Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ

Հ Ա Ն Ո Ւ Ն Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ Ո Ւ Թ Յ Ա Ն

14.11.2014թ. քաղաք Երևան
ԳՈՐԾ Հ.-ԵԱՔԴ/0061/01/14

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ՝

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Մ.ԱՐՂԱՄԱՆՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ա.ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻ
Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ Ի

ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆԻ

ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`

ՄԵՂԱԴՐՈՂ` Է.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ` Գ.ՄԱԼԽԱՍՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ` Գ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ

դռնբաց դատական նիստում պաշտպան Գ.Մալխասյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Գոռ Վարուժանի Գրիգորյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 175-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և մյուսի

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1.Գործի փաստական հանգամանքներն ու դատավարական ընթացքը

Գոռ Գրիգորյանը ավազակային հարձակմամբ ուրիշի գույքի հափշտակություն կատարելու շուրջ նախնական համաձայնության գալով Հայկ Կարապետյանի հետ, 2014 թվականի մարտի 28-ին ժամը 05.30-ի սահմաններում իր կողմից շահագործվող <<Օպել>> մակնիշի 34 OD 355 համարանիշի տաքսի ավտոմեքենայով Երևան քաղաքի Մաշտոցի պողոտայից որպես ուղևոր վերցրել են ԱՄՆ քաղաքացի Ալեքս Իգիդբաշյանին և ուղևորվել դեպի Բաղրամյան-Դեմիրճյան փողոցների խաչմերուկ, որտեղ Հայկ Կարապետյանը, նախնական պայմանավորվածության համաձայն, կյանքի և առողջության համար վտանգավոր բռնություն գործադրելու սպառնալիքով, այն է՝ ձախ ձեռքով հետևից բռնել է Ալեքս Իգիդբաշյանի պարանոցը և պտուտակահան է մոտեցրել վերջինիս պարանոցին, ասելով` <<Հանգիստ, հանգիստ>>։ Դրանից Ալեքս Իգիդբաշյանը վախեցել է՝ մտածելով, որ կարող են իրեն սպանել։ Այդ ամենը նկատելով Գոռ Գրիգորյանը քմծիծաղ է տվել և նրանից գումար պահանջել։ Սպառնալիքների ազդեցության տակ` Ալեքս Իգիդբաշյանը ցույց է տվել դրամապանակի պարունակությունը, որտեղ եղել է մեկ հատ հազար անվանական արժեքի, մեկ հատ քսան հազար ՀՀ դրամ անվանական արժեքի թղթադրամները, մեկ հատ բանկային քարտ և մեկ հատ գնումների համար նախատեսված քարտ։ Գոռ Գրիգորյանը դրամապանակից վերցրել է քսան հազար անվանական արժեքի թղթադրամը, նաև բանկային քարտը և Ալեքս Իգիդբաշյանից պահանջել քարտի կոդը, որը վերջինս հայտնել է նրան, միաժամանակ ասել, որ քարտում գումար չկա։ Դրանից հետո Գոռ Գրիգորյանը Սեբաստիա փողոցում գտնվող բանկոմատի միջոցով ստուգել է բանկային քարտի պարունակությանը, սակայն, համոզվելով, որ դրանում գումար չկա, այն վերադարձրել է Ալեքս Իգիդբաշյաին։ Բանկային քարտի և դրա պարունակության ստուգման վայրի վերաբերյալ Ալեքս Իգիդբաշյանը իմացել է բջջային հեռախոսի միջոցով՝ իտերնետային հատուկ կայքէջով։ Հիշյալ վայրից Ալեքս Իգիդբաշյանին տարել են Կիևյան և Օրբելի վաղոցների խաչմերուկ, որտեղ ինչ-որ կտորով Հայկ Կարապետյանը փակել է ավտոմեքենայի հետևի համարանիշը, որպեսզի Ալեքս Իգիդբաշյանը այն չնկատի, վերջինիս վերադարձրել են նրա պայուսակը, որի մեջ եղել է համակարգիչ, իսկ Գոռ Գրիգորյանը Ալեքս Իգիդբաշյանից հարցրել է նրա բջջային հեռախոսահամարը, որը գրանցել է իր բջջային հեռախոսում և տվել կյանքի համար վտանգավոր բռնություն գործադրելու սպառնալիք՝ ասելով որ ոստիկանություն դիմելու դեպքում կսպանի նրան։ Ամբողջ ճանապարհի ընթացքում Հայկ Կարապետյանը ձախ ձեռքով բռնել է Ալեքս Իգիդբաշյանի պարանոցը՝ աջ ձեռքով վերջինիս պարանոցին հպած պահելով պտուտակահանը։
Վերոգրյալ հանցանքի համար Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի արագացված դատաքննության արդյունքում 2014թ-ի օգոստոսի 13-ին կայացված դատավճռով Գոռ Գրիգորյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 175-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և դատապարտվել ազատազրկման 6 տարի ժամկետով` առանց գույքի բռնագրավման:
Նրա նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը թողնվել է անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը` պատժի սկիզբը հաշվելով 2014 թվականի մարտի 31-ից:
Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի նույն դատավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 175-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով մեղավոր է ճանաչվել և 6 տարի ժամկետով ազատազրկման դատապարտվել նաև Հայկ Կարապետյանը, որի առումով սակայն վերաքննիչ բողոք չի ներկայացվել:



Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկներն ու պահանջները

Պաշտպան Գ.Մալխասյանը վերաքննիչ բողոք է բերել Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2014 թվականի օգոստոսի 13-ի դատավճռի դեմ` միջնորդելով պատժի մասով բեկանել և փոփոխել այն, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառմամբ Գոռ Գրիգորյանի նկատմամբ նշանակել հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատժի նվազագույն չափից ավելի ցածր պատիժ կամ ավելի մեղմ պատժատեսակ, կամ կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը և սահմանել փորձաշրջան:
Իր վերաքննիչ բողոքը պաշտպան Գ.Մալխասյանը մասնավորապես պատճառաբանել է հետևյալով:
<<(…) Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը թույլ է տվել նյութական իրավունքի նորմերի խախտումներ, որի արդյունքում Գոռ Գրիգորյանի նկատմամբ կայացվել է անարդարացի դատական ակտ մասնավորապես դատարանի նշանակած պատիժը չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին։
1. դատարանը խախտել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջները, որոնց վերլուծությունից երևում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքն ամրագրած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի բովանդակությունից։ Մասնավորապես, նշված հոդվածի այն պահանջից, ըստ որի հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 48-րդ հոդվածների վերաբերյալ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել ՎԲ-50/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԱՎԴ2/0059/01/08 որոշումներում)։
Չի կիրառել կիրառման ենթակա ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերը, որոնց համաձայն՝ մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ պետք է նշանակվի արդարացի պատիժ այլ կերպ պատիժ նշանակելիս դատարանը ղեկավարվում է օրինականության, արդարության, պատժի անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներով։
Նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության վտանգավորության աստիճանին և բնույթին։ Պատիժն արդարացի է, եթե այն նշանակելիս դատարանը ճիշտ է գնահատել գործի հանգամանքները և կիրառել է պատժի անհատականացման սկզբունքը։
Այդ սկզբունքի կիրառումն անհրաժեշտ է, քանի որ պատժի տեսակը և չափն ընտրելիս դատարանը պետք է համոզվի, որ դրանով կհասնի պատժի նպատակին, այն է ուղղի հանցանք կատարած անձին և կանխի հանցագործությունը, ինչպես նաև վերականգնի սոցիալական արդարությունը։
Դատական ակտը արդարացի չէ, չի համապատասխանում հանցանքի ծանրությանը և հանցավորի անձնավորությանը։ Թեև դատարանը կայացված դատական ակտում նշել է, որ որպես Գոռ Գրիգորյանի անձը դրական բնութագրող, նրա պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ հաշվի է առնում այն, «նա ընդունել է մեղքը և անկեղծորեն զղջացել կատարած արարքի համար, նախկինում դատված չէ, բնութագրվում է դրական, վատառողջ է, տառապում է երևանյան հիվանդությամբ, կամովին և ամբողջությամբ հատուցել է տուժողին պատճառված վնասը» իսկ «պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ դատարանը չի արձանագրել» սակայն դա կրում է ֆորմալ բնույթ, դատարանը ամբողջությամբ չի արձանագրել Գոռ Գրիգորյանի անձը բնութագրող տվյալները և պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքերը և դատարանը չի ղեկավարվել վերը նշված սկզբունք-նորմերի պահանջներով և իր իսկ դատական ակտում մեջբերված վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշմամբ։ Քանի որ, եթե դատարանն իրականում հաշվի առներ նշված հանգամանքները, ապա նման անարդարացի դատական ակտ չէր կայացնի, քանի որ նրա անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, ինչպես նաև պաշտպանական ճառում բերված հիմնավորումները պետք է կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածով և 70-րդ հոդվածով սահմանված կանոները։
Մինչդեռ.
2. Դատարանը չի կիրառել և դատական ակտում ընդհանրապես չի անդրադարձել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառման հնարավորությանը։ Մինչդեռ ինչպես նշվեց պաշտպանական ճառում հիմնավորումներ էին ներկայացվել, որ Գոռ Գրիգորյանի նկատմամբ կիրառելի է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածով նախատեսված օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելու կանոնը(…):
Գտնում եմ, որ առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել նյութական և դատավարական նորմերի խախտումները չքնարկելով և Գոռ Գրիգորյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի կիրառմամբ օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ չնշանակելով։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը օրենքով նախատեսվածից մեղմ պատիժ նշանակելու վերաբերյալ իրավական դիրքորոշում է հայտնել Ն.Հովսեփյանի վերաբերյալ 27.08.2010թ. թիվ-ՏԴ/0094/01/09 որոշմամբ՝ արձանագրելով որ «ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված՝ պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների լույսի ներքո վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում ամրագրված պատժի նպատակները՝ վճռաբեկ դատարանը իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ «(...) Պատիժ նշանակելիս հանցավորի նկատմամբ անհատական մոտեցումն անհրաժեշտ է, որպեսզի դատարանը պատժի տեսակն ու չափը ընտրելիս համոզվի, որ դրանով կհասնի պատժի նպատակներին։ (...)» (Վճռաբեկ դատարանի մի շարք որոշումների թվում տես, օրինակ, Հարություն Հաբեշյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի օգոստոս 30-ի թիվ ՎԲ-145/07 որոշումը, Վաչիկ Մնացականյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2008 թվականի մայիսի 23-ի թիվ ՎԲ-25/08 որոշումը և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի մի շարք այլ որոշումներ)(…):
(…)Դատարանը չի կիրառել կիրառման ենթակա ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերը, համաձայն որոնց
«1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին։
2.Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող հանգամանքները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները»։
Օրենսդիրը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով ամրագրված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու ինստիտուտը սահմանելով, չի նախատեսել որևէ սահմանափակում հանցագործության տեսակի, արարքի վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, ինչպես նաև անձանց շրջանակի վերաբերյալ, ինչն ենթադրում է որ դրանք պետք է գնահատել և հաշվի առնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, համաձայն որի պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունր, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները, ինչը որ դատարանը չի կատարել։
Գործող քրեական օրենսգիրքը դատարանին հնարավորություն է տալիս, անհրաժեշտ հիմքերի առկայության պայմաններում, մարդասիրական վերաբերմունք դրսևորել հանցանք կատարած անձի նկատմամբ, այն է պատիժը պայմանականորեն չկիրառել, նշանակել փորձաշրջան՝ դնելով նրա վրա որոշակի պարտականություններ։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը պատժի նպատակներին՝ սոցիալական արդարության վերականգնման, պատժի ենթարկված անձի ուղղման հասնելու վերաբերյալ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել իր մի շարք նախադեպային որոշումներում, մասնավորապես՝ Ալեքսան Երեմի Սարգսյանի վերաբերյալ գործով 2009 թվականի հունիսի 2-ի թիվ ՀՅՔՐԴ3/0109/01/08 որոշմամբ վճռաբեկ դատարանը նշել է՝ «Պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։
Հանցակազմի սահմաններից դուրս գտնվելով, դրանք բնութագրում են ինչպես կատարված հանցագործությունը այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը, հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին համապատասխանաբար բարձրացնելով կամ իջեցնելով այն։ Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցր լուծելիս։
(...) նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը։
(...) Օրենսդիրը պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմք է համարում դատարանի համոզվածությունը, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց որոշակի պատժատեսակները ռեալ կրելու»:
Վճռաբեկ դատարանը նմանատիպ մոտեցում է արտահայտել նաև իր՝ ՎԲ-50/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԱՐԱԴ/0050/01/08, ԵԷԴ/0032/01/10 և մի շարք այլ որոշումներում։ Մասնավորապես Հ.Բաղդասարյանի վերաբերյալ որոշման մեջ արձանագրվել է, որ «(...) պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն առանց իրական պատիժ նշանակելու ամբաստանյալի ուղղվելու հնարավորության մասին։ Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին (...)» (տե՛ս Հուսիկ Բաղդասարյանի վերաբերյալ գործով վճռաբեկ դատարանի 2008 թվականի նոյեմբերի 28-ի թիվ ԱՎԴ2/0059/01/08 որոշումը)։ Նույնանման մոտեցում է արտահայտվել նաև վճռաբեկ դատարանի ՎԲ-50/07, ՎԲ- 192/07, ՎԲ-01/08 որոշումներում:
Համոզված եմ, որ իմ պաշտպանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով և փորձաշրջան նշանակելով հնարավոր էր հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին՝ սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը և նոր հանցագործությունների կանխմանը, ինչպես նաև ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված՝ արդարության, պատասխանատվության, անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները, մինչդեռ դատարանը դատական ակտում այս հարցով ևս ընդհանրապես չի անդրադարձել պաշտպանական կողմի միջնորդությանը նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ, որը բխել է օրենքի պահանջից, հիմնված է եղել վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներով արտահայտված իրավական դիրքորոշումների վրա(…)։>>
Վերաքննիչ դատարանի դատաքննության ընթացքում ամբաստանյալ Գ.Գրիգորյանը և պաշտպան Գ.Մալխասյանը նույն հիմքերով ու հիմնավորումներով ներկայացված վերաքննիչ բողոքը պնդեցին, մեղադրող Է.Պետրոսյանը բողոքի դեմ առարկելով` միջնորդեց առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը թողնել անփոփոխ:

Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումները

Ստուգելով գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման ու քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, վերաքննիչ բողոքում նշված հիմքերի սահմաններում վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, դատաքննության ընթացքում լսելով բողոքում ներկայացված իրենց հետևությունները հիմնավորելու մասին ամբաստանյալի և պաշտպանի պատճառաբանությունները, մեղադրողի առարկությունները, վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 13.08.2014 թվականի դատավճիռը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ պաշտպան Գարիկ Մալխասյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել, հետևյալ պատճառաբանությամբ:
Գոռ Գրիգորյանի նկատմամբ պատժի նշանակումը առաջին ատյանի դատարանը մասնավորապես պատճառաբանել է հետևյալով:
<<(...)Հանցանքի կատարման համար ամբաստանյալներ Հայկ Կարապետյանը և Գոռ Գրիգորյանը ենթակա են քրեական պատասխանատվության և պատժի, որը նրանք պետք է կրեն(…):
(…)ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 2012թ. նոյեմբերի 1-ին Սերոբ Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ՍԴ/0109/01/12 գործով արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. <<(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս:
Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն:
Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի գրեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրագրված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի:
Այնսինքն` առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է:
(…) Պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից (տես Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 14-րդ, 22-23-րդ կետերը) (…)>>:
(…)Ամբաստանյալ Գոռ Գրիգորյանի անձը բնութագրող տվյալներ, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ դատարանը հաշվի է առնում այն, որ նա ընդունել է մեղքը և անկեղծորեն զղջացել կատարած արարքի համար, նախկինում դատված չէ, բնութագրվում է դրական, վատառողջ է` տառապում է երևանյան հիվանդությամբ, կամովին և ամբողջությամբ հատուցել է տուժողին պատճառված վնասը:
Դատարանը միաժամանակ արձանագրում է, որ դեռևս նախաքննության փուլում տուժող Ալեքս Իգիդբաշյանը գրավոր դիմում է ներկայացրել, որ ամբաստանյալներից որևէ բողոք կամ պահանջ չունի:
Ամբաստանյալների պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ դատարանը չի արձանագրել(...)>>:
Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավճիռը պատճառաբանված ու հիմնավորված է գործի փաստական հանգամանքներով, ամբաստանյալի պատիժն ու պատախանատվությունը մեղմացնող հանգամանքներով, այդպիսիք ծանրացնող հանգամանքների բացակայությամբ, դատարանը պահպանելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ հոդվածների պահանջները` Գոռ Գրիգորյանի նկատմամբ նշանակել է պատիժ, որը համապատասխանում է կատարված հանցանքի բնույթին ու ամբաստանյալի անձնավորությանը:
Առաջին ատյանի դատարանի կողմից Գոռ Գրիգորյանը դատապարտվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 175-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված նվազագույն պատժի և գործի կոնկրետ հանգամանքների համատեքստում հաշվի առնելով ինչպես ամբաստանյալի դերը կատարված հանցավոր արարքում, այնպես էլ նրա անձը բնութագրող տվյալներն ու վերաքննիչ դատարանում նրա ներկայիս առողջական վատ վիճակի վերաբերյալ ներկայացված փաստաթղթերը, վերաքննիչ դատարանը գտնում է, դրանք էականորեն չեն նվազեցնում հանցանքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի հիման վրա Գ.Գրիգորյանի նկատմամբ օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելու, ինչպես նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն դատապարտելու բավարար հիմքեր առկա չեն, նշանակված պատիժը նա պետք է կրի, քանի որ դատարանի մոտ բացակայում է նաև համոզվածությունը, որ ամբաստանյալի ուղղումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու:
Գործը քննելիս և լուծելիս Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի կողմից պահպանվել են ինչպես ներպետական, այնպես էլ Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին Եվրոպական Կոնվենցիայի պահանջները, դատարանը թույլ չի տվել նաև քրեադատավարական օրենքի այնպիսի խախտումներ, որոնք ամբաստանյալ Գ.Գրիգորյանի օրենքով երաշխավորված իրավունքներից զրկելու կամ դրանցում սահմանափակելու ճանապարհով խոչընդոտել են գործի հանգամանքների բազմակողմանի, օբեկտիվ և լրիվ հետազոտմանը, ազդել կամ կարող էին ազդել գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա:
Այսպիսով, հիմք ընդունելով նաև առաջին ատյանի դատարանի պատճառաբանությունները, գործով ձեռք բերված ապացույցների գնահատմամբ վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ ամբաստանյալ Գոռ Գրիգորյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 175-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով Երևանի Շենգավիթ վարչական շրջանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2014 թվականի օգոստոսի 13-ի դատավճիռն օրինական է ու հիմնավորված, այն բեկանելու և փոփոխելու հիմքեր չկան, հետևաբար վիճարկվող դատական ակտը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ պաշտպան Գ.Մալխասյանի վերաքննիչ բողոքը` մերժել:

Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-394 հոդվածներով վերաքննիչ քրեական դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Գոռ Վարուժանի Գրիգորյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 175-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով Երևանի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2014 թվականի օգոստոսի 13-ի դատավճիռը թողնել անփոփոխ, պաշտպան Գ.Մալխասյանի վերաքննիչ բողոքը` մերժել:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարանին` հրապարակումից մեկամսյա ժամկետում:


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ

Իսկականի հետ ճիշտ է`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ.ԱՐՂԱՄԱՆՅԱՆ