բաժանմումքում չնայած նշանակվել են բուժումներ, սակայն այդպիսիք եղել են անբավարար, ինչը արտահայտվել է հիվանդի հետագա վիճակի ծանրացումով>>, միևևույն ժամանակ թիվ 214/լ եզրակացության հետևությունների 15-րդ կետում նշված է, որ <<Իվանյանի անվան զինվորական հոսպիտալ ընդունվելուն պես Ն.Սահակյանին ցուցաբերված, նշանակված բուժօգնությունը չի եղել հակացուցված, այն եղել է բավարար, որը կարելի է գնահատել որպես ճիշտ։>>, իսկ հիշյալ եզրակացության 16.17-րդ կետերում <<Իվանյանի անվան զինվորական հոսպիտալ ընդունվելիս Մ.Դավիդյանցի կողմից Նորայր Սահակյանին նախնական ախտորոշված <<Հետպատվաստումային ռեակցիա>> հիվանդության բուժման նպատակով նշանակված բուժումը և հետազոտությունների պլանը եղել են ճիշտ, բավարար, որոնք Ն.Սահակյանի մահվան հետ չեն գտնվում պատճառական կապի մեջ:>> կամ 22.23 և 24-րդ կետերում <<Հիվանդի նկատմաբ եթե ժամանակին և ճիշտ կատարվեին անհրաժեշտ բոլոր բուժական գործողությունները այդպիսիք նշվել են թիվ 38 եզրակացության մեջ/, որոնք չեն կատարվել, ապա նրա փրկվելու հավանականությունը կլիներ մեծ:>>:
Ըստ բողոքաբերի` նշվածը բավարար է և հարկ չկա անդրադառնալ փորձագետների կողմից թիվ 214/լ եզրակացության թիվ 14-րդ կետում հանգած հետևություններին, ինչը հակասում է վերը նշված 3 եզրակացություններով արված հետևություններին, քանի որ ինչպես հիշյալ, այնպես էլ 22.23.24-րդ կետում հղում է կատարվել քրեական գործի վարույթում անհայտ 38/հձ/ եզրակացությանը, տպավորություն է, որ փորձագետներն օգտագործել են մեկ այլ քրեական գործով կատարված փորձագիտական եզրակացություն, իսկ եթե հանձնաժողովն ի նկատի է ունեցել թիվ 48/հձ եզրակացությունը, ապա հակասությունների պատկերն ակնհայտ և ամբողջական է դառնում:
Կամ, վերջին լրացուցիչ դատաբժշկական հանձնաժոդովային փորձաքննության 214/լ եզրակացության 6-րդ կետում արված եզրահանգումներին <<...ինչպես և նշվել է նախորդ եզրակացությունում, եթե իրականացվեին համապատասխան հետազոտություններ, բուժումներ, ապա այդպիսիք մեծ հավանականությամբ թույլ կտային կանխելու ծանրագույն բարդությունների առաջացումը և նաև հնարավոր է` մահվան ելքը։>>։
Բացի այդ, թիվ 214/լ վարձազիտական եզրակացությունը թերի է, քանի որ դրանում առկա չեն տվյալներ, թե քրեական գործի որ նյութերն է փորձագետն օգտագործել, փորձաքննության ընթացքում ինչպիսի հետազոտություններ են կատարվել կամ ինչպիսի մեթոդներ են կիրառվել, այլ կերպ ասած քրեական գործի ինչ նյութեր են տրամադրվել փորձագիտական հանձնաժողովին և այնուհետև հետ վերադարձվել, քանի որ փորձաքննության իրականացման և համապատասխան հետևությունների հանգելու համար տվյալ դեպքում էական նշանակություն ունեին դատաքննության ընթացքում հարցաքննված վկաների ցուցմունքները` կապված ինչպես հիվանդի նկատմամբ իրականացված դինամիկ հսկողություն սահմանելու, այնպես էլ թոքերի լսում կատարելու ժամանակ նորմայից շեղումներ հայտնաբերելու հետ։
Մասնավորապես, վկա Արտաշես Սայիյանը դատարանում հայտնեց, որ ի սկզբանե հերթապահ բժշկի կողմից Սահակյանի վիճակը գնահատվել է ճիշտ, 22.00-ին համայցի ժամանակ ջերմությունը եղել է 37.2, այսինքն ընդունման պահից արձանագրվել է դրական դինամիկա։ 22.00-ին հևոց, հազ և այլ ախտանիշներ չկային, որոնք կվկայեին թոքաբորբի մասին։ ժամը 00.30-ի սահմաններում, երբ վիճակը վատացել է թոքերում լսվել է կոշտացած թաց խզզոցներ։
Թե դատաքննությամբ, թե նախաքննության ընթացքում Սայիյանը հայտնել է, որ 2012թ. դեկտեմբերի 22-ին, ժամը 22.00-ի սահմաններում, որպես նշված զորամասի հերթապահ, անցկացրել է երեկոյան համայց, որի ժամանակ Նորայր Սահակյանը և սույն քրեական գործով վկա Դ.Ղարագյոզյանը որևէ գանգատ չեն ներկայացրել, ինչը նշանակում է, որ այդ պահին նրանց առողջական վիճակը եղել է բավարար։ Նաև նշել է, որ Ն.Սահակյանի մոտ շոկային վիճակի կլինիկան սկսել է դրսևորվել գիշերը ժամը 24:00-ի սահմաններում։ Ավելին, Արտաշես Սայիյանը նշել է, որ հիվանդանոց ընդունվելու պահին, այնպես էլ իր կողմից համայցի ընթացքում Ն.Սահակյանի մոտ հազի, դժվարաշնչության ախտանիշներ չեն գրանցվել, ընդամնեը եղել է ջերմության ախտանիշը։
Վկա, Իվանյանի անվան զինվորական հոսպիտալի պետ Սահակ Օհանյանի ցուցմունքի համաձայն` Նորայր Սահակյանի ընդունվելու ժամանակ վիճակը եղել է բավարար։ Արկադի Չախոյանն ամեն ինչ իրականացրել է պատշաճորեն։ Վիճակը վատացել է սրընթաց։ Վերջին մեկ տարվա ընթացքում հոսպիտալում նման վիճակի 90 հիվանդ են ունեցել և չէին կարող կանխատեսլ, որ նման զարգացում կարող էր լինել, նշված 90 հիվանդի մոտ իրենք ախտորոշել են <<Հետպատվաստումային ռեակցիա>>, սակայն որևէ մեկը նման ելք չի ունեցել։
Վերջինս դատաքննության ժամանակ հայտնել է, որ ամբողջ ցիկլը զարգացել է 2-3 ժամվա ընթացքում, հետևաբար այդ պայմաններում կանխատեսել, որ այսպիսի ընթացք կլինի, չափազանց դժվար է և հոսպիտալի բժիշկներից որևէ մեկի մեղքով դա չէր կարող լինել։
Վկա Իվանյանի անվան զինվորական հոսպիտալի բուժքույր, Անահիտ Գրիգորյանը Դատարանում հայտնել է, որ Նորայր Սահակյանի ընդունվելու պահին ջերմությունը բարձր էր, սրսկելուց հետո իջավ։ Սկզբում ջերմիջեցնող տվեց, հետո կաթիլային, կետոնալ և պարացետամոլ։ Հերթապահ բժիշկ Արկադի Չախոյանը զանգեց հարցրեց Նորայր Սահակյանի ջերմությունը իջավ, ասեցի այո։ Ապա Չախոյանը իջավ աբիտդ արեց, ստուգեց հիվանդների վիճակը։
Այսինքն, դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների համաձայն հիմնավորվել է, որ Ա.Չախոյանի կողմից Նորայր Սահակյանի առողջական վիճակը գնահատվել է ճիշտ, նշանակվել է համապատասխան բուժումներ, կատարվել է դինամիկ հսկողություն, սակայն անկախ իր կամքից հիվանդությունը ունեցել է սրընթաց զարգացում, որն հայտնաբերելու պահին, գիշերը ժամը 00.20-ի սահմաններում Նորայր Սահակյանը տեղափոխվել է վերակենդանացման բաժանմունք, որից հետո Ա.Չախոյանն այլևս չի առնչվել հիվանդի հետ։
Նշված պայմաններում գտել է, որ հետազոտված ապացույցներով ոչ միայն չի հիմնավորվել Արկադի Չախոյանին առաջադրված մեղադրանքը, այլև հիմնովին հերքվել է այն, որի պարագայում միակ օրինական ելքը Ա.Չախոյանի նկատմամբ արդարցնող դատական ակտ կայացնելն էր:
Դատարանի կողմից լրացուցիչ հանձնաժողովային դատաբժշկական փորձաքննություն նշանակելու որոշում կայացնելիս բավարարվել էր պատշպանական կողմի միջնորդությունը և որոշվել փորձաքննությանը մասնակից դարձնել նաև Արկադի Չախոյանին և պաշտպանին։
Մինչդեռ, փորձաքննություն իրականացնող մարմինը, խախտելով Դատարանի որոշմամբ սահմանված և պարտադիր կատարման ենթակա դրույթը, չի ծանուցել և փորձաքննությանը մասնակից չի դարձրել Արկադի Չախոյանին։
Նշված փաստն արդեն իսկ բավարար էր կրկնակի հանձնաժողովային փորձաննություն նշանակելու առումով, քանի որ հստակ արձանագրվել է, որ առնվազն խախտվել է Դատարանի որոշմամբ նշանակված փորձաքննություն իրականացնելու պայմանները, մասնավորապես` իրեն և իր պաշտպանյալին միտումնավոր կերպով մանսակից չեն դարձրել անցկացվող փորձաքննությանը, որը զրկել է իրենց փորձաքննության ընթացում դիրքորոշումը և փաստարկները ներկայացնելու հնարավորությունից, որն էլ հանգեցրել է պաշտպանության իրավունքի ակնհայտ և կոպիտ խախտման, ինչպես նաև թերի և սխալ եզրակացության կայացման, որով էլ պայմանավորվել է գործի ոչ օբյեկտիվ ելքը և Արկադի Չախոյանի համար առաջացրել ծանր հետևանք։
Նշված եզրակացության 20.21-րդ կետում փորձագետները հանգել են ուշագրավ հետևության, այն է <<... թոքերի լսում կատարվելու դեպքում պետք է, որ հայտնաբերվեին նորմայից շեղումներ։ Այդ իսկ պատճառով հարկ է նշել, որ եթե հիվանդանոց ընդունվելուց հետո, Ն.Սահակյանի նկատմամբ ժամանակին իրականացվեին լիարժեք բուժական գործողություններ (հետազոտություններ և բուժումներ), ապա այդպիսիք կմեծացնեին հիվանդի կյանքը փրկելու հավանականությունը>>:
Ըստ բողոքաբերի` դրա հետևանքով խախտվել է իր պաշտպանյալի իրավունքները, ինչը համարվում է քրեադատավարական օրենքի դրույթների և պաշտպանության իրավունքի էական խախտում, քանի որ մասնակցության դեպքում հնարավորություն կնձեռնվեր ներկայացնել բացատրություններ, դատաքննության ժամանակ հետազոտված ապացույցներ և բժշկական մասնագիտական դրականությունից հիմնավորումներ։
Ակնհայտ է, որ մեղադրյալի իրավաչափ շահերի շրջանակում է արարքի հանգամանքների ամբողջական բացահայտումը ու դրա ճիշտ քրեաիրավական որակումը։ Հետևաբար, քրեական դատավարության ընթացքին ամբաստանյալի մասնակցությունը մի կողմից անհրաժեշտ նախապայման է վերջինիս իրավունքների և օրինական շահերի պաշտպանությունն ապահովելու համար, մյուս կողմից, նպաստում է քրեական գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտմանը։ Քրեական վարույթում անհնար է իրականացնել դատավարական իրավունքներ և պարտականություններ առանց դատավարության մասնակից լինելու։
Վիճարկվող եզրակացության հետևությունների 2-րդ կետում փորձագետները հանգել են հետևության, որ <<...սկզբնական հանձնաժալովային դատաբժշկական փորձաքննության կատարման ընթացքում կիրառվել է գիտականորեն հիմնավորված մեթոդիկա փորձաքննությունը իրականացվել է նեղ մասնագետ-բժիշկների մասնակցությամբ։>>, սակայն այդ մասին որևէ հիմնավորում չկա եզրակացության հետազոտական մասում, ինչը ողջամտորեն կասկածի տակ է դնում նշվածը։ Կարելի է միայն ենթադրել, որ միակ ողջամիտ հիմնավորումն այն է, որ <<փորձաքննությունը իրականացվել է նեղ մասնագետ-բժիշկների մասնակցությամբ>>։
Որևէ կերպ հիմնավորված չէ և հակասություններ կան նաև վիճարկվող եզրակացության հետևությունների 4-րդ, 5-րդ և 6-րդ կետերում արված հետևություններում` կապված տուժողի մոտ կենդանության օրոք առկա հիվանդությունների կլինիկորեն և գործիքային հետազոտություններով դրսևորված լինելուն, դրսևորման պայմաններում պատվաստում կատարելու, ինչպես նաև նման պայմաններում կատարված պատվաստման հակացուցումների և պատվաստման ու մահվան միջև առկա պատճառական կապի հետ։ Այսպես. 5-րդ կետում փորձագետները հանգել են հետևության, որ պատվաստումը չի եղել և չէր կարող լինել հակացուցված, ինչը կապված է եղել գործնականում այդ հիվանդությունների հայտնաբերման հանգամանքի հետ։
Ավելորդ չէ նշել, որ եզրակացության հետազոտական մասում որևէ կերպ հիմնավորում չկա այդ հիվանդությունների և դրա դրսևորումների, հայտնաբերման եղանակների վերաբերյալ։
Միայն վերոնշյալ հարցերի վերաբերյալ փորձագիտական հանձնաժողովի կողմից տրված կատեգորիկ եզրակացության պայմաններում հնարավոր կլինի վերջնական իրավական գնահատական տալ Արկադի Չախոյանի արարքին` պահպանելով քրեական իրավունրի արդարության և պատասխանատվության անհատականացման հանրահայտ սկզբունքը։
Բացի այդ, զարմանալիորեն նախաքննության ընթացում վարույթն իրականացնող մարմնի և դատախազության կողմից քննության առարկա չի դարձվել պատվաստանյութերի ներկրման, թույլատրելիության և պիտանելիության հարցերը, դրանց ազդեցությունն ու պատճառական կապը հետպատվաստումային ռեակցիայի զարգացման և նման ծանր հետևանքների առաջացման համատեքստում, որոնք ևս կարող էին էական նշանակություն ունենալ գործի ելքի վրա։
Բացի այդ, հիմնավորված փաստ է, որ ժամը 23.12.2012թ. ժամը 00.20-ին ընդհանուր բաժանմունքից վերակենդանացման բաժամունք տեղափոխելուց հետո մահը վրա է հասել ժամը 08:30-ին։ Այսինքն, ընդհանուր բաժանմունքից տեղափոխվելուց հետո Նորայր Սահակյանը 8 ժամից ավելի կենդանի է եղել և չի քննարկվել այն հարցը, թե արդյոք այդ ընթացքում հնարավոր չէր փրկել նրա կյանքը, որ պարտադիր պետք է շարքային բժիշկներ մեղադրվեն, այն պարագայում, երբ հիվանդության զարգացման նման ընթացք որևէ մեկը կանխատեսել չեր կարող և յուրաքանչյուրն իր իրավասության սահմաններում դրսևորել է բարեխղճություն և կատարել հնարավորը։
Սակայն, թե նախաքննությունը, թե դատաքննությունը ընթացան նախապես ուրվագծված սցենարով, որ որոշակի անձինք այնուամենայնիվ ենթակվեն քրեական պատասխանատվության։
Դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներով հիմնավորվեց Արկադի Չախոյանի կողմից պատշաճ և բարեխիղճ մոտեցում ցուցաբերելու հանգամանքը, առկա պայմաններից ելնելով ճիշտ ախտորոշում կատարելը և ճիշտ բուժում նշանակելը, ինչպես նաև դինամիկ հսկողություն իրականացնելու հանագամանքը։
Իսկ այն, որ փորձագետ Գագիկ Հարությունյանը ոչ միայն այս այլև բազմաթիվ այլ գործերով հնարավոր ամեն կերպ փորձում է խեղաթյուրել փաստերը և ցանկացած գործով իր սուբյեկտիվ անհայտ շարժառիթով փորձում է բժշկական բնագավառի իր հատուկ գիտելիքներով շեղել գործի ընթացքը, որով ոչ թե օգնում է գործի քննությունը, այլ խեղաթյուրման արդյունքում մեղադրվում են այնպիսի մարդիք, որոնք չպետք է մեղադրվեն և պատասխանատվությունից դուրս են մնում այնպիսի անձինք, որոնք պետք է ենթարկվեին պատասխանատվության։
Թեև փորձագետի ցուցմունքը չի կարող հանդիսանալ վճռորոշ և առանցքային, սակայն գործով հետազոտված ապացույցների համատեքստում Գագիկ Հարությունյանի ցուցմունքը չի կարող դիտվել արժանահավատ, քանի որ դատաքննության ժամանակ հետազոտված ապացույցներով, հատկապես վկաների ցուցմունքներով հիմնավորվեց Արկադի Չախոյանի կողմից դինամիկ հսկողություն իրականացնելու փաստը։
Նշված քրեական գործը քննվել է ընդդատության կարգի ակնհայտ խախտմամբ, այսինքն որևէ կերպ ընդդատյա չլինելով Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանին և այդ հարցը քննարկված չլինելով դատավարության մասնակիցների կողմից և նրանց ընդհանուր համաձայնության բացակայության պայմաններում, քննվել է մի դատարանում, որին ընդդատյա չէր և որը անխուսափելիորեն դատական ակտը բեկանելու հիմք է հանդիսանում։
Դատաքննության ընթացքում իր կողմից միջնորդություն ներկայացվեց քրեական գործն ըստ ընդատության ուղարկելու վերավերյալ, մինչդեռ դատարանի կողմից այն մերժվեց։
Մինչդեռ, այդ հանգամանքը դատական ակտը անխուսափելիորեն բեկանելու հիմք է և Երևանի Արաբկիր և Քաևաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի ԵԱՔԴ/0112/01/14 դատավճիռը ենթակա բեկանման և ըստ ընդդատության համապատասխան առաջին ատյանի դատարան ուղարկելու։
Ինչպես նաև նոր քննությամբ անհաժեշտ է նշանակել նոր կրկնակի հանձնաժողովային դատաբժշկական փորձաքննություն և ապահովել դատարանի որոշմամբ սահմանված ամբաստանյալի և պաշտպանի մասնակցությամբ փորձաքննության իրականացումը։
Այս պարագայում, հիմնավորված հարց է առաջանում, արդյոք կայացված դատավճիռը կարող է համարվել օրինական, հիմնավորված և պատճառաբանված թե ոչ։
Վերը շարադրված հանգամանքները հիմք ընդունելով, բողոքաբերը գտել է, որ Դատարանը դատական ակտ կայացնելիս չի հիմնվել գործով ձեռք բերված և դատաքննությամբ անմիջականորեն հետազոտված ապացույցների վրա, այլ առանց հիմնավոր պատճառաբանությունների որոշակի առումով կրկնելով մեղադրական եզրակացությամբ հաստատված հանգամանքները, ընդհանրապես հաշվի չառնելով դատաքննության արդյունքները, առաջադրված մեղադրանքում Արկադի Չախոյանի մեղավորության առումով հանգել է անհիմն հետնության։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 73-րդ, 376-385-րդ, 394-399-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է.
<<Երնանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2017թ. նոյեմբերի 21-ի ԵԱՔԴ/0112/01/14 դատավճիռը Արկադի Չախոյանի մասով բեկանել և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 376-րդ հոդվածի 2-րդ մասի մեղադրանքով արդարացնել արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով։
Կամ դատավճիռը բեկանել և ըստ ընդդատության ուղարկել համապատասխան առաջին ատյանի դատարան նոր քննության։
Ինչպես նաև քննարկել վերաքննության կարգով գործը քննելու հարցը և նշանակել կրկնակի հանձնաժողովային դատաբժշկական փորձաքննություն, որպեսզի ապահովվի դատարանի որոշմամբ սահմանված պայմանները, ապահովվի ինչպես արդար դատաքննության, այնպես էլ Արկադի Չախոյանի պաշտպանության իրավունքը, այն է` նոր փորձաքննությանը մասնակից դարձնել Արկադի Չախոյանին և նրա պաշտպանին:>>:
Բողոքի հեղինակը` ամբաստանյալ Կ.Ջուլհակյանի պաշտպան Ն.Նորիկյանը, գտել է, որ Դատարանի վիճարկվող դատավճռով թույլ է տրվել դատական սխալ` նյութական ու դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտումներ, որոնք ազդել են գործի ելքի վրա և խախտել Կ.Զուլհակյանի ՀՀ սահմանադրությամբ ու օրենսդրությամբ ամրագրված իրավունքները, որպիսի պայմաններում այն ենթակա է բեկանման ամբողջությամբ։
Սույն քրեական գործի դատաքննությունը և դրա ամբողջական ու համակողմանի վերլուծությունը, և մեղադրողի ճառի բովանդակությունը հնարավորություն տվեց պաշտպանական կողմին հանգելու այն հետևությանը, որ մեղադրանքի կողմից սույն քրեական գործով արված հետևություններն ու եզրակացությունները առնվազն օբյեկտիվ չեն եղել, չեն արտացոլել գործի իրական հանգամանքները, որ նախաքննությունն ի սկզբանե կատարվել է բազմաթիվ բացթողումներով և թերություններով, մակերեսորեն, քննության առարկա չեն դարձել և անտեսվել են էական նշանակություն ունեցող փաստեր ու հանգամանքներ, իսկ առկա փաստերը գնահատվել են սուբյեկտիվ ընկալմամբ, կատարված փորձաքննությունները և դրանց եզրակացությունները հեռու են իրական հիմքից, կառուցված են բացառապես այն փիլիսոփայության վրա, որ այնուամենայնիվ, եթե առկա է ծանր ու ողբերգական ելք, հետևաբար կան մեղավորներ սկզբունքով անտեսելով ոչ միայն գործող իրավակարգավորումները, այլև արհամարհելով մասնագիտական բարեխղճությունը` ստվերելով ողջ գործի օբյեկտիվությունը, քննությունն իրականացնելով միակողմանի բացառապես մեղավորության կանխավարկածով անելով, ըստ էության, անհնարը տվյալ դեպքում ամբաստանյալ Կարեն Զուլհակյանին հանցագործության մեջ մեղադրելու և քրեական պատասխանատվության ենթարկելու համար։
Ինչպես քրեական հետապնդում իրականացնող մարմինը մինչդատական վարույթում, այնպես էլ Դատարանը դատաքննության ընթացքում պարտավոր էին ձեռնարկել բոլոր միջոցառումները` սույն քրեական գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման համար` պարզելու համար ինչպես Կ.Զուլհակյանի մեղավորությունը հիմնավորող, այնպես էլ նրան արդարացնող հանգամանքները:
Բողոքաբերն արձանագրել է այն հանգամանքը, որ եթե սույն քրեական գործի դատաքննության ընթացքում մեղադրանքի կողմին չի հաջողվել իրականացնել ՀՀ օրենսդրությամբ իրեն վերապահված պարտավորությունների պատշաճ կատարումը, ապա առնվազն առկա էր նվազագույն ակնկալիք, որ Դատարանը, այդուհանդերձ, կգտնվեր իր բարձրություն վրա և դատաքննությամբ ձեռք բերված ապացույցների համակողմանի և օբյեկտիվ վերլուծության հիման վրա կհրապարակեր նշված հանգամանքներից բխող օբյեկտիվ դատական ակտ:
Սակայն Դատարանի պատճառաբանությունը Կ.Զուլհակյանի մասով ոչ միայն կամայական է ու սուբյեկտիվ, այլև ամբողջությամբ հակաօրինական։
Դատավճռի պատճառաբանություններից ակնհայտ է դառնում, որ անկախ նրանից, թե ինչպիսի ապացույցներ ձեռք կբերվեին ու կհետազոտվեին դատաքննության ընթացքում, միևնույն է, Դատարանը հրապարակելու էր մեղադրական դատավճիռ` խաթարելով արդարադատության իրականացման ողջ էությունն ու բնույթը։
Սույն քրեական գործի նախաքննության ու դատաքննության ընթացքում ձեռք բերված ու հետազոտված ապացույցների համադրության, համակարգային վերլուծության արդյունքում պաշտպանության կողմը պնդում է, որ Կ.Զուլհակյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 376-րդ հոդվածի 2-րդ մասով իրականացվող քրեական հետապնդումն անհրաժեշտ է դադարեցնել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի և նույն հոդվածի 2-րդ նետի հիմքով և կայացնել արդարացման դատական ակտ՝ արձանագրելով, որ առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորված չէ, կառուցված է քրեադատավարական նորմերի անտեսման, մասնավորապես` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ, 18-րդ, 25-րդ, 127-րդ հոդվածների և մի շարք այլ դրույթների ակնհայտ և կոպիտ խախտման, միակողմանի, մեղադրական ուղղվածությամբ քրեադատավարական կարգի էական անտեսմամբ կատարված նախաքննության, իսկ այժմ արդեն նաև դատաքննության, Դատարանի կողմից քրեական գործի փաստական հանգամանքների, գործի նյութերի սխալ համադրման, վերլուծության, սխալ եզրահանգումների և նյութական իրավունքի նորմերի կամայական մեկնաբանության և գնահատման հիման վրա` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Կ. Զուլհակյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 376-րդ հոդվածի 2-րդ մասով այն բանի համար, որ նա, հանդիսանալով պաշտոնատար անձ, ծառայության մեջ գտնվելով, ՀՀ ՊՆ 14203 զորամասում /Կենտրոնական կլինիկական զինվորական հոսպիտալ/ որպես գինեկոլոգիական բաժանմունքի ավագ օրդինատոր, կոչումով մայոր, 2012թ. դեկտեմբերի 21-ին ՀՀ ՊՆ հավաքակայանի բուժկետում որպես հերթապահ բժիշկ հերթապահություն իրականացնելիս, անփույթ վերաբերմունք է ցուցաբերել իր ծառայության նկատմամբ, որն անզգուշությամբ առաջացրել է ծանր հետևանքներ։
Ըստ առաջադրված մեղադրանքի, հերթապահություն իրականացնելիս, պարտավոր լինելով զննելու բուժկետ ընդունված բոլոր հիվանդներին, ցուցաբերելու անհրաժեշտ բուժօգնություն, հոսպիտալիզացիայի կարիք ունեցողներին ուղարկելու համապատասխան բաժանմունքներ, 2012թ. դեկտեմբերի 21-ին, ժամը 20:05-ին հավաքակայանի բուժկետում Կ. Զուլհակյանը զննել է նույն օրը ՀՀ ՊՆ հավաքակայանում պատվաստված, ջերմության գանգատներով իրեն դիմած Նորայր Սահակյանին, վերջինիս մոտ 38,3° ջերմություն արձանագրելուց հետո Ն.Սահակյանի առողջական վիճակը ճիշտ չզնահատելով կատարել է ախտանիշային բուժում` նրան տալով ջերմիջեցնող դեղամիջոց, որի ազղեցությունը կրել է ժամանակավոր բնույթ։
Ժամը 20:40-ին կրկին կատարել է ջերմաչափում, և Ն.Սահակյանի մոտ արձանագրելով 37,3° ջերմություն ու տեսնելով, որ ջերմությունը չի իջել, իբր թե մինչև նորմայի սահմաններին, Ն.Սահակյանի ջերմության բարձրացման պատճառը պարզելու համար նրան հոսպիտալիզացնելու փոխարեն, հանձնել է հավաքակայանի ՌՈ աշխատակցին։
Արդյունքում, Ն.Սահակյանը բարձր ջերմությամբ տեղափոխվել է ՊԲ հավաքակետ, որտեղից 2012թ. ղեկտեմբերի 22-ին, ժամը 14:10-ին տեղափոխվել է Իվանյանի զինվորական հոսպիտալ, որտեղ դեկտեմբերի 23-ին, ժամը 08։30–իե մահացել է։
Սույն գործի թե նախաքնեության,և թե դատաքննության ընթացքում Կ. Զուլհակյանը տվել է հանգամանալից ցուցմունք, որ հանգուցյալ Ն.Սահակյանը ՊՆ հավաքակայանի բուժկետում իրեն գանգատվել է մի փոքր ջերմությունից, ներարկված տեղից, մեջքի շրջանում մի փոքր ցավից։
Կ.Ջուլհակյանը չափել է նրա ճնշումը, որը կազմել է 120/80, հաշվել պուլսը, որր եղել է րոպեում 96 զարկ, զննել բկանցքը, կարմրածություն չի եղել, զննել է իրանը, մաշկը, ցանավորում չի արձանագրվել, մեջքի շրջանում պատվաստման տեղը առկա է եղել աննշան կարմրություն և շոշափելիս եղել է փոքր ինչ ցավոտություն, ջերմությունը կազմել է 38.3°։
Զուլհակյանը նշել է, որ զննման նպատակն է եղել գնահատել պոստվակցինալ հնարավոր ռեակցիաները, քանի որ Ն.Սահակյանը ճանաչվել էր պրակտիկ առողջ։
Այդ ընթացքում զանգահարել է պատվաստումների խմբի ղեկավարին և փորձել ստանալ խորհուրդ, թե նման իրավիճակներում ինչ պետք է անել։ Վերջինս խորհուրդ է տվել հիվանդին տալ մեկ հաբ ՊԱՐԱՑԵՏԱՄՈԼ , իսկ եթե հանկարծ ինչ-որ բան այն չլինի, կարելի է տեղափոխել նաև հոսպիտալ։
Կ.Զուլհակյանը Ն.Սահակյանին տվել է նշված հաբը և հայտնել նրան, որ վերջինս որոշ ժամանակ պետք է գտնվի իր հսկողության տակ։
Հինգ րոպե անց Ն.Սահակյանը ցանկացել է գնալ բուժկետից հայտնելով, որ իրեն շատ լավ է զգում, սակայն Կ.Ջուլհակյանի պնդմամբ մնացել է բուժկետում, որից հինգ րոպե հետո ՌՈ աշխատակցին, որն այդ պահին գտնվել է բուժկետում, ռացիայով հայտնել են, որ պետք է տանեն Ն.Սահակյանին, սակայն Կ.Զուլհակյանը հայտնել է, որ պետք չէ շտապել, քանի որ դեղերը միանգամից չեն ազդում։ Դրանից տասնհինգ րոպե անց, նորից չափել է նրա ճնշումը, որի ժամանակ արձանագրվել է 37.3°, ինչին ականատես է եղել նաև ՌՈ աշխատակիցը։
Այդ ժամանակ Ն.Սահակյանը որևէ գանգատ չի ներկայացրել, նրա վիճակը եղել է բավարար, և Կ. Ջուլհակյանը հայտնել է ՌՈ աշխատակցին, որ կարող է տանել նրան։
Ուշագրավ է Զուլհակյանի դատաքննությամբ տրված այն ցուցմունքը, որ, որպես ՊՆ հավաքակայանի հերթապահ, չի հրահանգավորվել, թե կոնկրետ ինչ պարտականություններ և իրավասություններ ունի հերթապահության ընթացքում։
Բացի այդ, Զուլհակյանը դատաքննության ընթացքում վերահաստատել է նախաքննությամբ տրված ցուցմունքն ամբողջությամբ։
Բացի այդ, ուշագրավ են նաև Ջուլհակյանի դատաքննության ընթացքում տրված նաև այն ցուցմունքները, որոնք որոշակիորեն լույս են սփռում գործի հանգամանքների վրա։ Այսպես.
Զուլհակյանը, որպես հերթապահ, առաջին անգամ է ընդգրկվել հավաքակայանում որպես հերթապահ։ Ինքն անգամ չի իմացել, որ զորակոչիկներին այդ օրը տարել են հավաքակայանից։
Այս առումով նշել է, որ ողջ նախաքննության, այնպես էլ դատաքննության ընթացքում մեղադրանքի կողմից կարմիր թելով անցնում էր այն միտքը, թե Ջուլհակյանն է թույլատրել, որ Նորայրին զորակոչեն զինծառայության։
Այս կապակցությամբ բողոքաբերը հայտնել է, որ Ջուլհակյանը, որպես հավաքակայանի հերթապահ բժիշկ, որևէ իրավասություն չի ունեցել որևէ զորակոչիկի, այդ թվում Նորայրին զորակոչելու կամ հավաքակայանից զորամաս տեղափոխելու վերաբերյալ որոշում ընդունելու, հետևաբար այս լույսի ներքո կատարված դատողություններն ու եզրահանգումները ոչ մի հիմք չունեն։
Որպես հերթապահ բժիշկ, Ջուլհակյանի պարտականությունն է եղել ցուցաբերել աոաջին բուժօգնություն, ինչը և ինքը կատարել է բարեխղճորեն։
Ավելին, ըստ Ջուլհակյանի դատաքննական ցուցմունքի, իր կողմից Նորայրին տված դեղահաբից հետո նրա վիճակը եթե վատանար, կամ ջերմը չիջներ, ինքը կմտածեր, որ խնդիր կա, բայց նրա վիճակը բարեբախտաբար լավացել է։
Բացի այղ, Ջուլհակյանն արձանագրել է, որ զորակոչիկներին տեղափոխել են համեմատաբար կոմֆորտ ավտոբուսներով, տեղափոխման ժամանակ նրանց պարտավոր էին թեյ տալ, ավելին, նրանք այդ ողջ ընթացքում գտնվել են բժշկական հսկողության տակ։
Առավել ուշագրավ է Ջուլհակյանի այն դիտարկումը, որ իր տեղեկություններով նույն զորակոչի ժամանակ թվով 4 զորակոչիկ է մահացել հետպատվաստումային ոեակցիայի պատճառով, իսկ 2014թ. Ձմեոային զորակոչի ընթացքում զորակոչիկների 80 տոկոսը հայտնվել է հոսպիտալներում, որից հետո միայն արձակվել է ՀՀ ՊՆ և առողջապահության նախարարների համատեղ հրամանը, համաձայն որի, այսուհետ պատվաստումները նոր դեղամիջոցներով պետք է կատարվեն բացառապես պոլիկլինիկաներում։
Ըստ բողոքաբերի` դատաքննության ընթացքում դատակոչված վկաները, ինչպես նաև փորձագետները տվել են բավականին ուշագրավ ցուցմունքներ, որոնք պաշտպանական կողմի զնահատմամբ, էական են սույն քրեական գործով օբյեկտիվ դատական ակտ կայացնելու համար, ավելին, ըստ էության, հերքում են Կ.Ջուլհակյանին առաջադրված մեղադրանքը։
Այսպես. սույն քրեական գործով վկա Հասմիկ Թունյանը, ով հանդիսացել է ՀՀ ԿԿԶՀ նյարդաբանական բաժանմունքի պետը և տվյալ զորակոչին համապատասխան հրամանով ընդգրկվել ՀՀ ՊՆ հավաքակայանում որպես խմբի ղեկավար, որոնց պարտականությունն է եղել զորակոչիկների պատվաստումն ու նրանց ջերմությունը չափելը, դատաքննության ընթացքում տված ցուցմունքով հայտնել է, որ 2012թ. դեկտեմբերի 21-ին ՀՀ ՊՆ հավաքակայանում իրենց խումբը կատարել է զորակոչիկների պատվաստումներ, այդ թվում և Նորայր Սահակյանին, ում որևէ հակացուցում չի եղել։
Նույն օրը, ժամը 14:30-ից 15:00-ի սահմաններում ինքը դուրս է եկել հավաքակայանից և մինչ այդ, որևէ զորակոչիկի կողմից որևէ դժգոհություն չի հայտնվել։
Հասմիկ Թունյանը հայտնել է, որ Ջուլհակյանը զանգահարել է իրեն և ասել, որ ջերմություն ունեցող զորակոչիկ ունեն, ինքը պատասխանել է, որ տան պարացետամոլ տեսակի դեղահաբ։
Որոշ ժամանակ անց ինքն է զանգահարել Ջուլհակյանին և ասել, որ եթե կարիք լինի, կարող է այդ զորակոչիկին ուղեգրել հիվանդանոց։ Կարենե էլ պատասխանել է իրեն, որ զորակոչիկի վիճակը կայուն է, նա իրեն վատ չի զգում, բայց դեռևս կմնա իր հսկողության տակ։
Բավականին ուշագրավ է Հասմիկ Թունյանի պատասխանը մեղադրողի այն հարցին, թե Նորայրի մոտ եթե արձանագրվել է 37.3 աստիճան, արդյոք անհրաժեշտ էր նրան ուղարկել զորամաս:
Վկան պատասխանել է, որ դա առաջին դեպքը չի եղել, այդպիսի ջերմությունով իրենք ուղարկել են բազմաթիվ զորակոչիկների զորամաս, որոնք այդպիսի պայմաններում գտնվել են բժշկական հսկողության տակ ըստ անհրաժեշտության կամ բուժկետերում կամ հոսպիտալներում:
Բացի այդ, վկան ընդգծել է, որ բժիշկ Ջուլհակյանի տակտիկան եղել է ճիշտ, քանի որ վերջինս զննել է Նորայրի արտաքին տեսքը, պահել նրան որոշակի ժամանակահատվածում հսկողության տակ։
Բացի այդ, հայտնել է, որ բոլոր զորակոչիկները պատվաստվելուց հետո մեկից մեկուկես ժամ գտնվել են անմիջական իրենց հսկողության տակ, որի ընթացքում որևէ բողոք կամ դժգոհություն չի արձանագրվել:
Բացի այդ, վկան հաստատել է, որ զորակոչիկները հավաքակայանում աոաջին հերթին ենթարկվում են ֆլյուրոգրաֆիկ հետազոտման, որի արդյունքներով Նորայր Սահակյանի մոտ որևէ հակացուցում չի եղել։
Բացի այդ, նշված վկան, ըստ էության չկարողացավ պատասխանել այն հարցին, թե զորակոչիկների համար նախատեսված պատվաստանյութերը զրանցված են, արդյոք ՀՀ-ում, թե ոչ, եղել են ժամկետանց, թե ոչ, ով է եղել դրանց որակի համար պատասխանատուն, ով է ցուցում տվել այդ պատվաստանյութերը ներարկել զորկոչիկներին` հաշվի առնելով յուրաքանչյուրի առանձնահատկությունը։
Բավականին ուշագրավ է նաև նշված վկայի կողմից հայտնած այն տեղեկությունը, որ կատարված վակցիանացիաների հետևանքով պրակտիկայում որպես կանոն շուրջ 80 տոկոս զորակոչիկների մոտ արձանագրվել է ջերմություն, որի հետևանքով իրենք դեռևս Նորայրի դեպքից 2-3 տարի առաջ դիմել են ՀՀ ԶՈԻ ԳՇ պետի տեղակալին, որպեսզի պատվաստումները կատարվեն զորակոչվելուց մեկ ամիս առաջ, որպեսզի զորակոչի ընթացքում այդպիսի ջերմություն չարձանագրվի, քանի որ այդ ժամանակշրջանում պատվաստումներից հետո ամբողջ զորքը ջերմում էր և գտնվում բուժկետերում։
Նորայրի դեպքից հետո նոր միայն, որը մեծ ազդեցություն ունեցավ, ըստ, Թունյանի, ընդունվեց համապատասխան որոշում` զորակոչիկներին պոլիկլինիկաներում պատվաստելու մասին։
Թե ինչպես են որոշել, որ Նորայր Սահակյանը չունի պատվաստաման հակացուցուցում, վկա հասմիկ Թունյանը տառացիորեն պատասխանել է, որ նա ալերգիա չուներ, որևէ գանգատ չի ներկայացրել, արտաքին տեսքը եղել է նորմալ, ջերմություն չի ունեցել, հետազոտությունների արդյունքներով որևէ հակացուցում չի ունեցել, ինչն իրենց համար բավարար հիմք էր նրան պատվաստելու համար։
Նույն վկան հաստատել է, որ նշված զորակոչի ընթացքում նույնպես եղել են զորակոչիկներ, ովքեր ջերմել են։ Առաջին օրը եղել է 19 զորակոչիկ, որոնցից մեկն ունեցել է 40 աստիճան ջերմություն։ Ավելին, հայտնել է, որ հետպատվաստումային ռեակցիա ունեցող և ջերմություն ունեցող զորակոչիկներ են եղել, որոնք այդպիսի պայմաններում հավաքակայանից տեղափոխվել են զորամաս։
Բացի այդ, հայտնել է ուշագրավ տեղեկություն, որ դեպքից հետո կազմվել է խումբ, որոնք ստուգել են զորակոչվող զորակոչիկների ջերմությունը, և նրանցից շուրջ 70 տոկոսի մոտ արձանագրվել է ջերմություն, և այդ կոնտինգենտը զորակոչվել է զորամաս ծառայության։
Նույն վկան դատաքննության ընթացքում պնդել է, որ Ջուլհակյանի քայլերը եղել են նորմայի սահմաններում, տվյալ ժամանակահատվածում Նորայր Սահակյանի վիճակը եղել է այնպիսին, որպիսի պայմաններում Ջուլհակյանի գործողությունները բխել են հենց այդ իրավիճակից։
Նույն վկան ընդգծել է, որ Կարեն Ջուլհակյանը սխալ չի վարվել, և եթե ինքը լիներ Ջուլհակյանի տեղը, ըստ էության, հավանաբար կաներ նույնը։
Ավելին, Դատարանի կոնկրետ հարցին, թե կոնկրետ այս դեպքում Ջուլհակյանը ճիշտ է գնահատել Նորայրի վիճակը և ճիշտ դեղամիջոց է տվել, Հասմիկ Թունյանը պնդել է վերը նշվածը։
Վկա Սուրեն Իլյիչի Աբրահամյանը, ով հանդիսացել է զորակոչիկներին զորամաս տեղափոխող ավտոշարասյան պետը, դատաքննության ընթացքում հայտնել է, որ կապված եղանակային պայմանների հետ, նկատելով, որ ճանապարհները դժվարանցանելի են, երկու զորակոչիկ իրենց վատ են զգում, և ըստ էության, այդ օրվա զորակոչիկները բողոքում էին իրենց մեջքի ցավերից, ինքը հինգից վեց անգամ զանգահարել է ՀՀ ԶՈԻ ԳՇ պետի տեղակալ, գեներալ-մայոր Լ.Սնացականյանին` զեկուցելու իրավիճակի մասին և համապատասխան ցուցում ստանալու համար,սակայն վերջինս չի պատասխանել։
Պաշտպանական կողմի այն հարցին, թե արդյոք իրավունք ունեին երեկոյան ժամը 21.00-ի սահմաններում հավաքակայանից զորամաս տեղափոխել զորակոչիկներին, եթե այո, ապա ո ր իրավական ակտով, նույն վկան հայտնել է, որ ինքը կատարել է գեներալ-մայոր Լ. Մնացականյանի հրամանը և ոչ մի իրավական ակտ գոյություն չունի։
Նշված վկան նախաքննության ընթացքում հայտնել է, որ Գորիս քաղաքի մոտակայքում նկատել են շտապ բուժօգնության ավտոմեքենա, առաջարկել են Նորայրին ստուգվել, սակայն վերջինս հրաժարվել է` հայտնելով, որ իրեն վատ չի զգում։
Հատկանշական է նշված վկայի տված ցուցմունքն այն մասին, որ տարիներ շարունակ նորակոչիկներ է տեղափոխել զորամասեր, և չի եղել մի դեպք, որ զորակոչիկների 80-ից ավելին չջերմեն։
Վկա Դավիթ Ղարագյոզյանը, ով այդ ժամանակահատվածում եղել է նույնպես զորակոչիկ, ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Իվանյանի անվան հիվանդանոցում ինքը և Նորայրը գտնվել են նույն սենյակում, չեն ցանկացել ներարկվել` պնդելով, որ իրենց լավ են զգում։
Ավելին, նույն վկան հայտնել է, որ բժշկուհին հաճախակի այցելել է իրենց, իրենք իրենց ոտքով գնացել են հաց ուտելու, ինքը չի պատկերացրել, որ Նորայրի մոտ այդպիսի զարգացում կլիներ, քանի որ այդպիսի տրամադրվածություն կամ նախանշան բացարձակ առկա չի եղել Նորայրի մոտ։
Ավելին, նույն վկան նախաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 22.12.2012թ. երեկոյան 21:30-ի սահմաններում Նորայրի հետ հաց ուտելուց վերադառնալուց հետո ստուգել են իրենց ջերմությունը, իր ջերմությունն եղել է 36.6. իսկ Նորայրինր 37.2 և իրենք իրենց լավ են զգացել։
Իվանյանի անվան հոսպիտալի բուժքույր, վկա Անահիտ Գրիգորյանի ցուցմունքով, որ զորակոչիկներ Նորայր Սահակյանի և Ղարագյոզյանի հոսպիտալ ընդունվելուց հետո Մ. Դավիդյանցի կողմից նրանց տրվել է ախտորոշում հետպատվաստումային ռեակցիա, որից հետո իրենց կողմից կատարվել են ներարկումներ, տրվել է <<Պարացետամոլ>>, <<Կետոնալ>> տեսակի դեղահարեր, որի արդյունքում հետո Նորայրի ջերմությունն իջել է։
Նշված վկան հաստատել է, որ ընթրիքի ժամանակ զորակոչիկների զգացողությունը լավ է եղել, նրանք շփվել են այլ հիվանդների հետ։
Նույն վկան հաստատել է, որ թե Դավիթ Ղարագյոզյանը, թե Նորայր Աահակյանը, ունեցել են նույն ախտորոշումը, որոնց նշանակվել են նույն դեղամիջոցները, այսինքն իրականացվել է բուժման նույն կուրսը։
ՊԲ հավաքակետի պետ Վկա էդուարդ Արզումանյանի ցուցմունքով նշված զորակոչի ընթացքում մոտավորապես 100 զորակոչիկների մոտ ախտորոշվել է Հետպատվաստումային ռեակցիա: Նրանցից մեծ մասի մոտ արձանագրվել է 37.6 աստիճան, իսկ հինգից վեց հոգու մոտ մինչև 39.7 աստիճան ջերմություն։
Նույն վկան հայտնել է, որ 100 զորակոչիկներին, ովքեր ունեցել 38 ու բարձր աստիճան ջերմություն, նրանց տվել են Պարացետամոլ տեսակի դեղահաբ, իսկ դրանից ցածր աստիճան ջերմություն ունեցողներին ըստ իրավիճակի։
Պնդում է, որ Նորայր Աահակյանին էլ է տրվել Պարացետամոլ տեսակի դեղահաբ, քանի որ այդ պահին այլ բժշկական միջամտության ցուցում չի եղել։
Նույն վկան Դատարանին հայտնել է, որ Պարացետամոլ դեղահաբն ընդունված պրեպարատ է, որի համար էլ նշված զորակոչիկներին, այդ թվում` Նորայր Աահակյանին տրվել է այդ դեղահաբից` ջերմն իջեցնելու համար` ընդգծելով, որ այդ պահին ճիշտ որոշում է կայացրել։
Հարցը հռետորական է, այդուհանդերձ, տարակուսելու տեղիք չի տալիս արդյոք այն հարցը, թե այս դեպքում ինչու այս մարդուն մեղադրանք չի առաջադրվել, չէ որ նա էլ է Պարացետամոլ տեսակի դեղահաբ տվել Նորայրին, ինչպես Ջուլհակյանը։ Ինչով է պայմանավորված այսպիսի տարբերակումը։
Առավել հատկանշական է սույն քրեական գործով վկա Սահակ Օհանյանի կողմից տրված ցուցմունքը, ով դեպքի պահին հանդիսացել է թիվ 33466 զորամասի, այսինքն` Իվանյանի անվան զինվորական հոսպիտալի պետը։
Վերջինս դատաքննության ընթացքում տառացիորեն հայտարարել է, որ իր պրակտիկայում մեկ տարվա ընթացքում եղել է շուրջ 90 զինծառայող, որոնց մոտ ախտորոշվել է Հետպատվաստումային ռեակցիա:
Նշված վկայի ցուցմունքով հետպատվաստումային ռեակցիան, համաձայն միջազգային առողջապահության կազմակերպության, ունի մահացության որոշակի աստիճան, որը ընդունված է ողջ աշխարհում, այդ թվում և եվրոպական երկրներում:
Մեր կողմից տրված հարցին, թե ինչ պետք է արվեր, որ չի արվել, նշված վկան տառացիորեն հայտնել է, թե բոլոր դեպքերում պետք է կանխատեսվեր հիվանդության ընթացքը, որ այսպիսի զարգացում կարող է լինել, սակայն ամբողջ ցիկլը զարգացել է 2-3 ժամվա ընթացքում, հետևաբար այդ պայմաններում կանխատեսել, որ այսպիսի ընթացք կլինի, չափազանց դժվար է։
Վկա Արտաշես Սաիյանը, ով դեպքի օրը հանդիսացել է Իվանյանի անվան հոսպիտալի հերթապահ բժիշկը, ինչպես նախաքննության, այնպես էլ դատաքննության ընթացքում տված ցուցմունքներում հստակորեն հայտնել է, որ 2012թ. դեկտեմբերի 22-ին, ժամը 22.00-ի սահմաններում, որպես նշված զորամասի հերթապահ, անցկացրել է երեկոյան համայց, որի ժամանակ լուսահոգի Նորայր Սահակյանը և սույն քրեական գործով վկա Դ.Ղարագյոզյանը որևէ գանգատ չեն ներկայացրել, ինչը նշանակում է, որ այդ պահին նրանց առողջական վիճակը եղել է բավարար։
Ավելին, վկան ընդգծել է, որ Ն.Սահակյանի մոտ շոկային վիճակի կլինիկան սկսել է դրսևորվել գիշերը ժամը 24:00-ի սահմաններում։
Վկային տրված այն հարցին, թե եթե մարդու օրգանիզմում առկա է որևէ խրոնիկական բորբոքում, արղյոք հնարավոր է, որ պատվաստումը կբերի առողջական վիճակի վատացմանը կամ սրացմանը, վերջինս պատասխանել է, որ այո, պատվաստումը կարող է հանգեցնել այդպիսի վիճակի սրացմանը, ավելին` նպաստել վիճակի վատթարացմանը, կամ պատկերավոր ասված ունենալ պրովոկացիոն դերակատարություն։
Ինչպես Իվանյանի հոսպիտալի պետ, վկա Աահակ Օհանյանը, այնպես էլ վկա, հոսպիտալի այդ օրվա հերթապահ Արտաշես Սաիյանն իրենց ցուցմունքերում պնդել են, որ հոսպիտալ ընդունվելու պահին Ն.Սահակյանին տրված ախտորոշումը եղել է ճիշտ, այսինքն` հետպատվաստումային ռեակցիան եղել է ճիշտ ախտորոշում, որը տվել է նույնպես Կ.Զուլհակյանը։
Ավելին, Արտաշես Սաիյանը նշել է, որ հիվանդանոց ընդունվելու պահին, այնպես էլ իր կողմից համայցի ընթացքում Ն.Սահակյանի մոտ հազի, դժվարաշնչության ախտանիշներ չեն գրանցվել, ընդամենր եղել է ջերմության ախտանիշը։
Վերլուծելով սույն քրեական գործով դատակոչված վկաների կողմից տրված ցուցմունքները, պաշտպանական կողմը հանգել է հետևյալ հետևությանը.
1. Մինչև Ն.Սահակյանի դեպքը, համենայնդեպս դրան նախորդող երկու-երեք տարիների ընթացքում զորակոչիկների պաստվաստումները կատարվել են հավաքակայանում, որի արդյունքում զորակոչիկների 80 տոկոսի մոտ արձանագրվել է ջերմության բարձրացում,
2. Հետպատվաստումային ռեակցիայի հետևանքով ջերմություն ունեցող զորակոչիկները ՀՀ ՊՆ հավաքակայանից տեղափոխվել են զորամասեր,
3. Կ.Ջուլհակյանի տակտիկան եղել է ճիշտ, նա ճիշտ է գնահատել Ն.Սահակյանի առողջական վիճակը, տվել է ճիշտ ախտորոշում և ճիշտ դեղամիջոց, իրենք նույնպես կվարվեին այդ իրավիճակում, քանի որ նրա քայլերը եղել են նորմայի սահմաններում, տվյալ ժամանակահատվածում Նորայր Սահակյանի վիճակը եղել է այնպիսին, որպիսի պայմաններում Ջուլհակյանի գործողությունները բխել են հենց այդ իրավիճակից։
4. Նորայր Սահակյանը պատվաստման հակացուցում չի ունեցել, քանի որ ալերգիա չուներ, որևէ գանգատ չի ներկայացրել, արտաքին տեսքը եղել է նորմալ, ջերմություն չի ունեցել, հետազոտությունների արղյունքներով որևէ հակացուցում չի ունեցել։
5. Ավտոշարասյան պետի կողմից հինգից վեց անգամ փորձ է արվել զանգահարել ՀՀ ԶՈԻ ԳՇ պետի տեղակալին` իրավիճակի մասին զեկուցելու և համապատասխան ցուցում ստանալու համար, սակայն վերջինս չի պատասխանել։
6. 22.12.2012թ.` երեկոյան 21:30-ի սահմաններում, Նորայրը, վկա Դավիթ Ղարազյոզյանի հետ միասին գնացել է հաց ուտելու, վերադառանալուց հետո ստուգել են իրենց ջերմությունը և Նորայրի ջերմությունը եղել է 37.2 աստիճան։
7. Ն.Սահակյանը թե Ջուլհակյանի կողմից ՊՆ հավաքակայանում, թե ՊԲ հավաքակետում հետազոտվելիս, և թե Իվանյանի հոսպիտալ ընդունելիս ախտորոշվել է հետպատվաստումային ռեակցիա, և նրան տրվել է Պարացետամոլ տեսակի դեղահաբ։
8. Ն.Սահակյանի մոտ առողջական վիճակի վատթարացումը տեղի է ունեցել կայծակնային արագությամբ` 2012թ. դեկտեմբերի 22-ին` ժամը 24:00-ից հետո, իսկ մինչ այդ նրա առողջական եղել է բավարար։
Ն. Սահակյանը 2005-2012թթ.-ին զբաղվել է բռնցքամարտ սպորտաձևով, 2005 և 2010թթ. հատուկ պոլիկլինիկա ՓԲԸ-ի սպորտային բաժնում անցել է դիսպանսերիզացիա, ստուգվել նեղ մասնագետների սրտաբանի, ակնաբուժի, քիթ-կոկորդ-ականջաբանի, մաշկաբանի, վիրաբույժի կողմից, ենթարկվել լաբորատոր հետազոտությունների, եղել է պրակտիկ առողջ, ինչը թույլ է տվել, որ նա շարունակի մարզումները։
Ն.Սահակյանին տրված ախտորոշումը եղել է ճիշտ, այսինքն` հետպատվաստումային ռեակցիան եղել է ճիշտ ախտորոշում։
01.11.2012թ. Ն. Սահակյանը հետազոտվել է ՀՀ ՊՆ էրեբունու զինկոմիսարիատում և ախտորոշվել Կիֆոզ 2-րդ աստիճանի, ձախ նախաբազկի հարթ հետայրվածքային սպի հագուստ կրելուն չխանգարող, որի հիման վրա ՀՀ ՊՆ 175-10 հրամանի 36գ և 33ե հոդվածների առաջին սյունակների համաձայն` ճանաչվել զինծառայությանը պիտանի սահմանափակումով։
21.12.2012թ. ՀՀ ՊՆ հավաքակայան տեղափոխվելուց հետո, ժամը 13:30-ի սահմաններում նրան ներարկվել է հինգ տեսակի` <<ԿԿ1ս>>, <<ԱԴՍ-Ս>>, <<Պնևմո>>–23, <<Մենինգիտ>>, <<Հեպատիտ-C>> պատվաստանյութեր։
Նույն օրը Ն.Սահակյանը ժամը 21-ի սահմաններում տեղափոխվել է ծառայության վայր ՊԲ թիվ 19916 զորամասի հավաքակետ։ ճանապարհին ունեցել է սրտխառնոց։
22.12.2013թ. ՊԲ հավաքակետում բժշկի կողմից հետազոտվելուց հետո Ն.Սահակյանը տեղափոխվել է Իվանյանի զինվորական հոսպիտալ, որտեղ հետազոտվել է ինֆեկցիոն բաժանմունքի պետ Մ.Դավիդյանցի կողմից, տրվել է ախտորոշում` <<հետպատվաստումային ռեակցիա>> և 14:10-ին ընդունվել է ստացիոնար բուժման ինֆեկցիոն բաժանմունք։
Նույն օրը` ժամը 24:00-ի սահմաններում, Ն.Սահակյանը գանգատվել է սրտխառնոցից, այնուհետև զինհոսպիտալի հերթապահի ցուցումով տեղափոխվել է վերակենդանացման բաժանմունք, որտեղ էլ ժամը 08:30-ին մահացել է։
Ն.Սահակյանի դիակի դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացության համաձայն, նրա մահը վրա է հասել թոքային զարկերակը թրոմբով խցանվելու հետևանքով /թրոմբոէմբոփայով/, որը պայմանավորված է պատվաստումից հետո զարգացած շճաթարախա-ֆիբրինային կանգային բրոնխոպնևմոնիայով, սրտամկանի ծանր դիստրոֆիայով, սուր էոգինոֆիլինային ալերգիկ միոկարղիտով, ոսկրածուծի միելոիղ-շարքի հիպերպլազիայով, ռեակտիվ հեպատիտով, գլխուղեղի, թոքերի, սրտամկանի, լյարդի, երիկամների թրոմբոզով, որոնք, ըստ Հանձնաժոդովային դատաբժշկական փորձաքննությամբ կատարված հետևության` առաջացել են վակցինացիայի հետևանքով, այղպիսիք բերել են վակցինոասոցացված վիճակի և համապատասխանում են վակցինոասոցիացված վիճակի ծանր ձևին։
Բացի այղ, նշվել է, որ Ն.Սահակյանը կենդանության օրոք տառապել է ֆիբրոբլաստիկ էնդոկարդիտ, հետադարձ գորտնուկավոր էնդոկարդիտ, սրտամկանի հիպերտրոֆիա հիվանդություններով, սակայն վերջիններս մահվան հետ անմիջական պատճառական կապի մեջ չեն գտնվում։
Ն.Սահակյանի կենդանության օրոք ունեցած վերը նշված հիվանդությունները դասվում են այն հիվանդությունների շարքին, որոնց առկայության պայմաններում ոչ միայն հակացուցված է որևէ տեսակի վակցինացիա, այլև, ՀՀ պաշտպանության նախարարի 08.04.2013թ. թիվ 410 հրամանով հաստատված <<Զինապարտների և զինծառայողների առողջական վիճակի փորձաքննության կարգի>> հավելված 1-ի 26-րդ կետի Գ ենթակետի համաձայն, նշված հիվանդությունների առկայության պայմաններում զորակոչիկները պարտադիր կերպով ճանաչվում են ժամանակավորապես ոչ պիտանի զինվորական ծառայության համար։
Ասվածը վկայում է, որ եթե մինչև հավաքակայան ներկայացվելը, Ն.Սահակյանը ենթարկվեր մանրազննին բուժզննման, ապա բացառվում էր, որ նրա մոտ չհայտանբերվեին իր մոտ առկա հիվանդությունները, ինչը հնարավորություն կտար վակցինացիայի հակացուցման։
Հատկանշական է, որ դատաքննության ընթացքում դատակոչված փորձագետ Հասմիկ Երանոսյանին պաշտպանական կողմից տրված հարցին, թե եթե նախապես իմանային, որ Նորայրը կենդանության օրոք տառապում է նշված հիվանդություններով, կպատվաստեի և նրան, թե ոչ, ըստ էության խուսափել է պատասխանել` հայտնելով, որ կոմպետենտ չէ այդ հարցին պատասխանել։
24.11.2009թ. արձակվել է ՀՀ առողջապահության նախարարի Հայաստանի Հանրապետությունում իմունականխարգելման ոլորտում մեթոդական ցուցումները հաստատելու մասին թիվ 1823-Ա հրամանը։
Վերը նշված իրավական ակտը միակն է ՀՀ-ում, որով կարգավորվում է հետպատվաստումային անբարեհաջող դեպքերի բնորոշման և բուժման ցուցումները։
Վերը նշված հրամանի հավելված 3-ով սահմանված հետպատվաստումային անբարեհաջող դեպքերի բնորոշման և բուժման ցուցումների սանդղակում ընդգծված է, որ տենդը դասակարգվում է.
–Թեթև` 37.5–38.4°
–Ծանր` 38.5–39.9°
-Ծայրահեղ` 40° և բարձր:
Վերը նշված վիճակների դեպքում, համաձայն մեթոդական ցուցման, որպես բուժման միջոց, տարվում է ախտանշանային բուժում` բոլոր պատվաստանյութերի դեպքում։
Սա նշանակում է, որ արձանագրելով Ն.Սահակյանի մոտ թեթև աստիճանի ջերմություն /տենդ/, Կ.Ջուլհակյանը ղեկավարվել է նշված ցուցումով և իրականացրել իրավիճակից բխող միջոցառում, այն է` ախտանշանային բուժում հիվանդին տալով Պարացետամոլ ջերմ իջեցնող հաբ` որոշակի ժամանակահատվածում պահելով նրան իր հսկողության տակ։
Դեղահաբն ընդունելուց ընդամենը 15 րոպե անց Ն.Սահակյանի ջերմությունը կտրուկ իջել է մինչև 37.3°, որով ևս մեկ անգամ հավաստվում է, որ նրա մոտ առկա է եղել հետպատվաստումային ջերմային ռեակցիա։
Ըստ էության, Ն.Սահակյանը ՊՆ հավաքակայանից մինչև հոսպիտալիզացվելը շարունակել է գտնվել բժշկական հսկողության տակ` գտնվելով ակտիվ դիտարկման ներքո ֆելդշերի կողմից։
Այս պայմաններում իսկապես տարակուսելի է Կ.Զուլհակյանին առաջադրված մեղադրանքն այն առումով, որ նա մեղադրվում է մի բանի համար, որ պարտավոր է եղել հոսպիտալիզացնել Ն.Սահակյանին` պարզելու համար նրա ջերմության պատճառը, այն դեպքում, երբ այն ակնհայտ էր, այսինքն` նրա մոտ հետպատվաստումային ռեակցիա էր, ինչը հետագայում հաստատվել է նաև դատաբժշկական փորձաքննությամբ։
Բացի այդ, ըստ քրեական գործի նյութերի, Ն.Սահակյանը ՀՀ ՊՆ հավաքակայանում պատվաստվել է 21.12.2012թ. ժամը 13:30-ի սահմաններում, իսկ ՊՆ հավաքակայանի բուժկետ դիմել է պատվաստումից ավելի քան 7 ժամ անց։ Մինչ այդ, նրա կողմից որևէ անհանգստության նշան չի արձանագրվել կամ գանգատ առողջական վիճակից։
Ավելին, նույն օրը, մինչ պատվաստումները, Ն.Սահակյանը հանձնել է անհրաժեշտ անալիզները, կատարվել է կրծքավանդակի օրգանների ֆլյուրոզրաֆիկ հետազոտություն, որի արդյունքով կրծքավանդակի օրգանների կողմից որևէ պաթոլոգիա չի հայտնաբերվել։
ՀՀ առողջապահության նախարարի Հայաստանի Հանրապետությունում իմունականխարգելման ոլորտում մեթոդական ցուցումները հասատելու մասին թիվ 1823-Ա հրամանի հավելված 1-ի աղյուսակ 2-ի համաձայն հետ վակցինացիան ամենալուրջ ու ամենածանր բարդությունները կարող են զարգանալ վակցինացիայից հետո մեկ ժամվա ընթացքում։
Ստացվում է, որ ՊՆ հավաքակայանում Ն.Սահակյանի մոտ չէր կարող հետվակցինացիոն լուրջ ու ծանր բարդություններ զարգանալ, քանի որ պատվաստվելուց հետո նրա մոտ ջերմությունը զգացվել է ավելի քան 6-ից 7 ժամ անց։
Հենց դրա համար է, որ, հաշվի առնելով վերը նշվածը, ՀՀ ՊՆ հավաքակայանում պատվաստումներ իրականացնող խումբը պարտադիր համալրվում է նաև բժիշկ-ռեանիմատոլոգով և ըստ հրահանգի, պատվաստումից հետո պարտադիր իրականացվում է մեկ ժամյա ակտիվ դիտարկում բոլոր նորակոչիկներին պահելով ՀՀ ՊՆ հավաքակայանի բուժկետում։
Այս ամենը նույնպես հաշվի է առնվել իր պաշտպանյալի կողմից նրա վիճակը գնահատելիս, և հետազոտման ընթացքում Ն.Սահակյանի մոտ չի հայտնաբերվել հիվանդության բարդության և հետագա կրիտիկական վիճակի հասցման որևէ նշույլ, ինչը թույլ է տվել Կ.Զուլհակյանին նրա վիճակը զնահատել որպես թեթև աստիճանի հետ պատվաստումային ջերմային ռեակցիա։
Առանձնահատուկ ուշադրության և վերլուծության է արժանի ՀՀ ԶՈԻ ՌԲվ պետի 07.11.2012թ. թիվ 35 հրամանի 3-րդ կետի 5-րդ ենթակետը, ըստ որի` պատվաստումները կատարող խմբի ղեկավարին հանձնարարվել է պատվաստումային բարդությունների ժամանակ զորակոչիկին տեղում անհրաժեշտ օգնություն ցուցաբերելուց հետո, կարիքի դեպքում, տեղափոխել ԿԿԶՀ այդ մասին անմիջապես զեկուցելով ՀՀ ԶՈԻ ՌԲՈ պետին։
Թեև այն հանգամանքին, որ իր պաշտպանյալն ընդգրկված չի եղել պատվաստումներր կատարող խմբի կազմում, այդուհանդերձ, իրականացնելով հերթապահություն, նույնպես առաջնորդվել է վերը նշված հոդվածով։
Հետևաբար, անհասկանալի է, թե հանգուցյալ Ն.Սահակյանի վիճակի որ ցուցիչով պետք է առաջնորդվեր Կ. Զուլհակյանը, որ չի առաջնորդվել, մանավանդ որ, հետպատվաստումային անբարեհաջող դեպքերի բնորոշման և բուժման ցուցումների սանդղակում 37.5–8.4° ընդգծված է, որպես թեթև աստիճանի տենդ, որի բուժման համար ցուցված է տառացիորեն ախտանիշային բուժում։
Բացի այդ, 2012թ. դեկտեմբերի 22-ին հաջորդող 3 օրերի ընթացքում զորակոչվող զինակոչիկների շուրջ 70%-ի մոտ, ինչը հաստատվել է նաև վկաների ցուցմունքներով, արձանագրվել է ջերմություն, և նրանից ոչ մեկ չի հոսպիտալիզացվել։
Հետևաբար հարց է առաջանում, ինչ տրամաբանությամբ և որ չափորոշիչով պետք է առաջնորդվեր Կ.Զուլհակյանը, որ Ն.Սահակյանի առողջական վիճակը ճիշտ չի գնահատել, և նրան չի հոսպիաալիզացրել։
Սույն քրեական գործի նախաքննության ընթացքում, ի թիվս այլ փորձաքննությունների, 05.03.2013թ. նշանակվել է նաև հանձնաժողովային դատաբժշկական փորձաքննություն, որի կատարումը հանձնարարվել է ՀՀ ԱՆ ԴԲԳԳԿ փորձագետներին։
Պարզաբանման համար փորձագետներին առաջադրված 10-րդ և 14-րդ հարցերով քննիչը խնդրել է փորձագետներին պատասխանել, թե
1. ՀՀ ՊՆ հավաքակայանի հերթապահ բժիշկ Կ.Զուլհակյանի կողմից ճիշտ հետազոտություններ են կատարվել, թե ոչ, եթե ոչ, ապա ի նչ հետազոտություններ պետք է իրականացվեին, որոնք չեն իրականացվել։
2. Նշվածներից, կոնկրետ, որ հաստատության մասնագետի կողմից է սխալ ախտորոշվել Ն.Սահակյանի հիվանդությունը, և ինչո վ է այն արտահայտվել:
Վերը նշված փորձաքննությամբ տրվել էր եզրակացություն, որ ՀՀ ՊՆ հավաքակայանում, երբ կատարվել է պատվաստումներ և դիտվել է ջերմության բարձրացում /38,3% Ն. Սահակյանի առողջական վիճակը ճիշտ չի գնահատվել, և ձեռք չեն առնվել համապատասխան բժշկական միջոցներ մասնավորապես, տարվել է միայն ախտանիշային բուժում /տրվել է ջերմ իջեցնող դեղամիջոց/, որի ազդեցությունը կրել է ժամանակավոր բնույթ, այն ինչ, հայտնի լինելով, որ կատարվել են պատվաստումներ, և ջերմությունն էլ չի իջել նորմայի սահմաններին, անհրաժեշտ էր սահմանել դինամիկ հսկողություն պարզելու համար ջերմության բարձրացման պատճառը և Ն.Սահակյանին հոսպիտալիզացնել հետագա բուժումը կազմակերպելու համար։
Հանձնաժողովը հանգել է հետևության, որ ՀՀ ՊՆ կենտրոնական հավաքակայանում, հավաքակայանից ՊԲ տեղափոխման և Իվանյանի անվան զինվորական հոսպիտալում թույլ տրված բուժական և բուժական կազմակերպչական թերությունները և սխալները բերել են հիվանդի վիճակի վատացմանը և մահվանը։
Համադրելով նշված փորձաքննության եզրակացությունն այդ փորձաքննությունը ղեկավարած փորձագետի` դատարանում տրված ցուցմունքների հետ, ակնհայտ դարձավ, որ դրանցում առկա են ակնհայտ և տրամագծորեն հակառակ դիրքորոշումներ և տեսակետներ։
Այսպես.
1. Ն.Սահակյանի դիակի դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացության համաձայն, նրա մահը վրա է հասել թոքային զարկերակը թրոմբով խցանվելու հետևանքով /թրոմբոէմբոլիայով/, որը պայմանավորված է պատվաստումից հետո զարգացած շճա-թարախա-ֆիբրինային կանգային բրոնխոպնևմոնիայով, սրտամկանի ծանր դիստրոֆիայով, սուր էոզինոֆիլինային ալերգիկ միոկարդիտով, ոսկրածուծի միելոիդ շարքի հիպերպլազիայով, ռեակտիվ հեպատիտով, գլխուղեղի, թոքերի, սրտամկանի, լյարդի, երիկամների թրոմբոզով, որոնք, ըստ Հանձնաժոդովային դատաբժշկական փորձաքննությամբ կատարված հետևության առաջացել են վակցինացիայի հետևանքով, այդպիսիք բերել են վակցինոասոցացված վիճակի և համապատասխանում են վակցինոասոցիացված վիճակի ծանր ձևին։
Բացի այդ, նշվել է, որ Ն.Սահակյանը կենդանության օրոք տառապել է ֆիբրոբլաստիկ էնդոկարդիտ, հետադարձ գորտնուկավոր էնդոկարդիտ, սրտամկանի հիպերտրոֆիա հիվանդություններով, սակայն վերջիններս մահվան հետ անմիջական պատճառական կապի մեջ չեն գտնվում։
Ասվածից պետք է հանգել հետևության, որ Ն.Սահակյանի մահվան բուն պատճառը, րստ այս եզրակացության, հանդիսանում է թոքաբորբը:
Եզրակացության մեջ արված էր պնդում, որ Կ.Ջուլհակյանի գործողությունների և Ն. Սահակյանի մահվան միջև առկա է պատճառահետևանքային կապ։
Դատարանում փորձագետն ըստ էության, իր ցուցմունքով հերքեց նշված պատճառահետևանքային կապը` պնդելով, որ Ն.Սահակյանի մոտ հավաքակայանում թոքաբորբ չի եղել։
Եզրակացությունում արված էր պնդում, որ Կ.Զուլհակյանը ճիշտ չի զնահատել Ն.Սահակյանի առողջական վիճակը։
Նույն փորձագետը, որը հանդիսացել էր սույն եզրակացությունը կազմած փորձագիտական հանձնաժողովի նախագահը, դատաքննության րնթացքում տառացիորեն ընդգծեց, որ Կ.Ջուլհակյանր ճիշտ է ախտորոշել Ն.Սահակյանին, ինչն ի վերջո, հիվանդի վիճակի ճիշտ գնահատումն է։
Հետևաբար, Կ.Ջուլհակյաեի գործողությունները եղել են իրավաչափ և բխել են հիվանդի օբյեկտիվ վիճակից։
Փորձաքննության եզրակացությամբ արված էր պնդում, որ Կ.Ջուլհակյանի կողմից տարվել է միայն ախտանիշային բուժում, այսինքն` Ն.Սահակյանին տրվել է միայն ջերմ իջեցնող <<Պարացետամոլ>> հաբ։
Նույն փորձագետը դատաքննության ընթացքում վստահորեն մի քանի անգամ պնդեց, որ տվյալ դեպքում Կ.Ջուլհակյաեի գործողությունները եղել են ճիշտ. Իսկ ավելի կոնկրետ՝ փորձագետը տառացիորեն նշեց, որ Զուլհակյանը ճիշտ է արել, ուրիշ բան չէր էլ կարող անել։
Ինչպես եզրակացությունում, այնպես էլ Դատարանում փորձագետի կողմից արված հետևության համաձայն, Կ.Զուլհակյանը պարտավոր էր հոսպիտալիզացնել Ն. Սահակյանին՝ ջերմության բարձրացման պատճառը պարզելու և հետագա բուժումը կազմակերպելու համար, թեև այն բոլոր պնդումներին և ձեռք բերված ապացույցներին, որ ջերմության բարձրացման պատճառը հայտնի էր, այսինքն` Ջուլհակյանից պահանջվել է ապացուցել ապացուցվածը, կամ հաստատել հաստատվածը, կամ հերքել աեհերքելին և այսպես մինչև անտրամաբանական անվերջություն։
Ինչպես տրված եզրակացությամբ, այնպես էլ փորձագետի կողմից չի պատճառաբանվել և հիմնավորվել այն պնդումը, ինչպես նաև հղում չի կատարվել այն իրավական ակտին, որով Կ. Զուլհակյանը պարտավորված կլիներ հոսպիտալիզացնել Ն.Սահակյանին։
Որևէ իրավական ակտով սահմանված չէ, որ հետպատվաստումային թեթև տենդի դեպքում հիվանդը պարտադիր կերպով պետք է հոսպիտակացվի:
Կ.Զուլհակյանը հավաքակայանում, իր ծառայողական պարտականությունները կատարելիս, ի դեմս Ն.Սահակյանի, գործ է ունեցել պրակտիկ առողջ ճանաչված, սակայն հետպաստվաստումային թեթև աստիճանի ջերմային ռեակցիա ունեցող անձի հետ։
ՀՀ-ում հետպատվաստումային անբարեհաջող դեպքերի բնորոշման և բուժման միակ իրավական փաստաթուղթ է հանդիսանում ՀՀ առողջապահության նախարարի 24.11.2009թ. արձակված <<Հայաստանի հանրապետությունում իմունականխարգելման ոլորտում մեթոդական ցուցումները հասատելու մասին>> թիվ 1823-Ա հրամանը։
Կ. Ջուլհակյանի գործողությունների և նշված հրամանի մեջ որևէ հակասություն չկա, և նրա բոլոր գործողությունները բխել են տվյալ հրամանից։
Արձանագրելով Ն.Սհակյանի մոտ թեթև աստիճանի ջերմություն /տենդ/, Կ.Զուլհակյանը ղեկավարվել է վերը նշված ցուցումով և իրականացրել իրավիճակից բխող միջոցառում, այն է` ախտանիշային բուժում հիվանդին տալով Պարացետամոլ ջերմիջեցնող հաբ որոշակի ժամանակահատվածում պահելով նրան իր հսկողության տակ։
Առանձին վերլուծության թեմա է նշանակված լրացուցիչ հանձնաժողովային դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացությունը, որն իր բովանդակությամբ հակասական է, կիսատ ու թերի, ոչ ամբողջական։
Այդուհանդերձ, այն մեծ հաշվով տարբերվում է առաջին փորձաքննության արդյունքներից, ինչը խոսում է սույն քրեական զործի վերաբերյալ այն կազմողների ունեցած ակնհայտ սուբյեկտիվ դիրքորոշամբ, որը պայմանավորված է բացառապես եթե կա ծանր հետևանք, հետևաբար կա մեղավոր տխրահռչակ սկզբունքով։
Լրացուցիչ փորձաքննությանն առաջադրվել էին հետևյալ հարցերը.
1. Նախորդ փորձաքննության ժամանակ գիտական ինչ մեթոդների կիրառման հիման վրա են փորձագետները հանգել հետևության, որ Կ.Ջուլհակյանը ճիշտ չի գնահատել Ն.Սահակյանի առողջական վիճակը,
2. Կ.Ջուլհակյանի կողմից հանգուցյալ Ն.Սահակյանի մոտ 38.3° ջերմությունն արձանագրելուց հետո, արդյոք նրա նկատմամբ պետք է կիրառեր ախտանշային բուժում, թե ոչ, եթե ոչ, ապա կոնկրետ ի նչ գործողություն պետք է կատարեր, որը չի կատարել։
3. Կ.Ջուլհակյանի կողմից հանգուցյալ Ն.Սահակյանի մոտ 38.3° ջերմությունն արձանագրելուց և ախտանշանային բուժում տալուց հետո ինչ հետազոտություն պետք է կատարեր, որը չի կատարել։
4. Կ.Ջուլհակյաեի կողմից հանգուցյալ Ն.Սահակյանի մոտ 37.3° ջերմությունն արձանագրելուց հետո, արդյոք պարտավոր էր նրան հոսպիտալազացնել, թե ոչ, եթե այո, ապա կոնկրետ ինչ հիմքերով։
5. Առկա է, արդյոք, Կ. Ջուլհակյանի գործողությունների և Ն.Սահակյանի մահվան միջև անմիջական պատճառական կապ` հաշվի առնելով նաև այն հանգամանքը, որ Ն.Սահակյանին բուժզննման ենթարկելուց հետո վերջինս շարունակական գտնվել է բժշկական հսկողության տակ։
6. Ի վերջո, ո րն է եղել Ն. Սահակյանի մահվան իրական պատճառը։
Լրացուցիչ փորձաքննության եզրակացության հետևություններ բաժնում փորձագետներն արձանագրել են հետևյալը.
Կետ 1. Ինչպես և ճիշտ որոշվել է փորձագետի թիվ 1129 եզրակացությամբ, Նվեր Սահակյանի մահը վրա է հասել /համաձայն հիվանդության պատմության նկարագրի տվյալների/ 23.12.12թ. ժամը 08:10-ին։ Ն.Սահակյանի մահը պայմանավորված է եղել պատվաստումից հետո զարգացած շճա-թարախա-ֆիբրինային կանգային բրոնխոպնևմոնիայից և դրա հետևանքով զարգացած թրոմբոէմբոլիայից թոքային զարկերակի լուսանցքը թրոմբոէմբոլով խցանվելուց։
Կետ. 6. 21.12.2012թ. ՀՀ ՊՆ հավաքակայանում Ն.Սահակյանին կատարված պատվաստումները չեն հանդիսացել նրա մոտ դիակի դատաբժշկական փորձաքննությամբ հայտնաբերված հիվանդությունների «ֆիբրոպլաստիկ էնդոկարդիտ, հետադարձ գորտնուկավոր էնդոկարդիտ, սրտամկանի հիպերտրոֆիա» սրացման պատճառ։ Պատվաստումները հանդիսացել են նրա օրգանիզմում աուտոիմու պրոցեսների խանգարման և առողջական վիճակի վատթարացման պատճառ, սակայն ասել, որ կատարված պատվաստման և մահվան միջև առկա է ուղղակի պատճառական կապ հնարավոր չէ, քանի որ պատվաստումից հետո առաջացած վիճակի վատթարացման պայմաններում, երբ Ն.Սահակյանը ՀՀ ՊՆ կենտրոնական հավաքակայանից տեղափոխվել է զորամաս ըստ նշանակման վայրի, անցել է շուրջ 27 ժամ / 21.12.2012թ. ժամը 21:00-ից 23.12.2012թ. ժամը 00:20/ և դիտվել է Ն.Սահակյանի վիճակի ծայրահեղ վատացում, և այդ ընթացքում, ինչպես և նշվել է նախորդ եզրակացությունում, եթե իրականացվեին համապատասխան հետազոտություններ, բուժումներ, ապա այդպիսիք մեծ հավանականությամբ թույլ կտային կանխելու ծայրագույն բարդությունների առաջացումը և նաև հնարավոր է մահվան ելքը։
Կետ. 9. Ն.Սահակյանին միաժամանակ ներարկված պատվաստանյութերը, ինչպես և նմանատիպ այլ դեպքերում կարող էին բերել բնորոշ և սպասելի բարդությունների հետպատվաստումային ռեակցիայի ձևով, ինչը և տեղի է ունեցել տվյալ դեպքում, սակայն այդ բարդությունները չեն հանդիսանում օրինաչափ, քանի որ այն միշտ չէ, որ այդպիսիք հանդիպում են պատվաստումներից հետո։
Կետ. 10. Միանշանակ տալ գնահատական բժիշկ Ջուլհակյանի կողմից Ն.Սահակյանի նկատմամբ իրականացված գործողություններին հնարավոր չէ. սակայն կարելի է ասել, որ Ջուլհակյանի կողմից Ն.Սահակյանի կողմից առողջական վիճակը ճիշտ չգնահատվելը ամենայն հավանականությամբ կապված է եղել մասնագիտական ոչ լիարժեք մասնագիտական գիտելիքների բացակայությամբ կապված պատվաստումների և դրանց հետևանքով առաջացած բարդությունների չիմացությամբ, բանի որ նշված խնդիրները պահանջում են նեղ մասնագիտական` ինֆեկցիոն հիվանդությունների բնագավառի հմուտ գիտելիբների տիրապետում, ինչը կարող էր լիարժեբ չլինել բժշկական գործնական տվյալ բնագավառի մասնագետի մոտ։
Կետ 11.12.13 Կ. Ջուլհակյանի կողմից հանգուցյալ Ն. Սահակյանի մոտ 38.3 ջերմություն արձանագրելուց հետո, նրա նկատմամբ պետք է սկզբնականում կիրառվեր ախտանիշային բուժում, որից հետո ջերմության նորմային չհասնելու պայմաններում հարկավոր էր, որ հիվանդի նկատմամբ իրականացվեր բուժման ոչ ակտիվ պահպանողական մոտեցում, որը նախատեսում էր հիվանդի նկատմամբ անկողնային ռեժիմի պայմանների սահմանում, նաև օբյեկտիվ վիճակի նկատմամբ դինամիկ հսկողության սահմանում մոտ 3-4 օր տևողությամբ, որից հետո վիճակի կայունացումից հետո կարելի էր վերջինիս նկատմամբ կիրառել ակտիվ միջոցառումների թույլատրում։ Իսկ հետազոտությունների կատարումը արդեն պետք է իրականացվեր ըստ վիճակի գնահատման և օբյեկտիվ վիճակի ծանրության ոչ ՊՆ հավաքակայանի պայմաններում, քանի որ նշված վայրում հնարավոր չէ իրականացնել հիվանդի նման մշտական հսկողություն։
Կետ 14. Կ. Ջուլհակյանի գործողությունների և Ն.Սահակյանի մահվան միջև աոկա պատճառական կապը չի կարող հանդիսանալ որպես ուղղակի անմիջական, բանի որ Ն.Սահակյանի վիճակի վատացումը շարունակվել է նաև ՊՆ կենտրոնական հավաքակայանից հետո, որից հետո էլ տևական ժամանակ մինչ Իվանյանի հոսպիտալ ընդունվելը ն հոսպիտալում ևս թույլ են տրվել բացթողումներ /տես նախկին եզրակացությունում 38/հձ/. որոնք հանգեցրել են հիվանդի վիճակի վատթարացմանը և մահվանը։
Կետ 16.17. Իվանյանի անվան զինվորական հոսպիտալ ընդունվելիս Մ.Դավիդյանցի կողմից Նորայր Սահակյանին նախնական ախտորոշված «հետպատվաստումային ռեակցիա» հիվանդության բուժման նպատակով նշանակված բուժումը և հետազոտությունների պլանը եղել են ճիշտ, բավարար, որոնք Ն.Սահակյանի մահվան հետ չեն գտնվում պատճառական կապի մեջ։
Վերլուծելով վերը նշված հետևությունները պաշտպանական կողմը հանգել է հետևյալ հետևությանը և դրանք ներակայացրել դատական ակտը կայացրած դատարանին, որը պարզվեց, դատարանի կողմից ոչ միայն ուշադրության չեն արժանացել, այլև դատարանն ըստ էության, նպատակահարմար չի էլ համարել խորամուխ լինել եզրակացությամբ արված հետևություններին և հանգելու օբյեկտիվ եզրահանգման:
Սույն քրեական գործով կատարված հանձնաժողովային դատաբժշկական փորձաքննությունները հակասական են, լղոզված, սուբյեկտիվ են, պատճառաբանված և հիմնավորված չեն, կառուցված են հայեցողական, հետևաբար` կամայական գնահատականների և ընկալումների վրա, հստակ և կատեգորիկ չեն, առավել շատ հենված են հավանականության տեսության վրա։
Փորձաքննությամբ այդպես էլ չի տրվել առաջադրված այն հարցերի պատասխանները, թե, այնուամենայնիվ, Ն.Սահակյանի մոտ 38.3° ջերմությունն արձանագրելուց հետո, Կ.Ջուլհակյանն արդյո ք նրա նկատմամբ պետք է կիրառեր ախտանշային բուժում, թե ոչ, եթե ոչ, ապա կոնկրետ ի նչ գործողություն պետք է կատարեր, որը չի կատարել։ Կ.Ջուլհակյանի կողմից հանգուցյալ Ն.Սահակյանի մոտ 38.3° ջերմությունն արձանագրելուց և ախտանշանային բուժում տալուց հետո ինչ հետազոտություն պետք է կատարեր, որը չի կատարել։ Կ.Ջուլհակյանի կողմից հանգուցյալ Ն.Սահակյանի մոտ 37.3° ջերմությունն արձանագրելուց հետո, արդյո ք պարտավոր էր նրան հոսպիտալիզացնել, թե ոչ, եթե այո, ապա կոնկրետ ի նչ հիմքերով։
Վերը նշվածը խոսում է այն մասին, որ սույն քրեական գործի շրջանակներում փորձ է արվում ամեն գնով հասնել մեղավորության կանխավարկածի հաղթանակին, ինչը բոլոր դեպքերում, հակաօրինական է և խախտում է իր պաշտպանյալի ՀՀ սահմանադրությամբ ու օրենսդրությամբ ամրագրված իրավունքները:
Որպեսզի հանրորեն վտանգավոր արարք կատարած անձը ենթարկվի քրեական պատասխանատվության, պետք է հավաստել կամ ապացուցել, որ նրա կատարած արարքում առկա է քրեական օրենքով նախատեսված արարքի (գործողություն կամ անգործություն) հատկանիշների ամբողջությունը հանցակազմը։ Միայն այդ դեպքում կարելի է ասել, որ անձը կատարել է հանցանք։
Հանրորեն վտանգավոր /հանցավոր/ արարքը դա մարդու գիտակցված վարքագիծն է։
Հանցագործության օբյեկտիվ կողմն ունի պարտադիր և ֆակուլտատիվ հատկանիշներ։
Իսկ Օբյեկտիվ կողմի պարտադիր հատկանիշներն են.
–Հանրորեն վտանգավոր արարքը,
–Հանրորեն վտանգավոր հետևանքները,
–Պատճառահետևանքային կապր,
Այո, շատ հանցակազմերում հանցագործության հանցակազմի օբյեկտիվ կողմի պարտադիր տարր են հանցավոր հետևանքները, որոնք նախատեսված են քրեական օրենսգրքով։
Հանրորեն վտանգավոր հետևանքները դա քրեական օրեսգրքով պաշտպանվող հասարակական հարաբերությունների բացասական փոփոխությունն է։
Իսկ այդ փոփոխությունը պետք է պատճառահետևանքային կապ ունենա արարքի հետ։
Այսինքն այնպիսի գործողություն կամ անգործություն, առանց որի չէր կարող ծագել հանցավոր հետևանքը։
Ավելին, պատճառահետևանքային կապը դա հանրորեն վտանգավոր արարքի և հանրորեն վտանգավոր հետևանքի միջև օբյեկտիվ կապն է, որի առկայությունը պարտադիր պայման է անձին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու համար։
Պնդել է, որ ներկայացված եզրակացությամբ գրված է, որ Կ.Զուլհակյանի գործողությունների և Ն.Սահակյանի մահվան միջև ստկա պատճառական կապը չի կարող հանդիսանալ որպես ուղղակի անմիջական, հետևաբար, խախտված է հանցակազմի ամբողջության տրամաբանությունը, հետևաբար, անձը, տվյալ դեպքում Կ.Զուլհակյանը, չի կարող ենթարկվել քրեական պատասխանատվության` հանցակազմի բացակայության հիմքով։
Ըստ բողոքաբերի` սույն գործով առկա փաստական տվյալները և հավաքված ու հետազոտված ապացույցների համակցությունը բավարար չէր Կ.Ջուլհակյանի մասով մեղադրական դատավճիռ հրապարակելու համար։
Կարեն Ջուլհակյանին մեղադրանք առաջադրելը և նրա նկատմամբ մեղադրական դատավճիռ հրապարակելը պետք է հիմնվեր գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի և վերաբերելի ապացույցների բավարար ամբողջության հիման վրա, ինչն այս գործում չկա և չէր կարող լինել։
Հաշվի առնելով վերր նշված հանգամանքները, բողոքաբերը գտել է, որ Կ.Ջուլհակյանին առաջադրված մեղադրանքն ապացուցված չէ։
Հակառակը, անմեղության կանխավարկածով առաջնորդվելու, չփարատված կասկածները հօգուտ Կ.Ջուլհակյանին մեկնաբանելու փոխարեն, մեղադրանքի կողմը, ինչպես Դատարանն առաջնորդվել են բացառապես մեղավորության կանխավարկածով` խախտելով քրեական արդարադատության փիլիսոփայությունը։
Հայտնել է, որ եթե առաջնորդվենք լրացուցիչ փորձաքննության եզրակացության հետևություններով, և փորձագետների տրամաբանությամբ ու բառապաշարով, հարկադրված ենք արձանագրել, որ եթե դատարանն այնուամենայնիվ, արժանահավատ էր համարում այն և միտված էր Կ. Ջուլհակյանի մասով հրապարակելու մեղադրական դատավճիռ, ապա առնվազն Կ.Ջուլհակյանի արարքը պետք է վերաորակեր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 376-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նոր միայն կիրառեր ՀՀ Ազգային ժողովի Հայաստանի հանրապետության անկախության հռճակման 22-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին 03.10.2013թ. որոշման 4-րդ կետի 1-ին ենթակետը, և Կարեն Սանդրոյի Ջուլհակյանին ազատեր պատժից։
Վերը նշված հանգամանքների համակողմանի վերլուծությունը հնարավություն է տալիս հանգելու այն հետևությանը, որ Կ.Ջուլհակյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 376-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքն անհիմն է, նրան մեղսագրված արարքում բացակայում է հանցակազմը։
Սա նշանակում է, որ անձին ինչպես մեղավոր ճանաչելու, այնպես էլ նրան անմեղ հռչակելու վերաբերյալ դատական ակտերը պետք է լինեն ոչ թե որոշման, այլ ավելի լայն իրավազորություններ սահմանող դատավճռի տեսքով, որի պայմաններում միայն կարող է ճանաչվել և հռչակվել անձի անմեղությունը` նրան մեղսագրված որևէ հանցավոր արարքում։
Պաշտպանական կողմը հարկ է համարում արձանագրել, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 376-րդ հոդվածի դիսպոզիցիան բլանկետային է, անձին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու համար անհրաժեշտ է բացահայտել, թե տվյալ դեպքում կոնկրետ ծառայության ինչ հատուկ կանոն է խախտվել, այսինքն` առաջադրված մեղադրանքում կամ մեղադրական դատավճռում վարույթն իրականացնող մարմինը պետք է հստակ մատնանշի այն իրավական ակտի կոնկրետ դրույթը` մասը, կետը, որը խախտվել է։
Տվյալ դեպքում Կարեն Զուլհակյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 376-րդ հոդվածով նախատեսված արարքի համար քրեական պատասխանատվության ենթարկելու համար, անհրաժեշտ էր հիմնավորել ինչպես ընդհանուր հանցակազմի պարտադիր հատկանիշների, այնպես էլ հատուկ հանցակազմի պարտադիր հատկանիշների առկայությունը, մասնավորապես.
ա) հստակ մատնանշել այն պարտականությունների ցանկը, որը խախտել է Կարեն Զուլհակյանը,
բ) Կարեն Զուլհակյանի արարքում մեղքի առկայությունը` հստակ նշելով, թե անզգուշության որ ձևն է առկա եղել` հանցավոր ինքնավստահությունը, թե անփութությունը,
գ) հիմնավորել Կ.Զուլհակյանի պարտականության խախտման և առաջացած հետևանքների միջև պատճառահետևանքային կապի առկայությունը, որոնց չի անդրադարձել Դատարանը:
Վերը նշված հանգամաքների վերլուծությունը հիմք է տափս պնդելու, որ Կարեն Զուլհակյանի կողմից կատարված գործողություններում բացակայում է` ծառայության նկատմամբ պետի կամ պաշտոնատար անձի անփույթ վերաբերմունքին վերաբերող հանցակազմը։
Թե մեղադրանքի կողմը, և թե դատական ակտ կայացրած դատարանը Կ.Ջուլհակյանի կողմից կատարած վերը նշված արարքն որակելիս, անտեսել է այդ արարքի քրեաիրավական գնահատման համար էական նշանակություն ունեցող վերը նշված փաստական հանգամանքները։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 376-376.1-րդ, 378-րդ, 379-րդ, 380.1-րդ, 381-րդ, 395-րդ, 396-րդ, 397-րդ և 398-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է.
<<1. Սույն վերաքննիչ բողոքն ընդունել վարույթ։
2. Ամբողջությամբ բեկանել Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաբեռ Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի թիվ ԵԱՔԴ/0112/01/14 գործով 2017թ. նոյեմբերի 21-ին կայացված դատական ակտը և որոշում կայացնել և հռչակել Կ. Ջուլհակյանի անմեղությունը և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված կարգով հրապարակել արդարացման դատական ակտ:>>:
Բողոքի հեղինակը` ամբաստանյալ Մ.Դավիդյանցի պաշտպան Ե.Սարգսյանը, գտել է, որ Դատարանը, 21.11.2017 թվականի թիվ ԵԱՔԴ/0112/01/14 դատավճռով ամբաստանյալ Մ.Դավիդյանցին մեղավոր ճանաչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 376-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում, թույլ է տվել նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի այնպիսի Էական խախտումներ, որոնք ազդել են գործի ելքի վրա, հետևաբար Դատարանի դատավճիռը ենթակա է բեկանման և փոփոխման` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Ըստ բողոքաբերի` Դատարանում հետազոտված ապացույցների հիման վրա ոչ թե հաստատվել է ամբաստանհյալ Մ.Դավիդյանցին առաջադրված մեղադրանքը, այլ ընդհակառակը` միանշանակ հերքվել է: Ավելին` հետազոտված ապացույցներով հաստատվել է, որ Մհեր Դավիդյանցը ոչ թե ծառայության նկատմամբ անփույթ վերաբերմունք է դրսևորել, այլ ընդհակառակը` չափից ավելի բարեխիղճ է կատարել իր ծառայությունը:
Բողոքաբերը` մեջբերելով ամբաստանյալ Մ.Դավիդյանցին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 376-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքը, նշել է, որ հենց դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների համակցությամբ հաստատվել է, որ Մհեր Դավիդյանցի ծառայողական պարտականությունները 2012 թվականի դեկտեմբերի 22-ին` ժամը 14։00–ին արդեն իսկ ավարտված են եղել, ուստի նա որևէ պարտավորություն չի ունեցել իր ծառայողական պարտականությունների ավարտից հետո` ժամը 14:10-ին, զննել հոսպիտալ ընդունված որևէ հիվանդի, այդ թվում` Նորայր Սահակյանին և կազմակերպել նրա բուժումը։
Այս առումով բավարար է միայն վկայակոչել քրեական գործին կցված և դատաքննության ժամանակ հետազոտված` պաշտպանության կողմի հարցմանն ի պատասխան ԼՂՀ պաշտպանության բանակի հրամանատար Լ.Մնացականյանի կողմից արված 21.04.2016թ. թիվ 1051 գրությունը և դրան կից փաստաթղթերը` ՊԲ ռազմաբժշկական բաժնի պետ բ/ծ գնդապետ Հ.Եգորյանի 01.04.2016թ. թիվ 333 գրությունը, ՊԲ 33466 զ/մ վարչակազմի աշխատանքի կարգացուցակը և նույն զորամասի հերթապահ բուժ.անձնակազմի դեկտեմբեր ամսվա գրաֆիկը, որոնց համաձայն`
1. Մհեր Վլադիմիրի Դավիդյանցի 2012 թվականի դեկտեմբեր ամսին ծառայողական շաբաթվա տևողությանը կազմել է 6 օր, իսկ հանգստի համար սահմանված է 4 օր:
2. Մհեր Վլադիմիրի Դավիդյանցի համար ծառայողական օրը 2012 թվականի դեկտեմբերի 22-ին (շաբաթ օրը) սկսվել է ժամը 9:00-ից և ավարտվել` 14:00-ին: Նշված օրը` ժամը 14:00-ից նրա օրինական կարգով հեռացել է զորամասի տարածքից:
3. Համաձայն ՊԲ 33466 զ/մ վարչակազմի և բաժանմունքների աշխատանքի կարգացուցակի` աշխատանքային օրերը սահմանված է երկուշաբթի-ուրբաթ օրերը` ժամը 09:00-ից մինչև 18:00-ն:
4. Մհեր Վլադիմիրի Դավիդյանցը 2012 թվականի դեկտեմբերի 22-ին ՊԲ 33466 զորամասի բժիշկների հերթապահության գրաֆիկում ընդգրկված չի եղել:
Ընդ որում, ՊԲ 33466 զ/մ հերթապահ բուժ. անձնակազմի դեկտեմբեր ամսվա գրաֆիկը քրեական գործի նախաքննության փուլից սկսված գտնվել է վարույթն իրականացնող մարմնի մոտ և գտնվում է քրեական գործի 3-րդ հատորի 59-րդ թերթում, իսկ նույն հատորի 60-րդ թերթում է գտնվում ՊԲ 33466 զորամասի հրամանատարի թիվ 356 հրամանից քաղվածքը` թվագրված 21.12.2012թ., որի համաձայն` <<Ս/թ. դեկտեմբերի 22-ին նշանակել վերակարգ
1. Զորամասի հերթապահ բ/ծ մ-ր Ա. Սայիյան
2.Հերթապահ բժիշկ բ/ծլ-տ Ա.Չախոյան
3.Հերթապահի օգնական շ(պ) Ա.Վարդանյան
4. Պատասխանատու բուժքույր ենթ. Կ.Սահակյան
5.Վերակենդանացման-անզգայացման բաժանմունք
–շ(պ) Լ. Գաբրիելյան
–շ(պ) ԱԲախշիյան
6.Ինֆեկցրոն բաժանմունք
–շ(պ) Ա. Գրիգորյան>>:
Վերջին երկու փաստաթղթից ևս ակնհայտ է, Մհեր Դավիդյանցն ընդգրկված չի եղել ՊԲ 33466 զորամասի /Իվանյանի զինհոսպիտալ/ 2012 թվականի դեկտեմբերի 22-ի վերակարգում:
Դատարանը, դատաքննությամբ հետազոտված նույն ապացույցների հիման վրա Մհեր Դավիդյանցին առաջադրված մեղադրանքներից մեկի մասով հաստատված է համարել, որ նա իր ծառայողական պարտականությունների ավարտից հետո, հանգստի ժամանակ` 2012 թվականի դեկտեմբերի 23-ին /կիրակի օրը/` ժամը 00։50–ին զինվորական հոսպիտալում գտնվելու պարտավորություն չի ունեցել, իսկ մյուս մասով անհիմն կերպով հաստատված է համարել, որ նույն` ծառայողական պարտականությունների ավարտից հետո, հանգստի ժամանակ` 2012 թվականի դեկտեմբերի 22-ին /շաբաթ օրը/` ժամը 14:10-ին, պարտավոր է եղել գտնվել հոսպիտալու, և անձամբ զննել Նորայր Սահակյանին:
Այս առումով բողոքաբերը փաստել է, որ քրեական գործում գոնե մեկ ապացույց չկա, որը թեկուզ թույլ կտա ենթադրություն անել, որ Մհեր Դավիդյանցը 2012 թվականի դեկտեմբերի 22-ին` ժամը 14:10-ին, իր հանգստի ժամանակ, պարտավոր է եղել գտնվել Իվանյանի հոսպիտալում, անձամբ զննել հիվանդ Նորայր Սահակյանին և կազմակերպել նրա հետագա բուժումը։
Այսինքն, գործում առկա և դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների համակցությամբ անհերքելիորեն հիմնավորվել է, որ Մհեր Դավիդյանցը 22.12.2012թ. ժամը 14:00-ից սկսած այլևս որևէ պարտավորություն չի ունեցել գտնվել Իվանյանի հոսպիտալում, հետևաբար նաև` անձամբ զննել այդտեղ ընդունված հիվանդներին և կազմակերպել նրանց հետագա բուժումը, սակայն այդքանով հանդերձ, նա ոչ թե անփույթ վերաբերմունք է ցուցաբերել իր ծառայության նկատմամբ, ինչպես նշված է մեղադրանքում, այլ` իր ծառայությունը չափից ավելի բարեխիդճ է կատարե, քան իր ծառայողական պարտականությունների ավարտից հետո անգամ, որևէ նման պարտավորություն չունենալով, ժամը 14:10-ին անձամբ զննել է Նորայր Սահակյանին, կատարել է նախնական ախտորոշում և դրան համապատասխան բուժում է նշանակել, որից հետո միայն հեռացել է հոսպիտալից։
Այսինքն, պարզվում է, որ Մհեր Դավիդյանցի մեղադրանքում նշված և դատարանի կողմից հաստատված համարված գործի այն փաստական հանգամանքները, թե իբր Մհեր Դավիդյանցը պարտավոր է եղել անձամբ զննել 2012 թվականի դեկտեմբերի 22-ին` ժամը 14:10-ին, հոսպիտալ ընդունված հիվանդ Նորայր Սահակյանին, ոչ միայն չեն համապատասխանում դատարանում հետազոտված ապացույցներին, այլև հերքվել են այդ նույն ապացույցներով:
Բողոքի հեղինակը նշել է, որ եթե Մհեր Դավիդյանցն այդքան բարեխիղճ չգտնվեր և իր ծառայողական պարտականությունների ավարտից հետո անձամբ չզններ Նորայր Սահակյանին, ապա նրան նման անհիմն մեղադրանք չէր առաջադրվի, ամբաստանյալի կարգավիճակում չէր հայտնվի, իսկ հետագայում էլ Դատարանի կողմից անհիմն չէր դատապարտվի:
Հայտնել է, որ Մհեր Դավիդյանցի կողմից դրված նախնական ախտորոշումն ինչպես դատաբժշկական եհանձնաժողովային փորձաքննության թիվ 48/հձ եզրակացությամբ, այնպես էլ լրացուցիչ դատաբժշկական հանձնաժողովային փորձաքննության թիվ 214/Լ եզրակացությամբ, երկու փորձագիտական հանձնաժողովների կողմից համարվել է ճիշտ:
Ավելին, նույն եզրակացություններով փորձագիտական հանձնաժողովները հանգել են այն հետևության, որ այդ նախնական դրված ճիշտ ախտորոշմանը համապատասխան Մհեր Դավիդյանցի կողմից նշանակված բուոժումը եղել է ճիշտ և բավարար:
Դատաբժշկական հանձնաժոդովային փորձաքննության թիվ 48/հձ եզրակացության հետևությունների 12-րդ կետի համաձայն. <<<<Իվանյանի>> հոսպիտալ ընդունվելիս ինֆեկցիոն բաժանմունքում նախնական ախտորոշումը <<Հետպատվաստումային ռեակցիա>> կատարվել է ճիշտ, նշանակվել են հետազոտություններ, որոնք հիմնականում եղել են ճիշտ /…/>>:
Լրացուցիչ դատաբժշկական հանձնաժողովային փորձաքննության թիվ 214/Լ եզրակացության 16-րդ և 17-րդ կետերում արձանագրված է հետևյալը. <<Իվանյանի անվան զինվորական հոսպիտալ ընդունվելիս Մհեր Դավիդյանցի կողմից Նորայր Սահակյանին նախնական ախտորոշված <<Հետպատվաստումային ռեակցիա>> հիվանդության բուժման նպատակով նշանակված բուժումը և հետազոտությունների պլանը եղել են ճիշտ, որոնք Ն.Սահակյանի մահվան հետ չեն գտնվում պատճառական կապի մեջ>>:
Նշել է, որ այսքանով, այսինքն` նախնական ճիշտ ախտորոշում դնելով և դրան համապատասխան ճիշտ բուժում նշանակելով, Մհեր Դավիդյանցի առնչությունը Նորայր Սահակյանի բուժմանն ավարտվել է և նա օրենքով սահմանված կարգով հեռացել է հոսպիտալից:
Ավելին, Մհեր Դավիդյանցի այս գործողություններն ըստ վերը նշված փորձագիտական եզրակացությունների` Ն.Սահակյանի մահվան հետ չեն գտնվում պատճառական կապի մեջ:
Ինչ վերաբերում է Մհեր Դավիդյանցին առաջադրված մեղադրանքում նրան վերագրվող թերություններին, որոնք իբր թույլ է տվել իր ծառայողական պարտականությունների նկատմամբ անփույթ վերաբերմունք դրսևորելու հետանքով, ապա այդ թերությունների, հետևաբար նաև` մեղադրանքի առաջադրման համար հիմք է հանդիսացել սկզբնական դատաբժշկական հանձնաժողովային փորձաքննության թիվ 48/հձ եզրակացության հետևությունների հետևյալ հատվածը <<... ջերմության առկայությանը, հիվանդության նախնական ախտորոշումը և դինամիկան հաշվի առնելով, հարկավոր էր սահմանել դինամիկ` բժշկական հնարավորինս հաճախակի այցերով հսկողություն, ինչպես նաև կատարել կրծքավանդակի ռենտգեն նկարահանում, որոնք կատարվելու դեպքում, այդպիսիք կարող էին հնարավորության տալ ճշտելու, հաստատելու ախտորոշումը, ժամանակին գնահատելու հիվանդի օբյեկտիվ վիճակը և դրան համապատասխան կատարելու նպատակասլաց բուժումներ:
Նշել է նաև, որ ինֆեկցիոն բաժանմունքում չնայած նշանակվել են բուժումներ, սակայն այդպիսիք եղել են անբավարար, ինչն արտահայտվել է հիվանդի հետագա վիճակի ծանրացումով>>:
Բողոքաբերը փաստել է, որ Նորայր Սահակյանի մահը վրա է հասել ոչ թե Մհեր Դավիդյանցի կողմից նախնական դրված ճիշտ ախտորոշումը` <<Հետպատվաստումային ռեակցիան>> սխալ կամ թերի բուժելու հետևանքով, այլ դրանից հետո զարգացած շճաթարախա-ֆիբրինային կանգային բրոնխոպնևմոնիայից, թրոմբոէմբոլով խցանվելուց:
Մասնավորապես, դատաբժշկական հանձնաժողովային փորձաքննության թիվ 48/հձ եզրակացության համաձայն` <<Ն.Սահակյանի մահը վրա է հասել թրոմբոէմբոլով խցանվելուց, պատվաստումից հետո զարգացած շճա-թարախա-ֆիբրինային կանգային բրոնխոպնևմոնիայից>>:
Այսինքն, վերը նշվածից ևս ակնհայտ է, որ Մհեր Դավիդյանցի մեղադրանքում նշված այդ ենթադրյալ թերությունները բացարձակապես վերաբերելի չեն նրան, քանի որ նրա կողմից նշանակված բուժումները նախատեսված են եղել հենց նախնական ախտորոշման` <<Հետպատվաստումային ռեակցիա>>–ի բուժման համար, որը փորձագետների կողմից գնահատվել է ճիշտ, այլ ոչ թե հետևություններում նշված` հետագայում զարգացած և ախտորոշված շճա-թարախա-ֆիբրինային կանգային բրոնխոպնևմոնիայի բուժման համար։
Այսինքն, ըստ փորձագետների, նախնական ճիշտ ախտորոշումից հետո, երբ արդեն Մհեր Դավիդյանցը սահմանված կարգով չի գտնվել հոսպիտալում, պետք է հաշվի առնվեր հիվանդության դինամիկան, որպեսզի հաստատվեր Ն.Սահակյանի ախտորոշումը, ժամանակին գնահատվեր հիվանդի օբյեկտիվ վիճակը և դրան համապատասխան նպատակասլաց բուժումներ կատարվեր, սակայն քանի որ ակնհայտ է, որ հիվանդության դինամիկան հաշվի առնելու համար Մհեր Դավիդյանցը նախ պետք է պարտավորություն ունենար լինել հոսպիտալում և դինամիկ հսկողություն սահմանել հիվանդի նկատմամբ, որպեսզի այն հետագայում հաշվի առներ, հետևաբար ակնհայտ է նաև, որ ժամը 14:00-ից իր աշխատանքային պարտականությունների կատարումից օրենքով սահմանված կարգով ազատված Մհեր Դավիդյանցը Ն.Սահակյանի նկատմամբ դինամիկ հսկողություն սահմանելու և դրանից բխող գործողություններ կատարելու պարտավորության չէր կարող ունենալ, չնայած, որ դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների համակցությամբ հաստատվել է, որ Նորայր Սահակյանի նկատմամբ ոչ միայն դինամիկ հսկողություն է սահմանվել, այլև իրականացվել է այդ հսկողությունը:
Այս առումով բողոքաբերը նշել է, որ այդ սկզբնական փորձաքննությունը կատարվել է գործի նյութերի, այսինքն` քննիչի կողմից տրամադրված ելակետային տվյալների հիման վրա, համաձայն որոնց` Նորայր Սահակյանի բուժող բժիշկը հանդիսացել է Մհեր Դավիդյանցը։ Ընդ որում, վարույթն իրականցնող մարմինը խնամքով թաքցրել է այն ելակետային տվյալը, որ Մհեր Դավիդյանցը ժամը 14:00-ից սկսած այլևս որևէ ծառայողական պարտականություն չի ունեցել, հետևաբար նաև` չի հանդիսացել Նորայր Սահակյանի բուժող բժիշկը:
Քանի որ պաշտպանության կողմն ընդհանրապես մասնակից չէր դարձվել այդ սկզբնական դատաբժշկական հանձնաժողովային փորձաքննության կատարմանը և այդ եզրակացության առկայության մասին տեղեկացվել է միայն նախաքննության ավարտ հայտարարելուց մի քանի օր առաջ, ուստի հնարավորություն չէր ընձեռնվել նախքան փորձաքննության կատարումն իրենց դիրքորոշումն արտահայտել այդ հանգամանքի վերաբերյալ։ Իսկ երբ փորձագիտական եզրակացությանը ծանոթանալաց հետո վարույթն իրականացնող մարմնի ուշադրությունը համապատախան միջնորդությամբ հրավիրել են այդ հանգամանքի վրա ևև միջնորդել նշանակել կրկնակի դատաբժշկական հանձաժողովային փորձաքննություն, քննիչի և դատախազի կողմից այդ միջնորդությունն անհիմն կերպով մերժվել է, ուստի պաշտպանության կողմին այդ հանգամանքին անդրադառնալու առաջին և իրական հնարավորությունն ընձեռնվել է միայն քրեական գործի դատաքննության ընթացքում։
Մասնավորապես, դատաբժշկական հանձնաժողովային փորձաքննությունն իրականացրած փորձագիտական հանձնաժողովի նախագահ Գագիկ Հարությունյանի հարցաքննության ժամանակ պաշտապնության կողմի համապատասխան հարցադրումներին պատասխանելիս վերջինս հայտնեց, որ փորձագիտական հանձնաժողովն իր հետևություններում ի նկատի է ունեցել, ոբ Իվանյանի հոսպիտալում այն բժիշկը, ով ընդունել է Նորայր Սահակյանին, նա էլ շարունակել է հետագա բուժումը, սակայն Դատարանում` պարզելով, որ Նորայր Սահակյանին ընդունած բժիշկ Մհեր Դավիդյանցը նրան զննելուց, նախնական ճիշտ ախտորոշում կատարելուց և դրան համապատասխան հետազոտություններ և բուժում նշանակելուց հետո այլևս պարտականություն չի ունեցել գտնվել հիվանդանդանոցում և սահմանված կարգով այլևս չի իրականացրել Նորայր Սահակյանի հետագա բուժումը, նշել է, որ այդ պայմաններում եզրակացությունում նշված այդ թերությունները Մհեր Դավիդյանցին չեն վերաբերում:
Ավելին, արդեն իսկ լրացուցիչ դատաբժշկական հանձնաժողովային փորձաքննության թիվ 214/Լ եզրակացության հետևությունների վերջին պարբերությամբ արձանագրվել է հետևյալը. <<Կապված դատարանի կողմից 22.04.2016թ. ստացված գրության հետ` համաձայն որի՝ բժիշկ Մհեև Դավիդյանցը 23.12.2012թ. ժամբ 14.00-ից հրամանով սահմանված կարգով գտնվել է աշխատանքային պարտականություններից ազատված լինելու մեջ, հանձնաժողովը հարկ Է համարում նշելու, որ հաշվի առնելով վերոհիշյալ նոր ի հայտ եկած փաստական հանգամանքը պետք է եզրակացնել, որ բժիշկ Մ. Դավիդյանցը նշված ժամանակահատվածին համապատասխան չի ունեցել պարտականություններ հիվանդ Ն.Սահակյանի նկատմամբ հսկողության, բուժօգնության կազմակերպման և ցուցաբերման առումով>>:
Ընդ որում, այդ հանգամանքի ի հայտ գալուց ջանասիրաբար խուսափել է նաև մեղադրանքի կողմը նախաքննության ընթացքում, քանզի նրանց համար ևս ակնհայտ է եղել, որ դրա հաստատման դեպքում ստիպված են լինելու դադարեցնել Մհեր Դավիդյանցի նկատմամբ իրականացվող ապօրինի քրեական հետապնդումը։
Այսինքն, վերը նշված ապացույցներով անհերքելիորեն հաստատվել է, որ Մհեր Դավիդյանցի կողմից իր ծառայողական պարտականությունների նկատմամբ անփույթ վերաբերմունք չի ցուցաբերվել, ինչպես նաև Նորայր Սահակյանի մահվան հետ անմիջական պատճառական կապի մեջ գտնվող ընդհանրապես որևէ գործողություն կամ անգործություն չի կատարվել։
Ավելին, որպեսզի պնդում կատարվի, թե անձն իր ծառայողական պարտականությունների նկատմամբ անփույթ վերաբերմունք է ցուցաբերել, նախ գոնե պետք է հիմնավորել, որ այդ անձը կոնկրետ քննարկվող ժամանակահատվածում ունեցել է այդպիսի ծառայողական պարտականություններ, այնինչ վերը նշված ապացույցներով հաստատվել է, որ Մհեր Դավիդյանցը 22.12.2012թ.` ժամը 14:00-ից սկսած, ընդհանրապես որևէ ծառայողական պարտականություն չի ունեցել, որպեսզի դրանց նկատմամբ անփույթ վերաբերմունք դրսևորեր:
Նշել է, որ չնայած Նորայր Սահակյանի կողմից հոսպիտալ ընդունվելուց հետո նրա բուժման կապակցությամբ փորձագիտական եզրակացությամբ արձանագրված և Մհեր Դավիդյանցի մեղադրանքում նույնությամբ արտատպված թերությունները վերը նշված հիմնավորումներց ելնելով ընդհանրապես վերաբերելի չեն Մհեր Դավիդյանցին, սակայն պաշտպանության կողմը գտնում է, որ նրա, ինչպես նաև ամբաստանյալ Արկադի Չախոյանի մեղադրանքներում նշված այդ ենթադրյալ թերությունները ևս բացարձակապես հիմնավորված չեն, ավելին` հերքվել են քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցների համակցությամբ:
Չնածայ, որ Դատարանն իրականում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 376-րդ հոդվածի մասով վերլուծության կատարելիս որևէ փաստական հանգամանք էլ հաստատված չի համարել, սակայն նշել է, որ առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորվել են, ուստի պաշտպանության կողմը տեսականորեն ընդունում է, որ Դատարանը հաստատված է համարել հենց մեղադրանքում նշված փաստական հանգամանքները, որոնք սակայն ակնհայտորեն չեն համապատասխանում Դատարանում հետազոտված ապացույցներին:
Նշել է նաև, որ սույն բողոքի 2.1 կետում նշված` Մհեր Դավիդյանցի անմեղությունը հաստատող հիմնավորումները պաշտպանության կողմը ներկայացրել է նաև պաշտպանական ճառում, սակայն այս հանգամանքներից և ոչ մեկին Դատարանն իր դատավճռում չի անդրադարձել, փորձ էլ չի կատարել դրանք հերքել։
Ակնհայտ է, որ եթե Դատարանը փորձեր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 358-րդ հոդվածով սահմանված կարգին համապատասխան հիմնավորված և պատճառաբանված դատական ակտ կայացնել, ապա ստիպված կլիներ կոնկրետ հիմնավորումներով և պատճառաբանություններով հերքել պաշտպանության կողմի փաստարկները, աբվելին` ստիպված կլիներ հիմնավորել Մհեր Դավիդյանցի մեղավորությունը, սակայն այդպիսի ապացույցներ, հիմնավորումներ և պատճառաբանություններ չունենալու պատճառով Դատարանը նախընտրել է քրեադատավարական նորմերի այսպիսի էական խախտումներ թույլ տալ, որոնք ազդել են սույն գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա:
Միաժամանակ նշել է, որ սույն գործով ձեռք բերված ապացույցները և հիմնավորումները ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից արտահայտված իրավական դիրքոոշումների համատեքստում գնահատելու պարագայում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 376-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում Դատարանը ևս պետք է գռչակեր Մհեր Դավիդյանցի անմեղությունը և նա պետք է արդարացվեր:
Վերոգրյալի հիման վրա` Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է.
<<Արդարադատության շահերից ելնելով մասնակիորեն` Մհեր Դավիդյանցին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 376-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում մեղավոր ճանաչելու մասով բեկանել և փոփոխել Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 21.11.2017թ. թիվ ԵԱՔԴ/0112/01/14 դատավճիռը` նշված մեղադրանքում հռչակել Մհեր Դավիդյանցի անմեղությունը, նրան ճանաչել անպարտ և արդարացված:>>:
3.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
Վերաքննիչ դատարանը, ստուգելով գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման ու քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեադատավարական օրենքի նորմերի պահպանումը, մեղադրողի և պաշտպանների վերաքննիչ բողոքների հիմնավորումները, պաշտպանական կողմի պատասխան առարկությունները մեղադրողի վերաքննիչ բողոքի դեմ, մեղադրողի պատասխան առարկությունները պաշտպանների վերաքննիչ բողոքների կապակցությամբ, ներկայացված վերաքննիչ բողոքների հիմքերի ու հիմնավորումների սահմաններում վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, հանգում է այն հետևության, որ մեղադրող Լ.Պետրոսյանի և պաշտպան Ն.Նորիկյանի վերաքննիչ բողոքները պետք է մերժել, իսկ պաշտպաններ Գ.Հակոբյանի և Ե.Սարգսյանի վերաքննիչ բողոքները պետք է բավարարել` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Նախաքննության մարմինն ամբաստանյալ Կարեն Ջուլհակյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 376-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղադրանք է առաջադրել այն բանի համար, որ <<նա, հանդիսանալով պաշտոնատար անձ, ծառայության մեջ գտնվելով ՀՀ ՊՆ 14203 զորամասում` /կենտրոնական կլինիկական զինվորական հոսպիտալ/ որպես գինեկոլոգիական բաժանմունքի ավագ օրդինատոր, կոչումով մայոր, 2012 թվականի դեկտեմբերի 21-ին ՀՀ ՊՆ հավաքակայանի բուժկետում` որպես հերթապահ բժիշկ հերթապահություն իրականացնելիս, անփույթ վերաբերմունք է ցուցաբերել իր ծառայության նկատմամբ, որն անզգուշությամբ առաջացրել է ծանր հետևանք:
Այսպես. Կարեն Ջուլհակյանը, ՀՀ ՊՆ 14203 զորամասի հրամանատարի կողմից 2012 թվականի նոյեմբերի 16-ին տրված թիվ 1157 հրամանով ընդգրկվել է ՀՀ ՊՆ հավաքակայանի բուժկետի հերթապահության գրաֆիկում որպես 2012 թվականի դեկտեմբերի 21-ին բուժկետում հերթապահություն ստանձնող հերթապահ բժիշկ: Հերթապահություն իրականացնելիս, Կարեն Ջուլհակյանը, պարտավոր լինելով զննելու բուժկետ ընդունված բոլոր հիվանդներին, ցուցաբերելու անհրաժեշտ բուժօգնություն, հոսպիտալիզացիայի կարիք ունեցողներին ուղարկելու համապատասխան բաժանմունքներ, 2012 թվականի դեկտեմբերի 21-ին ժամը 20:05-ին հավաքակայանի բուժկետում զննել է նույն օրը ՀՀ ՊՆ հավաքակայանում պատվաստված, ջերմության գանգատներով իրեն դիմած, ՀՀ ՊՆ Էրեբունու զինկոմիսարիատից զորակոչված Նորայր Նվերի Սահակյանին, վերջինիս մոտ 38,30 ջերմություն արձանագրելուց հետո Նորայր Սահակյանի առողջական վիճակը ճիշտ չգնահատելով կատարել է ախտանիշային բուժում` նրան տալով ջերմիջեցնող դեղամիջոց, որի ազդեցությունը կրել է ժամանակավոր բնույթ: Ժամը 20:40-ին Կարեն Ջուլհակյանը կրկին կատարել է ջերմաչափում և Նորայր Սահակյանի մոտ արձանագրելով 37,30 ջերմություն ու տեսնելով, որ ջերմությունը չի իջել մինչև նորմայի սահմաններին, Նորայր Սահակյանի ջերմության բարձրացման պատճառը պարզելու համար դինամիկ հսկողություն սահմանելու և հետագա բուժումը կազմակերպելու համար նրան հոսպիտալիզացնելու փոխարեն, Նորայր Սահակյանին հանձնել է հավաքակայանի ՌՈ աշխատակցին: Արդյունքում Նորայր Սահակյանը բարձր ջերմությունով տեղափոխվել է ՊԲ հավաքակետ, որտեղից 2012 թվականի դեկտեմբերի 22-ին ժամը 13-ի սահմաններում շտապօգնության մեքենայով տեղափոխվել է Իվանյանի զինհոսպիտալ, որտեղ էլ 2012 թվականի դեկտեմբերի 22-ի լույս 23-ի գիշերը, ժամը 24:20-ի սահմաններում, Նորայր Սահակյանի առողջական վիճակը կտրուկ վատացել է, վերջինս տեղափոխվել է նույն հոսպիտալի վերակենդանացման բաժանմունք, իսկ հաջորդ օրը ժամը 08:30-ին գրանցվել է Նորայր Սահակյանի կենսաբանական մահը:>>:
Ամբաստանյալ Մհեր Դավիդյանցին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 314-րդ հոդվածով և 376-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ <<նա, հանդիսանալով պաշտոնատար անձ, ծառայության մեջ գտնվելով ՊԲ 33466 զորամասում` /Իվանյանի զինվորական հոսպիտալ/ որպես ինֆեկցիոն բաժանմունքի պետ, կոչումով լեյտենանտ, 2012 թվականի դեկտեմբերի 22-ին անփույթ վերաբերմունք է ցուցաբերել իր ծառայության նկատմամբ, որն անզգուշությամբ առաջացրել է ծանր հետևանք:
Այսպես. Մհեր Դավիդյանցը, հանդիսանալով ինֆեկցիոն բաժանմունքի պետ և նշանակված լինելով որպես բուժող բժիշկ, պարտավոր լինելով կազմակերպելու հիվանդների պատեհաժամ և որակյալ հետազոտումն ու բուժումը, անձամբ զննելու բաժանմունք ընդունված հիվանդներին, 2012 թվականի դեկտեմբերի 22-ին ժամը 14:10-ին ՊԲ 33466 զորամասի ինֆեկցիոն բաժանմունք ստացիոնար բուժման ընդունված, 39.60 ջերմություն ունեցող նորակոչիկ Նորայր Նվերի Սահակյանի առողջական վիճակի նախնական զննում կատարելիս վերջինիս օբյեկտիվ վիճակը ճիշտ չգնահատելով, Նորայր Սահակյանի վիճակը <<ծանր>> գնահատելու փոխարեն գնահատել է <<մոտ բավարարին>>, նրա մոտ զարգացող <<շճա-թարախա-ֆիբրինային թոքաբորբ>> հիվանդության պայմաններում Նորայր Սահակյանի թոքերի լսման ժամանակ նորմայից շեղումներ հայտնաբերելու փոխարեն նկարագրել է նորմայի սահմաններ, թոքաբորբի առկայությունը հաստատելու կամ ժխտելու նպատակով չի կատարել Նորայր Սահակյանի թոքերի ռենտգեն հետազոտություն, վերջինիս բուժման նպատակով նշանակել է ծավալով ոչ բավարար և ոչ արդյունավետ դեղամիջոցներ, հաշվի չի առել Նորայր Սահակյանի մոտ բարձր ջերմության առկայությունը, հիվանդության նախնական ախտորոշումը և առողջական վիճակի վերաբերյալ դինամիկայում փոփոխությունների մասին պատկերացում կազմելու համար չի հանձնարարել, որպեսզի հերթապահ բժշկի կողմից սահմանվի դինամիկ` հնարավորինս հաճախակի այցերով հսկողություն, որի հետևանքով 2012 թվականի դեկտեմբերի 22-ի լույս 23-ի գիշերը, ժամը 24:20-ի սահմաններում, Նորայր Սահակյանի առողջական վիճակը կտրուկ վատացել է, վերջինս տեղափոխվել է նույն հոսպիտալի վերակենդանացման բաժանմունք, որտեղ էլ ժամը 08:30-ին գրանցվել է Նորայր Սահակյանի կենսաբանական մահը:
Բացի այդ, Մհեր Դավիդյանցը, որպես ինֆեկցիոն բաժանմունքի պետ, պարտավոր լինելով վերահսկելու հիվանդության պատմագրի լիարժեք, ճշգրիտ և ընթեռնելի վարումը, 2012 թվականի դեկտեմբերի 23-ին, ժամը 00:50-ին գտնվելով Ստեփանակերտ քաղաքում, անձնական այլ դրդումներով, այն է` հոսպիտալում չգտնվելու և Նորայր Սահայանին չզննելու հանգամանքը թաքցնելու նպատակով, ակնհայտ կեղծ տեղեկություններ և թվագրական գրառումներ է մտցրել Նորայր Սահակյանի անվամբ լրացված թիվ 2720/54/2370 հիվանդության պատմագրում այն մասին, թե իբրև նշված օրը և ժամին ՊԲ 33466 զորամասում /Իվանյանի զինվորական հոսպիտալ/ զննել է Նորայր Սահակյանի առողջական վիճակը, որի վերաբերյալ կատարել է <<վարակաբանի գրառում:>>:
Ամբաստանյալ Արկադի Չախոյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 376-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ <<նա, հանդիսանալով պաշտոնատար անձ, ծառայության մեջ գտնվելով ՊԲ 33466 զորամասում` /Իվանյանի զինվորական հոսպիտալ/ որպես թերապևտիկ բաժանմունքի ավագ օրդինատոր, իսկ 2012 թվականի օգոստոսի 20-ից զբաղեցնելով նաև թերապևտիկ բաժանմունքի պետի պաշտոնի ժամանակավոր կատարողի պաշտոնը, կոչումով լեյտենանտ, 2012 թվականի դեկտեմբերի 22-ին ՊԲ 33466 զորամասում որպես հերթապահ բժիշկ հերթապահություն իրականացնելիս, անփույթ վերաբերմունք է ցուցաբերել իր ծառայության նկատմամբ, որն անզգուշությամբ առաջացրել է ծանր հետևանք:
Այսպես. Արկադի Չախոյանը, ՊԲ 33466 զորամասի հրամանատարի կողմից 2012 թվականի դեկտեմբերի 21-ին տրված թիվ 356 հրամանով ընդգրկվել է ՊԲ 33466 զորամասի վերակարգում որպես հերթապահ բժիշկ: Հերթապահություն իրականացնելիս, Արկադի Չախոյանը, որպես ավագ օրդինատոր և որպես հերթապահ բժիշկ, պարտավոր լինելով զննելու ընդունարան բաժանմունք ընդունված բոլոր հիվանդներին, ցուցաբերելու անհրաժեշտ բուժօգնություն, հոսպիտալիզացիայի կարիք ունեցողներին ուղարկելու համապատասխան բաժանմունքներ, լրացնելու յուրաքանչյուր հոսպիտալացված հիվանդի հիվանդության պատմագիրը, ըստ հաստատված ձևի խնամքով վարելու հիվանդության պատմագրերը, ժամանակին և ճշգրիտ գրանցելու հիվանդի առողջական վիճակի փոփոխությունները, կազմակերպելու հիվանդի առողջական վիճակի փոփոխության դիտարկումը, հիվանդի մահվան դեպքում հսկելու հիվանդության պատմության ճիշտ ձևակերպմանը, 2012 թվականի դեկտեմբերի 22-ին ժամը 14:10-ին ՊԲ 33466 զորամասի ինֆեկցիոն բաժանմունք ստացիոնար բուժման ընդունված, 39.60 ջերմություն ունեցող նորակոչիկ Նորայր Նվերի Սահակյանի առողջական վիճակի նախնական զննում կատարելիս վերջինիս օբյեկտիվ վիճակը ճիշտ չգնահատելով, Նորայր Սահակյանի վիճակը <<ծանր>> գնահատելու փոխարեն գնահատել է <<մոտ բավարարին>>, նրա մոտ զարգացող <<շճա-թարախա-ֆիբրինային թոքաբորբ>> հիվանդության պայմաններում Նորայր Սահակյանի թոքերի լսման ժամանակ նորմայից շեղումներ հայտնաբերելու փոխարեն նկարագրել է նորմայի սահմաններ, թոքաբորբի առկայությունը հաստատելու կամ ժխտելու նպատակով չի կատարել Նորայր Սահակյանի թոքերի ռենտգեն հետազոտություն, վերջինիս բուժման նպատակով նշանակել է ծավալով ոչ բավարար և ոչ արդյունավետ դեղամիջոցներ, հաշվի չի առել Նորայր Սահակյանի մոտ բարձր ջերմության առկայությունը, հիվանդության նախնական ախտորոշումը և առողջական վիճակի վերաբերյալ դինամիկայում փոփոխությունների մասին պատկերացում կազմելու համար չի սահմանել դինամիկ` հնարավորինս հաճախակի այցերով հսկողություն, նրան մշտական հսկողության տակ չի պահել, որի հետևանքով 2012 թվականի դեկտեմբերի 22-ի լույս 23-ի գիշերը, ժամը 24:20-ի սահմաններում, Նորայր Սահակյանի առողջական վիճակը կտրուկ վատացել է, վերջինս տեղափոխվել է նույն հոսպիտալի վերակենդանացման բաժանմունք, որտեղ էլ ժամը 08:30-ին գրանցվել է Նորայր Սահակյանի կենսաբանական մահը:>>:
Դատարանը 2017 թվականի նոյեմբերի 21-ի դատավճռով ճանաչել և հռչակել է Մհեր Վլադիմիրի Դավիդյանցի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 314-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանք կատարելու մեջ և վերջինս արդարացրել է` արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 376-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքներում ամբաստանյալներ Մհեր Վլադիմիրի Դավիդյանցին, Կարեն Սանդրոյի Ջուլհակյանին և Արկադի Սամվելի Չախոյանին մեղավոր է ճանաչել` դատավճռի հիմքում դնելով սույն քրեական գործով ձեռք բերված, դատաքննությամբ հետազոտված ներքոհիշյալ ապացույցները.
Ամբաստանյալ Կարեն Սանդրոյի Ջուլհակյանի դատաքննական ցուցմունքն այն մասին, որ իրեն մեղավոր չի ճանաչում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 376-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում: Հայտնել է, որ 1996-2014 թվականները ծառայել է կենտրոնական կլինիկական զինվորական հոսպիտալում` որպես գինեկոլոգիական բաժանմունքի ավագ օրդինատոր: 2012 թվականի դեկտեմբերի 21-ին հոսպիտալի պետի հրամանով նշանակվել է հերթապահության ՀՀ ՊՆ հավաքակայանում որպես հերթապահ բժիշկ: Հերթապահ բժշկի հիմնական պարտականությունը առաջին բուժօգնությունն է: 21.12.2012թ. ժամը 15:00-ի սահմաններում գնացել է հավաքակայան և ստանձնել հերթապահի պարտականությունները, տեղեկացել է, որ պատվաստումներն ավարտվել են, որևէ խնդիր չի եղել: Ժամը 20-ի սահմաներում ինքը գտնվել է բուժկետում, երբ իրեն է մոտեցել ռազմական ոստիկանության ներկայացուցիչը և ասել, որ սպասասրահում գտնվող նորակոչիկներից մեկը, ինչպես հետագայում է պարզվել` Նորայր Սահակյանը, կարծես իրեն լավ չի զգում: Ինքը գնացել է սպասասրահ, մոտեցել Ն.Սահակյանին, որն իր հարցին պատասխանել է, որ իրեն լավ չի զգում, կարծես թե ջերմություն ունի: Ինքը Ն.Սահակյանին ուղեկցել է բուժկետ, որտեղ վերջինս գանգատներ է ներկայացրել նաև մեջքի շրջանում ներարկման տեղից: Ինքը բուժզննության է ենթարկել Ն.Սահակյանին և պարզել, որ ջերմությունը կազմել է 38,3 աստիճան: Ինքը հասկացել է, որ նորակոչիկի մոտ հետպատվաստումային ռեակցիա է, սակայն ապահովության համար զանգահարել է հավաքակայանում պատվաստումների խմբի ղեկավար Հասմիկ Թունյանին, խորհրդի կարգով հարցրել, թե նման իրավիճակներում ինչ պետք է անել: Հ.Թունյանն իրեն ասել է, որ պատվաստումներից հետո նման ռեակցիան նորմալ է, խորհուրդ է տվել մեկ հատ <<Պարացետամոլ>> տիպի դեղահաբ տալ նորակոչիկին, իսկ եթե պարզվի, որ ինչ-որ բան այն չէ, ապա կարող է նրան տեղափոխել հոսպիտալ: Ինքն այդպես էլ վարվել է, իսկ 10 րոպե անց Ն.Սահակյանն ասել է, որ իրեն լավ է զգում և ցանկացել է գնալ, բայց ինքը թույլ չի տվել, ասելով, որ դեղը դեռ նոր է ազդում և ասել է, որ պետք է կրկին չափի ջերմությունը: Մի քանի րոպե անց ինքը կրկին ջերմաչափում է կատարել և պարզել, որ Ն.Սահակյանի ջերմությունը կազմել է 37,3 աստիճան: Հաշվի առնելով, որ սովորաբար այդ տեսակի դեղահաբերն իրենց ազդման պիկին են հասնում 1-2 ժամում, իսկ Ն.Սահակյանի մոտ արդեն 10 րոպեում բավականին լավ արդյունք էր գրանցվել և ջերմությունն իջել էր, ուստի թույլ է տվել, որ նորակոչիկը գնա: Դրանից շուրջ 30 րոպե անց զորամասի հերթապահից տեղեկացել է, որ նորակոչիկները մեկնել են ծառայության վայրեր:
Ամբաստանյալ Մհեր Վլադիմիրի Դավիդյանցի դատաքննական ցուցմունքն այն մասին, որ իրեն մեղավոր չի ճանաչում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 314-րդ հոդվածով և 376-րդ հյոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքներում: Հայտնել է, որ 2011 թվականին զորակոչվել է բանակ, նախ նշանակվել է Ջաբրայիլի հոսպիտալում` որպես ինֆեկցիոն բաժնի պետ, որտեղ ծառայել է 2 ամիս, այնուհետև ծառայողական անհրաժեշտությունից ելնելով տեղափոխվել է Խոջալու` Իվանյանի անվան հոսպիտալ, որտեղ եղել է ինֆեկցիոն բաժանմունքի պետ: Հանդիսացել է ամբողջ պաշտպանության բանակի միակ ինֆեկցիոնիստը: Դեպքի հետ կապված հայտնել է, որ շաբաթ օրը` ժամը 14:00-ից հետո, օրենքով սահմանված կարգով, աշխատանքն ավարտելուց հետո գնացել է տուն և գտնվել է տանը: Երեկոյան` ժամը 12:00-ի սահմաններում, իրեն է զանգահարել հոսպիտալի պետը և հայտնել, որ իրենց բաժին է ընդունվել հիվանդ և նրան զննելու անհրաժեշտություն կա, ասել է, որ իր և մի քանի այլ մասնագետների ետևից մեքենա կգնա, որպեսզի իրենց տեղափոխի հոսպիտալ: Մեքենան եկել է և մի քանի մանագետների հետ մեկնել են հոսպիտալ: Այնտեղ հասել են մոտավոր ժամը 02:15-ի սահմաններում, գնացել են վերակենդանացման բաժանմունք և տեսել, որ հիվանդը գտնվում է ծանր, ինտուբացված վիճակում: Բոլոր մասնագետները զննել են հիվանդին, հայտնել կարծիքներ, որի մասին կատարել են գրառումներ: Քանի որ ինքը խառնված է տնից դուրս եկել, իր մոտ ժամացույց չի ունեցել, և քանի որ սրահում աղմուկ էր, ինքը հիվանդության պատմագրում գրառում կատարելու համար առանձնացել է և լրացրել այն, որից հետո ժամ է հարցրել ներկաներից ու լսել 12:50, ու այդպես էլ նշել է: Ինքն այդ պահին չի ֆիքսել, արդյոք դա ճիշտ էր, թե ոչ: Իր խառնված լինելու մասին է վկայել նաև այն, որ ամսաթիվն էլ ճիշտ չի գրել, այդ պահին ուշադրություն չի դարձրել, որ օրը փոխվել է և 23-ի փոխարեն նշել է 22, որը հետագայում ուղղել է: Ժամը սխալ գրելու անհրաժեշտություն չի եղել, քանի որ իր հանգստի ժամն է եղել, ինքը պարտավորություն չի ունեցել հոսպիտալում գտնվելու, և ինքը որևէ տվյալ կեղծելու դիտավորություն չի ունեցել, դա եղել է շփոթմունք: Իր կողմից գրառում կատարելուց հետո հիվանդին զննել և հիվանդության պատմագրում գրառում են կատարել նաև մյուս մասնագետները:
Ընդունման պահին նորակոչիկ Նորայր Սահակյանի ջերմությունը եղել է 39,6 աստիճան, որի պայմաններում հիվանդի վիճակն իր կողմից գնահատվել է բավարար, քանի որ նա բացի բարձր ջերմությունը, այլ բանից չի գանգատվել, ցավեր չի ունեցել: Զննելուց հետո հիվանդի մոտ ախտորոշվել է <<հետպատվաստումային ռեակցիա>>, որի համար նշանակվել է համապատասխան բուժում, որից հետո իր աշխատանքային ժամն ավարտվել է և ինքը գնացել է տուն: Ինչ վերաբերվում է բուժում նշանակելուն, ապա ամբաստանյալը նշել է, որ բուժումը նշանակվել է ճիշտ, այն եղել է լիարժեք: Ախտորոշումը կատարվել է ժամը 14:15-ի սահմաններում, երբ իր աշխատանքային ժամն արդեն ավարտվել էր: Հիվանդին զննելուց և բուժում նշանակելուց հետո ինքը դինամիկ հսկողության կարիք չի տեսել, և քանի որ պարտավորություն չի ունեցել հոսպիտալում գտնվելու, գնացել է տուն:
Ամբաստանյալ Արկադի Սամվելի Չախոյանի դատաքննական ցուցմունքն այն մասին, որ իրեն մեղավոր չի ճանաչում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 376-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում: Հայտնել է, որ 2011 թվականին դեկտեմբերի 24-ին պաշտպանության նախարարի հրամանով նշանակվել է Իվանյանի զինվորական հոսպիտալի թերապևտիկ բաժանմունքի ավագ օրդինատոր, կոչումով ավագ լեյտենանտ, զորացրվել է 2013 թվականի դեկտեմբերի 27-ին: 22.12.2012թ. Իվանյանի զինհոսպիտալում նշանակված է եղել որպես հերթապահ բժիշկ: Իր հետ որպես հերթապահ բժիշկ է նշանակվել նաև Արտաշես Սայիյանը:
22.12.2012թ.` ժամը 14:00-ի սահմաններում, ինֆեկցիոն բաժանմունքի պետ Մհեր Դավիդյանցն իրեն ներկայացրել է Նորայր Սահակյանին և Դավիթ Ղարագյոզյանին: Ն.Սահակյանի ջերմությունն այդ ժամանակ եղել է 39,6, իսկ Դ.Ղարագյոզյանինը` 38.3 աստիճան: Վերջիններիս մոտ ախտորոշվել է հետպատվաստումային ռեակցիա: Ինքը և Մ.Դավիդյանցը միասին կատարել են ընդհանուր զննում, նշանակվել է բուժում, լրացվել հիվանդության պատմությունը, որից հետո հիվանդները սանիտարական մեքենայով տեղափոխվել են ինֆեկցիոն բաժանմունք: Քանի որ Մ.Դավիդյանցի աշխատանքային ժամն ավարտվել է ժամը 14:00-ին, նա գնացել է տուն: Ինքը զանգահարել է հերթապահ բուժքրջը և լրացուցիչ, բանավոր կերպով ասել բուժման հերթականությունը, թե ինչպես պետք է կատարվի, ինչպես նաև սահմանվի դինամիկ հսկողություն զարկերակային ճնշման և ջերմության նկատմամբ, և ցանկացած գանգատի, անհանգստացնող վիճակի դեպքում տեղյակ պահի իրեն կամ Ա.Սայիյանին: Ժամը 15:30-ի սահմաններում կրկին զանգահարել է և հետաքրքրվել հիվանդների վիճակի մասին, բուժքույրն ասել է, որ ջերմությունն իջել է, հիվանդները քնած են, իսկ մյուս նշանակումները կատարվում են ըստ նշանակման պլանի: Արդեն ժամը 18:30-ի սահմաններում ինքը գնացել է հիվանդների վիճակով հետաքրքրվելու համար, այդ ժամանակ նույնպես որևէ խնդիր չի եղել, կոնկրետ Ն.Սահակյանը հանգիստ քնած է եղել, նրան զննելու կարիք չի առաջացել: Ընթրիքից հետո տեղեկացել է, որ բոլոր հիվանդները մասնակցել են ընթրիքին, որից հետո կատարվել է դեղահաբերի բաժանում և կրկնակի ջերմաչափումներ: Այդ ժամանակ բարձր ջերմող և անհանգիստ հիվանդներ չեն եղել: Ժամը 22:00-ին սահմանված կարգով կա համայցի ժամ, ինքն ու Ա.Սայիյանը կատարել են երեկոյան համայց, այդ ժամանակ ծանր կամ միջին ծանրության հիվանդներ չեն եղել, բոլոր հիվանդների վիճակը եղել է բավարար, կոնկրետ Ն.Սահակյանինը և Դ.Ղարագյոզյանինն ընթացել է դրական դինամիկայով: Արդեն ժամը 00:30-ի սահմաններում Ա.Սայիյանն իրեն տեղեկացրել է, որ ինֆեկցիոն բաժանմունքի հիվանդներից մեկն իրեն լավ չի զգում, և որ ինքը գնում է նրա մոտ: Ինքն առաջարկել է գնալ, սակայն Ա.Սայիյան ասել է, որ եթե անհրաժեշտ լինի` կկանչի: Մոտ կես ժամ անց ինքը զանգահարել է Ա.Սայիյանին և կրկին առաջարկել գնալ, Սայիյանն ասել է, որ քիչ անց ինքը հիվանդին կբարձրացնի վերակենդանացման բաժանմունք: Ժամը 01:00-ի սահմաններում հիվանդը սանիտարական մեքենայով տեղափոխվել է վերակենդանացման բաժանմունք, այդ մասին արդեն զեկուցվել էր զորամասի հրամանատարին, ինչպես նաև մեքենա էր ուղարկվել մյուս մասնագետների և անհրաժեշտ սարքավորումների հետևից: Վերակենդանացման բաժանմունքում Նորայր Սահակյանի վիճակը վատացել է, կատարվել է ինտուբացիա, միացվել է արհեստական շնչառական ապարատին, որից հետո նոր եկել են մասնագետները, կատարվել է զննում, խորհրդակցություններ: Առավոտյան` ժամը 08:00-ին, գրանցվել է կենսաբանական մահ:
Հայտնել է նաև, որ Նորայր Սահակյանը գանգատվել է ընդհանուր թուլությունից, ձախ թիակային շրջանի ցավից` կապված պատվաստման հետ, այլ գանգատներ չի ունեցել: Հիվանդի ախտորոշման պայմաններում անհապաղ ռենտգեն հետազոտության կարիք չի եղել, իսկ պլանային հետազոտության համար հիվանդը պետք է տեղափոխվեր Ստեփանակերտի հոսպիտալ, որը նրա բարձր` 39.6 աստիճան ջերմության պայմաններում նպատակահարմար չէր: Բացի այդ, նախորդ օրը կատարվել է թոքերի ֆլյուորոգրաֆիկ հետազոտություն, որի ժամանակ հիվանդի մոտ որևէ խնդիր առկա չի եղել: Զննման ժամանակ թեև նրա ջերմությունը եղել է բարձր, սակայն ընդհանուր օբյեկտիվ տվյալները եղել են նորմայի սահմաններում, ուստի նրա վիճակը գնահատվել է <<մոտ բավարարին>>:
Նույնիսկ ժամը 22:00-ի դրությամբ հիվանդի մոտ որևէ խնդիր չի եղել, այդ պատճառով նրա վիճակը չէր կարող գնահատվել ծանր:
Տուժողի իրավահաջորդ Նվեր Ավագի Սահակյանի դատաքննական ցուցմունքն այն մասին, որ հանգուցյալ Նորայր Սահակյանի հայրն է: Նորայրը մանկական տարիքում ստացել է բոլոր պատվաստումները և ոչ մի խնդիր չի ունեցել, ընդհանրապես առողջությունից չի բողոքել: 12 տարեկանից մինչև 2012 թվականը զբաղվել է բռնցքամարտով և անցկացված բժշկական ստուգումների ժամանակ որևէ առողջական խնդիրներ չեն հայտնաբերվել: 21.12.2012թ., ժամը 09:30-ին, Նորայրի կողմից բանակ զորակոչվելու օրը ինքը որդու հետ միասին գնացել է Էրեբունու զինկոմիսարիատ, որտեղ Նորայրը կրկին բժշկական հետազոտման է ենթարկվել և տեղափոխվել հավաքակայան, իսկ ինքը գանցել է տուն: Իր կողմից տանը գտնվելու ժամանակ Նորայրը հավաքակայանից 3 անգամ` մոտավորապես ժամը 15:00-ին, ժամը 17:00-ին և ժամը 21:22-ի սահմաններում տարբեր բջջային հեռախոսահամարներով զանգահարել է իրեն և ասել, որ իրեն լավ է զգում, իսկ վերջին զանգի ժամանակ ասել է, որ ավտոբուսով անցել են ք.Արտաշատը և գնում են Ղարաբաղ: 22.12.2012թ.` ժամը 08:00-ի սահմաններում, Նորայրը կրկին զանգահարել է իրեն և ասել, որ գտնվում են ք.Սիսիանում կամ ք.Գորիսում, որ ճանապարհին մի քիչ պրոբլեմ է եղել ու քիչ հետո կհասնեն Ղարաբաղ: Նույն օրը,` ժամը 13:30-ից 14:00-ի սահմաններում, իր եղբայր Եղիշ Սահակյանից իմացել է, որ Նորայրը ջերմություն ունենալու պատճառով տեղափոխվել է Խոջալուի զինհոսպիտալ: Իրենք այդ մասին տեղեկանալով շատ չեն անհանգստացել, քանի որ հասկացել են, որ դա կապված է պատվաստումների հետ: Նույն օրը` ժամը 18:00-ին, ինքը հեռախոսով խոսել է Նորայրի հետ, որն իրեն ասել է, որ ջերմությունն է բարձրացել, քույրը ջերմիջեցնող է ներարկել և 1-2 օրից կտեղափոխվի զորամաս: Ժամը 21:22-ի սահմաններում ինքը կրկին հեռախոսով խոսել է Նորայրի հետ, որը խույս է տվել երկար խոսելուց և ասել է, թե` <<վաղը կզանգեմ, կխոսանք>>, իսկ երբ կինն է խոսել որդու հետ, ասել է, որ Նորայրի ձայնը դուրը չի եկել: 23.12.2012թ.` ժամը 08:30-ին, ինքը եղբորից տեղեկացել է, որ Նորայրն առավոտյան զինհոսպիտալում մահացել է:
Վկա Հասմիկ Յուրիի Թունյանի դատաքննական ցուցմունքն այն մասին, որ աշխատում է ՀՀ ՊՆ կենտրոնական զինվորական հոսպիտալում` որպես նյարդաբանական բաժանմունքի պետ: 2012թ. նոյեմբերի կեսերին ուղեգրվել է ՀՀ ՊՆ հավաքակայան` որպես պատվաստումներ կատարող խմբի ղեկավար: Խմբի պարտականությունների մեջ է մտել կազմակերպել և իրականացնել հավաքակայանում նորակոչիկների կանխարգելիչ պատվաստումները և ֆլյուորոգրաֆիկ հետազոտությունները: Կատարվել է ութ տեսակի պատվաստանյութի պատվաստում` վեց ներարկմամբ: 21.12.2012թ. հավաքակայանում պատվաստել են Էրեբունու բոլոր նորակոչիկներին, ոչ ոքի մոտ հակացուցուցումներ չեն եղել, ոչ ոք ջերմություն չի ունեցել, 20 րոպե հսկել են, ժամը 14:30-15:00-ին խումբը դուրս է եկել: Երեկոյան` ժամը 19:30-ի սահմաններում, իրեն է զանգահարել Կարեն Ջուլհակյանը և հայտնել, ջերմող հիվանդ կա, հարցրել, թե նման դեպքում ինչ պետք է անի: Ինքը ցուցումեր է տվել` ասելով, որ հիվանդին տանի իր մոտ և տա ջերմիջեցնող` պարացետամոլ դեղահաբ: Քիչ անց ինքը կրկին զանգահարել է և ասել նաև, որ եթե հիվանդը ստացիոնար բուժման կարիք ունի, կարող է տվյալ զորամասի ուղեգրով հիվանդին ուղեգրել կամ <<Նորքի>> ինֆեկցիոն հիվանդանոց կամ ԿԿԶՀ: Ջուլհակյանն ասել է, որ հիվանդի վիճակը հսկելի է, ջերմությունն իջել է, սակայն որոշ ժամանակ կմնա նրա հսկողության տակ: 23.12.2012թ. կենտրոնական զինվորական հոսպիտալի պետի կողմից զանգ է ստացել և տեղեկացել, որ զինակոչիկը մահացել է: Դեպքից հետո Կ.Ջուլհակյանից տեղեկացել է, որ նա 21.12.2012թ. ստուգել է Ն.Սահակյանի ջերմությունը, որը կազմել է 38.30, իսկ դեղահաբն ընդունելուց 15-20 րոպե անց ջերմությունն իջել է մինչև 37.30:
Վկան միաժամանակ նշել է, որ այդ տարի նորակոչիկների բոլոր հետազոտությունները կցված էին տեղամասային պոլիկլինիկաներին և նրանք էին տալիս ցուցում կամ հակացուցում, և եթե պոլիկլինիկայի կողմից տրված էր հակացուցում, որ տվյալ անձն ունի ալերգիկ ռեակցիա, ուստի նրան չէին պատվաստում: Ն.Սահակյանի մոտ հակացուցումեր չեն եղել, նա գանգատներ չի ունեցել, տեսքը նորմալ է եղել:
Վկա Արսեն Պարսամի Գալստյանի դատաքննական ցուցմունքն այն մասին, որ 19.11.2012թ. ՀՀ ՊՆ ՌՈ 20440 զորամասի հրամանատարի հրամանով գործուղվել է ՀՀ ՊՆ հավաքակայան` կարգ ու կանոն հաստատելու նպատակով: 21.12.2012թ. երեկոյան գտնվել է հավաքակայանի հսկիչ-անցագրային կետում: Սպասասրահում հերթապահողը ռադիոկապով իրեն ասել է, որ հերթապահ բժշկին փոխանցի, որ գնա սպասասրահ: Ինքը հերթապահ բժիշկ Կարեն Ջուլհակյանին ասել է, որ նրան սպասասրահ են կանչել: Բժիշկը գնացել է և քիչ անց նորակոչիկներից մեկին բերել բուժմաս, զննել, չափել ջերմությունը: Քիչ անց բժիշկն ասել է, որ նորակոչիկը ջերմություն չունի և կրկին ուղարկել է ավտոբուսի մոտ:
Նախաքննության փուլում տված ցուցմունքը հրապարակելուց հետո վկան հաստատել է այն հանգամանքը, որ ինքը հարցրել է նորակոչիկ Նորայրի վիճակի մասին, բժիշկն ասել է, որ նրա ջերմությունը 38-ից բարձր է, դեղ է տվել և սպասում է նորից ջերմաչափում կատարի: Մի քանի րոպե սպասելուց հետո բժիշկը ստուգել է Նորայրի ջերմությունը և ասել, որ ջերմությունն իջել է և կարող է նրան տանել: Դրանից հետո մոտ 15-20 րոպեի ընթացքում նրանք ավտոբուսներով մեկնել են ծառայության վայրեր:
Վկա Սուրեն Իլյիչի Աբրահամյանի դատաքննական ցուցմունքն այն մասին, որ պնդում է իր նախաքննական ցուցմունքները: Հայտնել է, որ որպես ՊԲ ներկայացուցիչ, 10.12.2012թ. պաշտպանության բանակից գործուղվել է ՀՀ ՊՆ հավաքակայան` ՊԲ զորակոչը կազմակերպելու նպատակով: Նորակոչիկներին ՀՀ ՊՆ հավաքակայանից ՊԲ ուղեկցելուց առաջ, ինքը ուղեկցող խմբի ավագներին և անդամներին հրահանգավորել է ճանապարհին պահպանել անվտանգության կանոնները, նորակոչիկներից որևէ մեկի կողմից հայտնած առողջական գանգատի դեպքում անմիջապես դիմել ուղեկցող խմբի ավագին: 21.12.2012թ. ժամը 20:00-ից 21:00-ի սահմաններում ավարտվել է ՊԲ 19916 զորամաս մեկնող նորակոչիկներին հավաքակայանից ավտոբուսներ նստեցնելու գործընթացը, ինքը թույտվություն ստանալով ՀՀ ԶՈւ ԳՇ պետի տեղակալից` տվյալ շաբաթ գործուղման ավարտման կապակցությամբ նորակոչիկների հետ ԼՂՀ մեկնելու վերաբերյալ, նստել է նորակոչիկներին դեպի ԼՂՀ ուղեկցող 2-րդ ավտոբուսի մեջ և ճանապարհվել դեպի ԼՂՀ: Ճանապարհին, երբ ավտոբուսները կանգնել են, որպեսզի նորակոչիկները հոգան իրենց կարիքները, Նորայր Սահակյանը մոտեցել է իրեն և ասել, որ կարծես ջերմություն ունի, իրեն թույլ է զգում: Քանի որ այդ պահին իր մոտ ջերմաչափ չկար, ձեռքերը դրել է Նորայրի այտերին և զգացել, որ ջերմությունը բարձր է: Նրան նստեցրել է ավտոբուս, նորակոչիկներից մեկի բաճկոնը գցել նրա վրա և առաջարկել է քնել, քանի որ երկար ճանապարհ են գնալու: Ընթացքում Նորայրը մի քանի անգամ արթնացել է, ինքը հարցրել է, թե ինչպես է և վերջինս պատասխանել է <<ոչինչ>>:
Դրանից հետո, դեռևս ք.Եղեգնաձոր չհասած, Ն.Սահակյանի պահանջով ավտոբուսը կանգ է առել և նա փսխել է, այդ պահին իրենց է մոտեցել նորակոչիկների ծնողներից մեկը և, հեռախոսով խորհրդակցելով իր ծանոթ բժշկի հետ, Ն.Սահակյանին մեկ հատ <<Տեմպալգին>> դեղահաբ է տվել, որից հետո իրենք շարունակել են ճանապարհը: 22.12.2012թ.` ժամը 01:00-ի սահմաններում, Սարավան կոչվող հատվածում ճանապարհի սառցեպատ լինելու և ավտովթարի հետևանքով նորակոչիկներին ուղեկցող ավտոբուսները կանգ են առել, չեն կարողացել շարունակել ճանապարհը և միայն ժամը 05:00-ի սահմաններում են շարունակել ճանապարհը: Այդ ընթացքում Ն.Սահակյանից իմացել է, որ նա իրեն նորմալ է զգում: Ճանապարհի սառցեպատ լինելու պատճառով` ժամը 07:00-ի սահմաններում, դեռևս ք.Գորիս չհասած, կրկին ավտոբուսները կանգ են առել և ժամը 08:30-ի սահմաններում նորից շարունակել են ճանապարհը: Գորիս քաղաքում իրենք կանգ են առել հաց ուտելու նպատակով, այդ ժամանակ ինքը ճանապարհին տեսել է շտապօգնության մեքենա և Ն.Սահակյանին առաջարկել է ստուգվել, բայց վերջինս հրաժարվել է: Ժամը 12:30-ի սահմաններում իրենք հասել են ք.Ստեփանակերտ և ավտոբուսից իջնելով ինքը գնացել է տուն: 23.12.2012թ.` ժամը 12:00-ի սահմաններում, տեղեկացել է, որ Ն.Սահակյանը առավոտյան ժամը 08:00-ի սահմաններում մահացել է:
Վկա Էդուարդ Համլետի Արզումանյանի դատաքննական ցուցմունքն այն մասին, որ աշխատում է Ստեփանակերտի զինվորական հոսպիտալի թերապևտիկ բաժանմունքի պետ: 22.12.2012թ. եղել է զորակոչային հանձնաժողովի բժիշկ-թերապևտը: Նորակոչիկների ժամանելուց հետո տեղեկացել է, որ նորակոչիկներից մեկը ճանապարհին ջերմություն է ունեցել և վատ է զգացել: Ժամը 13:00-ի սահմաններում ՊԲ հավաքակետում ինքը բուժզննության է ենթարկել նորակոչիկ Նորայր Սահակյանին, ով գանգատվել է ընդհանուր թուլությունից, մարմնի ջերմության բարձրացումից, ձախ թիակային շրջանի ցավից: Զննության արդյունքում պարզվել է, որ Ն.Սահակյանի ջերմությունը 39,70 է և նրան մեկ հատ պարացետամոլ դեղահաբ է տվել, ախտորոշել է <<Հետպատվաստումային ռեակցիա>> և նա ուղեգրվել է Իվանյանի զինհոսպիտալ: Նրա հետ միասին ուղեգրվել է նաև նորակոչիկ Դավիթ Ղարագյոզյանը, որի ջերմությունը եղել է 38,00: Հաջորդ օրը` 23.12.2012թ. ժամը 09:00-ի սահմաններում, տեղեկացել է, որ Ն.Սահակյանը զինհոսպիտալի վերակենդանացման բաժանմունքում մահացել է:
Վկա Կարեն Դերենիկի Վարդանյանի նախաքննության ընթացքում տված, Դատարանում հետազոտված և հրապարակված ցուցմունքն այն մասին, որ մասնագիտությամբ դիմածնոտային վիրաբույժ է: 2012թ. հունիս ամսին նշանակվել է Ստեփանակերտի զինհոսպիտալի ընդունման բաժանմունքի պետի պաշտոնում: 2012թ. դեկտեմբերի 22-ին նշանակված է եղել ՊԲ կենտրոնական հավաքակետի բժշկական հանձնաժողովի նախագահի տեղակալ: Նույն օրը` ժամը 13:00-14:00-ի սահմաններում, նորակոչիկները ՀՀ-ից հասել են ՊԲ հավաքակետ: Մեքենաներից իջնելուց անմիջապես հետո Վարուժան Մանասյանն իրեն է ներկայացրել նորակոչիկ Նորայր Սահակյանին, ով գանգատվել է մարմնի ընդհանուր թուլությունից, ջերմության բարձրացումից, ձախ թիակային շրջանի ցավից: Ն.Սահակյանի խոսքերով` վերը նշված գանգատներն առաջացել են պատվաստումից հետո: Իր ցուցումով հիվանդն անմիջապես զննվել է բժիշկ-թերապևտ Էդուարդ Արզումանյանի կողմից, պարզվել է, որ ջերմությունը 39,70 է, և նրան մեկ հատ պարացետամոլ դեղահաբ է տրվել, նախնական ախտորոշվել է <<Հետպատվաստումային ռեակցիա>>, ինքը լրացրել և ստորագրել է ուղեգիրը, որից հետո Ն.Սահակյանն ուղեգրվել է Իվանյանի զինհոսպիտալ: Հաջորդ օրն առավոտյան տեղեկացել է, որ Ն.Սահակյանն Իվանյանի զինհոսպիտալի վերակենդանացման բաժանմունքում մահացել է:
Վկա Վալերի Մարտիրոսի Ավագյանի դատաքննական ցուցմունքն այն մասին, որ 2007 թվականից աշխատում է Պաշտպանության բանակի հավաքակետի պետ: Իր ծառայողական պարտականությունն է` զորակոչը ընդունել և ճանապարհել` ըստ զորամասերի: 2012թ. աշնանային զորակոչի հետ կապված, Վ.Մանասյանը 2012թ. նոյեմբեր-դեկտեմբեր ամիսներին ՊԲ շտաբի պետի կարգադրության հիման վրա և իր կողմից տրված հրամաններով գործուղվել է ՀՀ ՊՆ հավաքակայան` որպես ուղեկցող խմբի ավագ: Գործողումներից առաջ ինքը Վ.Մանասյանին բանավոր կերպով հրահանգավորել է` ճանապարհին նորակոչիկների առողջական գանգատների դեպքում ցուցաբերել առաջին բուժօգնություն, իսկ անհրաժեշտության դեպքում միջոցներ ձեռնարկել ճանապարհին գտնվող որևէ բուժհիմնարկ տեղափոխելու համար: 22.12.201թ. ժամը 13:30-ի սահմաններում ՊԲ հավաքակետում Վ.Մանասյանն իրեն զեկուցել է, որ նորակոչիկներից 2 հոգի իրենց լավ չեն զգում, որոնցից մեկն, ինչպես հետո է իմացել, եղել է Նորայր Սահակյանը: ՊԲ հավաքակետի բժիշկ-մասնագետները զննել են նրանց և ուղեգրել Իվանյանի զինհոսպիտալ: 23.12.2012թ. առավոտյան տեղեկացել է, որ Ն.Սահակյանը զինհոսպիտալում մահացել է:
Վկա Դավիթ Աշոտի Ղարագյոզյանի դատաքննական ցուցմունքն այն մասին, որ 21.12.2012թ.` ժամը 22-23-ի սահմաններում, ինքը հավաքակայանից մյուս նորակոչիկների հետ միասին ավտոբուսով մեկնել է ԼՂՀ` ծառայության: Ճանապարհին մեծամասամբ ինքը քնած է եղել, քանի որ վատ է զգացել, գլխացավ է ունեցել և իրեն թվացել է` ջերմություն ունի: Տեղեկացել է, որ նորակոչիկներից մեկը ևս իրեն վատ է զգացել, իսկ ուղեկցողը նրան տեղափոխել և նստեցրել է ավտոբուսի առջևի հատվածում: Գիշերը մի քանի անգամ ավտոբուսը կանգնել է, իրենց թեյ են տվել, ճաշել են և այլն: 22.12.2012թ. ժամը 13-ի սահմաններում հասել են ՊԲ հավաքակայան, զինվորական համազգեստով մեկն իրենց հարցրել է, թե ով է իրեն վատ զգում և ով ջերմություն ունի: Ինքը պատասխանել է, որ իրեն լավ չի զգում, իրեն տեղափոխել են բուժկետ, որտեղ ստուգել և պարզել են, որ իր ջերմությունը նորմայից բարձր է: Այդ ժամանակ բուժկետում է եղել նաև ավտոբուսի մեջ իրեն վատ զգացող նորակոչիկը, որն իրեն վատ էր զգում և պառկած էր բուժկետում: Ժամը 14-ի սահմաններում իրենք` երկուսով, տեղափոխվել են Իվանյանի զինհոսպիտալ, որտեղ մեկ տղամարդ բժիշկ չափել է իրենց ջերմությունները, գրել ինչ-որ թղթի վրա, հարցրել իրենց գանգատների մասին: Դրանից հետո իրենք տեղափոխվել են հիվանդասենյակ, որտեղ բուժքույրը կրկին ջերմաչափում է կատարել, հետո առաջարկել է ներարկում կատարել, որպեսզի ջերմությունները իջնի, սակայն իրենք հրաժարվել են և ասել, որ կքնեն` կանցնի, բայց բուժքույրն ուշադրություն չի դարձրել և կատարել է իր գործողությունը: Դրանից հետո իրենք քնել են մինչև ժամը 21-ի սահմանները: Արթնանալուց հետո բուժքույրը ստուգել է իրենց ջերմությունները և տեսնելով, որ փոփոխություն չկա, ներարկում է կատարել և տաք թեյ է տվել, որից հետո ինքն ու Նորայրն իրենց լավ են զգացել: Ժամը 21:30-ից 22:00-ի սահմաններում բուժքույրը ստուգել է իրենց ջերմությունները, որից հետո իրենք քնել են: Գիշերվա ընթացքում բուժքույրն արթնացրել է իրենց և ներարկում կատարել: Գիշերը, կոնկրետ ժամը չի կարող ասել, արթնացել և տեսել է, որ Նորայրն իրեն շատ վատ է զգում, փսխել է, որից հետո ինքն օգնել է, որ նրան պատգարակով տանեն, իսկ ինքը քնել է: Առավոտյան ժամը 09:00-ի սահմաններում իմացել է, որ Նորայրը գիշերը մահացել է:
Վկա Արտաշես Իսահակի Սայիյանի դատաքննական ցուցմունքն այն մասին, որ 2011թ-ից մինչև 2014թ. փետրվարի 1-ը աշխատել է ՊԲ 33466 զորամասում` որպես վերակենդանացման և անզգայացման բաժանմունքի պետ: 22.12.2012թ.` ժամը 09:00-ին, ՊԲ 33466 զորամասի /Իվանյանի զինհոսպիտալ/ հրամանատարի հրամանով ստանձնել է զորամասի հերթապահի պարտականությունները: Ն.Սահակյանը հոսպիտալ է ընդունվել ժամը 13:30-ից 14:00-ի սահմաններում, բուժող բժիշկը Մհեր Դավիդյանցն է եղել, իսկ հերթապահ բժիշկը` Արկադի Չախոյանը: Ժամը 22:00-ին անց է կացրել երեկոյան համայց, որի ժամանակ Ն.Սահակյանը գանգատներ չի ներկայացրել: Այդ ժամանակ նրա ջերմությունը եղել է 37.2 աստիճան էր:
Ժամը 00:10-ի սահմաններում, ներքին հեռախոսակապով իրեն է զանգահարել ընդունարանի հերթապահ բուժքույրը և տեղեկացրել է, որ նորակոչիկ Նորայր Նվերի Սահակյանն իրեն վատ է զգում ճնշումը հազիվ է չափվում, մոտ 70-20 և ավելի ցածր: Երբ ինքն այցելել է Սահակյանին, նրան արդեն միացված է եղել ներերակային համակարգ, նա գունատ է եղել, փսխել է, որից հետո միանգամից տեղափոխվել է վերակենդանացման բաժանմունք: Ժամը 00:30-ի սահմաններում Նորայր Սահակյանն ընդունվել է վերակենդանացման բաժանմունք, նրա մոտ շոկային և ծայրահեղ ծանր վիճակ էր, ունեցել է կարճաժամկետ գիտակցության խանգարումներ` կապված սրտի աշխատանքի հետ: Սրտի ռիթմը կարգավորելու համար հիվանդին ներարկել են ադրենալին, որից հետո միացվել է արհեստական շնչառություն և կատարվել են հակաշոկային բուժման հետագա միջոցառումները, սակայն հիվանդի վիճակը շարունակել է մնալ ծանր: Կատարվել է նաև թոքերի լսում, որից հետո ռենտգենյան հետազոտության կարիք է եղել, քանի որ առկա է եղել թոքերի այտուց, սակայն ռենտգենյան հետազոտություն չի կատարվել` հոսպիտալում տվյալ պահին համապատասխան սարքավորումներ չլինելու պատճառով: Ժամը 00:45-ին ինքը զանգահարել է Մ.Դավիդյանցին ու կանչել հոսպիտալ: Մ.Դավիդյանցը գալուց հետո զննել է հիվանդին, լսել թոքերը, բացի նրանից հիվանդին զննել են նաև այլ մասնագետներ:
Առավոտյան` ժամը 08:30-ի սահմաններում, գրանցվել է Ն.Սահակյանի սրտի կանգ, կատարված վերականգնողական միջոցառումները դրական արդյունք չեն տվել, և հիվանդը մահացել է: Մահվան հիմնական պատճառը արյան մեջ մակարդուկների առկայությունն էր:
Վկա Անահիտ Ռոբերտի Գրիգորյանի դատաքննական ցուցմունքն այն մասին, որ աշխատում է Իվանյանի անվան հոսպիտալում` որպես բուժքույր: 22.12.2012թ. ժամը 14:00-ի սահմաններում, զինհոսպիտալի նախկին վարորդի ուղեկցությամբ Իվանյանի զինհոսպիտալի ինֆեկցիոն բաժանմունք են տեղափոխվել նորակոչիկներ Նորայր Սահակյանը և Դավիթ Ղարագյոզյանը, որոնք գնացել են ինֆեկցիոն բաժանմունքի պետ Մ.Դավիդյանցի մոտ, այնուհետև 5-10 րոպե անց Մ.Դավիդյանցը նրանց հետ միասին գնացել է ընդունարան: 15-20 րոպե անց նույն վարորդը Ն.Սահակյանին և Դ.Ղարագյոզյանին բերել է ինֆեկցիոն բաժանմունք, իրեն է տվել նրանց հիվանդության պատմագրերը, որոնք վերցնելով, ինքը ծանոթացել է տրված ախտորոշումներին, հետազոտման պլանին և նշանակումներին: Այնուհետև հիվանդներին պառկեցրել է 8-րդ հիվանդասենյակում և առաջնորդվել տրված նշանակումներն իրականացնելով: Ախտորոշումը եղել է <<հետպատվաստումային ռեակցիա>>: Ջերմաստիճաններն ու զարկերակային ճնշումները չափելուց հետո ինքն անցել է պլանային նշանակումներին: Նորակոչիկների խոսքերով, նրանք գիշերը ճանապարհին են մնացել, հոգնած են եղել, ինքը նրանց թեյ է տվել և նրանք քնել են: Ն.Սահակյանի և Դ.Ղարագյոզյանի կողմից քնած վիճակում գտնվելու ժամանակ ինքը կատարել է բժշկի կողմից նշանակված ներարկումները և մյուս նշանակումները: Ժամը 24:00-ին Մ.Դավիդյանցի հերթապահությունն ավարտվել է, եկել է մյուս բժիշկը` Ա.Չախոյանը և որոշ ժամանակ անց այցելել հիվանդներին:
23.12.2012թ.` ժամը 00:10-ին, ինքը մտել է Ն.Սահակյանի և Դ.Ղարագյոզյանի մոտ` հերթական ներարկումը կատարելու համար, ներարկումից հետո Ն.Սահակյանն ասել է, որ սիրտն է խառնում և ընդհանուր թույլ է: Ինքը հեռախոսով այդ մասին տեղյակ է պահել զորամասի հերթապահ Ա.Սայիյանին, որի գալուց հետո Ն.Սահակյանը փսխել է: Այնուհետև Ն.Սահակյանը Ա.Սայիյանի պահանջով տեղափոխվել է վերակենդանացման բաժանմունք: Ժամը 01:00-ի սահմաններում ինքը մայրապետ Գ.Հայրապետյանից տեղեկանալով, որ Մ.Դավիդյանցը զանգահարել էր իրեն, զանգահարել և Մ.Դավիդյանցի հարցերին պատասխանելով հայտնել է, որ Ն.Սահակյանը ժամը 00:10-ի սահմաններում սրտխառնոց է ունեցել, փսխել է և տեղափոխվել վերակենդանացման բաժանմունք: Առավոտյան ժամը 08:30-ին իմացել է, որ Ն.Սահակյանը մահացել է:
Վկա Սահակ Ռոբերտի Օհանյանի դատաքննական ցուցմունքն այն մասին, որ ՀՀ պաշտպանության նախարարության 88865 զորամասի հրամանատարն է, Երևանի կայազորի զինվորական հոսպիտալի պետը: 2012 թվականի դեկտեմբերին եղել է ՊԲ 33466 զորամասի /Իվանյանի զինհոսպիտալ/ հրամանատարը: 23.12.2012թ. ժամը 00:30-ի սահմաններում ինքը գտնվել է Իվանյանի զինհոսպիտալի իր աշխատասենյակի հանգստյան սենյակում, երբ իր բջջային հեռախոսին է զանգահարել զինհոսպիտալի հերթապահ Արտաշես Սայիյանը և զեկուցել, որ ինֆեկցիոն բաժանմունքում հիվանդներից մեկը կարիք ունի տեղափոխվելու վերակենդանացման բաժանմունք: Ինքը Ա.Սայիյանին հանձնարարել է, որպեսզի զանգահարի հիվանդի բուժող բժշկին` Մ.Դավիդյանցին, և գնացել է վերակենդանացման բաժանմունք, որտեղ Ա.Չախոյանից տեղեկացել է, որ հիվանդը նորակոչիկ Նորայր Սահակյանն է: 5-10 րոպե անց ինքը զանգահարել է Մ.Դավիդյանցին և նրանից տեղեկացել, որ Ն.Սահակյանը ինֆեկցիոն բաժանմունք է ընդունվել 22.12.2012թ.` հետպատվաստումային ռեակցիայով, այնուհետև նրան կանչել է Իվանյանի զինհոսպիտալ: Ժամը 01:30-ի սահմաններում ինքը նորից է զանգահարել Մ.Դավիդյանցին, քանի որ որպես բուժող բժիշկ նա նույնպես պետք է ներկա գտնվեր վերակենդանացման բաժանմունքում, հարցրել է, թե որտեղ է, Մ.Դավիդյանցն էլ պատասխանել է, որ գալիս է: Ինքը ձեռնարկել է բոլոր անհրաժեշտ կազմակերպչական և բուժական միջոցառումները` հիվանդի վիճակը հնարավորինս կարգավորելու համար, սակայն ժամը 08:35-ին գրանցվել է հիվանդի կենսաբանական մահը: Դրանից հետո ինքը դիմել է Մ.Դավիդյանցին, Ա.Սայիյանին, Ա.Չախոյանին և մյուս բժիշկներին ու ասել, որ լրացնեն հիվանդության պատմագիրը, քանի որ մինչև այդ, նրանցից տեղեկացել է, որ հիվանդության պատմագիրը լրացված չէ: Նախքան Մ.Դավիդյանցի կողմից հիվանդության պատմագիրը լրացնելը, նա գտնվել է վերակենդանացման բաժանմունքում, սակայն քանի որ կատարվել են վերակենդանացման հետ կապված միջոցառումներ, ուստի նրա մասնագիտական միջամտության կարիքը չի եղել: Ինչ վերաբերվում է հիվանդության պատմագիրը լրացնելուն, ապա վկան հայտնել է, որ բժիշկների կողմից այն լրացվել է հիվանդի հետ կապված գործողությունները կատարելուց հետո, նկատի ունենալով, որ առաջնահերթ էր հիվանդի առողջությունը: Վկան նշել է նաև, որ Մ.Դավիդյանցը կրելով զինվորական համազգեստ, լինելով զինվորական բժիշկ, պարտավոր էր յուրաքանչյուր օր և ժամի, կանչից հետո ժամանել զինհոսպիտալ` իր ֆունկցիոնալ պարտականությունները կատարելու համար, հատկապես, որ Մ.Դավիդյանցը համարվել է ԼՂՀ պաշտպանության բանակի միակ ինֆեկցիոնիստ մասնագետը, իսկ Ն.Սահակյանը ինֆեկցիոն բաժանմունքի հիվանդ է եղել, որի բուժող բժիշկը հանդիսացել է Մ.Դավիդյանցը:
Մհեր Դավիդյանից աշխատանքային ժամն ավարտվել է ժամը 14:00-ին, որից հետո նա պարտավոր չէր մնալ հոսպիտալում:
Վկա Ավետիք Նազարեթյանի դատաքննական ցուցմունքն այն մասին, որ ճանաչում է Մհեր Դավիդյանցին և Արկադի Չախոյանին, նրանց հետ 2011 թվականի դեկտեմբերի 27-ին զորակոչվել է զինվորական ծառայության, որն իրականացրել են Ստեփանակերտի զինհոսպիտալում: Ինքը ծառայել է նույն հոսպիտալի վնասվածքաբանական բաժանմունքում` որպես նյարդավիրաբույժ:
2012 թվականի դեկտեմբերի վերջին իրեն է զանգահարել Ստեփանակերտի զինհոսպիտալի պետը, տեղեկացրել, որ մյուս հոսպիտալում ծանր դեպք կա և մասնագիտական խորհրդատվության կարիք է առաջացել, ասել է պատրաստվի, որպեսզի տեղափոխվի այնտեղ` հիվանդին զննելու համար: Մոտ 6 բժիշկ, այդ թվում և Մհեր Դավիդյանցը, Ստեփանակերտից <<ՈւԱԶ>> մեքենայով տեղափոխվել են Իվանյանի անվան զինհոսպիտալ, որտեղ հասել են գիշերը ժամը 02:00-02:30-ի սահմաններում: Ողջ բուժանձնակազմով բարձրացել են վերակենդանացման բաժանմունք, որտեղ գտնվում էր Ն.Սահակյանը, նրա կողմին էին բուժքույրը, Արկադի Չախոյանը և Արտաշես Սայիյանը: Զինվորը ծանր վիճակում էր, ինտուբացված, անցկացվել էին ռեանիմացիոն և ինտենսիվ թերապիայի միջոցառումներ: Բժիշկները հերթականությամբ զննել են հիվանդին, հայտնել կարծիք և հետո գրառում կատարել հիվանդության պատմագրում: Առաջինը զինվորին զննել է Մ.Դավիդյանցը, քանի որ նա էր հիվանդի բուժող բժիշկը, դրանից հետո նա հիվանդության պատմագրում կատարել է գրառում: Գրառում կատարելիս Մ.Դավիդյանցը ժամ է հարցրել, և բուժքույրերից մեկը նրան ասել է, սակայն ինքը չի հիշում, թե ինչ ժամ են ասել, իսկ Մ.Դավիդյանցի գրառում կատարելուց մոտ 30 րոպե անց` ժամը 03.30-ին, ինքն է գրառում կատարել: Զինվորի մոտ իր մասնագիտականով ախտորոշում չի հայտնաբերվել, իսկ մյուս զննումներից պարզվել է, որ նրա մոտ սիրտ-թոքային անբավարարության նշաններ են: Հետագայում տեղեկացել են, որ դա հետպատվաստումային ռեակցիայի հետևանք է եղել, որի արդյունքում գրանցվել է զինվորի մահը:
Վկան միաժամանակ կտրականապես բացառել է, որ Մ.Դավիդյանցը գրառումը կատարած լինի 00:50-ին, քանի որ իրենք միասին են եկել զինհոսպիտալ ժամը 02:00-ից 02:30-ի սահմաններում: Հնարավոր է` Մ.Դավիդյանցը պարզապես սխալ է հասկացել ժամը, այդ պատճառով կատարել է սխալ գրառում:
Փորձագետ Հասմիկ Վալտերի Երանոսյանի դատաքննական ցուցմունքն այն մասին, որ հանգուցյալ Նորայր Սահակյանի վերաբերյալ նշանակված դիակի դատաբժշկական փորձաքննության որոշման հիման վրա 24.12.2012թ. կատարված դիահերձումից հետո, դատաբժշկական փորձագետի կողմից նույն օրը դատահյուսվածքաբանական բաժանմունք են ուղարկվել Ն.Սահակյանի դիակի ներքին օրգաններից և հյուսվածքներից վերցված կտորները, որոնք ինքն անձամբ մանրացրել և ուսումնասիրել է մանրադիտակի միջոցով: Այնուհետև տվել է դրանց մանրադիտակային նկարագիրը և կազմել դատահյուսվածքաբանական ախտորոշում: Ըստ այդ ախտորոշման, Ն.Սահակյանի մոտ հայտնաբերվել են մի շարք հիվանդություններ, որոնք մանրամասն ներկայացվել են դատահյուսվածքաբանական ուսումնասիրության ակտում և ուղարկվել դատաբժշկական փորձագետին: Մանրադիտակային ուսումնասիրությամբ պարզաբանվել է, որ Ն.Սահակյանի մոտ զարգացել է ալերգիկ ռեակցիա, որի վառ ապացույցն է ալերգիկ միոկարդիտ հիվանդությունը, որի ժամանակ հնարավոր է զարգանալ թոքերի այտուց: Ն.Սահակյանի մոտ թոքերի այտուցն առաջացել է պատվաստումներից հետո, նրա մոտ ալերգիկ ռեակցիան և հետագա զարգացումները շատ բուռն են ընթացել, ուստի պատվաստումից հետո մինչև մահը Ն.Սահակյանի մոտ զարգացել է շճա-թարախա-ֆիբրինային կանգային բրոնխոպնևմոնիա: Ն.Սահակյանի մահվան ժամանակ թոքերում եղած պատկերը խոսում է այն մասին, որ 22.12.2012թ. ժամը 14:10-ի սահմաններում Իվանյանի զինհոսպիտալում Ն.Սահակյանի թոքերի լսման ժամանակ առնվազն պետք է լինեին թաց խզզոցներ:
Դիակի դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 1129/46 եզրակացությունը, համաձայն որի` Ն.Սահակյանի անունով լրացված բժշկական փաստաթղթերի տվյալների, վերջինիս մահը վրա է հասել 23.12.2012թ. ժամը 08:35-ին, որը չի հակասում փորձաքննության ժամանակ հայտնաբերված վաղ դիակային երևույթների զարգացման աստիճանին:
Ն.Սահակյանի մահը վրա է հասել թոքային զարկերակը թրոմբով խցանվելու հետևանքով /թրոմբոէմբոլիայով/, որը պայմանավորված է պատվաստումից հետո զարգացած շճա-թարախա-ֆիբրինային կանգային բրոնխոպնևմոնիայով, սրտամկանի ծանր դիստրոֆիայով, սուր էոզինոֆիլինային ալերգիկ միոկարդիտով, ոսկրածուծի միելոիդ շարքի հիպերպլազիայով, ռեակտիվ հեպատիտով, գլխուղեղի, թոքերի, սրտամկանի, լյարդի, երիկամների թրոմբոզով:
Դիակի դատաբժշկական փորձաքննությամբ մարմնական վնասվածքներին բնորոշ օբյեկտիվ հատկանիշներ չեն հայտնաբերվել: Դիակի դատաբժշկական փորձաքննությամբ հայտնաբերվել են կետային բնույթի վերքեր պարանոցի աջ և ձախ կեսերի շրջաններում, զույգ արմնկափոսերում, աջ թիակային շրջանում և կրծքավանդակի առաջային մակերեսին դեֆիբրիլյացիայի հետքեր, որոնք բժշկական միջամտության հետևանքներ են:
Ն.Սահակյանը կենդանության օրոք տառապել է ֆիբրոբլաստիկ էնդոկարդիտ, հետադարձ գորտնուկավոր էնդոկարդիտ, սրտամկանի հիպերտրոֆիա հիվանդություններով, սակայն վերջիններս մահվան հետ անմիջական պատճառական կապի մեջ չեն գտնվում:
Ն.Սահակյանի դիակից վերցրած արյան մեջ դատաքիմիական ուսումնասիրությամբ սպիրտներ չեն հայտնաբերվել: Դատաքիմիական ուսումնասիրությամբ նրա արյան և ներքին օրգանների կտորների մեջ հայտնաբերվել է տիօպենտալ տեսակի դեղանյութ, որը բժշկական միջամտության հետևանք է:
Հանձնաժողովային դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 48/հձ եզրակացությունը, համաձայն որի` ըստ դիակի դատաբժշկական փորձաքննության տվյալների, հայտնաբերվել են հետևյալ հիվանդությունները` <<ֆիբրոբլաստիկ էնդոկարդիտ, հետադարձ գորտնուկավոր էնդոկարդիտ, սրտամկանի հիպերտրոֆիա>>, որոնք կլինիկորեն օբյեկտիվ քննություննեի արդյունքում չեն հայտնաբերվել, քանի որ նշված հիվանդությունները հնարավոր է, որ ընթանային առանց կլինիկական նշանների դրսևորման և հայտնաբերվեին միայն հիվանդի կողմից համապատասխան գանգատների ներկայացման և դրանց համապատասխան հետազոտությունների կատարման դեպքում: Քանի որ նշված հիվանդություններն ընթացել են առանց կլինիկական նշանների դրսևորումների, գանգատների, ուստի և Ն.Սահակյանը գործնականում եղել է առողջ: Նշված հիվանդությունները ձեռք բերովի են և չեն գտնվում մահվան հետ պատճառական կապի մեջ:
Ըստ սույն փորձաքննությանը ներկայացված բժշկական փաստաթղթերի տվյալների` Ն.Սահակյանի մոտ կենդանության օրոք ախտորոշվել են հետևյալ հիվանդությունները` <<Կիֆոզ 2-րդ աստիճանի, ձախ նախաբազկի հարթ հետայրվածքային սպի>>, որոնք ձեռքբերովի հիվանդություններ են և մահվան հետ չեն գտնվում պատճառական կապի մեջ:
Ըստ հիվանդության պատմության տվյալների, Ն.Սահակյանի մահը վրա է հասել 23.12.2012թ. ժամը 08:10-ին: Ն.Սահակյանի մահը վրա է հասել թրոմբոէմբոլիայից` թոքային զարկերակը թրոմբոէմբոլով խցանվելուց, պատվաստումից հետո զարգացած շճա-թարախա-ֆիբրինային կանգային բրոնխոպնևմոնիայից, որը հիմնավորվում է դիակի դատաբժշկական փորձաքննությամբ հայտնաբերված հետևյալ հիվանդությունների և օրգանների կազմաբանական և ձևաբանական փոփոխությունների առկայություններով` սուր էոզինոֆիլինային ալերգիկ միոկարդիտ, ոսկրածուծի միելոիդ շարքի հիպերպլազիա, ռեակտիվ հեպատիտ, գլխուղեղի, թոքերի, սրտամկանի, լյարդի, երիկամների թրոմբոզ, որոնք առաջացել են վակցինացիայի հետևանքով, այդպիսիք բերել են վակցինոասոցացված վիճակի ծանր ձևին:
Ըստ ներկայացված բժշկական փաստաթղթերի տվյալների, զինկոմիսարիատի բժշկի կողմից Ն.Սահակյանի հիվանդությունը` <<Ողնաշարի դեֆորմացիա>> և <<Կիֆոզ 2-րդ աստիճանի, ձախ նախաբազկի հարթ հետայրվածքային սպի>> ախտորոշվել են ճիշտ:
ՀՀ ԱՆ <<Վնասվածքաբանության և օրթոպեդիայի>> գիտական կենտրոն ՓԲԸ-ի բժիշկների կողմից 06.10.2012թ. Ն.Սահակյանի հիվանդությունն ըստ կատարված հետազոտությունների ախտորոշվել է ճիշտ:
ՀՀ ՊՆ հավաքակայանում, երբ կատարվել են պատվաստումներ և դիտվել է ջերմությոն բարձրացում (38,30C), Ն.Սահակյանի առողջական վիճակը ճիշտ չի գնահատվել և ձեռք չեն առնվել համապատասխան բժշկական միջոցներ` մասնավորապես տարվել է միայն ախտանիշային բուժում /տրվել է ջերմիջեցնող դեղամիջոց/, որի ազդեցությունը կրել է ժամանակավոր բնույթ, այնինչ հայտնի լինելով, որ կատարվել են պատվաստումներ և ջերմությունն էլ չի իջել մինչև նորմայի սահմաններին, անհրաժեշտ էր սահմանել դինամիկ հսկողություն, պարզելու համար ջերմության բարձրացման պատճառը և Ն.Սահակյանին հոսպիտալիզացնել հետագա բուժումը կազմակերպելու համար:
Դատելով գործի նյութերից, ՀՀ ՊՆ կենտրոնական հավաքակայանից դեպի ՊԲ հավաքակետ տեղափոխման ժամանակ տեղի է ունեցել Ն.Սահակյանի վիճակի վատթարացում, որի պարագայում ուղեկցող անձնակազմի կողմից անհրաժեշտ էր կատարել բուժակի կամ բժշկի կոնսուլտացիա: Նման վիճակի պայմաններում (ջերմության բարձրացում, փսխում, գլխացավ), անգամ վերջիններս բացակայության դեպքում, անհրաժեշտ էր ձեռնարկել միջոցներ հիվանդին շտապ հոսպիտալիզացնելու համար, դադարեցնելով Ն.Սահակյանի հետագա տեղափոխումը:
<<Իվանյանի>> հոսպիտալ ընդունվելիս, ինֆեկցիոն բաժանմունքում նախնական ախտորոշումը <<Հետպատվաստումային ռեակցիա>> կատարվել է ճիշտ, նշանակվել են հետազոտություններ, որոնք հիմնականում եղել են ճիշտ, սակայն ջերմության առկայությունը, հիվանդության նախնական ախտորոշումը և դինամիկան հաշվի առնելով, հարկավոր էր սահմանել դինամիկ` բժշկական հնարավորինս հաճախակի այցերով հսկողություն, ինչպես նաև կատարել կրծքավանդակի ռենտգեն նկարահանում, որոնք կատարվելու դեպքում, այդպիսիք կարող էին հնարավորություն տալ ճշտելու ախտորոշումը, ժամանակին գնահատելու հիվանդի օբյեկտիվ վիճակը և դրան համապատասխան կատարելու նպատակասլաց բուժումներ: Հարկ է նշել նաև, որ ինֆեկցիոն բաժանմունքում չնայած նշանակվել են բուժումներ, սակայն այդպիսիք եղել են անբավարար, ինչն արտահայտվել է հիվանդի հետագա վիճակի վատացումով: Տեղափոխվելով ռեանիմացիոն բաժանմունք, կատարված բուժումները եղել են ճիշտ, լրիվ ծավալով, որոնք ուղղված են եղել հիվանդի կենսական ֆունկցիաների պահպանմանը, սակայն այդպիսիք եղել են ոչ արդյունավետ, քանի որ արդեն սկսել է զարգանալ բազմաօրգանային անբավարարություն:
Այսպիսով, հանձնաժողովը գտնում է, որ Ն.Սահակյանի նկատմամբ վերը նշված` ՀՀ ՊՆ կենտրոնական հավաքակայանում, հավաքակայանից ՊԲ տեղափոխման և <<Իվանյանի>> անվան զինհոսպիտալում թույլ տրված բուժական և բուժական կազմակերպչական թերությունները և սխալները բերել են հիվանդի վիճակի վատացմանը և մահվանը:
Իվանյանի զինհոսպիտալի ինֆեկցիոն, ընդունարան և վերակենդանացման բաժանմունքների հիվանդների հաշվառման մատյանների զննության արձանագրությունները, որոնց համաձայն` Նորայր Սահակյանը 22.12.2012թ.` ժամը 14:10-ին, ընդունվել է ինֆեկցիոն բաժանմունք` <<հետպատվաստումային ռեակցիա>> ախտորոշումով, 23.12.2012թ.` ժամը 00:30-ին տեղափոխվել է վերակենդանացման բաժանմունք, մահացել է 23.12.2012թ.` ժամը 08:30-ին, բուժող բժիշկն է հանդիսացել Մ.Դավիդյանցը:
ՀՀ ՊՆ 14203 զորամասի հրամանատարի 16.11.2012թ. թիվ 1157 հրամանը, համաձայն որի` ամեն օր, ժամը 15:00-ից մինչև 09:00-ն ՀՀ ՊՆ հավաքակայանում պետք է սահմանվեր հերթապահություն ՀՀ ՊՆ 14203 զորամասի բժիշկ-սպաների ուժերով` ունենալով սանիտարական ավտոմեքենա և համալրված առաջին բուժօգնության պայուսակով:
ՀՀ ՊՆ 14203 զորամասի հրամանատարի կողմից 05.12.2012թ. հաստատված կենտրոնական հավաքակայանի հերթապահության գրաֆիկը, համաձայն որի` ՀՀ ՊՆ 14203 զորամասի գինեկոլոգիական բաժանմունքի ավագ օրդինատոր Կ.Ջուլհակյանը ՀՀ ՊՆ հավաքակայանում 21.12.2012թ. նշանակվել է որպես հերթապահ բժիշկ:
ՊԲ հավաքակետի պետի 13.12.2012թ. թիվ 293 և 20.12.2012թ. թիվ 299 հրամանների քաղվածքները, որոնց համաձայն` բուժկետի պետ-բուժակ, ենթասպա Վ.Մանասյանը, շարքայիններ Վ.Պողոսյանը և Ա.Գրիգորյանը ՊԲ հավաքակետից գործուղվել են ՀՀ ՊՆ հավաքակայան:
ՊԲ 33466 զորամասի հրամանատարի 21.12.2012թ. թիվ 356 հրամանի քաղվածքը, համաձայն որի` 22.12.2012թ. վերակարգում զորամասի հերթապահ է նշանակվել Ա.Սայիյանը, հերթապահ բժիշկ է նշանակվել Ա.Չախոյանը, ինֆեկցիոն բաժանմունքում հերթապահ բուժքույր է նշանակվել Ա.Գրիգորյանը:
Զննված և որպես ապացույց ճանաչված <<Ղ-Տելեկոմ>> ՓԲԸ-ի կողմից ներկայացված թիվ 13.3855 լազերային սկավառակը, դրանից արտատպված Մհեր Դավիդյանցի, Արկադի Չախոյանի, Անահիտ Գրիգորյանի, Սահակ Օհանյանի, Արտաշես Սայիյանի միջև 2012 թվականի դեկտեմբերի 22-ց մինչև 23-ը կայացած հեռախոսազանգերի և սպասարկվող կայանների վերծանումները, համաձայն որի` Մ.Դավիդյանցը 22.12.2012թ. օրվա դրությամբ` Ն.Սահակյանի կողմից Իվանյանի զինհոսպիտալ ընդունվելու օրը, հերթապահ բժիշկ Ա.Չախոյանին և հերթապահ բուժքույր Ա.Գրիգորյանին չի զանգահարել, այլ վերջիններս են մեկական անգամ զանգահարել նրան: Բացի այդ, Մ.Դավիդյանցը 22.12.2012թ. ժամը 15:17-ից մինչև 23.12.2012թ. ժամը 02:00-ի դրությամբ գտնվել է ք.Ստեփանակերտում:
<<Արմենտել>> և <<Ղ-Տելեկոմ>> ՓԲԸ-ից ստացված Կ.Ջուլհակյանին, Հ.Թունյանին, Վ.Պողոսյանին, Ս.Աբրահամյանին և Ա.Գրիգորյանին պատկանող բջջային հեռախոսահամարների` 21.12.2012թ. դրությամբ կատարված հեռախոսազանգերի վերծանումները զննվել և ճանաչվել են որպես ապացույց:
Զննված և որպես ապացույց ճանաչված` Ն.Սահակյանի անվամբ լրացված բժշկական գրքույկը, համաձայն որի` 21.12.2012թ. ՀՀ ՊՆ հավաքակայանում Ն.Սահակյանին ներարկվել են 5 տեսակի պատվաստանյութեր:
Կ.Ջուլհակյանի կողմից ներկայացված ՀՀ ՊՆ հավաքակայանում 21.12.2012թ. իր կողմից Ն.Սահակյանին բուժզննության ենթարկելու մասին արձանագրված Ա 4 չափսի թուղթը զննվել և ճանաչվել է որպես ապացույց:
Դ.Ղարագյոզյանի անվամբ Իվանյանի զինվորական հոսպիտալում լրացված թիվ 2721/2354 հիվանդության պատմագիրն առգրավվել և զննվել է:
Նորայր Սահակյանի անվամբ լրացված թիվ 2720/54/2370 հիվանդության պատմագիրը զննվել և ճանաչվել է որպես իրեղեն ապացույց:
Լրացուցիչ դատաբժշկական հանձնաժողովային փորձաքննության թիվ 214/լ եզրակացությունը, համաձայն որի` ելնելով վերոգրյալից, հաշվի առնելով քր. գործի տվյալները և լրացուցիչ փորձաքննության ներկայացված փաստաթղթերի տվյալները, հանձնաժողովը հանգում է հետևյալ հետևությունների`
1. Ինչպես և ճիշտ որոշվել է փորձագետի թիվ 1129 եզրակացությամբ` Նվեր Սահակյանի մահը վրա է հասել /համաձայն հիվանդության պատմության նկարագրի տվյալների/ 23.12.13թ. ժամը 08:10-ին: Ն.Սահակյանի մահը պայմանավորված է եղել պատվաստումից հետո զարգացած շճա-թարախա-ֆիբինային կանգային բրոնխոպնևմոնիայից և դրա հետևանքով զարգացած թրոմբոէմբոլիայից` թոքային զարկերակի մուսանցքը քրոմբոէմբոլով խցանվելուց:
2. Սկզբնական հանձնաժողովային դատաբժշկական փորձաքննության կատարման ընթացքում կիրառվել է գիտականորեն հիմնավորված մեթոդիկա` փորձաքննությունը իրականացվել է նեղ մասնագետ-բժիշկների /փորձագետների/ մասնակցությամբ:
3. Ն.Սահակյանի մոտ ախտորոշված <<սրտամկանի ծանր դիստրոֆիա>> սուր էոզինոֆիլինային ալերգիկ միոկարդիտ, ոսկրածուծի միելոիդշարքի հիպերպլազիա, ռեակտիվ հեպատիտ, գլխուղեղի, թոքերի, սրտամկանի, լյարդի, երիկամների թրոմբոզ ախտաբանական փոփոխությունները բնորոշ են օրգանիզմում առաջացող սուր սկիզբ և հարաճուն ընթացք ունեցող վիճակին, որը տվյալ դեպքում հանդիսացել է պատվաստանյութի ներարկմանը բնորոշ անաֆիլակտիկ շոկային վիճակը, վերը նշված փոփոխությունները ունեն մահվանից մոտ 1-2 օրվա առաջացման վաղեմություն:
4. Նորայր Սահակյանի դիակի դատաբժշկական փորձաքննությամբ հայտնաբերված <<ֆիբրոպլաստիկ էնդոկարդիտ, հետադարձ գորտնուկավոր էնդոկարդիտ, սրտամկանի հիպերտրոֆիա>> հիվանդությունները, որոնք նրա մոտ եղել են կենդանության օրոք, համաձայն դիակի օրգանների կազմաբանական և ձևաբանական փոփոխությունների ունեն մահվանից առնվազն ամիներ առաջ` մոտ վեց ամիս` ավելի առաջացման վաղեմություն, որոնց առաջացման պատճառներն են հանդիսացել տարիներ առաջ տարած ռևմատիկ բնույթի հիվանդությունները: Տվյալ դեպքում դրանք գործնականում կարող էին որևէ կերպ չդրսևորվել ինչպես կլինիկորեն, այնպես էլ գործիքային հետազոտություններով:
5. ՀՀ ՊՆ կենտրոնական հավաքակայանում Ն.Սահակյանի առողջական վիճակի կոնկրետ պայմաններում նա ենթական էր պատվաստման և ներարկվող պատվաստանյութերը չեն ունեցել հակացուցումներ: Ինչ վերաբերվում է Ն.Սահակյանի մոտ <<ֆիբրոպլաստիկ էնդոկարդիտ, հետադարձ գորտնուկավոր էնդոկարդիտ, սրտամկանի հիպերտրոֆիա>> հիվանդությունների առկայության պայմաններում պատվաստում կատարելու /կամ չկատարելու/ հարցին, ապա հարկ է նշել, որ Ն.Սահակյանի մոտ <<ֆիբրոպլաստիկ էնդոկարդիտ, հետադարձ գորտնուկավոր էնդոկարդիտ, սրտամկանի հիպերրոֆիա>> հիվանդությունները եղել են կոմպենսացված վիճակում, այսինքն կլինիկական հետազոտությունների արդյունքներով դրանք չեն եղել արտահայտված և այդպիսիք գործարքային հետազոտություններով հնարավոր չէր հայտնաբերել` աննշան արտահայտված լինելու պատճառով: Հետևաբար և, նշված հիվանդությունների առկայության պայմաններում, կապված գործնականում դրանց հայտնաբերման անհնարինության հանգամանքների հետ, կատարված պատվաստումը չի եղել և չէր կարող լինել հակացուցված:
6. 21.12.2012թ. ՀՀ ՊՆ հավաքակայանում Ն.Սահակյանին կատարված պատվաստումները չեն հանդիսացել նրա մոտ դիակի դատաբժշկական փորձաքննությամբ հայտնաբերված հիվանդությունների` <<ֆիբրոպլաստիկ էնդոկարդիտի, հետադարձ գորտնուկավոր էնդոկարդիտի, սրտամկանի հիպերրոֆիայի>> սրացման պատճառ: Պատվաստումները հանդիսացել են նրա օրգանիզմում աուտոիմուն պրոցեսների խանգարման և առողջացման վիճակի վատթարացման պատճառ, սակայն ասել, որ կատարված պատվաստման և մահվան միջև առկա է ուղղակի պատճառական կապ` հնարավոր չէ, քանի որ պատվաստումից հետո առաջացած վիճակի վատթարացման պայմաններում, երբ Ն.Սահակյանը ՀՀ ՊՆ կենտրոնական հավաքակայանից տեղափոխվել է զորամաս` ըստ նշանակման վայրի, անցել է շուրջ 27 ժամ /21.12.2013թ. ժամը 21.00-ից 23.12.2013թ. ժամը 00.20/ և դիտվել է Ն.Սահակյանի վիճակի ծայրահեղ վատացում, և դիտվել է Ն.Սահակյանի վիճակի ծայրահեղ վատացում, և այդ ընթացքում, ինչպես և նշվել է նախորդ եզրակացությունում, եթե իրականացվեին համապատասխան հետազոտություններ, բուժումներ, ապա այդպիսիք մեծ հավանականությամբ թույլ կտային կանխելու ծանրագույն բարդությունների առաջացումը և նաև հնարավոր է` մահվան ելքը:
7. <<Ֆիբրոպլաստիկ էնդոկարդիտ, հետադարձ գորտնուկավոր էնդոկարդիտ, սրտամկանի հիպերտոֆիա>> հիվանդությունները Ն.Սահակյանի մահվան հետ չեն գտնվում պատճառական կապի մեջ:
8. Նորայր Սահակյանի մահվան անմիջական պատճառ հանդիսացած թոքային զարկերակի խցանումը /թրոմբոէմբոլիան/ պայմանավորված չէ <<ֆիբրոպլաստիկ էնդոկարդիտ, հետադարձ գորտնուկավոր էնդոկարդիտ, սրտամկանի հիպերրոֆիա>> հիվանդություններով: Այս կապակցությամբ հարկ է նշել, որ Ն.Սահակյանի դիակի դատաբժշկական փորձաքննությամբ և դատահյուսվածքաբանական ուսումնասիրությամբ դիտվել է էնդոկարդիտի թույլ արտահայտված սրացում, ինչը պայմանավորված է եղել ոչ թե կատարված պատվաստումներով, այլ հիվանդի մոտ բոլոր օրգան-համակարգերի ընդհանուր ծանր փոփոխություններով և մասնավորապես կրկին հարկ է նշել, որ թոքային զարկերակի թրոմբոէմբոլիան չի առաջացել էնդոկարդիտի սրացման հետևանքով:
9. Ն.Սահակյանին միաժամանակ ներարկված պատվաստանյութերը, ինչպես և նմանատիպ այլ դեպքերում կարող էին բերել բնորոշ և սպասելի բարդությունների` հետպատվաստումային ռեակցիայի ձևով, ինչը և տեղի է ունեցել տվյալ դեպքում, սակայն այդ բարդությունները չեն հանդիսանում օրինաչափ, քանի որ միշտ չէ, որ այդպիսիք հանդիպում են պատվաստումներից հետո:
10. Միանշանակ տալ գնահատական բժիշկ Ջուլհակյանի կողմից Ն.Սահակյանի նկատմամբ իրականացված գործողություններին հնարավոր չէ, սակայն կարելի է ասել, որ Ջուլհակյանի կողմից Ն.Սահակյանի առողջական վիճակը ճիշտ չգնահատվելը ամենայն հավանականությամբ կապված է եղել մասնագիտական ոչ լիարժեք գիտելիքների բացակայությամբ` քանի որ նշված խնդիրները պահանջում են նեղ մասնագիտական` ինֆեկցիոն հիվանդությունների բնագավառի հմուտ գիտելիքների տիրապետում, ինչը կարող էր լիարժեք չլինել բժշկական գործնական տվյալ բնագավառի մասնագետի մոտ:
11.12.13. Կ.Ջուլհակյանի կողմից հանգուցյալ Ն.Սահակյանի մոտ 38.3 ջերմությունն արձանագրելուց հետո, նրա նկատմամբ պետք է սկզբնականում կիրառվեր ախտանիշային բուժում, որից հետո ջերմության նորմայի չհասնելու պայմաններում հարկավոր էր, որ հիվանդի նկատմամբ իրականացվեր բուժման ոչ ակտիվ` պահպանողական մոտեցում, որը նախատեսում էր հիվանդի նկատմամբ անկողնային ռեժիմի պայմանների սահմանում, նաև օբյեկտիվ վիճակի նկատմամբ դինամիկ հսկողության սահմանում` մոտ 3-4 օր տևողությամբ, որից հետո վիճակի կայունացումից հետո կարելի էր վերջինիս նկատմամբ կիրառել ակտիվ միջոցառումների թույլատրում: Իսկ հետազոտությունների կատարումը արդեն պետք է իրականացվեր ըստ վիճակի գնահատման և օբյեկտիվ վիճակի ծանրության` ոչ ՊՆ հավաքակայանի պայմաններում, քանի որ նշված վայրում հնարավոր չէ իրականացնել հիվանդի նման մշտական հսկողություն:
14. Կ.Ջուլհակյանի գործողությունների և Ն.Սահակյանի մահվան միջև առկա պատճառական կապը չի կարող հանդիսանալ որպես ուղղակի անմիջական, քանի որ Ն.Սահակյանի վիճակի վատացումը շարունակվել է նաև ՊՆ Կենտրոնական հավաքակայանից հետո, որից հետո էլ տևական ժամանակ` մինչ Իվանյանի հոսպիտալ ընդունվելը և հոսպիտալում ևս թույլ են տրվել բացթողումներ /տես նախկին եզրակացությունը` 48/հձ/, որոնք հանգեցրել են հիվանդի վիճակի վատթարացմանը և մահվանը:
15. Իվանյանի անվան զինվորական հոսպիտալ ընդունվելուն պես Ն.Սահակյանին ցուցաբերված, նշանակված բուժօգնությունը չի եղել հակացուցված, այն եղել է բավարար, որը կարելի է գնահատել որպես ճիշտ: Նույնպես ճիշտ են եղել նաև Ն.Սահակյանի վիճակի ծայրահեղ վատացումից հետո ցուցաբերված բուժօգնությունը: Սակայն թույլ են տրվել թերացումներ, բացթողումներ հոսպիտալ ընդունվելուց հետո, երբ Ն.Սահակյանի նկատմամբ չի սահմանվել դինամիկ հսկողություն, չեն իրականացվել հետազոտություններ, և այդ ընթացքում /ոչ միանվագ/ դեղորայքային միջոցների առատ ներարկումներ. վերը նշված գործողությունների չկատարումը մահվան հետ գտնվում է պատճառական կապի մեջ: Իսկ այդ գործողությունների կատարման համար պետք է հիմք հանդիսանար Ն.Սահակյանի օբյեկտիվ վիճակը, ՊՆ հավաքակայանից մինչ հոսպիտալ ընդունվելը` նրա անամնեստիկ տվյալները, և դրանց արդյունքում Ն.Սահակյանի վիճակը պետք է գնահատվեր ոչ թե մոտ բավարարին, այլ <<միջին ծանրության>> կամ <<ծանր>>:
16.17. Իվանյանի անվան զինվորական հոսպիտալ ընդունվելիս Մ.Դավիդյանցի կողմից Նորայր Սահակյանին նախնական ախտորոշված <<Հետպատվաստումային ռեակցիա>> հիվանդության բուժման նպատակով նշանակված բուժումը և հետազոտությունների պլանը եղել են ճիշտ, բավարար, որոնք Ն.Սահակյանի մահվան հետ չեն գտնվում պատճառական կապի մեջ:
18. 22.12.2012թ. ժամը 14:00-ին Իվանյանի հոսպիտալ ընդունվելիս Ն.Սահակյանի մոտ առկա ախտանիշները և նախնական ախտորոշումը <<Հետպատվաստումային ռեակցիան>>, ինչպես նաև վիճակի ծանրությունը գնահատելուց հետո հարկավոր էր կատարել նրա կրծքավանդակի անհապաղ ռենտգեն հետազոտություն, իսկ 21.12.2012թ. ՀՀ ՊՆ կենտրոնական հավաքակայանում Նորայր Սահակյանի կրծքավանդակի օրգանների ֆլյուրոգրաֆիկ հետազոտություն անցնելը չէր կարող հանդիսանալ օբյեկտիվ խոչընդոտող պատճառ Իվանյանի հոսպիտալում կրծքավանդակի ռենտգեն հետազոտություն չկատարելու համար, քանի որ նշված ժամանակ ռենտգեն հետազոտություն կատարելը կարող էր հնարավորություն տալ հայտնաբերելու նորմայից շեղումներ, որոնք բուժման համար ունենային կարևոր թիրախային նշանակություն:
19. Մահվան հանգեցրած հիվանդությունը Ն.Սահակյանի մոտ և նրա ազդեցությունը օրգանիզմի վրա` տրված է հետևությունների թիվ 1-ին կետում:
20.21. Ստույգ որոշել կլինիկական տեսանկյունից, թե երբ է զարգացել Նորայր Սահակյանի մոտ <<շճաթարախաֆիբրինային կանգային բրոնխոպնևմոնիա>> հիվանդությունը` հնարավոր չէ, մասնավորապես և այն պատճառով, որ հիվանդը երբ ընդունվել է հոսպիտալ, հիվանդության պատմագրում շուրջ 8-10 ժամ չի կատարվել որևէ գրանցումներ, իսկ դատելով դիակի օրգանների կազմաբանական և ձևաբանական փոփոխություններից, կարելի է եզրակացնել, որ հիվանդանոց ընդունվելուց արդեն իսկ Ն.Սահակյանի մոտ զարգացած է եղել <<շճաթարախաֆիբինային կանգային բրոնխոպնևմոնիա>> հիվանդությունը և այդ պարագայում թոքերի լսում կատարվելու դեպքում պետք է, որ հայտնաբերվեին նորմայից շեղումներ: Այդ իսկ պատճառով էլ հարկ է նշել, որ եթե հիվանդանոց ընդունվելուց հետո, Ն.Սահակյանի նկատմամբ ժամանակին իրականացվեին լիարժեք բուժական բուժական գործողություններ /հետազոտություններ և բուժումներ/, ապա այդպիսիք կմեծացնեին հիվանդի կյանքը փրկելու հավանականությունը:
22.23.24. Հիվանդի նկատմամբ եթե ժամանակին և ճիշտ կատարվեին անհրաժեշտ բոլոր բուժական գործողությունները, որոնք չեն կատարվել /այդպիսիք նշվել են հանձնաժողովային փորձաքննության թիվ 38 եզրակացության մեջ/, ապա նրա փրկվելու հավանականությունը կլիներ մեծ: Իսկ ինչպես նշվել է վերը, <<ֆիբրոպլաստիկ էնդոկարդիտ, հետադարձ գորտնուկավոր էնդոկարդիտ, սրտամկանի հիպերտրոֆիա>> հիվանդությունները չեն գտնվում մահվան հետ պատճառական կապի մեջ:
Կապված դատարանի կողմից 22.04.2016թ. ստացված գրության հետ` համաձայն որի` բժիշկ Մհեր Դավիդյանցը` 23.12.13թ. ժամը 14:00-ից հրամանով սահմանված կարգով գտնվել է աշխատանքային պարտականություններից ազատված լինելու մեջ, հանձնաժողովը հարկ է համարում նշելու, որ հաշվի առնելով վերոհիշյալ նոր ի հայտ եկած փաստական հանգամանքը, պետք է եզրակացնել, որ բժիշկ Մ.Դավիդյանցը նշված ժամանակահատվածին համապատասխան չի ունեցել պարտականություններ հիվանդ Ն.Սահակյանի նկատմամբ հսկողության, բուժօգնության կազմակերպման և ցուցաբերման առումով:
Դատարանը, հետազոտելով գործով ձեռք բերված ապացույցները և դրանք գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, վերլուծելով ամբաստանյալ Մհեր Դավիդյանցին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 314-րդ հոդվածով առաջադրված մեղադրանքը, ամբաստանյալի, տուժողի իրավահաջորդի և վկաների ցուցմունքները, ամբաստանյալի մեղավորության մասին չփարատված բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, հանգել է հետևության, որ գործով որևէ հիմնավոր ապացույց ձեռք չի բերվել ամբաստանյալ Մհեր Դավիդյանցի կողմից շահադիտական նպատակով կամ անձնական այլ դրդումներով` պաշտոնական փաստաթղթերում ակնհայտ կեղծ գրառումներ մտցնելու վերաբերյալ, ուստի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 314-րդ հոդվածով առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Մհեր Դավիդյանցին արդարացրել է` արարքում հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ, իսկ ամբաստանյալներ Կարեն Ջուլհակյանին, Մհեր Դավիդյանցին և Արկադի Չախոյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 376-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում ապացուցված է համարել վերջիններիս մեղավորությունը:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<(…) 2. Կասկածյալը կամ մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը: Նրանց անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել պաշտպանության կողմի վրա: Մեղադրանքի ապացուցման և կասկածյալին կամ մեղադրյալին ի պաշտպանություն բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը կրում է մեղադրանքի կողմը:
3. Հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ:
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի: (…)>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
<<Քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման (…) կատարված հանցագործությանը կասկածյալի կամ մեղադրյալի մասնակցությունն ապացուցված չլինելու արդյունքում, եթե սպառված են նոր ապացույցներ ձեռք բերելու բոլոր հնարավորությունները>>:
Մեջբերված քրեադատավարական դրույթների վերլուծությունից երևում է, որ անմեղության կանխավարկածի պահանջով անձի մեղավորությունը հանցանք կատարելու մեջ պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ:
Այս առումով ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով կայացված նախադեպային որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ <<(…) ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը (…):
(…) Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով, այդ պատճառով ՀՀ քրեադատավարական օրենքն օգտագործում է «ապացույցների համակցություն» հասկացությունը: Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում>> (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 15-րդ և 17-րդ կետերը):
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մեկ այլ` Գ.Գրիգորյանի վերաբերյալ գործով կայացված նախադեպանին որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ. <<(…) քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի <<հիմնավոր կասկածից վեր>> ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, <<հիմնավոր կասկածից վեր>> ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած:
(…)
Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ բոլոր այն դեպքերում, երբ գործում առկա ապացույցների համակցությամբ հնարավոր չէ <<հիմնավոր կասկածից վեր>> ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատել անձի մեղավորությունը նրան մեղսագրվող արարքում, անձի նկատմամբ տվյալ մեղադրանքի շրջանակներում չի կարող կայացվել մեղադրական դատավճիռ:
(...) Ի ապահովումն վերոնշյալի, ինչպես նաև անմեղության կանխավարկածի բաղադրատարր հանդիսացող` չփարատված կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելու պահանջի՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 2-րդ մասը նախատեսում է, որ քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման կատարված հանցագործությանը կասկածյալի կամ մեղադրյալի մասնակցությունն ապացուցված չլինելու արդյունքում, եթե սպառված են նոր ապացույցներ ձեռք բերելու բոլոր հնարավորությունները: Այլ խոսքով՝ քննարկվող հիմքով քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման, եթե.
ա) կատարված հանցագործությանն անձի մասնակցությունը «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշին համապատասխան ապացուցված չէ,
բ) սպառված են (ա) կետում նշված փաստը հաստատելուն ուղղված նոր ապացույցներ ձեռք բերելու բոլոր հնարավորությունները:
18. Վերոնշյալին համապատասխան՝ Վերաքննիչ դատարանը, ստուգելով կատարված հանցագործությանը անձի մասնակցությունն ապացուցված չլինելու հիմքով (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 2-րդ մաս) առաջին ատյանի դատարանի արդարացման դատավճռի օրինականությունը, պետք է ղեկավարվի սույն որոշման 17-17.1-րդ կետերում վերլուծված սկզբունքով (անմեղության կանխավարկած), չափանիշով («հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ) և հիմքերով (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 2-րդ մասի կիրառելիության հիմքերը):
Վերաքննիչ դատարանը վերլուծության ու գնահատության ենթարկելով նախաքննությամբ ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետազոտած յուրաքանչյուր ապացույց` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, հանգում է այն հետևության, որ Դատարանի դատավճռում պարունակվող վերլուծությունները` ամբաստանյալ Մհեր Վլադիմիրի Դավիդյանցի արարքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 314-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության հատկանիշների բացակայության վերաբերյալ, հիմնավոր են` նկատի ունենալով հետևյալը.
Վերոգրյալ իրավանորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատության ենթարկելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները` Վերաքննիչ դատարանը փաստում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 314-րդ հոդվածի 1-ին մասը քրեական պատասխանատվություն է սահմանում հետևյալ արարքի համար. <<Պաշտոնատար անձի կողմից շահադիտական նպատակով կամ անձնական այլ դրդումներով կամ խմբային շահերից ելնելով՝ պաշտոնական փաստաթղթերում ակնհայտ կեղծ տեղեկություններ կամ գրառումներ մտցնելը, կեղծում, քերվածք կամ այլ թվական գրառումներ կամ փոփոխություններ կատարելը, ինչպես նաև կեղծ փաստաթղթեր կազմելը կամ հանձնելը>>։
Քննարկվող հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 314-րդ հոդվածում նկարագրված գործողություններից որևէ մեկը կատարելով:
Պաշտոնեական կեղծիքը կարող է լինել նյութական, երբ իսկական փաստաթղթում կեղծ տեղեկություններ կամ գրառումներ են կատարվում, և ինտելեկտուալ, երբ կազմվում է ձևով իսկական, բայց բովանդակությամբ ամբողջովին կեղծ փաստաթուղթ:
Պաշտոնական փաստաթղթերում կեղծ տեղեկություններ մտցնելը, իսկական պաշտոնական փաստաթղթում այնպիսի տեղեկություններ գրանցելն է, որոնք չեն համապատասխանում իրականությանը:
Պաշտոնական փաստաթղթերում կեղծ գրառումներ մտցնելը, իսկական փաստաթղթերում այնպիսի փոփոխություններ կատարելն է (ջնջում, քերվածք, այլ թվականով նշագրում և այլն), որոնք աղավաղում են փաստաթղթի իրական բովանդակությունը և չեն համապատասխանում իրականությանը:
Քննարկվող հանցակազմի առկայության համար անհրաժեշտ է, որպեսզի նշված գործողություններն իրականացվեն պաշտոնատար անձի կողմից իր ծառայական գործունեության կապակցությամբ: Եթե պաշտոնատար անձը կեղծում է ոչ պաշտոնական փաստաթղթեր կամ թեկուզ պաշտոնական փաստաթղթեր, բայց ոչ իր ծառայողական գործունեության հետ կապված (փաստաթուղթը կեղծելիս չի օգտագործում իր լիազորությունները, կամ դուրս չի գալիս իր լիազորությունների սահմաններից), ապա պաշտոնեական կեղծիքի հանցակազմը բացակայում է:
Հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է ուղղակի դիտավորությամբ:
Հանցավորը գիտակցում է, որ կեղծ տեղեկություններ կամ գրառումներ է մտցնում պաշտոնական փաստաթղթերում, կամ կեղծ փաստաթուղթ է հանձնում:
Հանցակազմի պարտադիր հատկանիշ են հանցագործության շարժառիթները և նպատակը. պաշտոնեական կեղծիքի հանցակազմն առկա է միայն այն դեպքում, երբ օրենքում նկարագրված գործողությունները կատարվում են շահադիտական նպատակով կամ այլ անձնական դրդումներով կամ խմբային շահերից ելնելով:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` քրեական գործով ապացույցներ են ցանկացած փաստական տվյալներ, որոնց հիման վրա օրենքով որոշված կարգով հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը, դատարանը պարզում են քրեական օրենսգրքով նախատեսված արարքի առկայությունը կամ բացակայությունը, այդ արարքը կասկածյալի կամ մեղադրյալի կողմից կատարելը կամ չկատարելը և մեղադրյալի մեղավորությունը կամ անմեղությունը, ինչպես նաև գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներ:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն` միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում`
1/ դեպքը և հանգամանքները/կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն/.
2/ կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3/ հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4/ անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ.
5/ քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները.
6/ այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրենքով:
Ապացույցների և ապացուցման ենթակա հանգամանքներն ամրագրած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի իրավադրույթների բովանդակային վերլուծությունից հետևում է, որ քրեական գործով ապացուցման ենթակա հանգամանքները դա, ըստ էության, հանցագործության հատկանիշների փաստացի համակցությունն է, այն տարրերի համակցությունը, որոնք բնութագրում են տվյալ հանցագործության հատկանիշները, այսինքն` տվյալ հանցագործության հանցակազմը` օբյեկտը, օբյեկտիվ կողմը, սուբյեկտը, սուբյեկտիվ կողմը, այդ տարրերից յուրաքանչյուրի ենթատարրերը:
Այսինքն, յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման ենթակա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածով նախատեսված թվով վեց հանգամանքներից յուրաքանչյուրը, այդ թվում` հանցագործության կատարման եղանակը:
Վարույթն իրականացնող մարմնի խնդիրն է` յուրաքանչյուր կոնկրետ դեպքում հիմնավորել հանցագործության հանցակազմի յուրաքանչյուր տարրի առկայությունը կամ բացակայությունը` քրեական գործով ձեռք բերված փաստական տվյալների` ապացույցների միջոցով:
Վերը նշվածի համատեքստում Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ քրեական գործով ձեռք բերված փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար համակցությամբ չի հիմնավորվում, որ ամբաստանյալ Մհեր Դավիդյանցը, անձնական այլ դրդումներով, այն է` հոսպիտալում չգտնվելու և Նորայր Սահայանին չզննելու հանգամանքը թաքցնելու նպատակով, ակնհայտ կեղծ տեղեկություններ և թվագրական գրառումներ է մտցրել Նորայր Սահակյանի անվամբ լրացված թիվ 2720/54/2370 հիվանդության պատմագրում այն մասին, թե իբրև նշված օրը և ժամին ՊԲ 33466 զորամասում (Իվանյանի զինվորական հոսպիտալ) զննել է Նորայր Սահակյանի առողջական վիճակը, որի վերաբերյալ կատարել է <<վարակաբանի գրառում:>>:
Նախորդ պարբերության մեջ արված եզրահանգումը կատարելիս` Վերաքննիչ դատարանը ի նկատի է առնում քրեական գործի օբյեկտիվ տվյալներով հիմնավորված հետևյալ հանգամանքները.
Վկա Ա.Նազարեթյանի դատաքննական ցուցմունքի համաձայն` Մհեր Դավիդյանցը իր և մի քանի այլ բժիշկների հետ Իվանյանի անվան հոսպիտալ է հասել 2012 թվականի դեկտեմբերի 23-ին` ժամը 02:00-ից 02:30-ի սահմաններում, որից հետո զննել են նորակոչիկ Ն.Սահակյանին, այնուհետև հիվանդության պատմագրում կատարել գրառումներ: Մհեր Դավիդյանցի գրառում կատարելուց վերջինս ժամ է հարցրել և եղել է ժամը 02:30-ի սահմանները:
Վկան նշել է նաև, որ ինքը գրառում է կատարել ժամը 03:30-ի սահմաններում` Մ.Դավիդյանցի գրառումից շուրջ 30 րոպե անց: Միաժամանակ վկան բացառել է 00:50-ին Մհեր Դավիդյանցի կողմից գրառում կատարելու հանգամանքը, նշելով, որ երբ այդ պահին ժամ է հարցրել և բուժքույրը պատասխանել է, հնարավոր է պարզապես սխալ է հասկացել բուժքրոջ ասածը:
Համաձայն ԼՂՀ պաշտպանության բանակի հրամանատարի կողմից տրված` ՊԲ 33466 զորամասի վարչակազմի աշխատանքի կարգացուցակի և նույն զորամասի հերթապահ բուժ. անձնակազմի դեկտեմբեր ամսվա գրաֆիկի` Մհեր Վլադիմիրի Դավիդյանցի համար ծառայողական օրը 2012 թվականի դեկտեմբերի 22-ին սկսվել է ժամը 09:00-ից և ավարտվել` 14:00-ին: Վերջինս 2012 թվականի դեկտեմբերի 22-ին ՊԲ 33466 զորամասի բժիշկների հերթապահության գրաֆիկում ընդգրկված չի եղել:
Հիմք ընդունելով վերոգրյալ փաստական հանգամանքները` Վերաքննիչ դատարանը հաստատված է համարում այն հանգամանքը, որ Մհեր Դավիդյանցը 2012թ. դեկտեմբերի 23-ին` ժամը 00:50-ին զինհոսպիատում չի եղել, այնտեղ գտնվելու որևէ պարտավորություն չի ունեցել, հետևաբար և որևէ շահագրգռվածություն չի ունեցել զինհոսպիտալում չգտնվելու հանգամանքը թաքցնելու համար կեղծ գրառում կատարելու:
Ավելին` Մհեր Դավիդյանցի կողմից Նորայր Սահակյանի հիվանդության պատմագրում ժամի վերաբերյալ սխալ գրառում կատարելը եղել է շփոթմունքի և մեխանիկական վրիպակի արդյունք, և նշվածը չի հերքվել քրեական գործով հետազոտված որևէ փաստական տվյալով:
Նման պայմաններում Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ քրեական գործի դատաքննությամբ հետազոտված որևէ փաստական տվյալով չի հիմնավորվել Մհեր Դավիդյանցի կողմից հիվանդության պատմագրում դիտավորությամբ, շահադիտական նպատակով ակնհայտ կեղծ գրառում մտցելու հանգամանքը, ուստի նրա արարքում բացակայում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 314-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմը, որի վերաբերյալ Դատարանը հանգել է ճիշտ եզրահանգման:
Վերոգրյալ հիմքերի առկայության պայմաններում Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրողի վերաքննիչ բողոքի փաստարկները չեն կարող հիմք հանդիսանալ ամբաստանյալ Մ.Դավիդյանցի մեղավորությունը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 314-րդ հոդվածով առաջադրված մեղադրանքում, հաստատված համարելու համար:
Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով պաշտպան Ն.Նորիկյանի վերաքննիչ բողոքի փաստարկներն ու պահանջը` ամբաստանյալ Կարեն Ջուլհակյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 376-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում արադարացնելու համար, արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 376-րդ հոդվածի 1-ին մասը պատասխանատվություն է նախատեսում ծառայության նկատմամբ պետի կամ պաշտոնատար անձի անփույթ վերաբերմունքի համար, իսկ նույն հոդվածի 2-րդ մասը պատասխանատվություն է նախատեսում նույն արարքների համար, եթե առաջացրել են ծանր հետևանքներ:
Այս հանցագործության օբյեկտը զինվորական ծառայության սահմանված կարգն է:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 376-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության օբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է նրանում, որ պետը կամ այլ պաշտոնատար անձը չեն կատարում կամ ոչ պատշաճ են կատարում իրենց վրա դրված պարտականությունները:
Այս դեպքում անհրաժեշտ է պարզել, թե արդյոք տվյալ պահին պետը կամ պաշտոնատար անձը կարող էին և իրավասու էին կատարել այդ պարտականությունները:
Հանցակազմի առաջացման համար անհրաժեշտ է, որ պետի կամ պաշտոնատար անձի կողմից իրենց պարտականությունների չկատարումը կամ ոչ պատշաճ կատարումը հանգեցնի որոշակի բացասական հետևանքների, ընդ որում, պարտադիր է արարքի և հետևանքների միջև պատճառական կապի առկայությունը:
Այս հանցագործության սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է անզգուշությամբ (ինքնավստահությամբ և անփութությամբ): Հանցավորը անփույթ վերաբերմունք է դրսևորում ծառայության նկատմամբ, չի նախատեսում վնասի առաջացումը, սակայն պարտավոր էր և կարող էր դա նախատեսել: Ինքնավստահության դեպքում պետը կամ այլ պաշտոնատար անձը ոչ պատշաճ է կատարում իր պարտականությունները, հույս ունենալով, որ հետևանքներ չեն առաջանա, սակայն դրանք առաջանում են:
Նշված հանցագործության սուբյեկտ կարող են լինել միայն պետերը կամ զինված ուժերի պաշտոնատար անձինք:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 376-րդ հոդվածի 2-րդ մասով որպես ծանրացնող հանգամանք նախատեսված են նույն արարքները, եթե դրանք անզգուշությամբ առաջացրել են ծանր հետևանքներ: Ծանր հետևանքներ են` մարդկանց առողջությանը ծանր վնաս պատճառելը, մարդկանց մահը, մեծ նյութական կորուստները, զորամասում անկարգությունները, մարտական առաջադրանքի խափանումը և այլն:
Վերաքննիչ դատարանը, քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցները ենթարկելով բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման ու վերլուծության, դրանցից յուրաքանչյուրը գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, համադրելով ամբաստանյալ Կարեն Ջուլհակյանի ցուցմունքները դատաքննությամբ հետազոտված մյուս ապացույցների հետ, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված, ներքին համոզմամբ հանգում է այն հետևության, որ սույն քրեական գործով նախաքննությամբ ձեռք բերված և Դատարանի դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներով հաստատվում է ամբաստանյալ Կ.Ջուլհակյանի մեղքը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 376-րդ հոդվածի 2-րդ մասով իրեն առաջադրված մեղադրանքում:
Վերաքննիչ դատարանի վերոգրյալ հետևությունը պայմանավորված է մասնավորապես հետևյալ հանգամանքներով.
Ինչպես ամբաստանյալ Կարեն Ջուլհակյանի, այնպես էլ գործով անցնող վկաների, մասնավորապես`Հասմիկ Թունյանի, Արսեն Գալստյանի ցուցմունքներով, հաստատված և հիմնավորված է այն հանգամանքը, որ Կարեն Ջուլհակյանը, ՀՀ ՊՆ 14203 զորամասի հրամանատարի կողմից 2012 թվականի նոյեմբերի 16-ին տրված թիվ 1157 հրամանով ընդգրկված լինելով ՀՀ ՊՆ հավաքակայանի բուժկետի հերթապահության գրաֆիկում` որպես 2012 թվականի դեկտեմբերի 21-ին բուժկետում հերթապահություն ստանձնող հերթապահ բժիշկ, բուժզննության է ենթարկել նորակոչիկ Նորայր Սահակյանին և պարզել, որ վերջինիս ջերմությունը կազմել է 38,3 աստիճան: Մի քանի րոպե անց ինքը կրկին ջերմաչափում է կատարել և պարզել, որ Ն.Սահակյանի ջերմությունը կազմել է 37,3 աստիճան, որից հետո թույլ է տվել, որ նորակոչիկ Ն.Սահակյանը մեկնի ծառայության վայր:
Հանձնաժողովային դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 48/հձ եզրակացության համաձայն` <<(...) ՀՀ ՊՆ հավաքակայանում, երբ կատարվել են պատվաստումներ և դիտվել է ջերմությոն բարձրացում (38,30C), Ն.Սահակյանի առողջական վիճակը ճիշտ չի գնահատվել և ձեռք չեն առնվել համապատասխան բժշկական միջոցներ` մասնավորապես տարվել է միայն ախտանիշային բուժում /տրվել է ջերմիջեցնող դեղամիջոց/, որի ազդեցությունը կրել է ժամանակավոր բնույթ, այնինչ հայտնի լինելով, որ կատարվել են պատվաստումներ և ջերմությունն էլ չի իջել մինչև նորմայի սահմաններին, անհրաժեշտ էր սահմանել դինամիկ հսկողություն, պարզելու համար ջերմության բարձրացման պատճառը և Ն.Սահակյանին հոսպիտալիզացնել հետագա բուժումը կազմակերպելու համար:
(...)>>:
Լրացուցիչ դատաբժշկական հանձնաժողովային փորձաքննության թիվ 214/լ եզրակացության համաձայն`
<<(...) պատվաստումից հետո առաջացած վիճակի վատթարացման պայմաններում, երբ Ն.Սահակյանը ՀՀ ՊՆ կենտրոնական հավաքակայանից տեղափոխվել է զորամաս` ըստ նշանակման վայրի, անցել է շուրջ 27 ժամ /21.12.2013թ. ժամը 21.00-ից 23.12.2013թ. ժամը 00.20/ և դիտվել է Ն.Սահակյանի վիճակի ծայրահեղ վատացում, և դիտվել է Ն.Սահակյանի վիճակի ծայրահեղ վատացում, և այդ ընթացքում, ինչպես և նշվել է նախորդ եզրակացությունում, եթե իրականացվեին համապատասխան հետազոտություններ, բուժումներ, ապա այդպիսիք մեծ հավանականությամբ թույլ կտային կանխելու ծանրագույն բարդությունների առաջացումը և նաև հնարավոր է` մահվան ելքը:
(...)
10. Միանշանակ տալ գնահատական բժիշկ Ջուլհակյանի կողմից Ն.Սահակյանի նկատմամբ իրականացված գործողություններին հնարավոր չէ, սակայն կարելի է ասել, որ Ջուլհակյանի կողմից Ն.Սահակյանի առողջական վիճակը ճիշտ չգնահատվելը ամենայն հավանականությամբ կապված է եղել մասնագիտական ոչ լիարժեք գիտելիքների բացակայությամբ` քանի որ նշված խնդիրները պահանջում են նեղ մասնագիտական` ինֆեկցիոն հիվանդությունների բնագավառի հմուտ գիտելիքների տիրապետում, ինչը կարող էր լիարժեք չլինել բժշկական գործնական տվյալ բնագավառի մասնագետի մոտ:
11.12.13. Կ.Ջուլհակյանի կողմից հանգուցյալ Ն.Սահակյանի մոտ 38.3 ջերմությունն արձանագրելուց հետո, նրա նկատմամբ պետք է սկզբնականում կիրառվեր ախտանիշային բուժում, որից հետո ջերմության նորմայի չհասնելու պայմաններում հարկավոր էր, որ հիվանդի նկատմամբ իրականացվեր բուժման ոչ ակտիվ` պահպանողական մոտեցում, որը նախատեսում էր հիվանդի նկատմամբ անկողնային ռեժիմի պայմանների սահմանում, նաև օբյեկտիվ վիճակի նկատմամբ դինամիկ հսկողության սահմանում` մոտ 3-4 օր տևողությամբ, որից հետո վիճակի կայունացումից հետո կարելի էր վերջինիս նկատմամբ կիրառել ակտիվ միջոցառումների թույլատրում: Իսկ հետազոտությունների կատարումը արդեն պետք է իրականացվեր ըստ վիճակի գնահատման և օբյեկտիվ վիճակի ծանրության` ոչ ՊՆ հավաքակայանի պայմաններում, քանի որ նշված վայրում հնարավոր չէ իրականացնել հիվանդի նման մշտական հսկողություն:
14. Կ.Ջուլհակյանի գործողությունների և Ն.Սահակյանի մահվան միջև առկա պատճառական կապը չի կարող հանդիսանալ որպես ուղղակի անմիջական, քանի որ Ն.Սահակյանի վիճակի վատացումը շարունակվել է նաև ՊՆ Կենտրոնական հավաքակայանից հետո, որից հետո էլ տևական ժամանակ` մինչ Իվանյանի հոսպիտալ ընդունվելը և հոսպիտալում ևս թույլ են տրվել բացթողումներ /տես նախկին եզրակացությունը` 48/հձ/, որոնք հանգեցրել են հիվանդի վիճակի վատթարացմանը և մահվանը:
(...)>>:
Վերոգրյալ ապացույցների առկայության պայմաններում Վերաքննիչ դատարանը գալիս է այն եզրահանգման, որ Կարեն Ջուլհակյանը, ծառայության մեջ գտնվելով ՀՀ ՊՆ 14203 զորամասում` որպես գինեկոլոգիական բաժանմունքի ավագ օրդինատոր, 2012 թվականի դեկտեմբերի 21-ին ՀՀ պն հավաքակայանի բուժկետում` որպես հերթապահ բժիշկ հերթապահություն իրականացնելիս, անփույթ վերաբերմունք է ցուցաբերել իր պարտականությունների նկատմամբ, այն է` իր վրա դրված պարտականությունները կատարել է ոչ պատշաճ, չի նախատեսել ծանր վնասի առաջացումը, սակայն պարտավոր էր և կարող էր դա նախատեսել:
Վերաքննիչ դատարանի նման հետևությունը պայմանավորված է մասնավորապես նրանով, որ նորակոչիկ Նորայր Սահակյանին բուժզննության ենթարկելիս` պարզելով, որ վերջինիս ջերմությունը կազմել է 38,3 աստիճան, ապա դեղամիջոց տալուց հետո` պարզելով, որ ջերմությունը նվազել է և կազմել 37,3 աստիճան, այսինքն` Ն.Սահակյանի ջերմությունը չի գտնվել նորմայի սահմաններում, կարող էր և պարտավոր էր նախատեսել Ն.Սահակյանի վիճակի հետագա վատթարացումը, ըստ այդմ էլ` պետք է ցուցաբերեր անհրաժեշտ բուժօգնություն, այդ թվում` հոսպիտալիզացներ վերջինիս:
Սակայն, Կ.Ջուլհակյանի կողմից Ն.Սահակյանին <<Պարացետամոլ>> դեղահաբ տալուց, ապա վերջինիս ջերմությունը փոքր-ինչ նվազելուց հետո, անմիջապես հանձնել է հավաքակայանի ՌՈ աշխատակցին, ինչն էլ հանգեցրել է ծանր հետևանքների, այն է` Ն.Սահակյանի մահվան:
Ինչ վերաբերում է լրացուցիչ դատաբժշկական հանձնաժողովային փորձաքննության թիվ 214/լ եզրակացությամբ տրված հետևություններին այն մասին, որ Կարեն Ջուլհակյանի գործողությունների և Նորայր Սահակյանի մահվան միջև պատճառական կապը չի կարող հանդիսանալ ուղղակի անմիջական, սակայն ինչպես սույն գործով ձեռք բերված մյուս ապացույցներով, այնպես էլ հանձնաժողովային դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 48/հձ եզրակացությամբ հաստատված և հիմնավորված է, որ Ն.Սահակյանի առողջական վիճակը ճիշտ չի գնահատվել և ձեռք չեն առնվել համապատասխան բժշկական միջոցներ` մասնավորապես տարվել է միայն ախտանիշային բուժում /տրվել է ջերմիջեցնող դեղամիջոց/, որի ազդեցությունը կրել է ժամանակավոր բնույթ:
Վերոգրյալ հիմքերի առկայության պայմաններում Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ ամբաստանյալ Կարեն Ջուլհակյանի կողմից իր ծառայության նկատմամբ դրսևորած անփույթ վերաբերմունքը հանգեցրել է տուժող Նորայր Սահակյանի մահվան, ինչը Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ Կ.Ջուլհակյանի կողմից կատարած գործողության (անգործության) և առաջացած հետևանքի միջև գտնվում է պատճառահետևանքային կապի մեջ:
Այսինքն, ամբաստանյալ Կ.Ջուլհակյանի արարքում առկա են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 376-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցակազմի հատկանիշները (օբյեկտ, օբյեկտիվ կողմ, սուբյեկտ, սուբյեկտիվ կողմ), որոնց վերաբերյալ Դատարանը հանգել է օրինական և հիմնավոր հետևության:
Հիմք ընդունելով վերոգրյալ հանգամանքներն իրենց համակցությամբ` Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ պաշտպան Ն.Նորիկյանի վերաքննիչ բողոքի փաստարկները չեն բխում քրեական գործում առկա փաստական հանգամանքներից, ուստի վերջինիս վերաքննիչ բողոքը` ամբաստանյալ Կարեն Ջուլհակյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 376-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում արդարացնելու հիմքով, որպես անհիմն` ենթակա է մերժման:
Քննության առնելով պաշտպաններ Ե.Սարգսյանի և Գ.Հակոբյանի վերաքննիչ բողոքների փաստարկներն ու պահանջը` ամբաստանյալներ Մհեր Դավիդյանցին ու Արկադի Չախոյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 376-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում արդարացնելու վերաբերյալ, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այդ մասով վերաքննիչ բողոքները հիմնավոր են և ենթակա են բավարարման` ներքոհիշյալ պատճառաբանությամբ.
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ինչպես ամբաստանյալներ Մ.Դավիդյանցի և Ա.Չախոյանի, գործով անցնող վկաների, մասնավորապես` Ա.Սայիյանի, Ա.Գրիգորյանի, Ս.Օհանյանի, այնպես էլ հանձնաժողովային դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 48/հձ և լրացուցիչ դատաբժշկական հանձնաժողովային փորձաքննության թիվ 214/լ եզրակացություններով հաստատված և հիմնավորված է այն փաստական հանգամանքը, որ Իվանյանի անվան զինվորական հոսպիտալ ընդունվելուն պես Ն.Սահակյանին ցուցաբերված, նշանակված բուժօգնությունը չի եղել հակացուցված, այն եղել է բավարար, որը կարելի է գնահատել որպես ճիշտ: Նույնպես ճիշտ են եղել նաև Ն.Սահակյանի վիճակի ծայրահեղ վատացումից հետո ցուցաբերված բուժօգնությունը:
Այսպես. Իվանյանի անվան զինվորական հոսպիտալ ընդունվելիս Մ.Դավիդյանցի կողմից Նորայր Սահակյանին նախնական ախտորոշված <<Հետպատվաստումային ռեակցիա>> հիվանդության բուժման նպատակով նշանակված բուժումը և հետազոտությունների պլանը եղել է ճիշտ, բավարար, որոնք Ն.Սահակյանի մահվան հետ չեն գտնվում պատճառական կապի մեջ:
Այսինքն, դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներով հիմնավորվել է ամբաստանյալներ Ա.Չախոյանի և Մ.Դավիդյանցի կողմից իրենց ծառայության նկատմամբ պատշաճ և բարեխիղճ մոտեցում ցուցաբերելու հանգամանքը:
Ինչ վերաբերում է հանձնաժողովային դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 48/հձ և լրացուցիչ դատաբժշկական հանձնաժողովային փորձաքննության թիվ 214/լ եզրակացություններով արված հետևություններին այն մասին, որ Իվանյանի հոսպիտալ ընդունվելիս Ն.Սահակյանի մոտ առկա ախտանիշները և նախնական ախտորոշումը <<Հետպատվաստումային ռեակցիան>>, ինչպես նաև վիճակի ծանրությունը գնահատելուց հետո հարկավոր էր կատարել նրա կրծքավանդակի անհապաղ ռենտգեն հետազոտություն, ապա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ վերը նշված հանգամանքը չի կարող վկայել ամբաստանյալներ Մ.Դավիդյանցի և Ա.Չախոյանի կողմից անփույթ վերաբերմունք ցուցաբերելու մասին, նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ վերջիններիս կողմից տուժող Ն.Սահակյանի առողջական վիճակը ճիշտ գնահատելու, ըստ այդմ էլ` անհրաժեշտ բուժօգնություն ցուցաբերելու հարցերում, Մ.Դավիդյանցը և Ա.Չախոյանը կատարել են բոլոր անհրաժեշտ հնարավոր միջամտությունները, մասնավորապես` սրտի ռիթմը կարգավորելու համար հիվանդին ներարկել են ադրենալին, որից հետո միացվել է արհեստական շնչառություն և կատարվել են հակաշոկային բուժման հետագա միջոցառումները, կատարել են հիվանդի թոքերի լսում, որից հետո ռենտգենյան հետազոտության կարիք է եղել, քանի որ առկա է եղել թոքերի այտուց, իսկ ռենտգենյան հետազոտություն չկատարելը պայմանավորված է եղել հոսպիտալում տվյալ պահին համապատասխան սարքավորումներ չլինելու հանգամանքով, ինչն իր հաստատումն է գտել ՊԲ 33466 զորամասի վերակենդանացման և անզգայացման բաժանմունքի պետ, սույն գործով վկա Արտաշես Սայիյանի ցուցմունքներում, որոնք չեն հերքվել որևէ այլ փաստական տվյալներով, ինչը վկայում է այն մասին, որ ինչպես Մ.Դավիդյանցը, այնպես էլ Ա.Չախոյանն իրենց վրա դրված ծառայողական պարտականությունները կատարել են պատշաճ, և ծառայության նկատմամբ չեն դրսևորել անփույթ վերաբերմունք:
Բացի այդ, տուժող Ն.Սահակյանին զննել և համապատասխան բուժօգնություն են ցուցաբերել ոչ միայն ամբաստանյալներ Մ.Դավիդյանցը և Ա.Չախոյանը, այլև հոսպիտալում գտնվող այլ մասնագետներ:
Վերը նշված հանգամանքը Վերաքննիչ դատարանը կարևորում է մասնավորապես նրանով, որ տուժող Ն.Սահակյանի մահվան և ամբաստանյալներ Մ.Դավիդյանցի ու Ա.Չախոյանի գործողությունների (անգործության) միջև պատճառահետևանքային կապը հնարավոր չէ միանշանակ հաստատված համարել:
Այս առումով Վերաքննիչ դատարանը կարևորում է նաև սույն գործով մյուս ամբաստանյալ Կ.Ջուլհակյանի կողմից իր ծառայողական պարտականությունների նկատմամբ անփույթ վերաբերմունք դրսևորելու հանգամանքը, ինչը Վերաքննիչ դատարանի կողմից սույն որոշմամբ արված եզրահանգման` պատճառահետևանքային կապի մեջ է գտնվում տուժող Ն.Սահակյանի մահվան միջև:
Նման պայմաններում` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալներ Մ.Դավիդյանցի և Ա.Չախոյանի գործողությունների (անգործության) առումով առկա է չփարատված կասկած, որը պետք է մեկնաբանել հօգուտ վերջիններիս:
Այսինքն` ամբաստանյալներ Մ.Դավիդյանցի ու Ա.Չախոյանի արարքներում բացակայում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 376-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հանցակազմի օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ կողմերը, այն է` սույն գործով ձեռք բերված ապացույցների համակցությամբ չի հիմնավորվում, որ ամբաստանյալներ Մ.Դավիդյանցը և Ա.Չախոյանը չեն կատարել կամ ոչ պատշաճ են կատարել իրենց վրա դրված պարտականությունները, կամ (ինքնավստահությամբ կամ անփութությամբ) անփույթ վերաբերմունք են դրսևորել ծառայության նկատմամբ` չնախատեսելով ծանր վնասի առաջացումը, կամ հույս ունենալով, որ ծանր հետևանքներ չեն առաջանա:
Վերաքննիչ դատարանի կարծիքով սույն գործով ձեռք չեն բերվել ապացույցների անհրաժեշտ և բավարար համակցություն, որպեսզի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 376-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքին ամբաստանյալներ Մ.Դավիդյանցի և Ա.Չախոյանի մասնակցության վերաբերյալ յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք դատարանը հաստատված համարի այն խորությամբ և աստիճանի, որ կասկած չմնա դրանց ապացուցվածության վերաբերյալ և հերքի պաշտպանական կողմի` Մ.Դավիդյանցի ու Ա.Չախոյանի պաշտպանության համար բերվող փաստարկները, հետևաբար վերջիններիս մեղադրանքների հիմքում դրված փաստական հանգամանքերի ապացուցվածությունը խիստ կասկած է հարուցում։
Նման պայմաններում Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ ամբաստանյալներ Մ.Դավիդյանցի և Ա.Չախոյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 376-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքների կատարումը և նրանց մեղքը չեն հաստատվել գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ, այլ` հիմնված են ենթադրությունների վրա:
Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ սույն քրեական գործում առկա ապացույցների համակցությամբ հնարավոր չէ <<հիմնավոր կասկածից վեր>> ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատել ամբաստանյալներ Մ.Դավիդյանցի ու Ա.Չախոյանի մեղավորությունն իրենց մեղսագրվող արարքներում, հետևաբար Մ.Դավիդյանցի ու Ա.Չախոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 376-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքի շրջանակներում չի կարող կայացվել մեղադրական դատավճիռ:
Քննության առնելով վերոգրյալ հանգամանքներն իրենց համակցությամբ` Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ստորադաս դատարանի հետևություններն այն մասին, որ ապացուցված է ամբաստանյալներ Մ.Դավիդյանցի ու Ա.Չախոյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 376-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքներում, չեն հաստատվում քրեական գործով ձեռք բերված և սույն որոշման հիմքում դրված փաստական հանգամանքներով:
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ ամբաստանյալներ Մհեր Դավիդյանցի ու Արկադի Չախոյանի կողմից 2012 թվականի դեկտեմբերի 22-ին ՊԲ 33466 զորամասում իրենց ծառայողական պարտականությունները կատարելու ընթացքում ծառայության նկատմամբ անփույթ վերաբերմունք ցուցաբերելու հանգամանքը, որն առաջացրել է ծանր հետևանքներ, որի համար վերջիններիս մեղսագրվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 376-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքներ, չեն հիմնավորվում քրեական գործով ձեռք բերված փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար համակցությամբ, կատարված հանցագործությանն ամբաստանյալներ Մ.Դավիդյանցի և Ա.Չախոյանի մասնակցությունը <<հիմնավոր կասկածից վեր>> ապացուցողական չափանիշին համապատասխան ապացուցված չէ, սպառված են նշված փաստը հաստատելուն ուղղված նոր ապացույցներ ձեռք բերելու բոլոր հնարավորությունները, հետևաբար Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2017 թվականի նոյեմբերի 21-ի դատավճիռը` ամբաստանյալներ Մհեր Վլադիմիրի Դավիդյանցին և Արկադի Սամվելի Չախոյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 376-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում մեղավոր ճանաչելու մասով, պետք է բեկանել և այդ հոդվածով առաջադրված մեղադրանքներում Մ.Դավիդյանցին և Ա.Չախոյանին պետք է ճանաչել անմեղ և արդարացնել` կատարված հանցագործությանն վերջիններիս մասնակցությունն ապացուցված չլինելու պատճառաբանությամբ:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի համաձայն`
<<Բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոխվում է, եթե թույլ է տրվել դատական սխալ, այն է`
(...)
2) ճիշտ չի կիրառվել քրեական օրենքը կամ Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագիրը.
3) առկա է քրեադատավարական օրենքի էական խախտում.
(...)>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
<<1. Քրեական օրենքի կամ միջազգային պայմանագրի ոչ ճիշտ կիրառումը քրեական օրենքի կամ Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրի այն հոդվածի կամ հոդվածի այն մասի կիրառումն է, որը ենթակա չէր կիրառման, կամ այն հոդվածի կամ հոդվածի այն մասի չկիրառումն է, որը ենթակա էր կիրառման, կամ քրեական օրենքի կամ միջազգային պայմանագրի սխալ մեկնաբանումն է, որը չի համապատասխանում դրա իսկական իմաստին>>:
Նույն օրենսգրքի 398-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
<<1. Քրեադատավարական օրենքի էական խախտումներ են դատական քննության ժամանակ սույն օրենսգրքի սկզբունքների և այլ ընդհանուր դրույթների խախտումները, որոնք գործին մասնակցող անձանց` օրենքով երաշխավորված իրավունքներից զրկելու կամ դրանցում սահմանափակելու կամ այլ ճանապարհով խոչընդոտել են գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտմանը, ազդել են կամ կարող էին ազդել գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա>>:
Ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավճռի բեկանման կամ փոփոխման վերաբերյալ ՀՀ քրեադատավարական օրենսդրության վերը նշված իրավադրույթների պահանջների համատեքստում քննության առնելով ամբաստանյալներ Մ.Դավիդյանցին և Ա.Չախոյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 376-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքների հիմնավորվածությունը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի կողմից ապացույցների ստուգման և իրավական գնահատության վերաբերյալ ՀՀ քրեական և քրեադատավարական օրենսդրության վերը նշված խախտումներն էական են իրենց բնույթով, ազդել են գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, որի արդյունքում էլ Մ.Դավիդյանցի և Ա.Չախոյանի նկատմամբ կիրառվել է այն քրեական օրենքը, որը ենթակա չէր կիրառման:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
<<2. Քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման, իսկ գործի վարույթը ենթակա է կարճման` կատարված հանցագործությանը կասկածյալի կամ մեղադրյալի մասնակցությունն ապացուցված չլինելու արդյունքում, եթե սպառված են նոր ապացույցներ ձեռք բերելու բոլոր հնարավորությունները>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 366-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
<<Արդարացման դատավճիռը ճանաչում և հռչակում է հանցանքի կատարման մեջ ամբաստանյալի անմեղությունը` այն մեղադրանքով, որով նա ներգրավվել է որպես մեղադրյալ>>:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
<<Դատարանը պարտավոր է սույն օրենսգրքի 35 հոդվածի առաջին մասի 1-3-րդ կետերով և երկրորդ մասով նախատեսված հիմքերից որևէ մեկի առկայության դեպքում տվյալ դատական նիստում կայացնել արդարացման դատավճիռ>>:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ, 393-395-րդ, 397-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Մեղադրողի և պաշտպան Ն.Նորիկյանի վերաքննիչ բողոքները մերժել:
Պաշտպաններ Ե.Սարգսյանի և Գ.Հակոբյանի վերաքննիչ բողոքները բավարարել:
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2017 թվականի նոյեմբերի 21-ի դատավճիռը` Մհեր Վլադիմիրի Դավիդյանցի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 376-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 314-րդ հոդվածով, Կարեն Սանդրոյի Ջուլհակյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 376-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, և Արկադի Սամվելի Չախոյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 376-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, բեկանել և փոփոխել Մ.Դավիդյանցի և Ա.Չախոյանի մասով:
Ամբաստանյալ Մհեր Վլադիմիրի Դավիդյանցին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 376-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ճանաչել անմեղ և արդարացնել` կատարված հանցագործությանը վերջինիս մասնակցությունն ապացուցված չլինելու պատճառաբանությամբ:
Ամբաստանյալ Արկադի Սամվելի Չախոյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 376-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ճանաչել անմեղ և արդարացնել` կատարված հանցագործությանը վերջինիս մասնակցությունն ապացուցված չլինելու պատճառաբանությամբ:
Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ:

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ


ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Մ.ՊԱՊՈՅԱՆ


Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ