Գործ ԵԱՔԴ/0103/01/14

Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

2014 թվականի դեկտեմբերի 15-ին Երևան քաղաքում

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ս. ՉԻՉՈՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Գ. ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ
Ա. ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Ն. ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ

ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`

ՄԵՂԱԴՐՈՂ` Ս. ՅՈՒԶԲԱՇՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ` Ս. ԽՉԵՅԱՆԻ

դռնբաց դատական նիստում, վճռաբեկ վարույթի կանոններով, քննության առնելով մեղադրող` Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Ս.Յուզբաշյանի վերաքննիչ բողոքը` Գևորգ Անդրանիկի Ներսիսյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 363-րդ հոդվածի 1-ին մասով Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 24-ի դատավճռի դեմ

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.

2013 թվականի նոյեմբերի 14-ին ՀՀ ՊՆ վեցերորդ կայազորային քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 363-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 90760413 քրեական գործը:
2014 թվականի մարտի 13-ին Գևորգ Անդրանիկի Ներսիսյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 363-րդ հոդվածի 1-ին մասով, որպես խափանման միջոց է ընտրվել հրամանատարության հսկողությանը հանձնելը:
2014 թվականի հուլիսի 8-ին Երևանի կայազորի զինվորական դատախազի կողմից քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Գևորգ Անդրանիկի Ներսիսյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 363-րդ հոդվածի 1-ին մասով, մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան:
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը, դատական քննության արագացված կարգի կիրառմամբ, 2014 թվականի հոկտեմբերի 24-ի դատավճռով Գևորգ Անդրանիկի Ներսիսյանին մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 363-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանք կատարելու մեջ և նրան դատապարտել կալանքի` 1/մեկ/ ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կարգով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառել` սահմանելով փորձաշրջան` 1/մեկ/ տարի ժամկետով:
Գևորգ Անդրանիկի Ներսիսյանի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը հանձնարարել է ՀՀ ԱՆ քրեակատարողական վարչության նրա բնակության վայրի այլընտրանքային պատիժների կատարման բաժնին, որի սկիզբը հաշվել է քրեակատարողական վարչության այլընտրանքային պատիժների կատարման բաժնում նրան հաշվառման վերցնելու պահից:
Գևորգ Անդրանիկի Ներսիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված հրամանատարության հսկողությանը հանձնելը` վերացրել է:
Դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել մեղադրող` Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Ս.Յուզբաշյանը:
Քրեական գործը ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան մուտք է եղել 2014 թվականի դեկտեմբերի 01-ին:
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2014 թվականի դեկտեմբերի 02-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և քրեական գործը նշանակվել` քննության վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով:
Վերաքննիչ բողոքի դեմ գրավոր պատասխան է ստացվել ամբաստանյալ Գևորգ Ներսիսյանի շահերի պաշտպան Սուզաննա Խչեյանից:

2. Գործի փաստական հանգամանքները.

Գևորգ Անդրանիկի Ներսիսյանը դատապարտվել է այն բանի համար, որ նա, հանդիսանալով ՀՀ ՊՆ 51036 զորամասի 3-րդ հրաձգային գումարտակի 11-րդ վաշտի 1-ին դասակի պարտադիր ժամկետային զինծառայող, կոչումով շարքային, 30.09.2013թ.-ից գտնվելով ԵԿԶՀ հոգեբուժական բաժանմունքում ստացիոնար բուժման մեջ և 04.11.2013թ.-ին հաստատապես տեղյակ լինելով, որ տեղափոխվելու է ՀՀ ՊՆ 51036 զորամաս, նույն օրը ժամը 1130-ի սահմաններում բաժանմունքի հիվանդասենյակում իր ձախ նախաբազկի շրջանում կատարել է կտրվածքներ, ինչը հանգեցրել է զինվորական ծառայության առանձին պարտականությունների կատարումը ժամանակավորապես դադարեցնելուն:

3. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.

Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում, ներքոհիշյալ հիմնավորումներով:
Մեղադրող` Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Ս.Յուզբաշյանը վերաքննիչ բողոքում նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի 24.10.2014թ. դատավճռով ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակվել է ակնհայտ մեղմ պատիժ, ուստի ենթակա է պատժի մասով բեկանման հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Դատարանը, որպես մեղմացնող հանգամանքներ և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հիմք, նշել է ամբաստանյալ Գ.Ներսիսյանի կողմից առաջին անգամ հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ միջին ծանրության հանցանք կատարելը և կատարածի համար զղջալը:
Դատարանը նշել է, որ ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան:
Մեղադրողը, մեջբերելով Անդրանիկ Ավետիսյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի հուլիսի 13-ի թիվ ԵԱՆԴ/0091/01/09 որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված հանգամանքների պատահական զուգորդում հասկացության վերաբերյալ արտահայտած իրավական դիրքորոշումը, նշել է, որ տվյալ դեպքում Առաջին ատյանի դատարանը, եզրահանգելով, որ Գ.Ներսիսյանն իրեն մեղսագրվող արարքը կատարել է հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ, չի նշել, թե գործում առկա ինչ հանգամանքների հետազոտման արդյունքում է հանգել այդ հետևությանը:
Բացի այդ, դատարանի կողմից արձանագրված կատարածի համար զղջալը` որպես պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք, հրամանատարի կողմից դրականորեն բնութագրվելը, նախկինում դատված չլինելը` որպես անձը բնութագրող հանգամանքներ, չեն վկայում այն հասարակական վտանգավորության բացակայության մասին, որը բնորոշ է Գ.Ներսիսյանի կատարած հանցագործությանը: Դրանք չեն նվազեցնում կատարած արարքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և ամբաստանյալ Գ.Ներսիսյանի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու օբյեկտիվ հիմք չեն և չեն կարող բխել օրենքից, քանզի դրանով կխաթարվի արդարադատության բուն էությունը, դատավճռի, որպես արդարադատության ակտի իմաստը:
Զինվորական ծառայության կարգի դեմ ուղղված հանցագործությունները ոտնձգում են այնպիսի հասարակական հարաբերությունների դեմ, որոնք առաջանում են զինվորական ծառայության՝ որպես պետական ծառայության հատուկ տեսակի, իրականացման ընթացքում:
Ուստի վերոգրյալը հանգեցրել է դատական սխալի, որով կարող է խաթարվել արդարադատության բուն էությունը, դատավճռի, որպես արդարադատության ակտի իմաստը:
Պատժի պայմանականորեն չկիրառմամբ կխախտվեն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները՝ սոցիալական արդարության վերականգնումը, պատժի ենթարկված անձի ուղղումը և հանցագործությունների կանխումը: Կոնկրետ դեպքում չեն ապահովվի նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված՝ արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը վերահաստատում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով ամրագրված՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու չափանիշները թեև սպառիչ չեն, այնուհանդերձ, պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում սահմանված իրավադրույթներն անհրաժեշտ է մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, համաձայն որի՝ պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները (տե՛ս Ս.Մարգարյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 31.10.2008թ. ՎԲ-01/08 որոշումը):
Մինչդեռ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանը, Գ.Ներսիսյանի նկատմամբ կալանքի ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով, խախտել է կատարած արարքի և նշանակված պատժի համաչափության վերաբերյալ նյութական իրավունքի և Վճռաբեկ դատարանի հիշյալ որոշման պահանջները, խաթարել պատժի նպատակները, խախտել սահմանադրորեն պաշտպանվող շահերի անհրաժեշտ հավասարակշռությունը:
Բողոքի հեղինակը, մեջբերելով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի Կ.Հարությունյանի վերաբերյալ 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի թիվ ՎԲ-201/07, Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/0, 2007 թվականի հունիսի ՎԲ-124/07 որոշումներում արտահայտած իրավական դիրքորոշումները, նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, անտեսելով կատարված հանցագործության բնույթը, առանձնահատկությունները, հասարակական վտանգավորության աստիճանը, առանց հիմնավոր պատճառաբանության ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով, աղճատել է պատժի նպատակները, խախտել սահմանադրորեն պաշտպանվող շահերի անհրաժեշտ հավասարակշռությունը:
Ելնելով վերոգրյալից` մեղադրող Ս.Յուզբաշյանը խնդրել է պատժի մասով բեկանել Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի կողմից 24.10.2014թ. կայացված դատավճիռը, Գևորգ Անդրանիկի Ներսիսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 363-րդ հոդվածի 1-ին մասով դատապարտել կալանքի 1 ամիս ժամկետով՝ առանց ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման:

4. Վերաքննիչ բողոքի դեմ բերված պատասխանը.

Ամբաստանյալ Գևորգ Ներսիսյանի շահերի պաշտպան Սուզաննա Խչեյանը վերաքննիչ բողոքի դեմ ներկայացված գրավոր պատասխանում նշել է, վերաքննիչ բողոքն անհիմն է և ենթակա է մերժման հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Պաշտպանը, վկայակոչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ հոդվածների պահանջները, ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի Թ.Տեր-Գրիգորյանի գործով 2007 թվականի հոկտեմբերի 26-ի թիվ ՎԲ-192/07 որոշմամբ արտահայտած իրավական դիրքորոշումը, նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից կայացվել է արդարացի և հիմնավորված դատավճիռ` հիմնված հանցավոր արարքի, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, նրա պատիժը և պատասխանատվությունը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա, արադարության և պատասխանատվության անհատականացման սկգբունքների և համապատասխան ապահովելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը, հանգել է օբյեկտիվ եզրահանգման և ամբաստանյալի նկատմամբ կայացրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու որոշում:
Գևորգ Ներսիսյանի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների կոնկրետ համակցությունը բավարար է նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար, անկախ պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող որևէ հանգամանքի առկայությունից, մանավանդ որ այդպիսիք սույն քրեական գործում առկա չեն:
Այս պարագայում վերլուծելով և գնահատելով գործում առկա Գևորգ Ներսիսյանի մեղմացնող հանգամանքերը, հաշվի առնելով նրա անձը բնութագրող հատկանիշներն իրենց համակցության մեջ, մասնավորապես այն, որ նա ընդունել է մեղքը, զղջացել է կատարած արարքի համար, նախկինում որևէ կերպ արատավորված և դատված չի եղել, երիտասարդ է, դեռևս չամուսնացած, դատարանը ճիշտ եզրահանգման է եկել և գտել, որ հնարավոր է հասնել սոցիալական արդարության վերականգնմանը, Գևորգ Ներսիսյանի ուղղմանը և հանցագործությունների կանխմանը և նրա ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու: Այն բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու սկզբունքներից:
Ելնելով վերոգրյալից` պաշտպան Սուզաննա Խչեյանը խնդրել է Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Ս.Յուզբաշյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել և Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի կողմից 24.10.2014թ. կայացված դատավճիռը թողնել անփոփոխ:

5. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.

Վերաքննիչ դատարանը քննության առնելով վերաքննիչ բողոքը` բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, լսելով բողոքում ներկայացված հետևությունները հիմնավորելու մասին մեղադրանքի կողմի ելույթը, դատական ակտը չբողոքարկած պաշտպանության կողմի պատասխանը, ինչպես նաև վերլուծելով գործի նյութերը, դրանք գնահատելով իրենց համակցությամբ` հանգում է հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <<Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`…
6) ենթակա է արդյոք պատժի ամբաստանյալն իր կատարած հանցանքի համար.
7) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի ամբաստանյալի նկատմամբ.
8) ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը…>>:
Նշված հարցերի լուծման ընթացքում դատարանը պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներով:
Մասնավորապես, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժն արդարացի է, եթե համապատասխանում է հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար է անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով նույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվող պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
Պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
Քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի վերը թվարկված դրույթներից հետևում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի և պատժաչափի, այնպես էլ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը:
Ն.Սարգսյանի գործով կայացված որոշման մեջ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ <<(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս: Նշված սկզբունքներից յուրաքանչյուրը՝ որպես առանձին բաղադրամաս, ունի ինքնուրույն նշանակություն և պարտադիր հաշվի է առնվում քրեական պատիժ նշանակելիս: (…)>> /Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշում/:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝ <<1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մաuին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիu դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները (...)>>:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի գործով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման մեջ, արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վերաբերյալ, դիրքորոշում է արտահայտել, որի համաձայն` <<Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը>>:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Դավիթ Ռոբերտի Հովհաննիսյանի գործով 2009 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09 որոշման մեջ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ <<(…) պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն առանց ռեալ (իրական) պատիժ կրելու դատապարտյալի ուղղվելու հնարավորության մասին: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին:
(…) Չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված՝ ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը: Դատարանի կողմից նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին:
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար կարևոր նշանակություն ունեն հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, մեղքի ձևը, հանցավորի կողմից այդ հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը (…)>>:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Վանյա Ռաֆիկի Բեգյանի վերաբերյալ 2013 թվականի հոկտեմբերի 18-ի որոշման մեջ հետևյալ իրավական դիրքորոշումն է արտահայտել. <<(…) Գ.Մադաթյանի գործով որոշմամբ ձևավորված իրավական դիրքորոշման համատեքստում զարգացնելով Դ.Հովհաննիսյանի գործով արտահայտված իրավական դիրքորոշումը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցի լուծման ժամանակ դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների, պետք է հաշվի առնի կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը: Այլ խոսքով՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցի լուծման ժամանակ դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների, պետք է հաշվի առնի՝
ա) կատարված հանցագործության նպատակն ու շարժառիթը,
բ) քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը,
գ) կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը,
դ) հանցագործության կատարման եղանակը,
ե) հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը,
զ) հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը(…)>>:
Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալ Գևորգ Ներսիսյանի նկատմամբ պատժի տեսակն ու չափը որոշելիս, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով սահմանված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով` բավարար չափով ստուգման և գնահատության է ենթարկել կատարած հանցանքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում` պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները` ամբաստանյալը երիտասարդ է, ՀՀ ՊՆ 51036 զորամասի 3 ՀԳՄ-ի հրամանատարի տեղակալ մայոր Ավագյանի կողմից բնութագրվում է դրականորեն, ծառայության ընթացքում ցուցաբերած ջանասիրության և վերակարգում բարեխիղճ ծառայության համար 03.11.2012թ. և 22.05.2013թ. արժանացել է <<Շնորհակալություն>> խրախուսանքի, նախկինում դատված և արատավորված չի եղել, առաջին անգամ հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ է կատարել միջին ծանրության հանցանքը և զղջում է կատարածի համար, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, գտել է, որ ամբաստանյալի նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակել կալանքի ձևով: Միևնույն ժամանակ, Առաջին ատյանի դատարանը, քննարկելով Գևորգ Ներսիսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու հարցը, հանգել է հետևության, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու, սակայն նրա վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնելու պայմաններում:
ՀՀ քրեական օրենսդրության` պատժի կանոնակարգումը նախատեսող իրավադրույթների պահանջների համատեքստում քննության առնելով Գևորգ Ներսիսյանի նկատմամբ նշանակված պատժի հարցը, վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը պատժատեսակի, պատժաչափի և պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցում հանգել է ճիշտ հետևության: Գևորգ Ներսիսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածով ամրագրված արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքից և կարող է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակները:
Վերաքննիչ դատարանն անհիմն է համարում վերաքննիչ բողոքի փաստարկն առ այն, դատարանի կողմից որպես ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և անձը բնութագրող դիտված հանգամանքները չեն նվազեցնում կատարած արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և Գևորգ Ներսիսյանի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու օբյեկտիվ հիմք չեն:
Վերաքննիչ դատարանը հիմնավոր չի համարում վերաքննիչ բողոքի պատճառաբանություններն այն մասին, որ Առաջին ատյանի դատարանը, անտեսելով կատարված հանցագործության բնույթը, առանձնահատկությունները, հասարակական վտանգավորության աստիճանը, առանց հիմնավոր պատճառաբանության ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով, աղճատել է պատժի նպատակները, խախտել սահմանադրորեն պաշտպանվող շահերի անհրաժեշտ հավասարակշռությունը, և գտնում է, որ Գևորգ Ներսիսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը` կալանքը մեկ ամիս ժամկետով, պայմանականորեն չկիրառելը, համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ, 70-րդ հոդվածներով ամրագրված քրեական պատժի արդարացիության, նպատակների, պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների, պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ իրավադրույթներին, ինչպես նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառելիության վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներով տրված իրավական դիրքորոշումներին և ի զորու է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված պատժի նպատակները:
Վերը նշված հանգամանքների վերլուծությամբ վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը քրեական գործի քննության ընթացքում նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի խախտումներ թույլ չի տվել, այդ առումով դատավճիռն օրինական է, հիմնավորված ու պատճառաբանված, լիովին համապատասխանում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին, ուստի վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել` դատական ակտը թողնելով օրինական ուժի մեջ:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-394-րդ, 402-րդ, 418-րդ հոդվածներով` ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Մեղադրող` Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Ս.Յուզբաշյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 24-ի դատավճիռը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի` Գևորգ Անդրանիկի Ներսիսյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 363-րդ հոդվածի 1-ին մասով, թողնել օրինական ուժի մեջ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ
Իսկականի հետ ճիշտ է`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ս. ՉԻՉՈՅԱՆ