ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն
վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության
առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռ
գործ թիվ ԵԱՔԴ/0053/01/14
նախագահող դատավոր` Ա.Մկրտչյան


ՈՐՈՇՈՒՄ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ /այսուհետ նաև`
Վերաքննիչ դատարան/ ԿԱԶՄՈՎ`

նախագահող դատավոր` Գ. ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ
դատավորներ` Ե. ԴԱՐԲԻՆՅԱՆ
Ս.ՉԻՉՈՅԱՆ

քարտուղարությամբ` Ն.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ

մասնակցությամբ`
դիմող` դատախազ` Ա.ՄՆԱՑԱԿԱՆՅԱՆԻ
ամբաստանյալ` Ա.ԴԵՂՈՅԱՆԻ
պաշտպան` Վ.ԳԵՎՈՐԳՅԱՆԻ

2014 թվականի հուլիսի 30-ին Երևան քաղաքում

դռնբաց դատական նիստում վճռաբեկության կանոններով քննության առնելով Արսեն Հրաչի Դեղոյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-176-րդ հոդվածի 1-ին և 176-րդ հոդվածի 1-ին մասերով Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի /այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան/ 2014 թվականի հունիսի 13-ի դատավճռի դեմ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ա.Մնացականյանի վերաքննիչ բողոքը.
ՊԱՐԶԵՑ
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Արաբկիրի քննչական բաժնի քննիչ Գ.Աղաջանյանի 2014 թվականի փետրվարի 01-ի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-176-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել և վարույթ է ընդունվել թիվ 14107014 քրեական գործը /քրեական գործ, հատոր 1, էջ 1/:
2. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Արաբկիրի քննչական բաժնի քննիչ Գ.Աղաջանյանի 2014 թվականի փետրվարի 05-ի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել և վարույթ է ընդունվել թիվ 14108414 քրեական գործը: /քրեական գործ, հատոր 1, էջ 41/:
2. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Արաբկիրի քննչական բաժնի քննիչ Գ.Աղաջանյանի 2014 թվականի փետրվարի 08-ի որոշմամբ Ա.Դեղոյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-176-րդ հոդվածի 1-ին մասով /քրեական գործ, հատոր 1, էջ 30/:
3. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Արաբկիրի քննչական բաժնի քննիչ Գ.Աղաջանյանի 2014 թվականի փետրվարի 09-ի որոշմամբ թիվ 14108414 քրեական գործը միացվել է թիվ 14107014 քրեական գործին: /քրեական գործ, հատոր 1, էջ 56-57/:
4. Նույն քննիչի նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ Ա.Դեղոյանին առաջադրված մեղադրանքը փոփոխվել և նրան նոր մեղադրանք է առաջադրվել երկու դրվագով` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-176-րդ հոդվածի 1-ին և 176-րդ հոդվածի 1-ին մասերով: /քրեական գործ, հատոր 1, էջ 58-59/:
5. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Արաբկիրի քննչական բաժնի քննիչ Գ.Աղաջանյանի 2014 թվականի փետրվարի 09-ի որոշմամբ Ա.Դեղոյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-176-րդ հոդվածի 1-ին և 176-րդ հոդվածի 1-ին մասերով /քրեական գործ, հատոր 1, էջ 60-62/:
6. Առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի փետրվարի 09-ի որոշմամբ մեղադրյալ Ա.Դեղոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանավորումը: /քրեական գործ, հատոր 1, էջ 74-75/:
7. ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Արաբկիրի քննչական բաժնի քննիչ Գ.Աղաջանյանի 2014 թվականի ապրիլի 26-ի որոշմամբ Ա.Դեղոյանի կողմից զգալի չափի թմրանյութ պատրաստելու վերաբերյալ քրեական հետապնդում չի իրականացվել` վերջինիս արարքում հանցակազմի բացակայության հիմքով: /քրեական գործ, հատոր 1, էջ 127-129/:
8. 2014 թվականի ապրիլի 30-ին թիվ 14107014 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան, որը դատարանում ստացվել է նույն թվականի մայիսի 06-ին: /քրեական գործ, հատոր 2, էջ 1/:
9. Առաջին ատյանի դատարանի դատավոր Ա.Մկրտչյանի 2014 թվականի մայիսի 07-ի որոշմամբ թիվ 14107014 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ և նույն թվականի մայիսի 23-ին նշանակվել` դատաքննության /քրեական գործ, հատոր 2 էջ 3, 9/:
10. Առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի հունիսի 13-ի դատավճռով /քրեական գործը քննվել է արագացված քննության կարգով/ Արսեն Հրաչի Դեղոյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-176-րդ հոդվածի 1-ին և 176-րդ հոդվածի 1-ին մասերով նախատեսված հանցագործությունների կատարման մեջ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-176-րդ հոդվածի 1-ին մասով նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում երեք ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով` ազատազրկում չորս ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի կանոններով, հանցանքների համակցությամբ պատիժները մասնակիորն գումարելու միջոցով Արսեն Հրաչի Դեղոյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում վեց ամիս ժամկետով:
Պատժի սկիզբը հաշվվել է 2014 թվականի փետրվարի 09-ից:
Ա.Դեղոյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` կալանավորումը, թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Քրեական գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված 3 տուփ <<Սոլպադեին>> տեսակի դեղորայքը, 4 հատ 5 մլ ծավալով ներակիչները, 1 սրվակ <<Յոդը>>, 1 սրվակ <<Լիդոկային>> տեսակի ցավազրկողը վերադարձվել է տուժող Թագուհի Բարեգյանին:/քրեական գործ, հատոր 2, էջ 38-41/:
11. Վերաքննիչ դատարանի 2014 թվականի հուլիսի 21-ի որոշմամբ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ա.Մնացականյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և քրեական գործը նշանակվել` դատական քննության վճռաբեկության կանոններով:
12. Վերաքննիչ բողոքի գրավոր պատասխան չի ներկայացվել:
Գործի փաստական հանգամանքները
13. Նախաքննական մարմնի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-176-րդ հոդվածի 1-ին և 176-րդ հոդվածի 1-ին մասերով Արսեն Հրաչի Դեղոյանին մեղադրանք է առաջադրվել և Առաջին ատյանի դատարանը հաստատված է համարել, որ նա կողոպուտ կատարելու դիտավորությամբ, 2014 թվականի փետրվարի 1-ին` ժամը 14:30-ի սահմաններում, այցելել է Երևանի Գյուլբենկյան փողոց 24/101 հասցեում գտնվող <<Մեդառաֆարմ>> դեղատուն և պատվիրել` դեղորայքներ, որից հետո մեկ այլ դեղահաբ բերելու պահանջով շեղելով վաճառողուհու ուշադրությունը բացահայտ հափշտակել է 4710 ՀՀ դրամ արժողությամբ` <<Սոլպադեին>> տեսակի 3 տուփ դեղորայք, 1 սրվակ <<Լիդոկաին>>, 1 սրվակ յոդ, 4 հատ ներարկիչ և դիմել է փախուստի, սակայն դեղատնից դուրս գալուց անմիջապես հետո հայտնաբերվել է ոստիկանների կողմից և իր կամքից անկախ հանգամանքներով հանցագործությունը ավարտին չի հասցրել:
Բացի այդ, Արսեն Դեղոյանը կողոպուտ կատարելու դիտավորությամբ, 2014 թվականի փետրվարի 5-ին այցելել է Գյուլբենկյան թիվ 43 հասցեում գործող <<Բարեգյան Թագուհի>> Ա/Ձ-ին պատկանող դեղատուն և պատվիրել` դեղորայքներ, որից հետո մեկ այլ դեղորայք պահանջելով` շեղել է վաճառողուհու ուշադրությունը և բացահայտ հափշտակել` 4400 ՀՀ դրամ արժողությամբ <<Սոլպադեին>> տեսակի 2 տուփ դեղորայքները և դիմել փախուստի: /քրեական գործ, հատոր 1, էջ 60-62/:
Վերաքննիչ բողոքների հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում.
14. Դիմող` դատախազ` Ա.Մնացականյանը վերաքննիչ բողոքում ներկայացնելով քրեական գործի դատավարական նախապատմությունը` հայտնել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի հունիսի 13-ի դատավճիռը` պատժի մասով` ենթակա է բեկանման և փոփոխման:
Առաջին ատյանի դատարանն Ա.Դեղոյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս որպես նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ, ինչպես նաև անձը բնութագրող տվյալներ հաշվի է առել այն, որ վերջինս բնութագրվում է դրական, նախկինում դատված չէ, ընդունել է մեղքը և անկեղծորեն զղջացել` կատարած արարքի համար, խնամքին են գտնվում երկու մանկահասակ երեխաները, կինը և կենսաթոշակառու մայրը:
Ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ դատարանը քրեական գործով չի արձանագրել:
Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը հիմք է ընդունել ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները` առանց դրանք պատշաճ փաստարկելու, ինչպես նաև անտեսել է կատարված հանցագործության` հանրությանն համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող մի շարք էական տվյալներ, որպիսի պայմաններում նյութական և դատավարական օրենքների խախտմամբ Ա.Դեղոյանի նկատմամբ նշանակել է ակնհայտ մեղմ պատիժ: Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը հաշվի չի առել այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալը դեղերի հափշտակությունները կատարել է ոչ թե գողացված դեղորայքն ըստ նպատակային նշանակության օգտագործելու, իր կամ իր մերձավորների առողջական խնդիրները լուծելու նկատառումներով, այլ նպատակ է հետապնդել հափշտակած դեղորայքով պատրաստել թմրանյութեր, փաստացի իրականացնել դրանց ապօրինի շրջանառություն, ինչով ստեղծվում է քրեաիրավական պաշտպանության տակ գտնվող ևս մեկ օբյեկտի` բնակչության առողջության պաշտպանության խաթարման պոտենցիալ վտանգ:
Անդրադառնալով դատարանի կողմից արձանագրված այն փաստին, որ ամբաստանյալի խնամքին են գտնվում երկու մանկահասակ երեխաները, կինը և կենսաթոշակառու մայրը, պետք է նշել, որ վերոգրյալ բոլոր անձանց խնամքն ամբաստանյալին վերագրելը պատշաճ ձևով փաստարկված չէ, քանի որ խնամքի տակ լինելը ենթադրում է այնպիսի իրավիճակ, երբ տրամադրվող օգնությունը առարկայական է, հանդիսանում է խնամակալի եկամտի հիմնական կամ մշտական աղբյուրներից մեկը: Սույն քրեական գործով հիմնավորվել է, որ ամբաստանյալը չունի մշտական աշխատանք, եկամտի աղբյուր, զբաղվել է թմրամոլությամբ և շուրջ 4000 ՀՀ դրամի համար կատարել` հափշտակություններ, որպիսի պայմաններում ամբաստանյալի կողմից իր հարազատներին խնամելը զուրկ է ողջամիտ հիմքից:
Դատարանը խախտել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածների պահանջները, որը հանգեցրել է նյութական իրավունքի խախտմամբ անհիմն դատական ակտ կայացնելուն:
Ամբաստանյալի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգտրքի 34-176-րդ հոդվածի 1-ին և 176-րդ հոդվածի 1-ին մասերով հանցագործությունների համակցությամբ նշանակված վեց ամիս ժամկետով ազատազրկումը չի համապատասխանում նրա անձը բնութագրող տվյալներին, կատարած հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին:
Դիմողը խնդրել է մասնակիորեն` պատժի մասով բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի հունիսի 13-ի դատավճիռը, վերջինիս նկատմամբ նշանակել պատիժ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-176-րդ հոդվածի 1-ին մասով` ազատազրկում` երեք ամիս ժամկետով, 176-րդ հոդվածի 1-ին մասով` ազատազրկում ինը ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի կանոններով Ա.Դեղոյանի նկատմամբ պատիժների լրիվ գումարմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում մեկ տարի ժամկետով:
15. Դատախազ Ա.Մնացականյանը պնդեց վերաքննիչ բողոքը` խնդրեց այն բավարարել:
Ամբաստանյալ Ա.Դեղոյանը և նրա պաշտպան Վ.Գևորգյանն առարկեցին վերաքննիչ բողոքի դեմ` խնդրեցին այն մերժել, օրինական ուժի մեջ թողնել Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով վերաքննիչ բողոքը` դրա հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում, լսելով բողոքում ներկայացված հետևությունները հիմնավորելու մասին դատախազ Ա.Մնացականյանի ելույթը, ամբաստանյալ Ա.Դեղոյանի և նրա պաշտպան Վ.Գևորգյանի վերաքննիչ բողոքի պատասխանը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով, վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ներքին համոզմամբ, հանգում է հետևության, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել, դատավճիռը թողնել օրինական ուժի մեջ, հետևյալ պատճառաբանությամբ.
16. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-րդ հոդվածի համաձայան`
<<Հանցափորձ է համարվում ուղղակի դիտավորությամբ կատարված այն գործողությունը (անգործությունը), որն անմիջականորեն ուղղված է հանցանք կատարելուն, եթե հանցագործությունն ավարտին չի հասցվել անձի կամքից անկախ հանգամանքներով /…/
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1. Կողոպուտը՝ ուրիշի գույքի բացահայտ հափշտակությունը՝
պատժվում է տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի երկուհարյուրապատիկից վեցհարյուրապատիկի չափով, կամ կալանքով՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով/…/
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
<<Արարքի հանցավորությունը, դրա պատժելիությունը և քրեաիրավական այլ հետևանքները որոշվում են միայն քրեական օրենքով>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
<<Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար>>:
Համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի.
<<1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով սահմանված են պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները:
<<1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <<Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`…
6) ենթակա է արդյոք պատժի ամբաստանյալն իր կատարած հանցանքի համար.
7) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի ամբաստանյալի նկատմամբ. …>>:
17. Առաջին ատյանի դատարանը դատավճռում արձանագրել է.
<<... Դատարանը հիմք ընդունելով մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները, գտնում է, որ ամբաստանյալ Արսեն Դեղոյանի մեղավորությունը` դիտավորությամբ ուրիշի գույքի բացահայտ հափշտակության` կողոպուտի փորձ, և դիտավորությամբ ուրիշի գույքի բացահայտ հափշտակություն կատարելու` կողոպուտի մեջ, որոնք նախատեսված են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-176-րդ հոդվածի 1-ին և 176-րդ հոդվածի 1-ին մասերով, ապացուցված է:
Վերոհիշյալ հանցանքների կատարման համար ամբաստանյալը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի, որը նա պետք է կրի:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն <<Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն <<պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն <<Պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` <<Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն <<Պատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով>>:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 2012թ. նոյեմբերի 1-ին Սերոբ Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ՍԴ/0109/01/12 գործով արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. ՙ(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն:
Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի գրեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրագրված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի:
Այնսինքն` առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է:
(…) Պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից (տես Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 14-րդ, 22-23-րդ կետերը)՚:
Դատարանն ամբաստանյալ Արսեն Դեղոյանի անձը բնութագրող տվյալներ, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ հաշվի է առնում այն, որ նա բնութարվում է դրական, նախկինում դատված չէ, ընդունել է մեղքը և անկեղծորեն զղջացել` կատարած արարքի համար, խնամքին են գտնվում 2004 թվականի և 2006 թվականի ծնված երկու մանկահասակ երեխաները, կինը և կենսաթոշակառու մայրը:
Ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ դատարանը չի արձանագրել:: …>>: /քրեական գործ, հատոր 2 էջ 38-41/:
17. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածների դրույթներից հետևում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի և պատժաչափի, այնպես էլ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը:
Քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից ակնհայտ է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-176-րդ հոդվածի 1-ին և 176-րդ հոդվածի 1-ին մասերով մեղադրվող ամբաստանյալ Ա.Դեղոյանի նկատմամբ պատժի տեսակն ու չափը որոշելիս Առաջին ատյանի դատարանը ղեկավարվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով սահմանված պատիժը և պատժաչափը նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ըստ էության բազմակողմանի ստուգման ու օբյեկտիվ գնահատության է ենթարկել ամբաստանյալ Ա.Դեղոյանի կատարած հանցանքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը և հետևանքները, անձը բնութագրող տվյալները, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, մասնավորապես` այն, որ նա բնութագրվում է դրական, նախկինում դատված չէ, ընդունել է մեղքը և անկեղծորեն զղջացել կատարած արաքի համար, խնամքին են գտնվում 2004 թվականին և 2006 թվականին ծնված երկու մանկահասակ երեխաները, կինը և կենսաթոշակառու մայրը, ամբաստանյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը:
Առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ պատճառաբանել` և ամբաստանյալ Ա.Դեղոյանի նկատմամբ հիմնավոր կերպով վերջնական պատժաչափ է սահմանել ազատազրկում ` վեց ամիս ժամկետով:
18. Վերաքննիչ բողոքի պատճառաբանությունը, որ դատավճիռ կայացնելիս դատարանը գործում առկա փաստական տվյալները վերլուծելով` հիմք է ընդունել ամբաստանյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները` առանց դրանք պատշաճ փաստարկելու, ինչպես նաև` անտեսել է կատարված հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող մի շարք էական տվյալներ ու Ա.Դեղոյանի նկատմամբ նշանակել է ակնհայտ մեղմ պատիժ` Վերաքննիչ դատարանը հիմնավոր չի համարում:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը ճիշտ եզրահանգման է եկել` ամբաստանյալ Ա.Դեղոյանի կատարած հանցանքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը և հետևանքները, անձը բնութագրող տվյալները, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, գնահատել է գործում եղած փաստական տվյալներով և նշանակել` համաչափ պատիժ:
Վերաքննիչ բողոքի պատճառաբանությունը, որ դատավճիռ կայացնելիս դատարանը հաշվի չի առել այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալը դեղերի հափշտակությունը կատարել է ոչ թե նպատակային նշանակությամբ օգտագործելու, այլ նպատակ է հետապնդել հափշտակած դեղորայքով պատրաստել թմրանյութեր, իրականացնել դրանց ապօրինի շրջանառություն, վերաքննիչ դատարանը հիմնավոր չի համարում:
Դեղերի հափշտակության նպատակը հաշվի առնելով է այլընտրանքային պատժատեսակի պայմաններում Առաջին ատյանի դատարանն ամբաստանյալ Ա.Դեղոյանի նկատմամբ նշանակել ազատազրկում պատիժ:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ նախաքննական մարմինը անդրադարձել է Ա.Դեղոյանի կողմից հափշտակված դեղորայքով թմրանյութ պատրաստելու հանգամանքին և Ա.Դեղոյանի նկատմամբ քրեական հետապնդում չի իրականացվել: Թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության համար ամբաստանյալ Ա.Դեղոյանին մեղադրանք չի առաջադրվել, այդ հանգամանքը հիմնավորող փաստական տվյալներ բողոք բերած անձը չի ներկայացրել:
Վերաքննիչ դատարանը հիմնավոր չի համարում ամբաստանյալի խնամքին անձանց լինելու հանգամանքը Առաջին ատյանի դատարանի կողմից փաստարկված չլինելու մասին Վերաքննիչ բողոքի պատճառաբանությունը:
Վերաքննիչ բողոքի նշված պատճառաբանությունը բողոք բերած անձը չի հիմնավորել, այն ենթադրություն է և այդ հանգամանքը հաստատող տվյալ Վերաքննիչ դատարանին չներկայացվեց: Վերաքննիչ դատարանում ամբաստանյալ Ա.Դեղոյանը հայտնեց, որ ընտանիքը պահել է տարբեր մասնավոր աշխատանքներ կատարելով:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը չի խախտել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ, 61-րդ հոդվածների պահանջները` Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով նշանակված պատժաչափի նշանակումը` բխում է այդ օրենքի դրույթներից:
19. Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Ա.Դեղոյանի նկատմամբ կայացվել է օրինական, հիմնավորված և պատճառաբանված դատական ակտ, ուստի հիմքեր չկան այն բեկանելու համար ու Առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի հունիսի 13-ի դատավճիռը պետք է թողնել օրինական ուժի մեջ, իսկ դատախազի վերաքննիչ բողոքը` մերժել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ հոդվածով, 394-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով, 402-րդ, 404-րդ հոդվածներով, 412-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 418-րդ հոդվածով Վերաքննիչ դատարանը
ՈՐՈՇԵՑ
1. Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ա.Մնացականյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել:
2. Արսեն Հրաչի Դեղոյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-176-րդ հոդվածի 1-ին և 176-րդ հոդվածի 1-ին մասերով Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի հունիսի 13-ի դատավճիռը թողնել օրինական ուժի մեջ:
3. Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` հրապարակման պահից մեկամսյա ժամկետում:

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Գ.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ե.ԴԱՐԲԻՆՅԱՆ

Ս.ՉԻՉՈՅԱՆ