Գործ ԵԱՔԴ/0062/01/14
Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

2015 թվականի ապրիլի 14-ին Երևան քաղաքում

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ս. ՉԻՉՈՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Գ. ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ
Ռ. ԲԱՐՍԵՂՅԱՆ

ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Հ. ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ

ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`

ՄԵՂԱԴՐՈՂ` Ա. ՍԵՓՈՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ` Հ. ԲԱԲԱՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼՆԵՐ` ՅՈՒ. ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ
Ռ. ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ
ՏՈՒԺՈՂԻ ԻՐԱՎԱՀԱՋՈՐԴԻ ՆԵՐԿԱՅԱՑՈՒՑԻՉ` Ա. ՖԵՐՈՅԱՆԻ
ԹԱՐԳՄԱՆԻՉ` Վ. ՇԱՀԻՆՅԱՆԻ

դռնբաց դատական նիստում, վճռաբեկ վարույթի կանոններով, քննության առնելով տուժողի իրավահաջորդ Վիգեն Քոչարյանի, նրա ներկայացուցիչ Արմեն Ֆերոյանի, ամբաստանյալներ Յուսիֆ Դանիելյանի և Ռոզա Դանիելյանի շահերի պաշտպան Հունան Բաբայանի վերաքննիչ բողոքները` Յուսիֆ Սերգեյի Դանիելյանի և Ռոզա Պետրոսի Դանիելյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի դեկտեմբերի 22-ի դատավճռի դեմ

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.

ՀՀ ոստիկանության Արաբկիրի բաժնի հետաքննության բաժանմունքի ավագ տեսուչ Ռ.Եպիսկոպոսյանի 2012 թվականի հունիսի 11-ի որոշմամբ Վլադիմիր Սեդրակի Քոչարովի դիմումի հիման վրա նախապատրաստված նյութերով քրեական գործի հարուցումը մերժվել է` Ռոզա Դանիելյանի արարքում հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ:
ՀՀ գլխավոր դատախազ Ա.Հովսեփյանի 2012 թվականի սեպտեմբերի 13-ի որոշմամբ ՀՀ ոստիկանության Արաբկիրի բաժնի հետաքննության բաժանմունքի ավագ տեսուչ Ռ.Եպիսկոպոսյանի 13.06.2012թ. քրեական գործի հարուցումը մերժելու մասին որոշումը վերացվել և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով հարուցվել է քրեական գործ:
2013 թվականի օգոստոսի 20-ին Յուսիֆ Սերգեյի Դանիելյանը և Ռոզա Պետրոսի Դանիելյանը ձերբակալվել են:
2013 թվականի օգոստոսի 23-ին Յուսիֆ Սերգեյի Դանիելյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2013 թվականի օգոստոսի 23-ի որոշմամբ մեղադրյալ Յուսիֆ Սերգեյի Դանիելյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանավորումը` երկու ամիս ժամկետով: Կալանավոման սկիզբը հաշվվել է 2013 թվականի օգոստոսի 20-ից: Պաշտպան Հ.Բաբայանի միջնորդությունը` թիվ 14201212 քրեական գործով մեղադրյալ Յուսիֆ Սերգեյի Դանիելյանի նկատմամբ որպես կալանավորման այլընտրանքային խափանման միջոց գրավ կիրառելու վերաբերյալ, մերժվել է:
Քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի 2013 թվականի օգոստոսի 23-ի որոշմամբ թիվ 14201212 քրեական գործով մեղադրյալ Ռոզա Պետրոսի Դանիելյանն ազատվել է արգելանքից և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին:
2013 թվականի օգոստոսի 23-ին Ռոզա Պետրոսի Դանիելյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով:
Քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի 2014 թվականի ապրիլի 28-ի որոշմամբ Ռոզա և Յուսիֆ Դանիելյանների կողմից 2011 թվականի հունիսին Վլադիմիր Քոչարովին յուրաքանչյուրը 3000 ԱՄՆ դոլարով տրված 3 նկարների մասով վերջիններիս նկատմամբ քրեական հետապնդում չի իրականացվել` նրանց արարքներում հանցակազմի բացակայության հիմքով:
2014 թվականի ապրիլի 28-ին մեղադրյալներ Յուսիֆ Սերգեյի Դանիելյանին և Ռոզա Պետրոսի Դանիելյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել, լրացվել և մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով:
2014 թվականի մայիսի 21-ին, թիվ 14201212 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Յուսիֆ Սերգեյի Դանիելյանի և Ռոզա Պետրոսի Դանիելյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, մեղադրական եզրակացությամբ, ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան:
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի դեկտեմբերի 22-ի դատավճռով Յուսիֆ Սերգեյի Դանիելյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում 5/հինգ/ տարի ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման:
Պատժի սկիզբը հաշվել է 2013 թվականի օգոստոսի 20-ից:
Յուսիֆ Դանիելյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` կալանավորումը, թողնվել է անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Ռոզա Պետրոսի Դանիելյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում 4/չորս/ տարի ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 3-րդ մասի կանոններով, Ռոզա Դանիելյանին նշանակված պատժին հաշվակցվել է ձերբակալման մեջ գտնվելու 3/երեք/ օրը և Ռոզա Դանիելյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում 3/երեք/ տարի 11/տասնմեկ/ ամիս 27/քսանյոթ/ օր:
Կիրառվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը և Ռոզա Դանիելյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել` սահմանելով փորձաշրջան 2/երկու/ տարի ժամկետով:
Ռոզա Դանիելյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն չհեռանալու մասին, թողնվել է անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Ռոզա Դանիելյանի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը դրվել է ՀՀ ԱՆ այլընտրանքային կատարման բաժնի համապատասխան ստորաբաժանման վրա:
Տուժողի ներկայացուցիչ Արմեն Ֆերոյանի կողմից ներկայացված քաղաքացիական հայցը թողնվել է առանց քննության` քաղաքացիական դատավարության կարգով լուծելու համար:
Յուսիֆ Դանիելյանից և Ռոզա Դանիելյանից համապարտության կարգով որպես դատական ծախսեր հօգուտ պետական բյուջեի բռնագանձվել է 2.480.070 /երկու միլիոն չորս հարյուր ութսուն հազար յոթանասուն/ ՀՀ դրամ:
Ռոզա Դանիելյանի` Երևան քաղաքի Նոր-Արեշ 40-րդ փողոցի 21 տան վրա դրված կալանքը թողնվել է անփոփոխ:
Վճռվել է նաև իրեղեն ապացույց ճանաչված, Ն.Վ.Կուզմինի երկու, Ե.Ե.Լանսերեի չորս, Ն.Մ.Ավակումովի երկու, Ա.Ա.Օսմյորկինի, Ս.Վ.Գերասիմովի, Ա.Վ.Կոկորինի, Պ.Յ.Պավլինովի, Գ.Ս.Վերեյսկիի, Պ.Վ.Միտուրիչի, Ա.Ն.Սամոխվալովի, Վ.Վ.Մեշկովի և Ա.Լ.Կորոլյովի աշխատանքներին վերագրած թվով տասնյոթ նկարները հանձնել ՀՀ մշակույթի նախարարության տնօրինմանը:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, ՀՀ քննչական կոմիտեի ՀԿԳ քննության վարչության իրեղեն ապացույցների սենյակում պահվող Ռոզա Դանիելյանի կողմից որպես պատճառված վնասի հատուցում ներկայացված 800.000 /ութ հարյուր հազար/ ՀՀ դրամ գումարի վրա դրված կալանքը վերացնել և վերադարձնել տուժողի իրավահաջորդ Վիգեն Քոչարյանին, իսկ Ռոզա Դանիելյանին պատկանող <<Նոկիա>> 1661-2 մոդելի բջջային հեռախոսի և հեռախոսաքարտի վրա դրված կալանքը վերացնել և վերադարձել Ռոզա Դանիելյանին:
Դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոքներ են բերել տուժողի իրավահաջորդ Վիգեն Քոչարյանը, նրա ներկայացուցիչ Արմեն Ֆերոյանը, ամբաստանյալներ Յուսիֆ Դանիելյանի և Ռոզա Դանիելյանի շահերի պաշտպան Հունան Բաբայանը:
Քրեական գործը ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան մուտք է եղել 2015 թվականի փետրվարի 02-ին:
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 20145 թվականի փետրվարի 03-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքներն ընդունվել են վարույթ և քրեական գործը նշանակվել` քննության վճռաբեկ դատարանում գործերի քննության համար սահմանված կանոններով:
Տուժողի իրավահաջորդի վերաքննիչ բողոքի դեմ գրավոր պատասխան է ներկայացրել ամբաստանյալներ Յուսիֆ Դանիելյանի և Ռոզա Դանիելյանի շահերի պաշտպան Հունան Բաբայանը:

2. Գործի փաստական հանգամանքները.

Յուսիֆ Սերգեյի Դանիելյանը և Ռոզա Պետրոսի Դանիելյանը դատապարտվել են հետևյալ արարքի համար:
Յուսիֆ Դանիելյանը, 2003 թվականից հանդիսանալով ՀՀ նկարիչների միության անդամ և զբաղվելով գեղանկարչությամբ, 2010 թվականին նախնական համաձայնության է եկել իր կնոջ` Ռոզա Դանիելյանի հետ` խարդախությամբ առանձնապես խոշոր չափերով գումար հափշտակելու, այն է` գեղանկարչության բնագավառում իր մասնագիտական գիտելիքների օգտագործմամբ դեռևս 2005-2006 թվականների ընթացքում ձեռք բերված անհայտ նկարիչների` առանց հեղինակային տվյալների և ստորագրությունների նկարների դիմերեսներին և դարձերեսներին կեղծելով նշել հայտնի նկարիչների ստորագրություններ և հեղինակային տվյալներ ու դրանք բարձր արժեքով վաճառել` որպես ճանաչված նկարիչների աշխատանքներ:
Իրենց հանցավոր մտադրությունն իրականացնելու նպատակով Յուսիֆ Դանիելյանն իր` Երևան քաղաքի Նոր Արեշ 40-րդ փողոցի թիվ 21 տանը գտնվող, առանց հեղինակային տվյալների և ստորագրությունների, անհայտ նկարիչների 17 նկարներից 2-ի դիմերեսնրերին և դարձերեսներին կեղծելով` նշել է հայտնի նկարիչ Ն.Վ.Կուզմինի, 4-ի վրա` Ե.Ե.Լանսերեի, 2-ի վրա` Ն.Մ.Ավակումովի, մյուս թվով 9 նկարների վրա` Ա.Ա.Օսմյորկինի, Ս.Վ.Գերասիմովի, Ա.Վ.Կոկորինի, Պ.Յ.Պավլինովի, Գ.Ս.Վերեյսկիի, Պ.Վ.Միտուրիչի, Ա.Ն.Սամոխվալովի, Վ.Վ.Մեշկովի և Ա.Լ.Կորոլյովի ստորագրություններն ու հեղինակային տվյալները, իսկ Ռոզա Դանիելյանը, ձեռնամուխ լինելով իրեն վերապահված դերակատարության իրագործմանը, 2010 թվականից մինչև 2011 թվականի հունիսն ընկած ժամանակահատվածում հնաոճ իրերի առուվաճառքով զբաղվող Վլադիմիր Քոչարովի վստահությունը չարաշահելու եղանակով ամուսնու` Յուսիֆ Դանիելյանի կողմից արդեն իսկ կեղծված, 825.000 դրամ իրական արժողությամբ թվով 17 նկարները ներկայացնելով որպես հիշյալ ճանաչված նկարիչների թանկարժեք աշխատանքներ, դրանք վաճառել է Վլադիմիր Քոչարովին, որից 16 նկարի դիմաց ստացել է 8.520.816 դրամին համարժեք 22.800 դոլար և խարդախությամբ հափշտակել, իսկ 17-րդ` 30.000 դրամ իրական արժողությամբ, Յուսիֆ Դանիելյանի կողմից Ա.Լ.Կորոլյովի հեղինակային տվյալներով և ստորագրությամբ կեղծված նկարի գինը` 1.489.840 դրամին համարժեք 4000 դոլարը, Վլադիմիր Քոչարովը չի վճարել` նկարի կեղծ լինելու հանգամանքը պարզելու պատճառով:
Ռոզա Դանիելյանը 2010 թվականին նախնական համաձայնության է եկել իր ամուսնու` Յուսիֆ Դանիելյանի հետ` խարդախությամբ առանձնապես խոշոր չափերով գումար հափշտակելու, այն է` դեռևս 2005-2006 թվականների ընթացքում Յուսիֆ Դանիելյանի կողմից ձեռք բերված անհայտ նկարիչների` առանց հեղինակային տվյալների և ստորագրությունների նկարների դիմերեսներին և դարձերեսներին կեղծելով` նշել հայտնի նկարիչների ստորագրություններ և հեղինակային տվյալներ ու դրանք բարձր արժեքով վաճառել` արպես ճանաչված նկարիչների աշխատանքներ:
Իրենց հանցավոր մտադրությունն իրականացնելու նպատակով Յուսիֆ Դանիելյանն իր` Երևան քաղաքի Նոր Արեշ 40-րդ փողոցի թիվ 21 տանը գտնվող, առանց հեղինակային տվյալների և ստորագրությունների, անհայտ նկարիչների 17 նկարներից 2-ի դիմերեսնրերին և դարձերեսներին կեղծելով նշել է հայտնի նկարիչ Ն.Վ.Կուզմինի, 4-ի վրա` Ե.Ե.Լանսերեի, 2-ի վրա` Ն.Մ.Ավակումովի, մյուս թվով 9 նկարների վրա` Ա.Ա.Օսմյորկինի, Ս.Վ.Գերասիմովի, Ա.Վ.Կոկորինի, Պ.Յ.Պավլինովի, Գ.Ս.Վերեյսկիի, Պ.Վ.Միտուրիչի, Ա.Ն.Սամոխվալովի, Վ.Վ.Մեշկովի և Ա.Լ.Կորոլյովի ստորագրություններն ու հեղինակային տվյալները, իսկ Ռոզա Դանիելյանը, ձեռնամուխ լինելով իրեն վերապահված դերակատարության իրագործմանը, 2010 թվականից մինչև 2011 թվականի հունիսն ընկած ժամանակահատվածում հնաոճ իրերի առուվաճառքով զբաղվող Վլադիմիր Քոչարովի վստահությունը չարաշահելու եղանակով ամուսնու` Յուսիֆ Դանիելյանի կողմից արդեն իսկ կեղծված, 825.000 դրամ իրական արժողությամբ թվով 17 նկարները ներկայացնելով որպես հիշյալ ճանաչված նկարիչների թանկարժեք աշխատանքներ, դրանք վաճառել է Վլադիմիր Քոչարովին, որից 16 նկարի դիմաց ստացել է 8.520.816 դրամին համարժեք 22.800 դոլար և խարդախությամբ հափշտակել, իսկ 17-րդ` 30.000 դրամ իրական արժողությամբ, Յուսիֆ Դանիելյանի կողմից Ա.Լ.Կորոլյովի հեղինակային տվյալներով և ստորագրությամբ կեղծված նկարի գինը` 1.489.840 դրամին համարժեք 4000 դոլարը, Վլադիմիր Քոչարովը չի վճարել` նկարի կեղծ լինելու հանգամանքը պարզելու պատճառով:

3. Վերաքննիչ բողոքների հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.

Վերաքննիչ բողոքները քննվում են հետևյալ հիմքերի սահմաններում ներքոհիշյալ հիմնավորումներով:
Ամբաստանյալներ Յուսիֆ Դանիելյանի և Ռոզա Դանիելյանի շահերի պաշտպան Հունան Բաբայանը վերաքննիչ բողոքում նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կայացրած դատական ակտով թույլ են տրվել դատավարական և նյութական իրավունքի խախտումներ, որոնք հանգեցրել են դատական սխալի:
Դատարանը խախտել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ, 18-րդ, 23-րդ, 25-րդ, 126-րդ հոդվածներով սահմանված մի շարք սկզբունքներ, ինչն իր հերթին հանգեցրել է նյութական իրավունքի խախտման` քրեական օրենքի սխալ կիրառմամբ Ռոզա և Յուսիֆ Դանիելյաններն անհիմն ամբաստանվել են և նրանց նկատմամբ նշանակվել է ազատազրկման ձևով պատիժ: Այդ խախտումները ամբաստանյալների համար առաջացրել են կամ կարող են առաջացնել ծանր հետևանքներ:
Դատարանի կողմից թույլ տրված դատավարական և նյութական իրավունքի նորմերի խախտումներն արտահայտվել են հետևյալում.
Դատական քննության ընթացքում հետազոտված ապացույցներով չի հաստատվել Ռոզա և Յուսիֆ Դանիելյաններին մեղսագրվող արարքները կատարելը: Դատարանը խախտել է ապացույցների ազատ գանհատման սկզբունքը, ապացույցները պատշաճ չի գնահատել, դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները ներկայացրել է որպես մեղքը հիմնավորող` առանց դրանք այլ ապացույցների հետ համադրելու, բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման:
Դատարանը չի հիմնավորել ամբաստանյալների արարքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմի առկայությունը, մասնավորապես՝ դատարանը պատշաճ գնահատման չի ենթարկել տուժողի ցուցմունքներն ու բացատրությունները, նրա կողմից ներկայացված փաստաթղթերը, գործով ձեռք բերված ապացույցները գնահատել է միակողմանի և դրանք մեկնաբանել է որպես մեղքը հաստատող և վերաբերելի ապացույցներ:
Այսպես, դատավճռի ապացույցների հետազոտում բաժնում դատարանը գնահատել է հետևյալ ապացույցները. տուժող Վ.Քոչարովի նախաքննական ցուցմունքները, վկաներ Էմիլ Ավանեսովի, Գեննադի Գևորգյանի, Մերի Ռոստոմյանի, Ռոմանոս Ասատրյանի, Արտակ Նիկողոսյանի, Ստեփան Կադիմյանի ցուցմունքները, կրկնակի դատամշակութաբանական և համալիր դատաձեռագրաբանական, դատամշակութաբանական, նյութագիտական և դատակենսաբանական փորձաքննությունների եզրակացությունները:
Այս ապացույցներից առավել էական նշանակության ունեն տուժող Վ.Քոչարովի ցուցմունքները և դատաքննության ընթացքում հետազոտված, նրա կողմից դիմումների և բացատրությունների ձևով հայտնած մյուս տեղեկությունները: Սակայն այս կարևորագույն ապացույցին դատարանը նշանակություն չի տվել և չի փորձել օբյեկտիվ քննությամբ ստուգել տուժողի ցուցմունքը: Ավելին, դատարանն իր դատավճռում Վ.Քոչարովի ցուցմունքներից մեջբերել է միայն այն հատվածները, որոնք ցուցմունքի ամբողջությունից կտրված առերևույթ կարող են վկայել, որ Ռ.Դանիելյանը կատարել է իրեն մեղսագրվող հանցանքը: Իսկ ցուցմունքից մեջբերված որոշ հատվածներ ներկայացվել են ձևափոխված:
Այսպես, դատավճռում մեջբերվել են տուժող Վ.Քոչարովի ցուցմունքներից հետևյալ հատվածները.
<<...Ռոզան որդու՝ Արտյոմի հետ եկել է իր՝ Երևան քաղաքի Երզնկյան 69 հասցեում գտնվող տուն՝ բերելով 4 նկարներ, որոնց համար պահանջել է 5000 դոլար, ապա պատմել ծնունդով Ադրբեջանի Հանրապետության Կիրովաբադ քաղաքից լինելու, Աննայի հետ հեռավոր ազգակցական կապեր ունենալու, նրա բնակարան իր այցելությունների, նկարների հավաքածուն անձամբ տեսնելու մասին։ Պատմել է նաև, որ Աննայի հավաքածույում կան նաև Մարտիրոս Սարյանի և Այվազովսկու նկարներ, որոնք ևս վերջինս վաճառելու է։ Ռոզա Դանիելյանի խոսքերն իր մոտ կասկած չեն հարուցել, մտածել է, որ իրականում գնում է հավաքածուի նկարներ, իսկ Մարտիրոս Սարյանի և Այվազովսկու նկարները վաճառելու Աննայի ցանկությունը և Ռոզայի խոսքերն ավելի են իրեն վստահություն ներշնչել։ Սակարկելով՝ 4 նկարները Ռոզայից գնել է 4000 դոլարով։ 2010-2011 թվականներն ընկած ժամանակահատվածում թվով 16 նկար է գնել Ռոզա Դանիելյանից, որոնց համար վճարել է 22.800 դոլար։ Բոլոր այցելությունների ժամանակ Ռոզան ասել է, որ Մարտիրոս Սարյանի և Այվազովսկու աշխատանքները կբերի նկարների հաջորդ խմբաքանակի հետ։ Առաջին իսկ հանդիպման ժամանակ պահանջել է նրանից բերել Մարտիրոս Սարյանի նկարները, սակայն Ռոզան պատճառաբանել է, որ Աննան չի տվել Մարտիրոս Սարյանի նկարը, իսկ վերջում, երբ գնել է գրեթե բոլոր նկարները վերջինս հայտնել, որ Աննան հրաժարվել է վաճառել դրանք։ Ռոզայի կողմից իրեն վաճառված ոչ բոլոր նկարներն է ստուգել, հատուկ լույսով փորձել է պարզել, թե ընդհանուր ֆոնից նկարի վրա դրված ստորագրությունը տարբերվել է, թե ոչ, իր կարծիքով չեն տարբերվել, բոլոր նկարների դարձերեսներին նշված են եղել հեղինակների տվյալները, նկարի անունը և չափերը։ Այդ ամենը տեսնելով՝ չի պատկերացրել, որ դրանք կարող են կեղծված լինել, համոզված է եղել, որ գնում է հավաքածուի բնօրինակ նկարներ։ 2011 թվականի հունվարին Ռոզայից ձեռք բերված 16 նկարներից 4-ը տեղափոխել է ՌԴ` փորձաքննության ենթարկելու նպատակով և 2011 թվականի ապրիլին ստացել փորձագետի եզրակացությունը, որ դրանք կեղծ են։ 2011 թվականի հունիսին Ռոզան ևս 4 նկար է բերել իր բնակարան և պահանջել երեք նկարներից յուրաքանչյուրի համար 3000-ական, իսկ 4-րդ նկարի համար՝ 4000 դոլար։ Սյդ նկարները վերցնելով` չր վճարել` մտածելով, որ դրանք ևս կարող են կեղծված լինել, իսկ օրեր անց Ռոզա Դանիելյանին հայտնելով իրեն վաճառված նկարների կեղծված լինելու մասին՝ պահանջել է վերադարձնել 16 նկարների համար իր կողմից վճարված 22.800 դոլարը։ Ռոզան խոստացել է հանդիպել Աննային, հայտնել նրան նկարների կեղծված լինելու մասին և հետ պահանջել նկարների դիմաց վճարված գումարները>>։
Ցուցմունքի այս հատվածները ոչ միայն չեն արտացոլում տուժողի ցուցմունքների իրական ամբողջությունը, այլև դրանք ձևափոխված են։ Մասնավորապես 16.10.2012թ. ցուցմունքից <<...Ռոզան որդու՝ Արտյոմի հետ եկել է իր՝ Երևան քաղաքի Երզնկյան 69 հասցեում գտնվող տուն՝ բերելով 4 նկարներ, որոնց համար պահանջել է 5000 դոլար...>> մեջբերումն իրականության չի համապատասխանում, քանի որ այդ ցուցմունքում տուժողը չի նշել, որ իրենից գումար են պահանջել, այլ իրականում նշել է, որ տուն են բերել թվով չորս հատ նկար, որոնք իրենց հայտարարությամբ արժեին 5000 ԱՄՆ դոլար։ Խարդախության հանցակազմի պարագայում ենթադրյալ հանցավորի կողմից գումար պահանջելն էական նշանակություն ունի արարքը գնահատելու հարցում։ Մինչդեռ իրականում ոչ թե գումար է պահանջել, այլ ընդամենը նկարների արժեքի մասին Ռ.Դանիելյանը ենթադրվող գին է հայտնել։
Բացի այդ, տուժողի ցուցմունքից առանձնացվել են միայն ենթադրյալ հանցանքին բնորոշ հատվածները։ Սակայն տուժողը մի քանի ցուցմունքներում նշել է, որ գնելու համար իրեն ներկայացված բոլոր նկարներից ինքը գնել է միայն այն նկարները, որոնք իրեն հետաքրքրել են։ Բացի այդ, տուժողը հայտնել է, որ նկարները գնելուց առաջ ստուգել է իր տանն առկա հատուկ լուսային սարքի միջոցով։ Տուժողը հայտնել է հետևյալը. <<Ռոզան իմ տուն էր բերում 3-5 նկար, որոնք ես նայում էի, որն ինձ հետաքրքրում էր և գնի հետ համաձայնության գալուց հետո գնում էի։ Ըստ ինձ Ռոզան նկարներից չի հասկանում, քանի որ ես նույնպես նկարները զննելիս գլխի չընկա, որ դրանք կեղծ են, իսկ Ռոզան առավել ևս չէր կարող հասկանալ նկարների որակից։ Ես հավատացել եմ Ռ.Դանելյանին` մտածելով, որ Աննան Բաքվեցի է, որ նրա ամուսինը կոլեկցիոներ է, միգուցե 1-2 նկար կեղծ հնարավոր է լինել, բայց չեմ պատկերացրել, որ բոլորը կեղծ է>>։ Վ.Քոչարովը առերես հարցաքննության ժամանակ հայտնել է, որ. <<Նրանք ինձ երբեք չեն ասել, որ նկարները կեղծ չեն կամ իրական են: Ավելացնեմ նաև, որ Ռ.Դանելյանը չէր կարող իմանալ, քանի որ մասնագետ չեն>>:
Վ.Քոչարովի այս ցուցմունքներից հետևում է, որ Ռ.Դանելյանը Վ.Քոչարովին չի հայտնել, որ նրան վաճառքի համար ներկայացնում է ռուսական այս կամ այն նկարչի բնօրինակ աշխատանքը։ Վ.Քոչարովը ցուցմունքներում հաստատել է, որ նկարներն ընտրել է իմացողությամբ, իրեն դուր գալու սկզբունքով, կապույտ լուսային սարքի միջոցով ստուգելուց հետո։ Եթե Ռ.Դանիելյանը տուժողին չի հայտնել, որ նկարները ռուս հայտնի նկարիչների աշխատանքներ են, իսկ Վ.Քոչարովը, որպես բնագավառի մասնագետ, դրանք գնել է հավանելու սկզբունքով, ապա ինչում է արտահայտվել Վ.Քոչարովին խաբելը։
Հատկանշական է նաև Վ.Քոչարովի ցուցմունքը` նկարների դիմաց վճարված և արդյունքում մեղադրանքի հիմքում դրված առանձնապես խոշոր չափի 22.800 ԱՄՆ դոլար գումարի վերաբեյալ։ Վ.Քոչարովն այդ մասին հայտնել է իր առաջին` 16.10.2012թ. ցուցմունքում` հետևյալ ձևակերպմամբ. <<Նկարները ես նայում էի, որն ինձ հետաքրքրում էր, գնում էի։ Այսպիսով, թվով 16 հատ նկարի համար ես Ռոզային վճարել եմ 22.800 ԱՄՆ դոլար>>։
Վ.Քոչարովի ոչ մի ցուցմունքից չի երևում, թե ինչպես է գոյացել 22.800 ԱՄՆ դոլարը: Նախաքննական մարմինը չի պարզել, թե Վ.Քոչարովն ինչ գնով է ձեռք բերել նկարները, ինչ սկզբունքով է որևէ նկարի դիմաց վճարել նախորդից շատ կամ քիչ, գնվող նկարը շուկայում ինչ համարժեք աշխատանքի հետ է համեմատել, որի արդյունքում հասկացել է, որ արժե գնել այս կամ այն նկարը տվյալ գնով, ինչ հաշվարկի արդյունքում է տուժողը ստացել ցուցմունքում նշված 22.800 ԱՄՆ դոլար թիվը։ 17.11.2012թ. իր ցուցմունքում Վ.Քոչարովը նշում է Ռ.Դանրելյանին 15.000 ԱՄՆ դոլար գումարի մասին։ Նույն 15.000 ԱՄՆ դոլարի մասին նշում է նաև իր 12.04.2012թ. դիմումում։ Իսկ իր 04.05.2012թ. բացատրությունում նշել է, որ իրեն 15.000 ԱՄՆ դոլար վերադարձնելու դեպքում ինքը Ռ.Դանիելյանից որևէ պահանջ չունի:
Դատարանը պարտավոր էր անդրադառնալ այս հարցին, նկատի ունենալով, որ Ռ.Դանելյանը չի ընդունել Վ.Քոչարովից 22.800 ԱՄՆ դոլար ստանալու հանգամանքը, Դանելյանները նաև չեն ընդունել առաջադրված մեղադրանքը: Այս կարևոր հանգամանքի մասին դատարանում հայտնել նաև վկա Գեննադի Գևորգյանը` նշելով, որ իր ներկայությամբ Վ.Քոչարովը 10.000 ԱՄՆ դոլարի պահանջ է ներկայացրել Ռ.Դանիելյանին։ Այս հանագամանքը դատարանը նշել է նաև դատավճռում` Գ.Գևորգյանի ցուցմունքը վկայակոչելիս, սակայն դա որևէ գնահատականի չի արժանացել։
Նկարների գնի շուրջ բավարար չափով քննություն կատարելն էական նշանակություն ունի ոչ միայն հանցակազմի պարտադիր տարրը կազմող հափշտակության առանձնապես խոշոր չափի առկայությունը պարզելու, այլ Վ.Քոչարովի ցուցմունքի արժանահավատությունը գնահատելու հարցում, քանի որ Վ.Քոչարովը նախաքննության ընթացքում փորձել է ներկայանալ որպես զոհ, ով իբրև թե խաբվել է` գնելով 20-րդ դարի ռուս նկարիչների նկարներ։ Սա այն դեպքում, երբ Վ.Քոչարովն ամբողջ կյանքը զբաղվել է կոլեկցիոն իրերի՝ այդ թվում նկարների առք ու վաճառքով, տասնյակ տարիներ շարունակ ունեցել է կոլեկցիոն իրերի խանութ, նկարները ստուգելու հատուկ սարք և այլն։ Դրա ապացույցն են իր ցուցմունքները, ամբաստանյալ Ռ.Դանիելյանի ցուցմունքները, գործում առկա մաքսային մարմնի տեղեկանքը, որով հաստատվում է, որ վերջինս պարբերաբար ՀՀ-ից արտահանել է: Վ.Քոչարովը, որպես այդ բնագավառին լավատեղյակ անձ, չէր կարող չիմանալ, որ ռուս հայտնի նկարիչներ Եվգենի Լանսերեի կամ Սամոխվալովի վրձնի գործերը չեն կարող արժենալ 500 կամ 1000 ԱՄՆ դոլար։ Այսինքն Վ.Քոչարովի համար ակնհայտ է եղել, որ այդ առաջարկվող նկարները լավագույն դեպքում կարող էին լինել որակյալ կրկնօրինակներ, ռեպրոդուկցիաներ։
Այն, որ Վ.Քոչարովն իմացել է այդ մասին, նախաքննության ընթացքում հաստատվել է Վ.Քոչարովի կողմից Ռ.Դանիելյանից գնված նկարները ՀՀ-ից արտահանելու վերաբերյալ ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ նախագահի առաջին տեղակալի կողմից տրված տեղեկանքով, որի համաձայն Վ.Քոչարովը Ռուսաստանի Դաշնություն է արտահանել 15 նկարներ և բազմաթիվ սրբապատկերներ։ Տեղեկանքում հայտարարագրված 6 նկարների արժեքը կազմել է 940.000 ՀՀ դրամ, այսինքն յուրաքանչյուր նկարի արժեքը կազմել է մոտ 156.000 ՀՀ դրամ։ Այն, որ Վ.Քոչարովը Ռ.Դանիելյանից գնված նկարները տեղափոխել է ՀՀ մաքսային սահմանով արդեն իսկ նշանակում է, որ նա այդ նկարները գնահատել է համապատասխան մասնագիտացված կազմակերպությունում, այլապես դրանք չէին կարող արտահանվել։ Այսինքն, Վ.Քոչարովն այդ նկարներն առանց ՌԴ տեղափոխելու և փորձաքննության ենթարկելու, ինքնին կարող էր հասկանալ, որ նկարները սիրողական մակարդակի նկարներ են և իրենցից որևէ լուրջ գեղարվեստական արժեք չեն ներկայացնում։ Այս հանգամանքը չի ստուգվել նախաքննության ընթացքում, իսկ այն ստուգելուն ուղղված պաշտպանության կողմի միջնորդությունը դատրանն անհիմն մերժել է:
Վերոնշյալ հանգամանքների ամբողջությունը վկայում է այն մասին, որ Վ.Քոչարովի համար նկարները գնելու պահին ակնհայտ է եղել, որ դրանք ռեպրոդուկտիվ գեղանկարներ են, առավել ևս գործով հաստատվել է, որ Ռ.Դանիելյանը Վ.Քոչարովին չի հայտնել արդեն նշված հեղինակների բնօրինակ գեղանկարների վաճառքի մասին։
Այն, որ այդ նկարները եղել են կրկնօրինակներ հաստատեց նաև ամբաստանյալ Յու.Դանիելյանն իր ցուցմունքում։
Թե նախաքննությամբ, թե դատաքննությամբ չի հաստատվել Ռ.Դանիելյանի կողմից Յու.Դանիելյանի հետ նախնական համաձայնության գալը` խարդախություն կատարելու համար։ Վ.Քոչարովն իր բոլոր ցուցմունքներում որպես իրեն նկարներ վաճառած անձի մատնանշել է միայն Ռ.Դանիելյանին։ Քրեական գործի տվյալներով հաստատվել է, որ Յու.Դանելյանը Վ.Քոչարովին չի հանդիպել, նրան չի տեսել, նրանց միջև հեռակա խոսակցություն չի եղել: Սակայն դատարանը հանգել է այն հետևության, որ հաստատվել է Յու.Դանելյանի մեղքը: Դատարանը չի պատճառաբանել, թե Յու.Դանելյանն առանց Վ.Քոչարովին հանդիպելու ինչպես է չարաշահել նրա վստահությունը և նրանից գումարներ հափշտակել:
Դատարանը խարդախություն կատարելու օբյեկտիվ կողմին նոր քրեաիրավական որակ է հաղորդել և գտել է, որ խարդախություն կարելի է կատարել նաև անգործությամբ, հեռակա, առանց տուժողի հետ շփվելու, առանց հափշտակության առարկայի շուրջ համաձայնության գալու։
Նախաքննական մարմինն առանց ապացույցների, ենթադրական դատողություն է արել այն մասին, որ Յու.Դանիելյանն իր տանը գտնվող անհայտ նկարիչների նկարների վրա կեղծելով նշել է ռուս նկարիչների անուններ, դրանով դիտավորություն ունենալով խաբելու Վ.Քոչարովին։
Դատարանը որպես մեղքը հաստատող ապացույց է դիտել նաև վկաներ Էմիլ Ավանեսովի, Գեննադի Գևորգյանի, Մերի Ռոստոմյանի, Ռոմանոս Ասատրյանի, Արտակ Նիկողոսյանի, Ստեփան Կադիմյանի ցուցմունքները։ Այս անձանց ցուցմունքներից ոչ մեկը չի պարունակում Ռոզա և Յուսիֆ Դանիելյանների մեղքը հաստատող ապացույցներ։ Հակառակը, վկաներից Գ.Գևորգյանը նշել է, որ Վ.Քոչարովը ոչինչ չի ասել իրեն հայտնի ռուս նկարիչների նկարներ վաճառելու մասին, ավելին վերջինս իր ներկայությամբ հաստատել է, որ ինքնը ստուգել է բոլոր նկարները, ինքն է որոշել նկարի արժեքը և գնել է միայն նրանք, որոնք հավանել է, Վ.Քոչարովը չի հայտնել, որ նկարները կեղծ են, այլ ընդամենը հետ է պահանջել իր գումարը։ Վկան հաստատեց նաև, որ Վ.Քոչարովը Ռ.Դանիելյանից պահանջել է շտապ իրեն գումար տալ, քանի որ ուշացնելու դեպքում 5000-ը կարող է դառնալ 10.000, 10.000-ը 15.000 և այլն։
Վկա Ս.Կադիմյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2011 թվականին ընկած ժամանակահատվածում Յուսիֆ Դանիելյանը զանգահարել է իրեն և առաջարկել նկարներ փոխանակել կոշիկների հետ, սակայն ինքը հրաժարվել է։ Իր ծանոթներից տեղեկացել է, որ ճանաչում է Յուսիֆին, վերջինս շրջել է հագուստի շուկայում և առաջարկել վաճառողներին հագուստներ փոխանակել նկարների հետ։ Սա հերթական վկայությունն է այն բանի, որ Դանիելյանների տանը եղած նկարները եղել են սովորական և ոչ թանկարժեք աշխատանքներ, որպիսիք կարող էին փոխանակվել հագուստների կամ կոշիկի հետ։
Ինչ վերաբերում է գործով նշանակված համալիր դատամշակութաբանական, դատաձեռագրաբանական, նյութագիտական և դատակենսաբանական փորձաքննությունների եզրակացություններին, ապա դրանցով ընդամենը հաստատվել է, որ նկարների վրա առկա գրառումները չեն համապատասխանում նկարի ստեղծման ժամանակին։ Սակայն այս փորձաքննություններով չի հաստատվել, որ նկարները, որպես այս կամ այն նկարչի հայտնի գործեր, կեղծված են:
Դատարանը չի գնահատել ամբաստանյալների ցուցմունքները, այնինչ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն` դատարանը պետք է մանրակրկիտ ստուգման ենթարկեր իրենց անմեղության վերաբերյալ ամբաստանյալների հայտարարությունները, հաստատեր կամ հերքեր դրանք։
Մասնավորապես, ամբաստանյալներից Ռոզա Դանիելյանը հայտնել է, որ Վ.Քոչարովին նկարների բնօրինակ լինելու, կամ կոնկրետ այս կամ այն նկարիչի կողմից նկարված լինելու մասին ոչինչ չի հայտնել և չէր կարող հայտնել, քանի որ այդ բնագավառի մասնագետ չէ։ Հայտնել է նաև, որ բոլոր դեպքերում Վ.Քոչարովը նկարները ստուգել է հատուկ լույսով, նկարներից մի քանիսը ստուգելու նպատակով մի քանի օր պահել է, ապա նոր միայն գնել դրանք։
Ամբաստանյալ Յու.Դանիելյանը ցուցմունք է տվել, որ այդ նկարները որպես ռեպրոդուկտիվ գեղանկարներ եղել են իրենց տանը և նախատեսված են եղել վաճառելու համար։ Ինքն այդ նկարների պատահական սկզբունքով ավելացրել է ռուս նկարիչների տվյալներ, նկարներին ավարտուն տեսք տալու համար։
Դատարանը բավարարվել է ապացույցները շարադրելով, սակայն դրանք չի գնահատել և չի պատճառաբանել, թե այդ ապացույցներից որոնցով է հաստատվել հանցագործության դեպքը, ամբաստանյալների կողմից քրեական օրենքով արգելված արարք` խարդախություն կատարելը։
Մասնավորապես` ինչ ապացույցով է հաստատվել Ռոզա և Յուսիֆ Դանիելյանների կողմից նախնական համաձայնության գալը, ինչով է դրսևորվել տուժողի վստահությունը չարաշահելը, ինչն է եղել ամբաստանյալ Ռ.Դանիելյանին վստահելու առիթը, այն դեպում երբ տուժողն ամբաստանյալին չի ճանաչել, նրան վստահելու առիթ չի ունեցել և չի վստահել, քանի որ բոլոր գնված նկարները ստուգել է հատուկ լուսային սարքով, իսկ որոշ նկարներ իր մոտ է պահել մի քանի օր՝ դրանք մանրակրկիտ ստուգելու համար, ինչով է արտահայտվել իրական, ճշմարիտ փաստերի դիտավորյալ խեղաթյուրումը, այն դեպքում, երբ նկարների տեսակի կամ որակի մասին Ռ.Դանիելյանը տուժողին ոչինչ չի հայտնել, ինչով է Ռ.Դանիելյանը համոզել տուժողին իրեն փոխանցել գույքը, օբյեկտիվ կողմից ինչում են արտահայտվել Յու.Դանիելյանի գործողությունները։
Դատարանը չի անդրադարձել և չի վերլուծել այն հարցը, թե արդյոք տուժողի և ամբաստանյալի միջև առկա ենթադրյալ գումարային հարցերը քաղաքացիաիրավական բնույթի չեն, արդյոք առկա չէ ոչ պատշաճ որակի ապրանքներ գնելու կենացաղային դեպք, որի հետևանքով առաջացած վնասների ռիսկը կրում է գնորդը։
Բացի այդ, դատարանն անտեսել է այն կարևոր հանգամանքը, որ իբրև թե խաբված լինելու հանգամանքը հաստատել է միայն հենց ինքը` գործի ելքով շահագրգռված տուժողը և տուժողի ցուցմունքից բացի չկան այլ, անկողմնակալ ապացույցներ։
Պաշտպանը, մեջբերելով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի Սամսոն Ղազարյանի վերաբերյալ գործով 13.09.2013թ. թիվ ԵԿԴ/0120/01/12, Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով թիվ ԵԷԴ/0058/01/10, ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշումներում արտահայտած իրավական դիրքորոշումները, նշել է, որ ապացույցների հետազոտման փուլում դատարանի ուշադրությունն է հրավիրել այն հանգամանքին, որ գործում առկա է ՀՀ ՊԵԿ նախագահի տեղակալի գրությամբ ներկայացված տեղեկանքը, որով հաստատվել է Վ.Քոչարովի կողմից ՀՀ-ից բազմաթիվ նկարներ արտահանելու վերաբերյալ փաստը։ Այդ տեղեկանքում արտացոլվել են նաև արտահանված նկարների մաքսային արժեքները։ Դատաքննության ընթացքում պաշտպանական կողմը մրջնորդել է դատարանին ՀՀ նախկին ՊԵԿ, ներկայիս ֆինանսների նախարարությունից ստանալ արտահանված նկարների փաստաթղթային հիմքերը, սակայն դատարանը առանց պատճառաբանության մերժել է միջնորդությունը, ինչով ինքն իրեն զրկել է օբյեկտիվ դատական ակտ կայացնելու հնարավորությունից։
Վերաքննիչ դատարանին միջնորդել է հարցում ուղարկել ՀՀ ֆինանսների նախարարություն և ստանալ Վ.Քոչարովի կողմից արտահանված նկարների փաստաթղթային հիմքերը։
Դատարանը` պատիժ նշանակելու մասով, նույնպես կայացրել է չպատճառաբանված որոշում, անտեսել է պատիժ նշանակելու իրավաչափության վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումների պահանջները, չի պահպանել ՀՀ քրեական օրենսգրքով ամրագրված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները, և դատավճռում չի անդրադարձել այն հարցին, թե ինչով է պայմանավորված ամբաստանյալ Յու.Դանիելյանի նտատմամբ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելը և ինչու չի կարող վերջինիս նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառվել։
Ելնելով վերոգրյալից` պաշտպան Հունան Բաբայանը խնդրել է բեկանել Ռոզա և Յուսիֆ Դանիելյանների վերաբերյաւ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 22.12.2014թ. դատավճիռը, Ռոզա և Յուսիֆ Դանիելյաններին ճանաչել անպարտ և արդարացնել, իսկ եթե վերաքննիչ դատարանը հանգի հետևության, որ ապացուցված է ամբաստանյալների մեղքը, ապա խնդրել է ամբաստանյալ Յու.Դանիելյանի նկատմամբ նշանակել պատիժ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ:
Տուժողի իրավահաջորդ Վիգեն Քոչարյանը և նրա ներկայացուցիչ Արմեն Ֆերոյանը վերաքննիչ բողոքում նշել են, որ Դատարանը պատշաճ կերպով չի պատճառաբանել Ռոզա Պետրոսի Դանիելյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հնարավորության հանգամանքը ն նշանակել է անհամաչափ պատիժ։
Դատարանը պատշաճ քննարկման առարկա չի դարձրել ներկայացված քաղաքացիական հայցը, առանց հիմնավորման և պատճառաբանման այն թողել է առանց քննության։
Առաջին ատյանի դատարանի կողմից դատավճիռը կայացվել է նյութական և դատավարական իրավունքի խախտմամբ:
Բողոք բերած անձինք, վկայակոչելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ, 360-րդ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածները, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի հունիսի 12-ի թիվ ՎԲ-124/07, 2008 թվականի փետրվարի 01-ի թիվ ՎԲ-01/08, 2009 թվականի փետրվարի 16-ի ՎԴ/0551/05/08, 2010 թվականի մարտի 26-ի ԵԿԴ/0058/11/09 որոշմումներում արտահայտած իրավական դիրքորոշումները, նշել են, որ չպատճառաբանված դատական ակտերը չեն կարող ապահովել դատական իշխանության և դատարանների կողմից կայացված դատական ակտերի նկատմամբ հանրության վստահությունը, չպատճառաբանված, չհիմնավորված դատական ակտերը նսեմացնում են դատական իշխանության հեղինակությունը և խաթարում են արդարադատության բուն էությունը:
Դատարանն արձանագրելով Ռոզա Պետրոսի Դանիելյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման թույլատրելիությունը` չի հիմնավորել և չի պատճառաբանել իր դիրքորոշումը, իսկ դրա պատշաճ գնահատման արդյունքում ակնառու կդառնար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման անթույլատրելիութունը:
Ամբաստանյալներից Յուսիֆ Սերգեյի Դանիելյանի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները շատ ավելին են, քան ամբաստանյալ Ռոզա Պետրոսի Դանիելյանինը, հետևաբար դատական ակտի չպատճառաբանված լինելու պայմաններում հնարավոր չէ փաստել, թե դատարանը հատկապես որ հանգամանքը կամ հանգամանքների համակցության արդյունքում է եկել հետևության, ամբաստանյալ Ռոզա Պետրոսի Դանիելյանի նկատմամբ կիրառելի է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը, իսկ ամբաստանյալ Յուսիֆ Սերգեյի Դանիելյանի նկատմամբ այն կիրառելի չէ:
Սոցիալական արդարության վերականգման տեսանկյունից հարկ է նկատել, որ ամբաստանյալների կողմից տուժողին պատճառված նյութական վնասը վերականգնված չէ, ինչ վերաբերում է դատավճռում հիշատակվող 5000 ԱՄՆ դոլարին, ապա այն պատճառված նյութական վնասի աննշան մասն է կազմում և դրա վճարված լինելը չի կարող դիտարկվել, որպես սոցիալական արդարության վերականգնում, քանի որ ամբաստանյալներն այդ գումարի վճարումը կատարել են ոչ թե կատարած արարքի համար զղջալու պատճառով, այլ այդ կերպ կատարած արարքը քողարկելու և քրեական պատասխանատվությունից խուսափելու նպատակով։ Ինչ վերաբերում է հանցագործությունից հետո ամբաստանյալ Ռոգա Դանիելյանի դրսևորած վարքագծին, ապա հանցագործության կատարումից հետո նա փորձել է քողարկել կատարած հանցագործությունը և շեղել քննության ուղղությունը։
Դատարանը խախտել է նաև արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքը և անհավասար պայմաններ դրսևորել հավասար իրավիճակում գտնվող անձանց նկատմամբ` դրանով իսկ դրսևորելով խտրական մոտեցում։
Բացի այդ, դատարանը չի հիմնավորել և չի պատճառաբանել տուժող կողմի ներկայացրած քաղաքացիական հայցն առանց քննության թողնելու եզրահանգումը։
Տուժող կողմի ներկայացրած քաղաքացիական հայցի վերաբերյալ դատարանն արձանագրել է հետևյալը՝ <<Նկատի ունենալով, որ քաղաքացիական հայցվորի կողմից քաղաքացիական հայցի չափը վերջնականապես ճշգրտված չէ, դատարանը գտնում է, որ այն պետք է թողնել առանց քննության՝ քաղաքացիական դատավարության կարգով լուծելու համար>>:
Տուժող կողմը գտնում է, որ ներկայացված քաղաքացիական հայցն ամբողջությամբ ճշգրտված է և այն առանց քննության թողնելու հիմքեր առկա չեն, հատկապես այն պայմաններում, որ ներկայացված քաղաքացիական հայցի չափը վերջնականապես ճշգրտված չլինելու հանգամանքը այդ հայցի քննարկման ժամանակ չի քննարկվել, դատարանն ինչից է անհիմն ենթադրել, որ ներկայացված քաղաքացիական հայցի չափը վերջնականապես ճշգրտված չէ, հատկապես, որ նման հանգամանք դրա քննարկմամբ հայտնի չի դարձել։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 367-րդ հոդվածի ուսումնասիրությունից ակնհայտ է, որ նույնիսկ քաղաքացիական հայցի չափը վերջնականապես ճշգրտված չլինելու հիմնավորմամբ դատարանն իրավասու չէ ներկայացված քաղաքացիական հայցը թողնելու առանց քննարկման։ Չնայած քաղաքացիական հայցն առանց քննության թողնելիս անձը չի զրկվում քաղաքացիական դատավարության կարգով իր իրավունքները պաշտպանելու հնարավորությունից, սակայն միևնույն ժամանակ պետությունը պարտավորված է ապահովել ողջամիտ ժամկետում անձի արդար դատաքննության իրավունքը և այս առումով իրավասու չէ ձևական նկատառումներով հրաժարվել արդարադատություն իրականացնելուց։ Վերջին դեպքում չի ապահովվի արդարացի հավասարակշռությունը անձի արդար դատաքննության իրավունքի և դրա սահմանափակումների միջև, ինչն էլ կիմաստազրկի այդ իրավունքի բուն էությունը (նման իրավական դիրքորոշում է արտահայտել նաև ՀՀ վճռաբեկ դատարանը 2014 թվականի մայիսի 31-ի թիվ ԵՇԴ/0121/01/12 որոշմամբ)։
Ելնելով վերը նշված հանգամանքերից և հիմք ընդունելով մատնանշված իրավական նորմերը` տուժողի իրավահաջորդ Վիգեն Քոչարյանը և նրա ներկայացուցիչ Արմեն Ֆերոյանը խնդրել են Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2014 թվականի դեկտեմբերի 22-ի դատավճիռը` պատժի, քաղաքացիական հայցն առանց քննության թողնելու մասով, բեկանել և փոփոխել` ամբաստանյալ Ռոզա Պետրոսի Դանիելյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառումը ճանաչել անթույլատրելի, ներկայացված քաղաքացիական հայցն ամբողջությամբ բավարարել:

4. Վերաքննիչ բողոքի դեմ բերված պատասխանը.

Ամբաստանյալներ Յուսիֆ Դանիելյանի և Ռոզա Դանիելյանի շահերի պաշտպան Հունան Բաբայանը տուժողի իրավահաջորդի վերաքննիչ բողոքի դեմ ներկայացված գրավոր պատասխանում նշել է, որ վերաքննիչ բողոքն անհիմն է և ենթակա է մերժման՝ հետևյալ պատճառաբանություններով.
Բողոք բերած անձը հիմնավոր պառճառաբանություններ չի ներկայացրել, որով կարող էր հիմնավորել, որ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել նյութական իրավունքի խախտում։ Բողոքաբերը մատնանշել է ընդհանուր, տեսական բնույթի դատողություններ` դատարանի նշանակված պատժի վերաբերյալ, սակայն չի հիմնավորել, թե որքանով են դրանք վերաբերելի Ռ.Դանիելյանի անձին, տարիքին, սեռին, մյուս բնութագրող հանգամւսնքներին։ Ավելին, լիովին անտեսվել է Ռ.Դանիելյանի կողմից ենթադրյալ հանցանքը կատարելուց հետո դրսևորած, վնասը հատուցելուն ուղղված վարքագիծը։
Վերաքննիչ բողոքում բողոքաբերը մատնանշել է ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ՎԲ-01/08 և ՎԲ-124/07 նախադեպային որոշումները, մինչդեռ այդ որոշումներով ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է բողոքի պահանջին հակառակ դիրքորոշում։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը բազմիցս քննության է առել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման իրավաչափության հարցը և վերլուծության է ենթարկել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-139/07, ՎԲ-195/07, ՎԲ-01/08, ԵԿԴ/0034/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԼԴ2/0019/01/09, ՍԴ/0226/01/09, ԳԴ1/0003/01/10, ՍԴ/0085/01/10, ԵԿԴ/0126/01/10, ԵԷԴ/0201/01/11, ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածով նախատեսված հանցավոր արարքն ընդգրկված է սեփականության դեմ ուղղված հանցագործությունների շարքում, ուստի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի նվազեցման համար էական նշանակություն ունի պատճառված նյութական վնասը վերականգնված լինելու հանգամանքը։
Մի շարք որոշումներում ՀՀ վճռաբեկ դատարանը հատուկ ընդգծել է գույքային հանցագործությունների դեպքում գույքային վնասը հարթած լինելու կամ դրան ուղղված ողջամիտ միջոցներ ձեռնարկելու գնահատման կարևորությունը։ Մասնավորապես՝ ԵՔՐԴ/0571/01/08, ՎԲ-01/08 քրեական գործերով ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նշել է, որ սոցիալական արդարությունը վերականգնելու և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու մասին կարող է վկայել հանցագործությունից հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը, մասնավորապես՝ տուժողին պատճառած վնասը հարթելը կամ այն հարթելուն ուղղված ողջամիտ միջոցներ ձեռնարկելը։
Ռ.Դանիելյանին մեղսագրվում է մեկ դրվագ հանցագործություն, Ռ.Դանիելյանը իր և Վ.Քոչարովի միջև վիճելի հարցեր ծագելուց անմիջապես հետո նրան է վերադարձրել 5000 ԱՄՆ դոլար գումար, ապա նաև նախաքննության ընթացքում վարույթն իրականացնող մարմին է ներկայացրել ևս 800.000 ՀՀ դրամ գումար, ինչով ձեռնարկել է վնասը հարթելուն ուղղված ողջամիտ գործողություններ։ Այդ գործողությունները ողջամիտ են, քանի որ գործի տվյալներով հաստատվել է, որ Ռ.Դանիելյանը փախստական է, չունի եկամտի կայուն աղբյուր, գտնվում է սոցիալապես անապահով վիճակում։
Ելնելով վերոգրյալից` պաշտպան Հունան Բաբայանը խնդրեց մերժել տուժողի իրավահաջորդի վերաքննիչ բողոքը:
Ամբաստանյալներ Յուսիֆ Դանիելյանը և Ռոզա Դանիելյանը միացան պաշտպանին:
Մեղադրող Ա.Սեփոյանը պաշտպանի վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ հայնեց, որ այն անհիմն է, ներկայացվածը չի համապատասխանում քրեական գործի թե նախաքննության, և թե դատաքննության ընթացքում ձեռք բերված ապացույցներին։
Առաջին ատյանի դատարանի կողմից դատավճիռ կայացվելիս հաշվի են առնվել օրենսդրությամբ սահմանված պահանջները ու ապացույցների համակցությամբ նշանակվել է արդարացի պատիժ։
Վերաքննիչ բողոքում նշվել է, որ Ռոզա Դանիելյանը ոչ թե պահանջել, այլ ենթադրվող գին է հայտնել իր կողմից Վ.Քոչարովին ներկայացված նկարների վերաբերյալ և արդյունքում տուժողը գնել է միայն այն նկարները, որոնք հետաքրքրել են իրեն։
Թե նախաքննության, և թե Առաջին ատյանի դատարանում ձեռք բերված ապացույցներով հիմնավորվել է հետևյալը.
2003 թվականիցից Յուսիֆ Քոչարյանը հանդիսացել է ՀՀ նկարիչների միության անդամ, զբաղվել է գեղանկարչությամբ, իրականացրել է իր կողմից նկարված աշխատանքների վաճառքը, մասնակցել ՀՀ-ում և ԼՂՀ-ում կազմակերպված նկարիչների ցուցահանդեսներին և իր երկարամյա մասնագիտական գործունեության արդյունքում տիրապետել է հայկական, ռուսական և օտարերկրյա նկարիչների աշխատանքների ոճային առանձնահատկություններին և կատարման ձևին։
Յուսիֆ Դանիելյանը նախնական համաձայնության է եկել Ռոզա Դանիելյանի հետ՝ խարդախությամբ առանձնապես խոշոր չափերի գումարի հափշտակություն կատարելու շուրջ անձամբ ձեռնամուխ է եղել իր մասնագիտական գիտելիքների օգտագործմամբ դեռևս 2005-2006 թվականներին ձեռք բերած անհայտ նկարիչների նկարների դիմերեսներին և դարձերեսներին հայտնի նկարիչներ Ն.Վ.Կուզմինի, Ա.Ա.Օսմյորկինի, Ս.Վ.Գերասիմովի, Ա.Վ.Կոկորինի, Ն.Մ.Ավակումովի, Պ.Յ.Պավլինովի, Գ.Ս.Վերեյսկիի, Պ.Վ.Միտուրիչի, Ա.Ն.Սամոխվալովի, Վ.Վ.Մեշկովի, Ա.Ա.Կորոլյովի և Ե.Ե.Լանսերեի հեղինակային տվյալների և ստորագրությունների հմտորեն կեղծման աշխատանքներին՝ նպատակ ունենալով Ռոզա Դանիելյանի հետ միասին կեղծված նկարները հայտնի նկարիչների աշխատանքների անվան տակ անհամեմատ բարձր գնով վաճառել։
Ամուսնու կողմից կեղծված բոլոր նկարները վաճառելու և խարդախությամբ առանձնապես խոշոր չափերով գումարի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ հայտնել է Վլադիմիր Քոչարովին՝ Աննային պատկանող նկարների հավաքածույում ականավոր հայ նկարիչներ Մարտիրոս Սարյանի և Այվազովսկու նկարների առկայության և դրանք վաճառելու Աննայի պատրաստակամության մասին՝ դրանով առավել շահագրգռելով նրան, որից հետո ամուսնու հետ համատեղ հորինված պատմությունը կասկածի տակ չդնելու՝ իր հետագա գործողությունների համար նահանջի տեղ թողնելու նպատակով հայտնել է Վլադիմիր Քոչարովին՝ Մարտիրոս Սարյանի և Այվազովսկու նկարները վերջինը վաճառելու Աննայի ցանկության մասին, ապա ներկայացրել, թե իբր վաճառված յուրաքանչյուր նկարի դիմաց Աննան խոստացել է իրեն վճարել նկարի արժեքից որոշակի տոկոս, և Վլադիմիր Քոչարովից 4 նկարների համար պահանջել 5000 դոլար։
Ռոզա Դանիելյանի կողմից Վլադիմիր Քաչարովին, ինչպես նաև նախաքննության ընթացքում հայտնած այն տեղեկությունները, որ շուրջ 15 տարի ամուսնալուծված է և չի բնակվում ամուսնու հետ,պատահական չի եղել, վերջինս, նման տեղեկություն հայտնելով, նպատակ է ունեցել թաքցնել ամուսնու՝ Յուսիֆ Դանիելյսւնի ՀՀ նկարիչների միության անդամ հանդիսանալու և նկարչությամբ զբաղվելու հանգամանքները՝ Վլադիմիր Քոչարովի մոտ որևէ կասկած չառաջացնելու նպատակով։
Բողոքում նշվել է նաև, որ առերեսման ժամանակ Վ.Քոչարովը Ռոզա Դանիելյանի հարցին պատասխանել է, որ երբևէ Ռոզան չի հայտնել, որ նկարները կեղծ չեն կամ իրական են, և որ Ռոզա Դանիելյանը դրա մասնագետը չի։
Այո, Քոչարովը նման արտահայտություններ կատարել է, լավ հասկանալով, որ կեղծ նկարները չէր կարող Ռոզան պատրաստել, այլ դրա հետևում թաքնված է այնպիսի անձնավորություն, որը նման գործի վարպետ է՝ հանձինս մյուս ամբաստանյալ Յուսիֆ Դանիելյանի։
Բողոքում նշվել է, որ Քոչարովն ասել է, եթե 15.000 դոլար էլ տա Ռոզան, ինքը որևէ պահանջ չի ներկայացնի։
Նման արտահայտություն կատարելն ինքնին չի վկայում, որ հափշտակված գումարի չափը եղել է 15.000 ԱՄՆ դոլար: Մինչև Քոչարովի կողմից սույն գործի շրջանակներում հաղորդում ներկայացնելը Ռոզա Դանիելյանը 5000 ԱՍՆ դոլար գումար արդեն իսկ վերադարձրած է եղել Քոչարովին։ Իրականում պարզվել է, որ հափշտակված գումարի չափը 22.800 ԱՄՆ դոլարին համարժեք դրամ է, և թե հետագայում Քոչարովը այդ գումարից որքան կպահանջեր կամ բողոք չէր ներկայացնի դա վարույթն իրականացնող մարմնին չի էլ հետաքրքրել։ Քոչարովը կարող էր ցուցմունքներ տալ, որ ընդհանրապես նյութական պահանջ չի ներկայացնում, սակայն վարույթն իրականացնող մարմնի պարտականությունն է ճշգրիտ իրավաբանական գնահատական տալ կատարած արարքին, որն էլ որ կատարվել է։
22.800 ԱՄՆ դոլարի հանգամանքը հիմնավորված է Վ.Քոչարովի ցուցմունքներով, ինչպես նաև Ռոզա Դանիելյանի հետ կատարված առերես հարցաքննությամբ։
Վ.Քոչարովը զբաղվել է անտիկվարիատի գործունեությամբ, սակայն լիարժեք չի տիրապետել գեղանկարչության արվեստին։ Դա է վկայում այն հանգամանքը, որ նա համոզվելու համար ապրանքի իրական լինելու մեջ դրանք արտահանել է Ռուսաստանի Դաշնության համապատասխան փորձագիտական կենտրոն և փորձագետների կողմից հետազոտվելուց հետո պարզվել է, որ դրանք այդ նկարիչների վրձնի գործը չեն։
Թե նախաքննության, և թե դատաքննության ընթացքում որպես վկա հարցաքննված Էմիլ Ավանեսովը ցուցմունքներ է տվել, որ Վ.Քոչարովն այդքան էլ լավ չէր հասկանում նկարներից, առավել ևս ռուս նկարիչների գործերից ու դրանց իրական լինելու վերաբերյալ ուլտրամանուշակագույն լույսով ստուգելը դրական արդյունք չի կարող տալ, դրանք ստուգվում են լաբորատոր պայմաններում, հատուկ կարմիր գույնի լուսային ճառագայթների ներքո։
Բողոքում նշվեց, որ ամբաստանյալ Յուսիֆ Դանիելյնը ցուցմունք է տվել որ այդ նկարները որպես ռեպրոդուկտիվ գեղանկարներ եղել են իրենց տանը և նախատեսված են եղել վաճառելու համար ու ինքը պատահական սկզբունքով դրանց վրա ավելացրել է ռուս նկարիչների տվյալները նկարներին ավարտուն տեսք տալու համար։
Ռոզա Դանիելյանի նախաքննության և դատաքննության ընթացքում տված ցուցմունքներում առկա են էական հակասություններ: Այսպես, որպես կասկածյալ նախաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել, որ ինքը տանը տեսել է ամուսնուն նկարների վրա գրառումներ կատարելիս, իսկ դատաքննության ընթացքում հայտնել է, որ չի տեսել գրառումներ կատարելուց, այլ այդ նկարները վերանորոգել է: Բացի այդ, նախաքննության ընթացքում Ռոզա Դանեիյանը հայտնել է, որ երբ առաջին անգամ 4 հատ նկարները տարել է Քոչարովի տուն դրանց դիմաց իրեն վճարել է 800 ԱՄՆ դոլար, սակայն դատաքննության ընթացքում հայտնել է, որ յուրաքանչյուր անգամ, երբ գնացել է Քոչարովի տուն նկարները վաճառելու համար, իր հետ տարել է 3-4 նկարներ ու ընդհանուր ամեն դեպքում իրեն վճարել է 50-100 ԱՄՆ դոլար, իսկ մնացած դեպքերում` մինչև 200 ԱՄՆ դոլար։
Քրեական գործով կատարված փորձաքննության եզրակացությամբ այդ նկարների վրա վերանորոգման հետքեր չեն հայտնաբերվել, այլ ավելացված են եղել նկարների վրա դրված ստորագրություններն ու հեղինակների տվյալները։
Դատաքննության ընթացքում Յուսիֆ Դանիելյանը իրեն մեղավոր է ճանաչել մասնակիորեն, քանի որ նկարների վրա ավելացրել է տվյալներ՝ ստորագրություններ, թվեր նկարիչների անուններ, թե իբր դրանք այդ նկարիչների վրձնի գործերն են, որպեսզի վաճառվեն այդ անձանց վրձնի գործ և իր կատարած արաքով Քոչարովին գցել է մոլորության մեջ։ Այդ նկարները վաճառելուց իր և Ռոզայի միջև նախապես ձեռք է բերվել պայմանավորվածություն։
Նրանց հանցանքը հիմնավորված է գործով հետազոտված մյուս ապացույցներով։
Մեղադրող Ա.Սեփոյանը խնդրեց պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը մերժել, ամբաստանյալների նկատմամբ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից նշանակված պատիժները թողնել անփոփոխ։
Տուժողի իրավահաջորդի ներկայացուցիչ Արմեն Ֆերոյանը պաշտպանի վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ հայնեց, որ այն անհիմն է և ենթակա է մերժման:

5. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.

Վերաքննիչ դատարանը, ստուգելով գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման ու քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեադատավարական օրենքի նորմերի պահպանումը, լսելով կողմերի հիմնավորումները վերաքննիչ բողոքների կապակցությամբ, նրանց պատասխանները վերաքննիչ բողոքների դեմ, քրեական գործով ձեռք բերված յուրաքանչյուր ապացույց վերլուծելով թույլատրելիության, վերաբերելիության, իսկ ապացույցների ողջ համակցությունը` քրեական գործի լուծման համար բավարարության վերաբերյալ ՀՀ քրեադատավավարական օրենսդրության պահանջների տեսանկյունից, ներկայացված վերաքննիչ բողոքների հիմքերի ու հիմնավորումների սահմաններում վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, հանգում է հետևության, որ վերաքննիչ բողոքները պետք է մերժել` Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը թողնելով օրինական ուժի մեջ` հետևյալ պատճառաբանությամբ:
Քրեադատավարական օրենսդրության խնդիրներն ամրագրած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 2-րդ հոդվածի համաձայն` քրեական դատավարությունն իրականացվում է ապահովելու համար`
1) անձի, հասարակության և պետության պաշտպանությունը հանցագործությունից.
2) անձի և հասարակության պաշտպանությունը պետական իշխանության ինքնիրավ գործողություններից և չարաշահումներից` կապված իրական կամ ենթադրվող հանցավոր արարքի հետ:
Քրեական դատավարություն իրականացնող մարմինները պարտավոր են ձեռնարկել բոլոր միջոցառումները, որպեսզի իրենց գործունեության արդյունքում`
1) քրեական օրենսգրքերով չթույլատրված արարք կատարած յուրաքանչյուր ոք բացահայտվի և քրեական օրենքով նախատեսված դեպքերում և սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով պատասխանատվության ենթարկվի.
2) ոչ մի անմեղ անձ հանցանքի կատարման մեջ չկասկածվի, չմեղադրվի և չդատապարտվի.
3) ոչ ոք անօրինական և կամ առանց անհրաժեշտության չենթարկվի դատավարական հարկադրանքի միջոցների, պատժի, իրավունքների և ազատությունների այլ սահմանափակման:
Օրինականության սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը, դատարանը, ինչպես նաև քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձինք պարտավոր են պահպանել Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությունը, սույն օրենսգիրքը և մյուս օրենքները:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն.
<<1. Յուրաքանչյուր ոք ունի արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ, անկախ և անկողմնակալ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում իր շահերին առնչվող քրեական գործի քննության իրավունք…
…3. Քրեական հետապնդում իրականացնող մարմինը պարտավոր է ձեռնարկել սույն օրենսգրքով նախատեսված բոլոր միջոցառումները` գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման համար, պարզել ինչպես կասկածյալի և մեղադրյալի մեղավորությունը հիմնավորող, այնպես էլ նրանց արդարացնող, ինչպես նաև նրանց պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
4. Կասկածյալի, մեղադրյալի և նրանց պաշտպանի հայտարարություններն իրենց անմեղության, կասկածյալին կամ մեղադրյալին արդարացնող, իրենց պատասխանատվությունը մեղմացնող ապացույցների առկայության մասին, ինչպես նաև քրեական դատավարության ընթացքում օրինականության խախտումների վերաբերյալ բողոքները պետք է մանրակրկիտ ստուգի քրեական վարույթն իրականացնող մարմինը>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 23-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` դատարանը հանդես չի գալիս մեղադրանքի կամ պաշտպանության կողմում և արտահայտում է իրավունքի շահերը:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ, նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` քրեական դատավարությունում ոչ մի ապացույց նախապես հաստատված ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը չպետք է կանխակալ մոտեցում ցուցաբերեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան` մինչև դրանց հետազոտումը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ապացուցումը գործի օրինական, հիմնավորված և արդարացի լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներ բացահայտելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի համաձայն` գործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` ձեռք բերված ապացույցի վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրներն ստուգելու միջոցով:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն` յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` հետաքննության մարմնի աշխատակիցը, քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`
1) ապացուցված է արդյոք արարքը, որի կատարման մեջ մեղադրվում է ամբաստանյալը.
2) այդ արարքը համապատասխանում է արդյոք քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի նորմերի հատկանիշներին.
3) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի կողմից այդ արարքը կատարելը.
4) ապացուցված է արդյոք ամբաստանյալի մեղավորությունը տվյալ հանցանքը կատարելու մեջ և, եթե այո, ապա քրեական օրենսգրքի որ հոդվածով, մասով, կետով է նախատեսված այն ….
….6) ենթակա է արդյոք պատժի ամբաստանյալն իր կատարած հանցանքի համար.
7) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի ամբաստանյալի նկատմամբ.
8) ամբաստանյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը …>>:
Առաջին ատյանի դատարանում ամբաստանյալներ Ռոզա Դանիելյանը և Յուսիֆ Դանիելյանն առաջադրված մեղադրանքում իրենց մեղավոր են ճանաչել մասնակի:
Առաջին ատյանի դատարանը, վերլուծելով ամբաստանյալներ Յուսիֆ Դանիելյանի և Ռոզա Դանիելյանի ցուցմունքները, համադրելով դրանք քրեական գործի դատական քննությամբ ձեռք բերված և հետազոտված ապացույցների հետ, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, իրենց համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, գտել է, որ ամբաստանյալներին առաջադրված մեղադրանքը հաստատվում, հիմնավորվում է պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտված և դատական ակտում շարադրված հետևյալ ապացույցներով.
Տուժող Վլադիմիր Քոչարովի նախաքննական ցուցմունքներով, վկաներ Էմիլ Ավանեսովի, Գեննադի Գևորգյանի, Մերի Ռոստոմյանի, Ռոմանոս Ասատրյանի դատաքննական ցուցմունքներով, Արտակ Նիկողոսյանի, Ստեփան Կադիմյանի նախաքննական ցուցմունքներով, կրկնակի դատամշակութաբանական փորձագետի եզրակացությամբ, դատամշակութաբանական փորձաքննության թիվ 02741, համալիր դատաձեռագրաբանական, դատամշակութաբանական, նյութագիտական և դատակենսաբանական փորձաքննության թիվ 13-4141 եզրակացություններով, իրեղեն ապացույց ճանաչված կեղծված 17 նկարներով, որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված, ՀՀ նկարիչների միությունից առգրավված մեղադրյալ Յուսիֆ Դանիելյանի անձնական գործով, որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված, Էմիլ Ավանեսովի կողմից ներկայացված անստորագիր <<Առափ Կիսլովոդսկ>> կոչվող նկարի լուսանկարով, որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված և զննված, ամբաստանյալներ Ռոզա և Յուսիֆ Դանիելյանների` Երևան քաղաքի Նոր Արեշ 40-րդ փողոցի թիվ 21 տան խուզարկությամբ առգրավված, ստվարաթղթերի և թղթերի վրա նկարված թվով 21 նկարներով, ստվարաթղթի վրա ամրացված փայլաթիթեղի վրա պատկերված սրբապատկերով, Յուսիֆ Դանիելյանի` ՀՀ նկարիչների միության թիվ 1089 վկայականով, նկարչական ալբոմում նկարված չորս նկարներով, հեռախոսահամարներ և գրառումներ պարունակող տետրերով, բլոկնոտներով և թղթերով, <<Иосиф Даниелян, Художник>> գրառմամբ այցեքարտերով և թղթերի վրա տպագրական եղանակով պատկերված յոթ գունավոր նկարներով, որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված <<Օրանժ Արմենիա>>, <<ԱրմենՏել>>, <<Ղ-Տելեկոմ>> ՓԲ ընկերություններից ստացված հեռախոսային մուտքային և ելքային զանգերի վերծանումներն ամրագրող լազերային սկավառակներով, խուզարկություն կատարելու մասին արձանագրությամբ:
Առաջին ատյանի դատարանը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի դրույթներին համապատասխան, հետազոտելով և գնահատելով ապացույցներն իրենց վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից` հիմնված ներքին համոզմամբ, հանգել է հետևության, որ ամբաստանյալներ Յուսիֆ Դանիելյանի և Ռոզա Դանիելյանի մեղավորությունը` խարդախության եղանակով ուրիշի գույքի առանձնապես խոշոր չափերով հափշտակության մեջ` նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, ապացուցված է: Վերոհիշյալ հանցանքի կատարման համար ամբաստանյալները ենթակա են քրեական պատասխանատվության և պատժի:
Քննության առնելով պաշտպանի վերաքննիչ բողոքի պատճառաբանություններն առ այն, որ Առաջին ատյանի դատարանը չի հիմնավորել ամբաստանյալներ Յուսիֆ Դանիելյանի և Ռոզա Դանիելյանի արարքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմի առկայությունը, վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի178-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1. Խարդախությունը՝ խաբեության կամ վստահությունը չարաշահելու եղանակով ուրիշի գույքի զգալի չափերով հափշտակությունը կամ ուրիշի գույքի նկատմամբ իրավունք ձեռք բերելը՝(…)
(…) 3. Խարդախությունը, որը կատարվել է՝
1) առանձնապես խոշոր չափերով,
(…)
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ չորսից ութ տարի ժամկետով՝ գույքի բռնագրավմամբ կամ առանց դրա>>:
Խարդախության հանցակազմի քրեաիրավական բնութագիրը ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից վերլուծության է ենթարկվել Լիա Ավետիսյանի գործով 2011 թվականի փետրվարի 24-ի թիվ ԵԿԴ/0176/01/09, Վարդան Մաթևոսյանի գործով 2012 թվականի հունիսի 08-ի թիվ ԵՇԴ/0037/01/11 որոշումների մեջ:
Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. <<(…) Թեև խարդախության պարագայում առկա է գույքի սեփականատիրոջ կողմից հանցագործին գույքը կամ դրա նկատմամբ իրավունքները փոխանցելու կամային ակտ, սակայն գույքը կամ դրա նկատմամբ իրավունքները փոխանցելու ակտի կամային բնույթը սեփականատիրոջ գիտակցության և կամքի վրա հանցագործի ունեցած ներգործության հետևանք է: Այս կապակցությամբ էական նշանակություն կարող է ունենալ թե գույքն ուրիշին հանձնելու գործում ով է նախաձեռնություն դրսևորել: Արդյոք գույքը կամ գույքի նկատմամբ իրավունքները հանձնելու տուժողի մտադրությունն առաջացել է հանցավորի կողմից նրան համոզելու և հորդորելու արդյունքում:
(…) Խարդախության միջոցով ուրիշի գույքը հափշտակելու ուղղակի դիտավորության և գույքը հափշտակելու շահադիտական նպատակի առկայության կամ բացակայության մասին դատարանի հետևությունները պետք է հիմնված լինեն գործով ձեռք բերված ապացույցների համակցության վրա:
Նշված ապացույցների գնահատման արդյունքում դատարանը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հաստատված համարի, որ անձն ի սկզբանե նպատակ է ունեցել խարդախության միջոցով հափշտակել ուրիշի գույքը, և եթե ապացուցվի, որ ունեցել է, ապա խարդախության հանցակազմն առկա է>>:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Յուսիֆ և Ռոզա Դանիելյաններին մեղսագրված արարքը գործի նյութերով հիմնավորված է: Առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ հիմնավորմամբ գտել է, որ Յուսիֆ Դանիելյանը նախնական համաձայնության է եկել իր կնոջ` Ռոզա Դանիելյանի հետ` խարդախությամբ առանձնապես խոշոր չափերով գումար հափշտակելու, այն է` գեղանկարչության բնագավառում իր մասնագիտական գիտելիքների օգտագործմամբ անհայտ նկարիչների` առանց հեղինակային տվյալների և ստորագրությունների նկարների դիմերեսներին և դարձերեսներին կեղծելով նշել հայտնի նկարիչների ստորագրություններ և հեղինակային տվյալներ ու դրանք բարձր արժեքով վաճառել` որպես ճանաչված նկարիչների աշխատանքներ: Իսկ Ռոզա Դանիելյանը հնաոճ իրերի առուվաճառքով զբաղվող Վլադիմիր Քոչարովի վստահությունը չարաշահելու եղանակով Յուսիֆ Դանիելյանի կողմից կեղծված նկարները ներկայացնելով որպես ճանաչված նկարիչների թանկարժեք աշխատանքներ, դրանք վաճառել է Վլադիմիր Քոչարովին, որից 16 նկարի դիմաց ստացել է 8.520.816 դրամին համարժեք 22.800 դոլար և խարդախությամբ հափշտակել:
Այս կապակցությամբ պաշտպանի վերաքննիչ բողոքի պատճառաբանությունները` ամբաստանյալներին մեղսագրված արարքի փաստական տվյալների նկարագրության` այդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին չհամապատասխանելու վերաբերյալ, անհիմն են, չեն բխում քրեական գործի տվյալներից:
Ինչ վերաբերում է պաշտպանի վերաքննիչ բողոքի պատճառաբանություններին այն մասին, որ Առաջին ատյանի դատարանը որպես ամբաստանյալների մեղքը հաստատող ապացույց է դիտել նաև վկաներ Էմիլ Ավանեսովի, Գեննադի Գևորգյանի, Մերի Ռոստոմյանի, Ռոմանոս Ասատրյանի, Արտակ Նիկողոսյանի, Ստեփան Կադիմյանի ցուցմունքները, որոնք չեն պարունակում Ռոզա և Յուսիֆ Դանիելյանների մեղքը հաստատող ապացույցներ, ապա վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` քրեական գործով ապացույցներ են ցանկացած փաստական տվյալներ, որոնց հիման վրա օրենքով որոշված կարգով հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը, դատարանը պարզում են քրեական օրենսգրքով նախատեսված արարքի առկայությունը կամ բացակայությունը, այդ արարքը կասկածյալի կամ մեղադրյալի կողմից կատարելը կամ չկատարելը և մեղադրյալի մեղավորությունը կամ անմեղությունը, ինչպես նաև գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներ:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն` միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում`
1. դեպքը և հանգամանքները/կատարման ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն/.
2. կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3. հանցագործության` քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4. անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կաատրելու մեջ.
5. քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները.
6. այն հանգամանքները, որոնցով դատավարության մասնակիցը կամ քրեական դատավարությանը մասնակցող այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրենքով:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ պաշտպանության կողմի նշած ապացույցները, քրեական գործով ձեռք բերված մյուս ապացույցների հետ համակցությամբ, հիմնավորում են ամբաստանյալներին մեղսագրվող արարքը:
Անդրադառնալով պաշտպանի վերաքննիչ բողոքի փաստարկին առ այն, որ դատարանն անտեսել է, որ իբրև թե խաբված լինելու հանգամանքը հաստատել է միայն գործի ելքով շահագրգռված տուժողը և տուժողի ցուցմունքից բացի չկան այլ, անկողմնակալ ապացույցներ, վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Տիգրան Մարտիրոսյանի վերաբերյալ գործով 2014 թվականի մայիսի 31-ի թիվ ԵՇԴ/0121/01/12 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. <<(…) Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ`
ա) տուժողի ցուցմունքն օրենքով նախատեսված ապացույցի տեսակ է (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետ),
բ) տուժողի համար օրենքով սահմանված է իրեն հայտնի ամեն ինչ պատմելու պարտականություն (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 210-րդ հոդված, 206-րդ հոդվածի 4-րդ մաս),
գ) հարցաքննությունից առաջ տուժողը նախազգուշացվում է ցուցմունքներ տալուց հրաժարվելու կամ խուսափելու, սուտ ցուցմունքներ տալու համար սահմանված քրեական պատասխանատվության մասին (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 210-րդ հոդված, 206-րդ հոդվածի 4-րդ մաս, 343-րդ հոդված, 339-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետ):
Տուժողն այն անձն է, ում քրեական օրենսգրքով չթույլատրված արարքով անմիջականորեն պատճառվել է կամ այդ արարքը կատարելն ավարտվելու դեպքում կարող էր պատճառվել բարոյական, ֆիզիկական կամ գույքային վնաս (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 58-րդ հոդվածի 1-ին մաս): Նա քրեական դատավարությանը մասնակցում է որպես մեղադրանքի կողմի սուբյեկտ և գործով օժտված է սեփական շահերով, որոնց ապահովման համար սահմանված են տուժողի մի շարք դատավարական իրավունքներ և պարտականություններ (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 59-րդ հոդված), որոնցից է նաև ցուցմունք տալու իրավունքը և պարտականությունը:
Հետևաբար տուժողի ցուցմունքն իր բնույթով ոչ միայն ապացույցի ինքնուրույն տեսակ է, այլև վերջինիս իրավունքների և շահերի պաշտպանության միջոց: Ընդ որում, վերջին հանգամանքն ինքնին չի նսեմացնում տուժողի ցուցմունքի՝ որպես ապացույցի հատկանիշները (ապացուցողական ուժ, հավաստիություն): Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը հիմք է ընդունում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 2-րդ մասի ուղղակի պահանջը, որի համաձայն` <<(...) Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը չպետք է կանխակալ մոտեցում ցուցաբերեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան` մինչև դրանց հետազոտումը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում>>:
Վերոգրյալով պայմանավորված՝ օրենսդիրը, տուժողի ցուցմունքը նախատեսելով որպես ապացույցի ինքնուրույն տեսակ, հաշվի առնելով դրա անձնային բնույթի ապացույց լինելու հատկանիշը, նախատեսել է նաև դրա հավաստիությունն ապահովելու լրացուցիչ երաշխիք (...)>>:
Տուժող Վլադիմիր Քոչարովի ցուցմունքները բովանդակում են փաստական տվյալներ առ այն, որ 2010-2011 թվականներն ընկած ժամանակահատվածում 16 նկար է գնել Ռոզա Դանիելյանից, որոնց համար վճարել է 22.800 ԱՄՆ դոլար, որոնցից 4-ը` փորձագետի եզրակացության համաձայն` կեղծ են եղել: Բացի այդ, տուժող Վլադիմիր Քոչարովն իր ցուցմունքները պնդել է նաև ամբաստանյալ Ռոզա Դանիելյանի հետ առերես հարցաքննության ժամանակ:
Ինչ վերաբերում է պաշտպանի միջնորդությանը` Վ.Քոչարովի կողմից արտահանված նկարների փաստաթղթային հիմքերը ստանալու համար ՀՀ ֆինանսների նախարարություն հարցում ուղարկելու վերաբերյալ, ապա վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը գործող օրենսդրության շրջանակներում քննության է առել պաշտպանության կողմի միջնորդությունը և կայացրել` որոշում:
Այսպիսով, վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, պահպանելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124-127-րդ հոդվածների դրույթները, դատավճռում շարադրված ապացույցները ենթարկելով բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` հանգել է ճիշտ հետևության, որ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ բավարար են ամբաստանյալներ Յուսիֆ և Ռոզա Դանիելյաններին առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորված համարելու համար:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ պաշտպանի վերաքննիչ բողոքի պատճառաբանությունները չեն կարող հիմք հանդիսանալ սույն գործի շրջանակներում դատավճիռը բեկանելու և ամբաստանյալների նկատմամբ արդարացման դատական ակտ կայացնելու համար:
Քննության առնելով պաշտպանի վերաքննիչ բողոքի պատճառաբանությունները` Յուսիֆ Դանիելյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պատիժ նշանակելու, ինչպես նաև տուժողի իրավահաջորդի և նրա ներկայացուցչի վերաքննիչ բողոքի փաստարկները` Ռոզա Դանիելյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառումն անթույլատրելի ճանաչելու վերաբերյալ, վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժն արդարացի է, եթե համապատասխանում է հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար է անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով նույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվող պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
Պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասը սահմանում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալներ Յուսիֆ Դանիելյանի և Ռոզա Դանիելյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով սահմանված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով` բավարար չափով ստուգման և գնահատության է ենթարկել կատարած հանցանքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, ամբաստանյալների անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում` պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները` նախկինում դատված չլինելը, դրական բնութագրվելը, 5000 ԱՄՆ դոլարի չափով տուժողին պատճառված գույքային վնասը հատուցելը, Յուսիֆ Դանիելյանը ֆիզիկապես վատառողջ է` տառապում է սրտի հիվանդությամբ, Ռոզա Դանիելյանն ունի փախստականի կարգավիճակ, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, ամբաստանյալների նկատմամբ նշանակել է պատիժ` ազատազրկման ձևով:
Միևնույն ժամանակ, Առաջին ատյանի դատարանը, քննարկելով Ռոզա Դանիելյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցը, հանգել է հետևության, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին:
Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով Յուսիֆ Դանիելյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հնարավորության և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակների իրացվելիության հարցերը, գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
Վերաքննիչ դատարանը նաև գտնում է, որ Ռոզա Դանիելյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը, համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ, 70-րդ հոդվածներով ամրագրված քրեական պատժի արդարացիության, նպատակների, պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների, պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ իրավադրույթներին, և կարող է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված պատժի նպատակները:
Քննության առնելով տուժողի իրավահաջորդի և նրա ներկայացուցչի վերաքննիչ բողոքի պատճառաբանությունները` քաղաքացիական հայցի վերաբերյալ, վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, քաղաքացիական հայցն առանց քննության թողնելով, դատական սխալ թույլ չի տվել հետևյալ պատճառաբանությամբ:
Առաջին ատյանի դատարանը նկատի ունենալով, որ քաղաքացիական հայցվորի կողմից քաղաքացիական հայցի չափը վերջնականապես ճշգրտված չէ, գտել է, որ այն պետք է թողնել առանց քննության` քաղաքացիական դատավարության կարգով լուծելու համար:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 154-րդ հոդվածի համաձայն`
1. Քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցը հարուցվում, ապացուցվում և լուծվում է uույն oրենuգրքի դրույթներով uահմանված կանոններով:
2. Քաղաքացիական դատավարական oրենuդրության նորմերի կիրառումը թույլատրվում է, եթե դրանք չեն հակաuում քրեական դատավարության oրենuգրքին, և քաղաքացիական հայցով վարույթի համար անհրաժեշտ են կանոններ, որոնք նախատեuված չեն uույն oրենuգրքով:
3. Քաղաքացիական հայցով որոշումն ընդունվում է քաղաքացիական oրենuդրության նորմերին համապատաuխան:
Ըստ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 158-րդ հոդվածի`
1. Քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայց կարող է հարուցվել յուրաքանչյուր պահի` uկuած քրեական գործի հարուցումից մինչև դատավճիռ կայացնելու համար դատարանի հեռանալը խորհրդակցական uենյակ:
2. Քաղաքացիական հայց հարուցվում է կաuկածյալի, մեղադրյալի կամ նրա դեմ, ում վրա կարող է գույքային պատաuխանատվություն դրվել մեղադրյալի գործողությունների համար:
3. Հայցադիմումում նշվում է, թե որ քրեական գործով, ով, ում, ինչի հիման վրա և ինչ չափով է հարուցում քաղաքացիական հայց, ինչպեu նաև պետք է բովանդակի խնդրանք` վնաuի հատուցման համար կոնկրետ դրամական գումարի և գույքի բռնագանձման մաuին:
Ըստ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 367-րդ հոդվածի` դատավճիռ կայացնելիս դատարանը, ելնելով քաղաքացիական հայցի հիմքերի ու չափի ապացուցված լինելու հանգամանքից, հարուցված հայցը բավարարում է լրիվ կամ մասնակիորեն, կամ մերժում է դրա բավարարումը, կամ այն թողնում է առանց քննության:
ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 1058-րդ հոդվածը սահմանում է վնասի հատուցման համար պատասխանատվության ընդհանուր հիմքերը:
Նույն հոդվածի 1-ին կետի համաձայն` քաղաքացու անձին կամ գույքին, ինչպես նաև իրավաբանական անձի գույքին պատճառված վնասը լրիվ ծավալով ենթակա է հատուցման այն պատճառած անձի կողմից: Վնասի հատուցման պարտականությունն օրենքով կարող է դրվել վնաս չպատճառած անձի վրա:
Այսպիսով` քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի քննության հիմքում ընկած է միասնական իրավաբանական փաստը` հանցագործությունը, որի կատարման համար անձը ենթարկվում է ինչպես քրեական, այնպես էլ քաղաքացիաիրավական պատասխանատվության այն դեպքերում, երբ առկա է հանցագործությամբ պատճառված գույքային վնաս: Դատարանը, ապացուցված համարելով մեղադրյալի մեղքը կատարված հանցագործության մեջ, ինչպես նաև պատճառական կապը հանցավոր արարքի և հասցված վնասի միջև, քաղհայցի հարցը լուծում է` գնահատելով պատշաճ կերպով ներկայացրած հայցադիմումի հիմքերի ու չափի ապացուցված լինելու հանգամանքը: Քաղաքացիական հայցով որոշումն ընդունվում է քաղաքացիական oրենuդրության նորմերին համապատաuխան:
Ա.Մկրտչյանի գործով որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ <<(…) քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի առարկան է կազմում հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը, որի հատուցման մասին պահանջը հայցվորը ներկայացնում է մեղադրյալին կամ նրա գործողությունների համար պատասխանատվություն կրող անձին: Քաղաքացիական հայցի առարկայի որոշման համար անհրաժեշտ է, որպեսզի վնասն անմիջականորեն հանցագործությամբ պատճառված լինի: (…)>> /Ավետիս Մկրտչյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի թիվ ՎԲ-150/07 որոշում/:
Վերաքննիչ դատարանը ելնելով տուժողի իրավահաջորդի ներկայացուցիչ Արմեն Ֆերոյանի հայցի լրիվ և բազմակողմանի քննությունն ապահովելու անհրաժեշտությունից՝ գտնում է, որ ներկայացված հայցը պետք է քննարկման առարկա դարձվի ոչ թե քրեական դատավարության, այլ քաղաքացիական դատավարության շրջանակներում օրենքով սահմանված կարգով դիմելու դեպքում:
Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ քրեական գործի քննության ընթացքում նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի խախտումներ թույլ չեն տրվել, պահպանվել են ապացույցների հավաքման, ստուգման և գնահատության վերաբերյալ ՀՀ քրեադատավարական օրենսդրությամբ սահմանված ընթացակարգերը, ամբաստանյալների կողմից իրենց մեղսագրված արարքը կատարելը և նրանց մեղքը հիմնավորվում է քրեական գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ սույն գործի շրջանակներում վերաքննիչ բողոքները բավարարելու և դատավճիռը բեկանելու հիմքեր չկան:
Քննության առնելով վերը նշված բոլոր հանգամանքներն իրենց համակցության մեջ, վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը պետք է թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ վերաքննիչ բողոքներն` առանց բավարարման:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-394-րդ, 402-րդ, 418-րդ հոդվածներով` ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Տուժողի իրավահաջորդ Վիգեն Քոչարյանի, նրա ներկայացուցիչ Արմեն Ֆերոյանի, ամբաստանյալներ Յուսիֆ Դանիելյանի և Ռոզա Դանիելյանի շահերի պաշտպան Հունան Բաբայանի վերաքննիչ բողոքները մերժել:
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի դեկտեմբերի 22-ի դատավճիռը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի` Յուսիֆ Սերգեյի Դանիելյանի և Ռոզա Պետրոսի Դանիելյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, թողնել օրինական ուժի մեջ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ
Իսկականի հետ ճիշտ է`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ս. ՉԻՉՈՅԱՆ