ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն
վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության
առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռ
գործ թիվ ԵԱՔԴ/0087/01/14
նախագահող դատավոր` Ա.Խաչատրյան

ՈՐՈՇՈՒՄ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
/այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան/ ԿԱԶՄՈՎ`

նախագահող դատավոր` Գ. ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ
դատավորներ` Ռ.ԲԱՐՍԵՂՅԱՆ
Ս.ՉԻՉՈՅԱՆ

քարտուղարությամբ` Հ.ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
մասնակցությամբ`
բողոք բերած անձ` պաշտպան` Կ.ՔԱՄԱԼՅԱՆԻ
ամբաստանյալ` Ն.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻ
դատախազ` Կ.ԲԱՐՍԵՂՅԱՆԻ
տուժող` Մ.ՈւՍՆՈՒՆՑԻ

2015 թվականի հունիսի 16-ին Երևան քաղաքում

դռնբաց դատական նիստում վերաքննության կանոններով քննության առնելով Նարեկ Համլետի Խաչատրյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1.1 կետով ու 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1.1 կետով և 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1.1 կետով Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի /այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան/ 2014 թվականի դեկտեմբերի 17-ի դատավճռի դեմ ամբաստանյալ Ն.Խաչատրյանի պաշտպան Կ.Քամալյանի վերաքննիչ բողոքը.
ՊԱՐԶԵՑ
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Քանաքեռ-Զեյթունի քննչական բաժնի ՀԿԳ ավագ քննիչ Ա.Ավագիմյանի 2014 թվականի մարտի 10-ի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1.1 կետով հարուցվել և վարույթ է ընդունվել թիվ 09107514 քրական գործը /քրեական գործ, հատոր 1, էջ 1/:
2. 2014 թվականի մարտի 10-ին Ն.Խաչատրյանը ձերբակալվել է /քրեական գործ, հատոր 1, էջ 33/:
3. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Քանաքեռ-Զեյթունի քննչական բաժնի ՀԿԳ ավագ քննիչ Ա.Ավագիմյանի 2014 թվականի մարտի 10-ի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1.1 կետով հարուցվել և վարույթ է ընդունվել թիվ 09107614 քրեական գործը /քրեական գործ, հատոր 1, էջ 104/:
4. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Քանաքեռ-Զեյթունի քննչական բաժնի ՀԿԳ ավագ քննիչ Ա.Ավագիմյանի 2014 թվականի մարտի 10-ի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1.1 կետով հարուցվել և վարույթ է ընդունվել թիվ 09107714 քրեական գործը /քրեական գործ, հատոր 1, էջ 127/:
5. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Քանաքեռ-Զեյթունի քննչական բաժնի ՀԿԳ ավագ քննիչ Ա.Ավագիմյանի 2014 թվականի մարտի 12-ի որոշմամբ թիվ 09107614 և թիվ 09107714 քրեական գործերը միացվել են թիվ 09107513 քրեական գործին և նախաքննությունը շարունակվել է թիվ 09107513 համարի տակ /քրեական գործ, հատոր 1, էջ 101-102/:
6. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Քանաքեռ-Զեյթունի քննչական բաժնի ՀԿԳ ավագ քննիչ, Ա.Ավագիմյանի 2014 թվականի մարտի 13-ի որոշմամբ Նարեկ Համլետի Խաչատրյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1.1 կետով /քրեական գործ, հատոր 1, էջ 158-159/:
7. Առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի մարտի 13-ի որոշմամբ մեղադրյալ Նարեկ Համլետի Խաչատրյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանավորումը` երկու ամիս ժամկետով:
Կալանավորման սկիզբը հաշվվել է 2014 թվականի մարտի 10-ից /քրեական գործ, հատոր 1, էջ 169-170/:
8. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Քանաքեռ-Զեյթունի քննչական բաժնի ՀԿԳ ավագ քննիչ, Ա.Ավագիմյանի 2014 թվականի հունիսի 20-ի որոշմամբ Ն.Խաչատրյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1.1 կետով առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել, լրացվել, նոր մեղադրանք է առաջադրվել և նա ներգրավվել է որպես մեղադրյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1.1 կետով և 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1.1 կետով /երկու դրվագ/ /քրեական գործ, հատոր 1, էջ 336-339/:
9. 2014 թվականի հունիսի 06-ին թիվ 09107514 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան, որը դատարանում ստացվել է նույն թվականի հունիսի 26-ին /քրեական գործ, հատոր 2, էջ 1-2/։
10. Առաջին ատյանի դատարանի դատավոր Ա.Խաչատրյանի 2014 թվականի հունիսի 26-ի որոշմամբ քրեական գործն ընդունվել է վարույթ և նույն թվականի հուլիսի 08-ի որոշմամբ նշանակվել՝ դատաքննության /քրեական գործ, հատոր 2, էջ 3, 29/։
11. Առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի դեկտեմբերի 17-ի դատավճռով ամբաստանյալ Նարեկ Համլետի Խաչատրյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1.1 կետով ու 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1.1 կետով և 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1.1 կետով նախատեսված հանցանքներ կատարելու մեջ և դատապարտվել` Մարիետտա Փարվանյանի` Երևանի Ռուբինյանց փողոցի 11շ. թիվ 25 բնակարանից գողության փորձ կատարելու դրվագով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1.1 կետով` ազատազրկման` չորս տարի ժամկետով, Մելանյա Ուսնունցի` Երևանի Կ.Ուլնեցու փողոցի 70/1 շենքի թիվ 87 բնակարանից գողություն կատարելու դրվագով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1.1 կետով` ազատազրկման` չորս տարի վեց ամիս ժամկետով, Մանուշակ Մկրտչյանի կողմից վարձակալած` Երևանի Մ.Ավետիսյան 4-րդ փողոցի 12 շենքի թիվ 19 բնակարանից գողություն կատարելու դրվագով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1.1 կետով` ազատազրկման` չորս տարի վեց ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի կանոններով Նարեկ Խաչատրյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում վեց տարի ժամկետով:
Նարեկ Խաչատրյանի պատժի սկիզբը հաշվվել է 2014 թվականի մարտի 10-ից, որը պետք է կրի ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում:
Նարեկ Խաչատրյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանավորումը թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Վճռվել է դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց հանդիսացող Նարեկ Խաչատրյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված և առգրավված երկու հատ բանալիները` ոչնչացնել, իսկ մեկ հատ 10.000 ՀՀ թղթադրամը` <<Կ 14399076>> սերիայի համարով և երեք հատ 5.000 ՀՀ թղթադրամները` <<ԲԱ 06120515>>, <<ԲԲ 14572600>> և <<Ժ 00910633>> սերիայի համարներով` հանձնել տուժող Մանուշակ Մկրտչյանին` որպես վերջինիս օրինական տիրապետումից հանցագործության հետևանքով դուրս եկած դրամ:
Սույն դատավճռով դատապարտվել է նաև Արման Էդիկի Մարտիրոսյանը, ում մասով վերաքննիչ բողոք չի ներկայացվել /քրեական գործ, հատոր 2, էջ 188-196/:
12. Վերաքննիչ դատարանի 2015 թվականի հունվարի 26-ի որոշմամբ ամբաստանյալ Ն.Խաչատրյանի պաշտպան Կ.Քամալյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և քրեական գործը նշանակվել՝ դատական քննության վճռաբեկության կանոններով։
13. Վերաքննիչ դատարանում վերաքննիչ բողոքի գրավոր պատասխան չի ներկայացվել:
Գործի փաստական հանգամանքները
14. Նախաքննական մարմնի կողմից՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1.1 կետով և 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1.1 կետով /երկու դրվագով/ Նարեկ Համլետի Խաչատրյանին մեղադրանք է առաջադրվել և Առաջին ատյանի դատարանը հաստատված է համարել, որ նա նախնական համաձայնության գալով Արման Էդիկի Մարտիրոսյանի հետ, 2014 թվականի մարտի 10-ին ժամը 10.45-ի սահմաններում, ուրիշի գույքի գաղտնի հափշտակություն կատարելու նպատակով հարմարեցված բանալու միջոցով փորձել է բացել Մարիետտա Գուրգենի Փարվանյանին պատկանող Երևանի Ռուբինյանց փողոցի 11շ. թիվ 25 բնակարանի մուտքի դուռը, սակայն հանցանքն ավարտին չի հասցրել իր կամքից անկախ հանգամանքներում:
Բացի այդ, Ն.Խաչատրյանը, նախնական համաձայնության գալով Ա.Մարտիրոսյանի հետ, 2014 թվականի մարտի 10-ին ժամը 08.45-ից մինչև 12.20-նն ընկած ժամանակահատվածում բնակարանի մուտքի դուռը բացելու եղանակով ապօրինի մուտք է գործել Մելանյա Յուրիկի Ուսնունցին պատկանող Երևանի Կ.Ուլնեցու փողոցի 70/1 շենքի թիվ 87 բնակարան և գաղտնի հափշտակել կանացի բիժուտերիա` Մ.Ուսնունցին պատճառելով զգալի չափի հասնող 23.000 ՀՀ դրամի գույքային վնաս:
Բացի այդ, Ն.Խաչատրյանը նախնական համաձայնության գալով Ա.Մարտիրոսյանի հետ, 2014 թվականի մարտի 10-ին ժամը 08.30-ից մինչև 13.30-նն ընկած ժամանակահատվածում բնակարանի մուտքի դուռը բացելու եղանակով ապօրինի մուտք է գործել Մանուշակ Խաչիկի Մկրտչյանի կողմից վարձակալած Երևանի Մ.Ավետիսյան 4-րդ փողոցի 12 շենքի թիվ 19 բնակարան և գաղտնի հափշտակել կանացի բիժուտերիա և 25.000 ՀՀ դրամ կանխիկ գումար Մ.Մկրտչյանին պատճառելով զգալի չափի հասնող 37.500 ՀՀ դրամի գույքային վնաս /քրեական գործ, հատոր 1, էջ էջ 336-339, հատոր 2, էջ 188-196/:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերր, հիմնավորումները և պահանջը
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում.
15. Դիմող՝ ամբաստանյալ Ն.Խաչատրյանի պաշտպան Կ.Քամալյանը վերաքննիչ բողոքում ներկայացնելով գործի դատավարական նախապատմությունը հայտնել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռն անհիմն է, այն պետք է բեկանվի նյութական և դատավարական հիմնարար խախտումների հիմքով։
Դատարանի կողմից ճշգրիտ գնահատականի չեն արժանացել քննության ընթացքում ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները:
Ն.Խաչատրյանը նախաքննության ժամանակ իրեն մեղավոր չի ճանաչել և հրաժարվել է ցուցմունքներ տալուց: Դատարանում ցուցմունքներ չտալը պայմանավորված էր առողջական /հոգեկան/ վիճակի կտրուկ վատթարացման հետ: Դատաքննության ժամանակ պաշտպանյալն ընդհանրապես չէր լսում և հասկանում ինչպես իրեն, այնպես էլ դատարանի կարգադրությունները: Նրա նկատմամբ կիրառվեց դատական սանկցիա և նա հեռացվեց դատական նիստերի դահլիճից:
Ն.Խաչատրյանի առողջական վիճակի վատթարացման մասին համապատասխան ապացույցները միջնորդությանը կից ներկայացվեցին Առաջին ատյանի դատարանին: Դատարանը մերժեց դատահոգեբուժական փորձաքննություն նշանակելու վերաբերյալ միջնորդությունը:
Միջնորդում է Վերաքննիչ դատարանին նշանակել դատահոգեբուժական ստացիոնար փորձաքննություն, որի կատարումը հանձնարարել` ՀՀ Առողջապահության նախարարության Նորքի հոգեբուժական կլինիկայի փորձագետներին, իսկ փորձագետներին պարզաբանելու համար առաջադրել հարցեր:
1. Ն.Խաչատրյանը ինչ հոգեկան հիվանդություններով է տառապում:
2. Նշված հիվանդութունն արդյոք նրան չի զրկում իր գործողությունների համար հաշիվ տալու կամ դրանք ղեկավարելու հնարավորությունից:
3. Արդի առողջական վիճակով նա ի վիճակի է մասնակցել դատաքննչական գործողություններին:
4. Քննությամբ նկարագրված արարքի կատարման ժամանակահատվածում և ներկայումս պաշտպանյալը գտնվել և գտնում է մեղսունակ, սահմանափակ մեղսունակ կամ անմեղսունակության վիճակում:
Առաջին ատյանի դատարանը միջնորդությունը գնահատելով որպես կրկնակի, մերժեց այն` թեև միջնորդությունը վերաբերվում էր ընդհանուր հիմունքներով դատահոգեբու-ժական փորձաքննություն նշանակելուն: Քրեական գործում առկա են նոր փաստաթղթեր, որոնք հավաստում են պաշտպանյալի առողջական /հոգեկան/ վիճակի կտրուկ վատթարացման և արդյունքում` նրա հոգեկան հիվանդության ախտորոշման փոփոխության մասին: Դա հիմք էր նոր դատահոգեբուժական փորձաքննություն նշանակելու համար: Նոր ախտորոշումը նախկինում հայտնի չէր եղել քննությանը և փորձաքննություն կատարած փորձագետներին:
Անհրաժեշտ է Ն.Խաչատրյանին ճանաչել անպարտ և դատարանով արդարացված` կատարված հանցագործությանը նրա մասնակցությունն ապացուցված չլինելու հիմքով: Նախաքննության ընթացքում Ա.Մարտիրոսյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչեց մասնակի` մատնանշելով` որ հանցագործությունները կատարել է միայնակ: Պաշտպանյալի մեղավորությունը հիմնավորող ապացույցների շարքում դրվել են վերջինիս չվերաբերվող, սակայն վերագրված ապացույցներ:
Տուժողներ Մ.Ուսնունցը և Մ.Մկրտչյանը, վկաներ Մ.Չիլինգարյանը և Լ.Վերդյանը ցուցմունքներ են տվել, որ վերադառնալով բնակարան նկատել են, որ բնակարանից կատարվել է գողություն:
Դատարանը, միմյանց հետ կապելով երկու ամբաստանյալների գործողությունները, հանգել է համոզման, որ պաշտպանյալն արարքը կատարել է գործով մյուս ամբաստանյալ Ա.Մարտիրոսյանի հետ, այն էլ նախնական համաձայնությամբ:
Հիմքը` վկա Ն.Ալեքսանյանի ցուցմունքն է, որ մուտքի դռան դիտանցքից նայելով տեսել է, որ մի անծանոթ տղամարդ թակում է դուռը: Առանց ձայն հանելու պառկել է քնելու: Մեկ րոպե անց զգացել է, որ մեկը դրսից փորձում է բացել բնակարանի մուտքի դուռը: Մոտեցել է մուտքի դռանը և դիտանցքից տեսել, որ երկու հոգի են: Նրանցից մեկը մեկ րոպե առաջ դուռը ծեծող անծանոթ տղամարդն է եղել, կանգնած է եղել դռան մոտ, իսկ երկրորդը` կռացած դիրքով փորձել է բացել մուտքի դուռը: Ա.Մարտիրոսյանին վկա Ն.Ալեքսանյանին ճանաչման ներկայացնելու ժամանակ վերջինս ճանաչելով Ա.Մարտիրոսյանին հայտնել է, որ հենց այդ անձն է 2014 թվականի մարտի 10-ին ժամը 10.45-ի սահմաններում թակել իրենց բնակարանի մուտքի դուռը` բացել փորձող երկրորդ անծանոթի կողքին:
Պաշտպանյալը դեպքի վայրում չի եղել և մասնակցել գողությանը, հակառակ դեպքում վկա Ն.Ալեքսանյանը կճանաչեր նաև Ն.Խաչատրյանին:
Գողությունների կատարման փաստերը չեն հերքվել, սակայն դրանք կապ չունեն Ն.Խաչատրյանի հետ:
Պաշտպանյալի մեղադրանքի հիմքում դրված մյուս ապացույցը, Ա.Մարտիրոսյանի և Ն.Խաչատրյանի կողմից օգտագործված հեռախոսահամարների մուտքային և ելքային հեռախոսազանգերի վերծանումների զննության մասին արձանագրությունն է, որով հաստատվել է 2014 թվականի մարտին 10-ի առավոտյան նրանց հեռախոսակապը: Պաշտպանյալի մեղադրանքի հիմքում դրված ոստիկանության 2013 թվականի մարտի 10-ին Ն.Խաչատրյանի անձնական խուզարկության ենթարկելու մասին արձանագրության համաձայն` նրա մոտից հայտնաբերվել են գումար և բանալիներ, որոնք` ճանաչվել են իրեղեն ապացույց: Հիշյալ ապացույցները նույնպես վերաբերելի չեն այս քրեական գործին, քանի որ դրանք պաշտպանյալի անձնական իրերն են: Հաջորդ ապացույցը <<Արտաքին դիտում>> օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման արդյունքում ձեռք բերված տեսաձայնագրությունը զննելու մասին արձանագրությունն է, որտեղ տեսաձայնագրությամբ երևում է, թե ինչպես են ամբաստանյալները միասին քայլում:
Առաջին ատյանի դատարանի դիրքորոշումը ենթադրություն է:
Մեղադրողը չիանդրադարձել պաշտպանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և անձը բնութագրող հանգամանքներին:
Դատարանը նախ անձը բնութագրող տեղեկություններ է համարում, որ նա երիտասարդ է, նախկինում դատված և արատավորված չի եղել, Կենտրոն ՏԶԿ-ի հանձնաժողովի կողմից ախտորոշվել է <<Անձի և վարքի օրգանական խանգարում, անամնեզում պարոքսիզմներ>>, 16.05.2013 թ. ԿԲՀ-ի որոշմամբ ճանաչվել է ոչ պիտանի զինվորական ծառայության համար 5 տարի ժամկետով, 2013 թվականի փետրվարի 05-ից հաշվառված է ՀՀ ԱՆ <<Ավան>> հոգեկան առողջության կենտրոն ՓԲԸ-ում <<Անձի և վարքի օրգանական խանգարումներ գլխուղեղի հիվանդության հետևանքով, անձի օրգանական խանգարում>> ախտորոշմամբ: Իսկ պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքներ չի արձանագրում: Այսքանով հանդերձ նա դատապարտվել է երկարատև` 6 տարվա ազատազրկման: Անտեսելով, որ նա բնութագրվում է դրական, զբաղվել է հանրօգուտ գործունեությամբ և անօրինական, հակահասարակական անվայել արարքներ թույլ չի տվել, ֆիզիկապես վատառողջ է և տառապում է հոգեկան հիվանդություններով` ռեակտիվ վիճակ, դեպրեսիվ համախտանիշ, անձի հոգեկան և վարքի խանգարում, ցնցումային համախտանի:
Տուժողներին պատճառված վնասը փաստացի հատուցված է և գործով քաղաքացիական հայցի պահանջ չունեն, իսկ պատասխանատվությունը և պատիժը խստացնող հանգամանք չկա:
Դիմողը խնդրել է բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի դեկտեմբերի 17-ի դատավճիռը: Ն.Խաչատրյանի նկատմամբ նշանակել դատահոգեբուժական ստացիոնար փորձաքննություն:
Ն.Խաչատրյանին ճանաչել անպարտ և դատարանով արդարացված` կատարված հանցագործությանն ամբաստանյալ Ն.Խաչատրյանի մասնակցությունն ապացուցված չլինելու հիմքով: Վերացնել նրա նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանավորումը և նրան անհապաղ ազատ արձակել դատական նիստերի դահլիճից:
Եթե դատարանը նրան կհամարի մեղավոր առաջադրված մեղադրանքներից որևէ մեկով, միջորդել է նրա նկատմամբ սահմանել մեղմ պատիժ` ընդհուպ մինչև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ կամ 64-րդ հոդվածի կիրառումը:
16. Ամբաստանյալ Ն.Խաչատրյանի պաշտպան Կ.Քամալյանը պնդեց վերաքննիչ բողոքը` խնդրեց այն բավարարել:
Ամբաստանյալ Ն.Խաչատրյանը միացավ պաշտպանի վերաքննիչ բողոքին` խնդրեց այն բավարարել:
Դատախազ Կ.Բարսեղյանն առարկեց վերաքննիչ բողոքի դեմ` խնդրեց այն մերժել, օրինական ուժի մեջ թողնել Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը: Տուժող Մ.Ուսնունցը վերաքննիչ բողոքի լուծման խնդիրը թողեց դատարանի հայեցողությանը:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ դատարանը վերաքննության կարգով քննության առնելով վերաքննիչ բողոքը՝ դրա հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, լսելով դատախազ Կ.Բարսեղյանին, ամբաստանյալ Ն.Խաչատրյանին և նրա պաշտպան Կ.Քամալյանին, ինչպես նաև ուսումնասիրելով, վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ներքին համոզմամբ, հանգում է հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել մասնակի, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը բեկանել և փոփոխել` մեղմացնելով ամբաստանյալ Ն.Խաչատրյանի նկատմամբ նշանակված պատիժները, հետևյալ պատճառաբանությամբ.
17. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-րդ հոդվածի համաձայն`
<<Հանցափորձ է համարվում ուղղակի դիտավորությամբ կատարված այն գործողությունը (անգործությունը), որն անմիջականորեն ուղղված է հանցանք կատարելուն, եթե հանցագործությունն ավարտին չի հասցվել անձի կամքից անկախ հանգամանքներով:>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի համաձայն`
<<3. Գողությունը, որը կատարվել է՝
… 1.1) բնակարան ապօրինի մուտք գործելով,
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ չորսից ութ տարի ժամկետով՝ գույքի բռնագրավմամբ կամ առանց դրա: …>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
«Արարքի հանցավորությունը, դրա պատժելիությունը և քրեաիրավական այլ հետեանքները որոշվում են միայն քրեական օրենքով>>։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
«1. Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 26-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1. Մեղսունակ անձը, ով հանցանքը կատարելիս հոգեկան խանգարման հետևանքով չէր կարող ամբողջությամբ գիտակցել իր գործողության (անգործության) փաստացի բնույթն ու հասարակական վտանգավորությունը կամ ղեկավարել դա, ենթակա է քրեական պատասխանատվության:
2. Սահմանափակ մեղսունակությունը, որպես մեղմացնող հանգամանք, հաշվի է առնվում պատիժ նշանակելիս և կարող է հիմք դառնալ պատժի հետ միաժամանակ բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոց նշանակելու համար:>>:
Համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի.
«1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ։
2. Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով սահմանված են պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները։
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները»։
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի համաձայն.
<<1. Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ:
2. Քրեական դատավարությունում ոչ մի ապացույց նախապես հաստատված ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը չպետք է կանխակալ մոտեցում ցուցաբերեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան` մինչև դրանց հետազոտումը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի համաձայն. <<Գործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` ձեռք բերված ապացույցի վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրներն ստուգելու միջոցով>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն. <<Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից:
Հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
<<Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`
1) ապացուցված է արդյոք արարքը, որի կատարման մեջ մեղադրվում է ամբաստանյալը.
2) այդ արարքը համապատասխանում է արդյոք քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի նորմերի հատկանիշներին.
3) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի կողմից այդ արարքը կատարելը.
4) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի մեղավորությունը տվյալ հանցանքը կատարելու մեջ և, եթե այո, ապա քրեական օրենսգրքի որ հոդվածով, մասով, կետով է նախատեսված այն….
… 6) ենթակա է արդյոք պատժի ամբաստանյալն իր կատարած հանցանքի համար.
7) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի ամբաստանյալի նկատմամբ.
8) ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը …>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի համաձայն`
<<Բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոխվում է, եթե թույլ է տրվել դատական սխալ, այն է` /…/
4) ... դատավճռով նշանակված պատիժը չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին: ...>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1. գտնելով, որ դատավճռով նշանակված պատիժն անարդարացի է ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու պատճառով, չի համապատասխանում հանցագործության ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին, վերաքննիչ դատարանը մեղմացնում կամ խստացնում է պատիժը` ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով: ...>>:
18. Առաջին ատյանի դատարանը դատավճռում արձանագրել է.
«... Վերլուծելով և գնահատելով դատական քննության ժամանակ հետազոտված ապացույցներն իրենց համակցության մեջ` դատարանը ձեռք բերված ապացույցները բավարար է գտնում և գործի փաստական հանգամանքներով հաստատված է համարում, որ ամբաստանյալ Նարեկ Խաչատրյանը կատարել է հանցավոր արարքներ, որոնք համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1.1 կետի, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1.1 կետի և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1.1 կետի հատկանիշներին, որոնցով էլ նա ենթակա է քրեական պատասխանատվության:
… Ամբաստանյալ Նարեկ Խաչատրյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում ինչպես կատարած հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այնպես էլ ամբաստանյալի անձը բնութագրող տվյալները` այն, որ ամբաստանյալը երիտասարդ է, նախկինում դատված և արատավորված չի եղել, Կենտրոն ՏԶԿ-ի հանձնաժողովի կողմից ախտորոշվել է <<Անձի և վարքի օրգանական խանգարում, անամնեզում պարոքսիզմներ>>, 16.05.2013թ. ԿԲՀ-ի որոշմամբ ճանաչվել է ոչ պիտանի զինվորական ծառայության 5 տարի ժամանակով մինչև 16.05.2018թ.-ը, 05.02.2013թ.-ից հաշվառված է ՀՀ ԱՆ <<Ավան>> հոգեկան առողջության կենտրոն ՓԲԸ-ում <<Անձի և վարքի օրգանական խանգարումներ գլխուղեղի հիվանդության հետևանքով, անձի օրգանական խանգարում>> ախտորոշմամբ:
Որպես ամբաստանյալ Ն.Խաչատրյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ դատարանը չի հայտնաբերել:
Որպես ամբաստանյալ Ն.Խաչատրյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ դատարանը չի հայտնաբերել:
Դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Նարեկ Խաչատրյանն իր կատարած հանցանքների համար ենթակա է պատժի, որը պետք է կրի ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում, իսկ նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանավորումը պետք է թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: ...» /քրեական գործ, հատոր 2, էջ 188-196/։
19. Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, քրեական գործի քննությամբ ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներն իրավական գնահատության ենթարկելիս հանգել է ճիշտ հետևության, որ ամբաստանյալ Ն.Խաչատրյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1.1 կետով ու 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1.1 կետով և 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1.1 կետով մեղադրանքը հիմնավորված է:
20. Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Ն.Խաչատրյանին մեղսագրված հանցանքի կատարումը հիմնավորվել է տուժողներ Մ.Ուսնունցի, Մ.Մկրտչյանի, Մ.Փարվանյանի, վկաներ Մ.Չիլինգարյանի, Ն.Ալեքսանյանի ցուցմունքներով, հաղորդում ընդունելու մասին թիվ 007260, 007261, 007262 արձանագրություններով, դեպքի վայրի զննության մասին 2014 թվականի մարտի 10-ի արձանագրություններով, ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության կողմից ստացված <<Արտաքին դիտում>> զննություն կատարելու մասին 2014 թվականի մարտի 13-ի արձանագրությամբ, Ն.Խաչատրյանի անձնական խուզարկություն կատարելու վերաբերյալ 2014 թվականի մարտի 10-ի արձանագրությամբ, Ն.Խաչատրյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված և առգրավված իրերի զննության 2014 թվականի մայիսի 07-ի արձանագրությամբ, Ա.Մարտիրոսյանի կողմից վարած ՎԱԶ 2121 մակնիշի 35 ՕP 555 պ/հ ավտոմեքենայի խուզարկության մասին 2014 թվականի մարտի 10-ի արձանագրությամբ, դատաապրանքագիտական և դատանյութաբանական համալիր փորձաքննության Հմ` 14-0820 եզրակազությամբ, դատահետքաբանական փորձաքննության թիվ 1216 եզրակացությամբ, դեպքի վայրի լրացուցիչ զննության մասին 2014 թվականի մարտի 11-ի արձանագրությամբ, անձին ճանաչման ներակայացնելու վերաբերյալ 2014 թվականի մարտի 12-ի արձանագրությամբ, իրեղեն ապացույց հանդիսացող և Նարեկ Խաչատրյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված և առգրավված երկու բանալիների, մեկ 10.000 ՀՀ թղթադրամի`<<Կ 14399076>> սերիայի համարով, երեք հատ 5.000-անոց ՀՀ թղթադրամների` <<ԲԱ 06120515>>, <<ԲԲ 14572600>> և <<Ժ 00910633>> սերիայի համարներով, Արման Մարտիրոսյանի կողմից վարած ՎԱԶ 2121 մակնիշի 35 ՕP 555 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայում խուզարկությամբ հայտնաբերված և առգրավված իրեղեն ապացույցներով, ինչպես նաև Երևան քաղաքի Կ. Ուլնեցու փողոցի 70/1 շենքի թիվ 87 բնակարանի զննության ժամանակ առգրավված բնակարանի մուտքի դռան փականի միջուկի /գլանաձև մեխանիզմի/ և Երևան քաղաքի Մ. Ավետիսյանի 4-րդ փողոցի 12 շենքի 19 բնակարանի զննության ժամանակ առգրավված բնակարանի մուտքի դռան ներդիր փականի առկայությամբ, որպես ապացույց ճանաչված այլ փաստաթղթով, Ն.Խաչատրյանի և Ա.Մարտիրոսյանի 2014 թվականի մարտի 10-ի հեռախոսային խոսակցության վերծանումների զննություն կատարելու մասին 2014 թվականի ապրիլի 30-ի արձանագրությամբ և գործի մյուս փաստական տվյալներով:
21. Առաջին ատյանի դատարանը հիմնավորված է համարել, Վերաքննիչ դատարանը ևս հաստատված է համարում, որ Ն.Խաչատրյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1.1 կետով ու 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1.1 կետով և 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1.1 կետով մեղսագրված արարքները: Վերը նշված ապացույցները հետազոտելով, գնահատելով իրենց համակցության մեջ Առաջին ատյանի դատարանը գտել է, Վերաքննիչ դատարանը ևս գտնում է, որ Ն.Խաչատրյանի կողմից մեղսագրված արարքները չընդունելը հետապնդում է քրեական պատասխանատվությունից խուսափելու նպատակ:
Վկա Ն.Ալեքսանյանը ցուցմունքներում պնդել է, որ դռան դիտանցքից նկատել է, որ դռան փականի մեջ բանալի են մտցնում ու փորձում` բացել այն: Տեսել է երկու հոգու դռան դիմաց կանգնած, որոնցից մեկը հանդիսացել է մեկ րոպե առաջ դուռը թակող անծանոթ տղամարդը, ով այդ պահին կանգնած է եղել դռան մոտ, իսկ երկրորդը` կռացած փորձել է բացել մուտքի դուռը: Հանձինս ամբաստանյալ Ա.Մարտիրոսյանի` վկա Ն.Ալեքսանյանը ճանաչել է դուռը թակող բացել, փորձող անձի կողքին կանգնած անձին: Այսինքն, նշված ցուցմունքով հիմնավորվել է, որ գողությունը փորձել են կատարել խմբով: Հաստատվել է, որ ամբաստանյալ Ա.Մարտիրոսյանի հետ գողություններ կատարած երկրորդ անձնավորությունը` ամբաստանյալ Ն.Խաչատրյանն է:
Գողություն կատարելու ժամանակահատվածում Ն.Խաչատրյանը հեռախոսազրույց է ունեցել Ա.Մարտիրոսյանի հետ, որով ևս անուղղակի հիմնավորվում է, որ Ա.Մարտիրոսյանը և Ն.Խաչատրյանը եղել են կապի մեջ, որը գողությունները միասին կատարելու բավարար փաստարկ է:
Ն.Խաչատրյանին մեղսագրված արարքներն ապացուցվում են նաև վերջինիս մոտ և Ա.Մարտիրոսյանի մեքենայում հայտնաբերված բանալիների, թղթադրամների և տարբեր զարդերի հայտնաբերմամբ: Հիմնավորվել է, որ այդ զարդերը պատկանել են տուժողներին: Օպերատիվ–հետախուզական միջոցառումների արդյունքում պարզվել է, որ բնակարաններից գողություններ կատարելու ժամանակ և բնակարանից գողության փորձ կատարելու ընթացքում բնակարանների դռները բացել, իսկ փորձի դեպքում` փորձել է բացել Ն.Խաչատրյանն իր և հանցակից` Ա.Մարտիրոսյանի մոտ գտնված բանալիների և այլ հարմարանքների միջոցով:
<<Արտաքին դիտում>> օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման արդյունքում ձեռք բերված տեսաձայնագրության զննության 2014 թվականի մարտի 13-ի արձանագրությամբ հաստատվել է, որ Ա.Մարտիրոսյանը և Ն.Խաչատրյանը դեպքերի կատարման ժամանակների համապատասխան ժամանակահատվածում միասին են մտնում և դուրս գալիս Երևանի Ռուբինյանց փողոցի թիվ 11 շենք /ժամը 10:49-ին մտնում, իսկ ժամը 10:56-ին դուրս են գալիս շենքից/, Երևանի Կ. Ուլնեցու փողոցի թիվ 70/1 շենք /ժամը 11:51-ին դուրս են գալիս շենքի բակից/ և Երևանի Մ. Ավետիսյան 4-րդ փողոցի թիվ 12 շենք /ժամը 12:30-ին դուրս են գալիս շենքից/: <<Արտաքին դիտում>> օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման արդյունքում ձեռք բերված տեսաձայնագրությունը ճանաչվել է որպես այլ ապացույց:
Ամբաստանյալ Ն.Խաչատրյանին և Ա.Մարտիրոսյանին բերման ենթարկելուց հետո` վերջինիս վարած ՎԱԶ 2121 մակնիշի 35 ՕP 555 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայում հայտնաբերվել են դեպքի օրը տուժողների բնակարաններից գողացված զարդերը:
Վերաքննիչ դատարանը, հետազոտելով վերոնշված ապացույցներն ու համադրելով գործով ձեռք բերված մյուս ապացույցների հետ, արձանագրում է, որ քրեական գործով բավարար ապացույցներ են ձեռք բերվել, որոնցով հիմնավորվում է ամբաստանյալ Ն.Խաչատրյանին մեղսագրված արարքները:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը հանգել է ճիշտ հետևության, որ ամբաստանյալ Ն.Խաչատրյանը կատարել է իրեն մեղսագրված արարքները: Ուստի Ն.Խաչատրյանին մեղսագրված արարքները քննությանմբ հաստատված չլինելու մասին վերաքննիչ բողոքի պատճառաբանությունները` Վերաքննիչ դատարանը հիմնավոր չի համարում:
22. Ամբաստանյալ Ն.Խաչատրյանի մեղսունակության հարցը պարզելու նպատակով Վերաքննիչ դատարանը որոշում կայացրեց անցնել վերաքննության և պաշտպան Կ.Քամալյանի միջնորդությամբ 2015 թվականի ապրիլի 08-ին որոշում կայացրեց դատահոգեբուժական փորձաքննություն նշանակելու մասին:
2015 թվականի ապրիլի 08-ի ստացիոնար դատահոգեբուժական փորձաքննության թիվ 47 եզրակացության համաձայն. <<… հանձնաժողովը եզրակացնում է, որ Ն.Խաչատրյանը տառապում է <<Անձի և վարքի օրգանական խանգարում որոշակի կոգնիտիվ անբավարարությամբ, /պարոքսիզմներ ըստ անամնեզի/>> հոգեկան հիվանդությամբ: Այդ մասին են վկայում ինչպես անամնեստիկ տվյալները, այնպես էլ ներկա հետազոտման արդյունքները:
Գնահատելով նրա հոգեվիճակը` սկսած քննությամբ նկարագրված արարքի կատարման ժամանակահատվածից մինչ ներկայիս հետազոտումը, հանձնաժողովը եզրակացնում է, որ նա գիտակցում է իր գործողությունների վտանգավորությունը և կարող է ղեկավարել դրանք, սակայն ոչ լիարժեք, առկա հոգեկան հիվանդությունը սահմանափակում է նրա հնարավորությունները հաշիվ տալու իր գործողությունների համար և ղեկավարել դրանք:
Ուստի իրեն մեղսագրվող արարքի նկատմամբ Ն.Խաչատրյանին հարկ է ճանաչել սահմանափակ մեղսունակ:
Ներկա հոգեկան վիճակով նա կարող է մասնակցել դատաքննչական գործողություններին և կրել դատարանի կողմից նշանակված պատիժը:
Հաշվի առնելով նրա մոտ առկա <<Անձի և վարքի օրգանական խանգարում որոշակի կոգնիտիվ անբավարարությամբ, պարոքսիզմներ ըստ անամնեզի>> հոգեկան հիվանդությունը, խորհուրդ է տրվում նյարդահոգեբույժի ամբուլատոր հսկողություն, կարիքն առաջանալու դեպքում բուժումը կազմակերպել <<Դատապարտյալների հիվանդանոց>> ՔԿՀ հոգեբուժական բաժանմունքում: …>>:
Հիմք ընդունելով դատահոգեբուժական փորձաքննության եզրակացությունը Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Ն.Խաչատրյանի սահմանափակ մեղսունակության պայմաներում` մեղսագրված արարքների համար նա ենթակա է քրեական պատասխանատվության:
23. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածների դրույթներից հետևում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ պատժատեսակի և պատժաչափի վերաբերյալ դատարանի որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1.1 կետով ու 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1.1 կետով և 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1.1 կետով ամբաստանյալ Ն.Խաչատրյանի նկատմամբ պատժաչափը որոշելիս չի պատճառաբանել նրա նկատմամբ նվազագույն պատժաչափից ավելի խիստ պատիժ սահմանելու անհրաժեշտությունը: Բացի այդ վերաքննիչ դատաքննության ընթացքում ի հայտ է եկել նոր հանգամանք` ամբաստանյալ Ն.Խաչատրյանը ճանաչվել է սահմանափակ մեղսունակ, որն Առաջին ատյանի դատարանին հայտնի չի եղել:
24. Վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել. <<... դատարանը պետք է բացահայտի կատարված կոնկրետ հանցանքի առանձնահատուկ հատկանիշները, որոնք կարող են ազդել հանրության համար վտանգավորության աստիճանի վրա (հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, վնասի չափը և այլն): Դատարանը հանրության համար վտանգավորության բնույթը որոշելու ժամանակ պետք է պարզի և հաշվի առնի նաև պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը հանցանքի կատարման պահին:
Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի, այնպես էլ պատժաչափի վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը: …>>: /տես` Արթուր Ալբերտի Սարգսյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի օգոստոսի 30-ի թիվ ՎԲ-142/07 որոշումը/:
Հ.Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի մարտի 30-ի որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «Պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք են ոչ միայն կատարված արարքի հասարակական վտանգավորության աստիճանի, այլև հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ հանդիսացող նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական, քրեաբանական և քրեաիրավական, ֆիզիկական հատկությունների համակցության ճիշտ գնահատումը (ընտանեկան դրությունը, վարքագիծը աշխատանքում և կենցաղում, աշխատունակությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, դատվածությունը և այլն):
Պատիժ նշանակելիս հանցավորի նկատմամբ անհատական մոտեցումն անհրաժեշտ է, որպեսզի դատարանը պատիժի տեսակն ու չափն ընտրելիս համոզվի, որ դրանով կհասնի պատժի նպատակներին»:
25. Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ն.Խաչատրյանի նկատմամբ նշանակված պատժի մեղմացման մասով պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը հիմնավորված է: Ուստի ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի դրույթներով ղեկավարվելով` Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը պետք է բեկանել և փոփոխել` վերջինիս նկատմամբ պետք է նշանակել նրա կատարած արարքներին համապատասխան պատիժ, որով կապահովի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ հոդվածների պահանջների կատարումը:
Վերաքննիչ դատարանը, ամբաստանյալ Ն.Խաչատրյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1.1 կետով ու 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1.1 կետով և 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1.1 կետով պատիժ նշանակելիս, հաշվի է առնում նրա կատարած հանցանքների հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, անձը բնութագրող, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքները, մասնավորապես, որ նա երիտասարդ է, նախկինում դատված և արատավորված չի եղել, ֆիզիկապես վատառողջ է` 2013 թվականի փետրվարի 05-ից հաշվառված է ՀՀ ԱՆ <<Ավան>> հոգեկան առողջության կենտրոն ՓԲԸ-ում <<Անձի և վարքի օրգանական խանգարումներ գլխուղեղի հիվանդության հետևանքով, անձի օրգանական խանգարում>> ախտորոշմամբ, բնութագրվում է դրական, դատահոգեբուժական փորձաքննության եզրակացության համաձայն` ճանաչվել է սահմանափակ մեղսունակ, տուժողներին պատճառված վնասը հատուցված է, իսկ պատիժն ու պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքները բացակայում են:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 26-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` սահմանափակ մեղսունակությունը, որպես մեղմացնող հանգամանք, հաշվի է առնվում պատիժ նշանակելիս: Վերաքննիչ դատարանն ամբաստանյալ Ն.Խաչատրյանի սահամանփակ մեղսունակ լինելու հանգամանքը դիտում է որպես պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանք և հաշվի առնում նրա նկատմամբ պատժաչափ նշանակելու ժամանակ:
26. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի բովանդակության համաձայն` փաստորեն պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն առանց ռեալ /իրական/ պատիժ նշանակելու դատապարտյալի ուղղվելու հնարավորության մասին: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մի շարք գործերով որոշումներում արտահայտել է իրավական դիրքորոշում այն մասին, որ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ ամբաստանյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու։ Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը, կոնկրետ գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ գնահատման հիման վրա, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է հաշվի առնել՝
ա) հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները,
բ) պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքները,
գ) հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը,
դ) հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները,
ե) հանցանք կատարած անձի մեղքի ձևը,
զ) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը և այլն։
27. Քննության առնելով ամբաստանյալ Ն.Խաչատրյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելու հարցը, հաշվի առնելով նրա կատարած հանցանքների հասարակական վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող, ծանրացնող հանգամանքները` Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Ն.Խաչատրյանի ուղղվելը հնարավոր չէ առանց նշանակված պատիժը կրելու և նրա նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով հնարավոր չէ հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին: Դրանով կխախտվեն նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ առկա չէ համոզվածություն, վստահություն, որ առանց ռեալ պատիժ նշանակելու հնարավոր է ամբաստանյալ Ն.Խաչատրյանի ուղղվելը:
28. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի համաձայն՝ բացառիկ հանգամանքները կապված են հանցանքի շարժառիթների ու նպատակների, հանցավորի դերի, հանցանքը կատարելիս ու դրանից հետո նրա վարքագծի հետ: Այդպիսիք կարող են լինել նաև այլ հանգամանքներ, որոնք էականորեն նվազեցնում են հանցանքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանը: Ընդ որում կարևորը ոչ թե պատիժը մեղմացնող տվյալների քանակն է, այլ այն, թե ինչքանով են դրանք էականորեն ազդել պատժի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի նվազեցման վրա: /ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի Սամվել Հունիկյանի վերաբերյալ 2008 թվականի փետրվարի 29-ի, ՎԲ-11/08 որոշում: Նշված հարցերի հետ կապված Վճռաբեկ դատարանն իր իրավական դիրքորոշումն արտահայտել է նաև Պ.Բայրամյանի /2007 թվականի հունիս/ և Հ.Հաբեշյանի /2007 թվականի օգոստոս/ վերաբերյալ գործերով/:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ քրեական գործում բացակայում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածով նախատեսված բացառիկ հանգամանքները, որոնք հիմք կարող էին հանդիսանալ ամբաստանյալ Ն.Խաչատրյանի նկատմամբ օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ սահմանելու համար:
29. Ուստի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ կամ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածներն ամբաստանյալ Ն.Խաչատրյանի նկատմամբ կիրառելու մասին վերաքննիչ բողոքի պահանջը` Վերաքննիչ դատարանն անհիմն է համարում:
30. Դատահոգեբուժական փորձաքննության թիվ 47 եզրակացության համաձայն խորհուրդ է տրվել ամբաստանյալ Ն.Խաչատրյանի նկատմամբ սահմանել նյարդահոգեբույժի ամբուլատոր հսկողություն: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 26-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` սահմանափակ մեղսունակությունը կարող է հիմք հանդիսանալ` պատժի հետ միաժամանակ բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոց նշանակելու համար: Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելու հետ միաժամանակ ամբաստանյալ Ն.Խաչատրյանի նկատմամբ պետք է նշանակվի նյարդահոգեբույժի ամբուլատոր հսկողություն:
31. Դատահոգեբուժական փորձաքննության եզրակացության համաձայն ամբաստանյալ Ն.Խաչատրյանի նկատմամբ ստացիոնար փորձաքննությունը իրականացվել է 15 մահճակալ-օր ընթացքում և մեկ մահճակալ-օրը 5900 ՀՀ դրամ է /15 * 5900= 88.500/: Ուստի 88.500 ՀՀ դրամ գումարը, որպես դատական ծախս պետք է բռնագանձել ամբաստանյալից:
32. Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ամբաստանյալ Ն.Խաչատրյանի պաշտպան Կ.Քամալյանի վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել մասնակի, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի դեկտեմբերի 17-ի դատավճիռը` բեկանել և փոփոխել, Ն.Խաչատրյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը` մեղմացնել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ հոդվածով, 394-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով, 395-րդ, 399-րդ, 402-րդ, 404-րդ հոդվածներով, 412-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 418-րդ հոդվածով Վերաքննիչ դատարանը.
ՈՐՈՇԵՑ
1. Ամբաստանյալ Ն.Խաչատրյանի պաշտպան Կ.Քամալյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել մասնակի:
2. Նարեկ Համլետի Խաչատրյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1.1 կետով, 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1.1 կետով, 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1.1 կետով Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի դեկտեմբերի 17-ի դատավճիռը բեկանել և փոփոխել:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1.1 կետով` Մ.Փարվանյանի բնակարանից կատարված գողության դրվագով` Նարեկ Համլետի Խաչատրյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը թողնել նույնը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1.1 կետով` Մ.Ուսնունցի բնակարանից կատարված գողության դրվագով` պատիժ նշանակել ազատազրկում 4 /չորս/ տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1.1 կետով` Մ.Մկրտչյանի բնակարանից կատարված գողության դրվագով` պատիժ նշանակել ազատազրկում 4 /չորս/ տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի հիմունքներով նշանակված պատիժները մասնակի գումարելու սկզբունքով Նարեկ Համլետի Խաչատրյանի նկատմամբ առաջին դրվագով նշանակված չորս տարի ժամկետով ազատազրկում պատժին մասնակի գումարել մյուս դրվագներով նշանակված պատիժներից յուրաքնչյուրից երեքական ամիս ժամկետով ազատազրկում պատիժները և վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում 4 /չորս/ տարի 6 /վեց/ ամիս ժամկետով:
Պատիժը կրելու ընթացքում ամբաստանյալ Ն.Խաչատրյանի նկատմամբ նշանակել նյարդահոգեբույժի ամբուլատոր հսկողություն:
Ամբաստանյալ Նարեկ Համլետի Խաչատրյանից հօգուտ պետբյուջեի բռնագանձել 88.500 /ութսունութ հազար հինգ հարյուր/ ՀՀ դրամ, որպես փորձաքննության կատարման ծախսեր:
Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ:
3. Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Գ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ռ.ԲԱՐՍԵՂՅԱՆ

Ս.ՉԻՉՈՅԱՆ