ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ


Գործ № ԵԱՔԴ/0107/01/14
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն
վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության
առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը
կայացրած դատարանի կազմը նախագահող
դատավոր` Ա. Խաչատրյանի


Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ


<<22>> դեկտեմբերի 2014թ. ք. Երևան


ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
/այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան/ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`

նախագահող դատավոր` Ա. ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
դատավորներ` Ս. ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ
Ա. ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ

քարտուղարությամբ` Ռ. ԴԱՎՈՅԱՆԻ
մասնակցությամբ`
մեղադրող` Վ. ՄԿՐՏՉՅԱՆԻ
տուժող` Ռ. ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
պաշտպան` Հ. ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
ամբաստանյալ` Ա. ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
ամբաստանյալի օրինական
ներկայացուցիչ` Վ. ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ


դռնբաց դատական նիստում ամբաստանյալ Աշոտ Հակոբյանի պաշտպան Հայկ Հակոբյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա, վճռաբեկության կարգով քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Աշոտ Վաչիկի Հակոբյանի, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով,


Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.

1. ՀՀ ոստիկանության Քանաքեռ-Զեյթուն քննչական բաժնի ավագ քննիչ Օ. Առաքելյանի` 2014թ. մայիսի 21-ի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 09116814 քրեական գործը, այն ընդունվել է վարույթ և կատարվել նախաքննություն: /տե՛ս քրեական գործի նյութեր հ.1 գ-թ 11/

2. Ավագ քննիչ Օ. Առաքելյանի զեկուցագրի համաձայն թիվ 09116814 քրեական գործը հանձնարարվել է քննիչ Ա. Հայրապետյանին, վերջինիս 2014 թվականի մայիսի 22-ի որոշմամբ թիվ 09116814 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ և շարունակվել նախաքննությունը: /հ.1 գ-թ 13-14/

3. Քննիչ Ա. Հայրապետյանի 2014 մայիսի 23-ի որոշմամբ թիվ 09116814 քրեական գործով անչափահաս Ա. Հակոբյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել իր օրինական ներկայացուցչի` հոր Վ. Հակոբյանի հսկողությանը հանձնելը: /հ.1 գ-թ 41/

4. Քննիչ Ա. Հայրապետյանի` 2014թ. մայիսի 29-ի որոշմամբ թիվ 09116814 քրեական գործով Աշոտ Հակոբյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով : /հ.1 գ-թ 76/

5. Ավագ քննիչ Ա. Հայրապետյանի` 2014 թվականի հուլիսի 14-ի որոշումներով թիվ 09116814 քրեական գործով մեղադրյալ Ա. Հակոբյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել է և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով: /հ.1 գ-թ 113-115/

6. 2014թ. հուլիսի 14-ի որոշմամբ թիվ 09116814 քրեական գործի նախաքննության ժամկետը երկարացվել է 20 /քսան/ օր ժամկետով` մինչև 2014թ. օգոստոսի 10-ը:/հ.1 գ-թ 119ա-119բ/

7. 2014թ. հուլիսի 14-ին ավագ քննիչ Ա. Հայրապետյանը որոշում է կայացրել թիվ 09116814 քրեական գործով մեղադրյալ Ա. Հակոբյանի նկատմամբ քրեական հետապնդում չիրականացնելու վերաբերյալ` բողոքի բացակայության հիմքով:/հ.1 գ-թ 121-123/

8. 2014թ. հուլիսի 21-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան` ըստ էության քննելու համար, որն Առաջին ատյանի դատարանում ստացվել է 2014թ. հուլիսի 23-ին: /հ.1 գ-թ 136-142 և հ.2 գ-թ 1/

9. Առաջին ատյանի դատարանի 2014թ. հուլիսի 23-ի որոշմամբ թիվ ԵԱՔԴ/0107/01/14 քրեական գործը ընդունվել է վարույթ, 2014թ. հուլիսի 29-ի որոշմամբ այն նշանակվել է դատական քննության: /հ. 2 գ-թ 2, 15/

10. Առաջին ատյանի դատարանի` 2014թ. հոկտեմբերի 23-ի դատավճռով ամբաստանյալ Աշոտ Վաչիկի Հակոբյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանք կատարելու մեջ և դատապարտվել է ազատազրկման` 3/երեք/ տարի ժամկետով:
Աշոտ Հակոբյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված ծնողի հսկողության հանձնելը թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Որոշվել է դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց հանդիսացող Ռուբեն Հակոբյանի սպիտակ գույնի կտորով կարված սպորտային վերնամասը և սև գույնի կտորից կարված սպորտային անդրավարտիքը վերադարձնել տուժող Ռուբեն Հակոբյանին, իսկ իրեղեն ապացույց հանդիսացող դանակը` ոչնչացնել: /հ.2 գ-թ 80-81/

11. Ամբաստանյալ Ա. Հակոբյանի պաշտպան Հ. Հակոբյանը 2014թ. նոյեմբերի 25-ին վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել վերոհիշյալ դատավճռի դեմ:
Տուժող Ռ. Հակոբյանը և Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Վ. Մկրտչյանը պատասխան առարկություններ են ներկայացրել վերոնշյալ բողոքի դեմ:

12. Քրեական գործի նյութերը Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2014թ. դեկտեմբերի 1-ին: Վերաքննիչ դատարանի 2014թ. դեկտեմբերի 4-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել Վերաքննիչ դատարանի դռնբաց դատական նիստում քննության:

Գործի փաստական հանգամանքները.

13. Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով Աշոտ Հակոբյանը դատապարտվել է այն արարքի համար, որ նա 2014թ. մայիսի 21-ին ժամը 17:00-ից մինչև 18:00-ն ընկած ժամանակահատվածում, Երևան քաղաքի Քանաքեռ 2-րդ փողոցի 74 տան դիմաց, կենցաղային հարցերի շուրջ վիճաբանության մեջ է մտել Ռուբեն Հակոբյանի հետ, որի ընթացքում իր մոտ եղած դանակով դիտավորությամբ հարվածել է Ռուբեն Հակոբյանի կրծքավանդակի հետին մակերեսին, վերջինիս պատճառելով առողջության ծանր վնաս կյանքին վտանգ սպառնացող ծակված-կտրված, թափանցող վերքի ձևով:

Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.

Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.

14. Ամբաստանյալ Ա. Հակոբյանի պաշտպան Հ. Հակոբյանն իր վերաքննիչ բողոքում մասնավորապես նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը ուսումնասիրել է ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, սակայն պատիժ նշանակելիս չի անդրադարձել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածով սահմանված պահանջներին և ամբաստանյալ Ա. Հակոբյանի նկատմամբ նշանակել է անարդար պատիժ։ Դատարանը դատավճիռ կայացնելիս և պատիժ սահմանելիս չի անդրադարձել հանցավորի կողմից հանցանքը կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու հարցերին, մինչդեռ նախաքննության ընթացքում տուժող Ռ. Հակոբյանը ամբաստանյալ Ա. Հակոբյանի հետ առերեսման ժամանակ փաստել է, որ ինքը հարվածել է ամբաստանյալ Ա. Հակոբյանի կրծքավանդակին, իր հարվածից հետո Ա. Հակոբյանը անգիտակցաբար փաթաթվելով տուժող Ռ. Հակոբյանին կատարել է հարված, այնուհետև գիտակցության գալով և զգալով, որ տուժող Ռ. Հակոբյանը ամուր բռնել է և փորձում է վնասել, Ա. Հակոբյանը Ռ. Հակոբյանից փախչելու նպատակով կրկին հարվածել է, որպեսզի հնարավորություն ունենա փախչելու տուժող Ռ. Հակոբյանի ճանկերից` վերջինիս հարվածներից և այլ սպառնալիքներից։
Դատարանը մասնավորապես հաշվի չի առել այն փաստական հանգամանքը, ինչպես նաև դեպքի, գործի պատճառահետևանքային կապը, որ վեճը՝ առաջացել է կենցաղային հարցերի շուրջ և, որ անչափահաս ամբաստանյալ Ա. Հակոբյանը՝ սույն գործով վկա Վ. Հակոբյանի և տուժող Ռ. Հակոբյանի կողմից ենթարկվել է բռնությունների, հարկադրական գործողությունների և հակաբարոյական ճնշումների, և որ անչափահաս ամբաստանյալը իրեն վերագրվող արարքը կատարել է մասնավորապես՝ վկա Վ. Հակոբյանի և տուժող Ռ. Հակոբյանի հակաօրինական և հակաբարոյական գործողություններից դրդված՝ անուղղակի դիտավորությամբ։
Ըստ բողոքաբերի Դատարանը հաշվի չի առել նաև, որ անչափահաս ամբաստանյալ Ա. Հակոբյանի գործողություններում բացակայում է ուղղակի դիտավորությունը և պոտենցյալ հանցագործի սկզբունքները։ Դատարանը դատավճիռ կայացնելիս չի անդրադարձել անչափահաս ամբաստանյալի կողմից նոր հանցագործություններ կատարելուն և վերջինիս ուղղվելու հարցերին, մինչդեռ քրեական գործում առկա են փաստեր, որ անչափահաս Ա. Հակոբյանը նախկինում արատավորված չի եղել, վարքը բնութագրվում է դրական։ Քանաքեռ-Զեյթուն ոստիկանության բաժանմունքի անչափահասների գործերով զբաղվող բաժանմունքում գտնվում է պրոֆիլակտիկ քարտային հաշվառման մեջ և հաշվառման մեջ գտնվելու ընթացքում վերջինիս կողմից հակահասարակական վարքագծի, իրավախախտման դրսևորումներ չի նկատվել, անչափահաս ամբաստանյալը զղջացել է իր կողմից կատարած հանցագործության համար և դատարանից խնդրել է մեղմ պատիժ սահմանել։ Ամբաստանյալ Ա. Հակոբյանը դաստիարակվում է երկկողմանի ծնողների կողմից և ծնողների հետ միասին ներգրավված է աշխատանքի մեջ, օգնում է ծնողներին՝ իրենց բազմանդամ ընտանիքի կենսապայմանները հոգալու հարցերում։
Համաձայն բողոքի հեղինակի` ընդհանուր իրավասության դատարանը չի ապահովել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի 8-րդ կետի պահանջների կատարումը, չի քննարկել և լուծել նշանակված պատիժը անչափահաս Աշոտ Հակոբյանի կողմից կրելու նպատակահարմարության հարցը, հաշվի չի առել ամբաստանյալի նկատմամբ պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և անձը բնութագրող հանգամանքները, այն որ, ամբաստանյալը անչափահաս է, նախկինում արատավորված չի եղել, մեղայականով ներկայացել է քննությանը, աջակցել է նախաքննությանը, բնութագրվում է դրական, զբաղվում է սպորտով, ունի հաջողություններ, ենթակա է ժամկետային զինվորական ծառայության, աշխատում է, օգնում է ծնողներին, վայելում է հարևանների շրջապատի սերն ու հարգանքը, զղջացել է կատարած հանցանքի համար։
Դատարանը հաշվի չի առել այն պարզ ճշմարտությունը և փաստական հանգամանքները, որ անչափահասին ազատազրկելով 3 (երեք) տարի ազատազրկման, դրանով կնպաստի անչափահասի կողմից քրեակատարողական հիմնարկում արատավոր սովորությունների ձեռք բերմանը և ավելին։
Դատարանը պատիժ նշանակելիս և անչափահասին 3 տարի ժամկետով ազատազրկելիս, հաշվի չի առել, որ ամբաստանյալը և տուժողը արյունակից եղբայրներ են, և որ կողմերը հաշտվել են և բնակվում են կողք կողքի: Եվ Վերաքննիչ քրեական դատարանը կարող է համարել, որ այս դեպքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին կարելի է հասնել առանց ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը կրելու։

Ելնելով վերոգրյալից ամբաստանյալ Ա. Հակոբյանի պաշտպան Հ. Հակոբյանը խնդրել է բեկանել Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի կողմից 23.10.2014թ-ին կայացված թիվ ԵԱՔԴ/0107/01/14 դատավճիռը, փոփոխել Աշոտ Հակոբյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել կամ բեկանել և գործն ուղարկել ստորադաս դատարան այլ կազմով նոր քննության։

15. Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Վ. Մկրտչյանը իր պատասխան առարկությունում նշել է, որ ամբաստանյալ Ա. Հակոբյանի պաշտպան Հայկ Հակոբյանի բողոքը անհիմն է, չի բխում ՀՀ քրեական օրենսգրքի և քրեական դատավարության օրենսգրքի դրույթների պահանջներից, ուստի ենթակա է մերժման:
Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը ամբաստանյալ Ա. Հակոբյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առել ինչպես կատարած հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այնպես էլ նրա անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։
Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի կողմից ամբաստանյալ Ա. Հակոբյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի անչափահասների քրեական պատասխանատվության և պատժի առանձնահատկությունները սահմանող 14-րդ գլխի համապատասխան հոդվածները:
Ըստ մեղադրողի վերոհիշյալ հանգամանքները հաշվի առնելով Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը արդարացիորեն ամբաստանյալ Ա. Հակոբյանի նկատմամբ պատիժ է նշանակել կատարված հանցագործության համար նախատեսված սանկցիայի նվազագույն չափով` ազատազրկում 3 /տարի/ ժամկետով, ինչը համապատասխանում է հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, ամբաստանյալի անձնավորությանը, որը անհրաժեշտ է նրա ուղղվելուն և նոր հանցագործությունները կանխելու համար, իսկ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու դեպքում հնարավոր չէ հասնել պատժի նպատակներին:
Վերոգրյալի հիման վրա Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 23.1.2014թ. դատավճիռը օրինական է, այն բեկանելու և փոփոխելու հիմքեր չկան:

Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը

Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով վերաքննիչ բողոքը` բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, լսելով ամբաստանյալի, ամբաստանյալի օրինական ներկայացուցչի և պաշտպանի ելույթները, լսելով տուժողի ելույթը, դատախազի պատասխան ելույթը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով, վերլուծելով գործի նյութերը, դրանք գնահատելով իրենց համակցությամբ, ներքին համոզմամբ, հանգում է այն հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել` դատական ակտը թողնելով օրինական ուժի մեջ, հետևյալ պատճառաբանությամբ.

16. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <<Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`/…/
6/ ենթակա է արդյոք պատժի ամբաստանյալն իր կատարած հանցանքի համար.
7/ ինչ պատիժ պետք է նշանակվի ամբաստանյալի նկատմամբ.
8/ ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը/…/>>:

17. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար:

18. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածում սահմանված են պատժի հասկացությունը և նպատակները:
Համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածը սահմանում է. <<1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:>>:

19. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով սահմանված են պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները:
Վերոհիշյալ հոդվածի 1-ին մասը նշում է. <<Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:>>:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասը նշում է. <<Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում` պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով:>>:

20. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի առաջին մասում նախատեսված են պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն սույն հոդվածի առաջին մասում:

21. Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի. <<Բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոփոխվում է, եթե թույլ է տրվել դատական սխալ, այն է`/…/
4/ դատավճռով նշանակված պատիժը չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին/…/>>:

22. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է. <<Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:>>:
Փաստորեն պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն առանց ռեալ /իրական/ պատիժ նշանակելու դատապարտյալի ուղղվելու հնարավորության մասին: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
Չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը:

23. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով ամրագրված` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու չափանիշները սպառիչ չեն: Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում սահմանված իրավադրույթներն անհրաժեշտ է մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, համաձայն որի` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:

24. Առաջին ատյանի դատարանը, հիմք ընդունելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները, գտել է, որ ամբաստանյալ Աշոտ Հակոբյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցավոր արարք:
Առաջին ատյանի դատարանը որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք հաշվի է առել հանցանքը կատարելու ու պատիժ նշանակելու պահին նրա անչափահաս լինելը /ծնված 16.10.1997թ.-ին/, ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Քանաքեռ-Զեյթուն բաժին մեղայականով ներկայանալը, հանցագործության գործիք հանդիսացող դանակը հայտնաբերելուն աջակցելը /քննչական փորձարարություն կատարելու ծամանակ մատնացույց է արել դանակի գտնվելու վայրը/:
Առաջին ատյանի դատարանը Ա. Հակոբյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չի արձանագրել:
Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի առնելով ամբաստանյալ Ա. Հակոբյանի կատարած արարքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, այդ թվում` նրա անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, գտել է, որ նրա նկատմամբ պետք է նշանակվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով նախատեսված նվազագույն պատիժը, որը նա պետք է կրի ՀՀ ԱՆ քրեակատարողական հիմնարկում:

25. ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Դավիթ Հովհաննիսյանի վերաբերյալ 2009 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09 որոշմամամբ ամագրել է հետևյալ տեսակետը. <</…/Չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը: Դատարանի կողմից նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին: Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար կարևոր նշանակություն ունեն հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, մեղքի ձևը, հանցավոր կողմից այդ հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը/…/>>:

11. ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Վանյա Բեգյանի վերաբերյալ թիվ ՏԴ/0018/01/13 գործով 2013 թվականի հոկտեմբերի 18-ին կայացրած որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ դիրքորոշումը.
/…/<<Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանի առջև բարձրացված իրավական հարցը հետևյալն է. ամբաստանյալ Վ.Բեգյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս Վերաքննիչ դատարանը պատշաճ գնահատման ենթարկե՞լ է արդյոք կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը և բնույթը:
12. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. <<Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մաuին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները (...)>>:
Մեջբերված քրեաիրավական դրույթը Վճռաբեկ դատարանը վերլուծության է ենթարկել Դ.Հովհաննիսյանի գործով, ինչպես նաև մի շարք այլ որոշումներում (տե՜ս, օրինակ, թիվ ՎԲ-124/07, ՎԲ-192/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԼԴ2/0019/01/09 և այլն):
Դ. Հովհաննիսյանի գործով որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ <<(…) պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն առանց ռեալ (իրական) պատիժ կրելու դատապարտյալի ուղղվելու հնարավորության մասին: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին:
(…) Չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված՝ ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը: Դատարանի կողմից նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին:
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար կարևոր նշանակություն ունեն հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, մեղքի ձևը, հանցավորի կողմից այդ հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը>> (տե՜ս Դավիթ Ռոբերտի Հովհաննիսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09 որոշման 11-12-րդ կետերը):
13. Սույն որոշման նախորդ կետում մեջբերված և համապատասխանաբար նաև Դ. Հովհաննիսյանի գործով որոշման մեջ ձևավորված իրավական դիրքորոշումից երևում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցի լուծման ժամանակ դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների, պետք է հաշվի առնի կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վերաբերյալ դիրքորոշում Վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որի համաձայն` <<Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը>. (տե՜ս Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը):
14. Գ.Մադաթյանի գործով որոշմամբ ձևավորված իրավական դիրքորոշման համատեքստում զարգացնելով Դ.Հովհաննիսյանի գործով արտահայտված իրավական դիրքորոշումը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցի լուծման ժամանակ դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների, պետք է հաշվի առնի կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը: Այլ խոսքով՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցի լուծման ժամանակ դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների, պետք է հաշվի առնի՝
ա) կատարված հանցագործության նպատակն ու շարժառիթը,
բ) քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը,
գ) կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը,
դ) հանցագործության կատարման եղանակը,
ե) հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը,
զ) հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
15. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ Վ.Բեգյանը 2012 թվականի նոյեմբերի 16-ին՝ ժամը 15:30-ի սահմաններում, Աղավնավանք գյուղ տանող ճամփեզրին վեճի մեջ է մտել համագյուղացի Ա.Գրիգորյանի հետ, դիտավորությամբ ձեռքով հարվածել վերջինիս դեմքին, այնուհետև վայր ընկած տեղում ոտքով հարվածել գլխի աջակողմյան քունքային մասին՝ պատճառելով առողջության ծանր վնաս՝ կյանքին վտանգ սպառնացող (տե՜ս սույն որոշման 5-րդ կետը):
Առաջին ատյանի դատարանը, հաշվի առնելով կատարված հանցագործության բնույթը և հանրային վտանգավորության աստիճանը, ինչպես նաև այն, որ Վ.Բեգյանը երիտասարդ է, նախկինում դատապարտված կամ այլ կերպ արատավորված չի եղել, բնութագրվում է դրականորեն, տուժողի հետ հաշտվել է, վերջինս բողոք կամ պահանջ չունի, նրա նկատմամբ նշանակել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով նախատեսված նվազագույն պատիժ՝ 3 տարի ժամկետով ազատազրկում (տե՜ս սույն որոշման 2-րդ և 7-րդ կետերը):
Վերաքննիչ դատարանը փոփոխել է Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը, ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կարգով պայմանականորեն չի կիրառել, պատճառաբանելով, որ Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի չի առել այն, որ Վ.Բեգյանը տուժողի դստեր՝ վկա Գ.Գրիգորյանի հետ օգնել է նրան տուն տանել, ամբաստանյալի հոր առաջարկությամբ տուժողին տեղափոխել են հիվանդանոց, որի հետ կապված ֆինանսական ծախսերը հատուցել է ամբաստանյալի հայրը (տե՜ս սույն որոշման 3-րդ և 8-րդ կետերը):
16. Սույն որոշման 12-14-րդ կետերում շարադրված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով նախորդ կետում մեջբերված փաստական հանգամանքները՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, հաշվի առնելով հանցանքի ծանրությունը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների պահպանմամբ Վ.Բեգյանի նկատմամբ նշանակել է արդարացի պատիժ և այն կրելու նպատակահարմարության հարցում հանգել է ճիշտ եզրահանգման:
Մինչդեռ, Վ.Բեգյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս Վերաքննիչ դատարանը պատշաճ գնահատման չի ենթարկել կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը և բնույթը: Մասնավորապես, Վերաքննիչ դատարանը հաշվի չի առել այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալ Վ.Բեգյանը, դիտավորությամբ ձեռքով հարվածելով տուժողի դեմքին, այնուհետև վայր ընկած տեղում ոտքով հարվածել է նրա գլխի աջակողմյան քունքային մասին, ինչի արդյունքում վերջինս ստացել է բաց գանգուղեղային վնասվածք՝ աջից քունքոսկրի խրթեշի կոտրվածքի անցումով գանգի հիմ՝ բուրգի շրջան, որի հետևանքով առաջացել է աջակողմյան օտոլիկվորեա, գլխուղեղի միջին աստիճանի սալջարդի՝ կոնտուզիոն-հեմոռագիկ օջախի առաջացումով, սուբարախնոիդալ արյունազեղման, աջից ծոծրակային շրջանի վերքի՝ այժմյան սպիի ձևով, որոնք պատճառել են առողջության ծանր վնաս՝ կյանքին վտանգ սպառնացող (տե՜ս սույն որոշման 6-րդ կետը):
Ինչ վերաբերում է Վերաքննիչ դատարանի կողմից որպես Վ.Բեգյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմք գնահատված այն հանգամանքներին, որ ամբաստանյալը և տուժողի դուստրը օգնել են վերջինիս տուն տանել, նույն օրն ամբաստանյալի հոր առաջարկությամբ տուժողին տեղափոխել են հիվանդանոց, որի հետ կապված ֆինանսական ծախսերը հատուցել է ամբաստանյալի հայրը (տե՜ս սույն որոշման 8-րդ կետը), ապա Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ նշված հանգամանքները սույն գործով ողջամտորեն չեն նվազեցրել Վ.Բեգյանի կատարած արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և չեն կարող նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմք հանդիսանալ/../>>:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի վերոհիշյալ որոշումներից ակնհայտ է, որ նշանակվող պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցի լուծման ժամանակ դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների, պետք է հաշվի առնի կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը:

26. Վերաքննիչ դատարանը ամբաստանյալ Ա. Հակոբյանի արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի հարցը քննարկելիս կարևորում է նրա արարքի կատարման ընթացքը բնութագրող հանգամանքները, եղանակը, գործիքը` մասնավորապես այն, որ վերջինս դանակով երկու անգամ հարվածներ է հասցրել տուժող Ռ. Հակոբյանի կրծքավանդակի համապատասխանաբար աջ և ձախ հատվածներին:
Միևնույն ժամանակ, վերաքննիչ դատարանն ընդգծում է հանգամանքը, որ դեպքի ժամանակ, երբ տուժող Ռ. Հակոբյանը ձեռքով հարվածել է ամբաստանյալ Ա. Հակոբյանին, վերջինս հանդիսանալով բռնցքամարտիկ, նրան բռունցքով պատասխանելու հնարավորություն ունենալով հանդերձ, ավտոմեքենայից վերցրել է դանակը և երկու անգամ հարվածել ` Ռ. Հակոբյանին:
Վերաքննիչ դատարանի համոզմամբ, վերոհիշյալ հանգամանքները վկայում են Ամբաստանյալ Ա. Հակոբյանի կատարած արարքի հանրային բարձր վտանգավորության մասին:

27. Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով Ա. Հակոբյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելու, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակների իրավացիության հարցերը և նկատի ունենալով Ա. Հակոբյանի կողմից հանցագործության կատարման վերը նշված հանգամանքները, արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, գործի նման փաստական տվյալների առկայության պայմաններում հանգում է այն հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանը, պահպանելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները /ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ, 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ, 62-րդ, 63-րդ հոդվածներ/, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայի սահմաններում` Ա. Հակոբյանի նկատմամբ պատիժ է նշանակել ազատազրկում` 3 /երեք/ տարի ժամկետով, որը համապատասխանում է հանցագործության ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին և որով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը և հանցագործությունների կանխմանը և, որ վերաքննիչ բողոքում նշված փաստարկները Ա. Հակոբյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմք չեն կարող դառնալ:

28. Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը վերոշարադրյալ հիմքերով Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2014թ. հոկտեմբերի 23-ի վերոհիշյալ դատավճիռը համարում է ճիշտ, իսկ վերաքննիչ բողոքում և դատաքննության ընթացքում բերված պատճառաբանությունները, եզրահանգումներն` անհիմն են, և թույլ չի տրվել նյութական և դատավարական իրավունքի խախտում:
Ելնելով վերոգրյալից և Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-394-րդ, 402-րդ հոդվածներով, Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

1. Վերաքննիչ բողոքը մերժել:

2. Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ- Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 23-ի դատավճիռը` Աշոտ Վաչիկի Հակոբյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասով, թողնել օրինական ուժի մեջ:

3. Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:




ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ
Իսկականի հետ ճիշտ է:

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա. ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ