ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

ԵԱՔԴ/0045/01/14

Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

21 հունվարի 2015 թվական ք.Երևան

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`

նախագահող դատավոր` Հ.ՏԵՐ-ԱԴԱՄՅԱՆ
դատավորներ` Կ.ՂԱԶԱՐՅԱՆ
Վ.ՌՇՏՈՒՆԻ

քարտուղարությամբ` Ա.ՋՈՒԼՀԱԿՅԱՆԻ

մասնակցությամբ`

մեղադրող` Դ.Կարապետյանի
տուժողի ներկայացուցիչ` Լ.Մարտիրոսյանի
պաշտպաններ` Հ.Հովհաննիսյանի
Լ.Սարգսյանի
ամբաստանյալ` Հ.Սահակյանի

դռնբաց դատական նիստում վճռաբեկության կարգով քննության առնելով պաշտպան Հ.Հովհաննիսյանի վերաքննիչ բողոքը` Հենրիկ Վարշամի Սահակյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 322-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի սեպտեմբերի 24-ի դատավճռի դեմ


Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1.Գործի դատավարական նախապատմությունը

2013 թվականի հոկտեմբերի 14-ին ՀՀ ոստիկանության ՔԳՎ Երևան քաղաքի ՔՎ Քանաքեռ-Զեյթունի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 322-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է թիվ 09126413 քրեական գործը:
2014 թվականի ապրիլի 12-ին Հենրիկ Սահակյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 322-րդ հոդվածի 1-ին մասով խափանման միջոց ընտրվել ստորագրություն` չհեռանալու մասին:
2014 թվականի ապրիլի 22-ին թիվ 09126413 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան:
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը 2014 թվականի սեպտեմբերի 24-ի դատավճռով ամբաստանյալ Հենրիկ Վարշամի Սահակյանին մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 322-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակել տուգանք` 300.000 /երեք հարյուր հազար/ ՀՀ դրամի չափով:
Հենրիկ Սահակյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն չհեռանալու մասին, թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Վճռվել է նաև` քաղաքացիական հայցը բավարարել և Հենրիկ Սահակյանից հօգուտ Աշոտ Արեյանի բռնագանձել 1.353.206 /մեկ միլիոն երեք հարյուր հիսուներեք հազար երկու հարյուր վեց/ ՀՀ դրամ` որպես հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասի հատուցում:
Հենրիկ Սահակյանից հօգուտ պետական բյուջեի` որպես դատական ծախսեր, բռնագանձել 13.740 /տասներեք հազար յոթ հարյուր քառասուն/ ՀՀ դրամ:
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2014 թվականի սեպտեմբերի 24-ի դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է բերել ամբաստանյալ` Հ.Սահակյանի շահերի պաշտպան` Հ.Հովհաննիսյանը, որը Վերաքննիչ քրեական դատարանի նոյեմբերի 14-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ:
Վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ գրավոր պատասխան է ներկայացրել տուժող` Ա.Արեյանի ներկայացուցիչ Լ.Մարտիրոսյանը:
Քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Հենրիկ Վարշամի Սահակյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 322-րդ հոդվածի 1-ին մասով վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2014 թվականի նոյեմբերի 03-ին:
Վերոնշյալ քրեական գործի քննությունը նշանակվել է Վերաքննիչ քրեական դատարանի դռնբաց դատական նիստում վճռաբեկության կարգով քննության 2014 թվականի նոյեմբերի 26-ին, ժամը` 11.00-ին, Երևան քաղաքում, ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի թիվ 1 դատական նիստերի դահլիճում:



2.Գործի փաստական հանգամանքները.

Նախաքննության մարմինն ամբաստանյալ Հենրիկ Սահակյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 322-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրել այն արարքի համար, որ ՙօրենքով սահմանված կարգի խախտմամբ իր իրական կամ ենթադրյալ իրավունքներն ինքնակամ իրականացնելով 2013 թվականի սեպտեմբերի 10-ից մինչև սեպտեմբերի 17-ը ընկած ժամանակահատվածում ապամոնտաժել է 2010թ. դեկտեմբերի 16-ից սեփականության իրավունքով Աշոտ Սաղաթելի Արեյանին պատկանող Երևան քաղաքի Յ.Ռայնիսի փողոցի 105 շենքի թիվ 2 բնակարանի ընդհանուր 878.708,54 ՀՀ դրամ արժողությամբ գույքը:
Այսպես. դեռևս 25.09.2009թ. մի կողմից Աշոտ Արեյանի, իսկ մյուս կողմից Արման Սահակյանի, վերջինիս կնոջ` Նորա Դերձակյանի միջև կնքված անշարժ գույքի առուվաճառքի թիվ 4619 պայմանագրով Ա.Սահակյանը և Ն.Դերձակյանը Ա.Արեյանին են վաճառել սեփականության իրավունքով իրենց պատկանող 33,3քմ ընդհանուր մակերեսով Երևան քաղաքի Յ.Ռայնիսի փողոցի 105շ. թիվ 2 բնակարանը, որին կից եղել է 80,4 քմ ընդհանուր մակերեսով ինքնակամ կառույց: Նշված անշարժ գույքը գնելով գնորդ Ա.Արեյանը վաճառողներ Ա.Սահակյանին և Ն.Դերձակյանին վճարել է 16.000.000 ՀՀ դրամ գումար: Երևան քաղաքի Յ.Ռայնիսի 105շ. 2բն.-ի նկատմամբ Ա.Արեյանի սեփականության իրավունքը գրանցվել է 29.09.2009թ., երբ ՀՀ ԿԱ ԱԳԿՊԿ-ի ՙԶեյթուն՚ ստորաբաժանման կողմից Ա.Արեյանին տրվել է թիվ 2601218 սեփականության վկայականը, որի ՙլրացուցիչ նշումներ, փոփոխություններ՚ բաժնում նշվել է, որ հիշյալ բնակարանին կից առկա է 80,4քմ արտաքին մակերեսով ինքնակամ կառուցված կցակառույց: Կատարելով օրենքով սահմանված վճարումները Ա.Արեյանը սեփականաշնորհել է հիշյալ` 80,4քմ արտաքին մակերեսով ինքնակամ կառույցը և 16.12.2010թ. ՀՀ ԿԱ ԱԳԿՊԿ-ի ՚Զեյթունՙ տարածքային ստորաբաժանման կողմից ստացել է թիվ 2797363 սեփականության վկայականը, որում Յ.Ռայնիսի 105շ. 2բն.-ի մակերեսը կազմել է 100,7քմ: Դրանից հետո վաճառող Ա.Սահակայնի հայրը` Հենրիկ Վարշամի Սահակյանը ընտանիքի անդամների հետ միասին շարունակել է բնակվել նշված բնակարանում և հրաժարվել է ազատել այն: Այնուհետև Ա.Արեյանը դիմել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան` Հենրիկ Սահակյանին և նրա ընտանիքի անդամներին Յ.Ռայնիսի 105շ. 2բն.-ից վտարելու պահանջով: Դատարանի կողմից Ա.Արեյանի ներկայացրած հայցը բավարարվել է, տրվել է կատարողական թերթ, որի հիման վրա ՀՀ ԱՆ ԴԱՀԿ ծառայությունում հարուցվել է կատարողական վարույթ: Կատարողական վարույթի ընթացքում` 2013թ. սեպտեմբերի 10-ին և 17-ին ԴԱՀԿ ծառայության աշխատակիցները այցելելով Յ.Ռայնիսի փողոցի 105շ. 2բն. արձանագրել են, որ նշված հասցեից բացակայում են մուտքի դուռը, բոլոր պատուհանները, ներսի դռները, քանդված վիճակում են եղել միջնորմերը: Կատարված քննությամբ հիմնավորվել է, որ 2013թ. սեպտեմբերի 10-ից 17-ը ընկած ժամանակահատվածում Հենրիկ Վարշամի Սահակյանի կողմից ապամոնտաժվել է Երևան քաղաքի Յ.Ռայնիսի փողոցի 105շ. 2 բնակարանի 336.420 ՀՀ դրամ արժողությամբ 9 քմ մետաղապլաստե պատուհանները, 43.320 ՀՀ դրամ արժողությամբ մուտքի դուռը, ընդհանուր 341.940 ՀՀ դրամ արժողությամբ թվով 5 հատ միջսենյակային փայտյա դռները, ընդհանուր 157.028,54 ՀՀ դրամ արժողությամբ միջնորմերը՚:



3.Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.

Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
Ըստ պաշտպանի` գործի նյութերով հաստատվել է, որ մեղադրանքի հիմքում չի դրվել Աշոտ Արեյանի իրավունքի իրականացման վերաբերյալ օրենք կամ այլ իրավական ակտ, որով սահմանված կարգը խախտել է ամբաստանյալը։
Հետևաբար, ամբաստանյալը չէր կարող խախտել գոյություն չունեցող օրենքով կամ այլ իրավական ակտով սահմանված կարգը։
Որպեսզի ամբաստանյալի արարքում առկա լիներ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 322-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հատկանիշներ, նա պետք է խախտեր <<Բազմաբնակարան շենքի կառավարման մասին>> ՀՀ օրենքի 11-֊րդ հոդվածի և ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածին համապատասխան 18.05.2006 թվականի <<Ինքնակամ կառույցների օրինականացման և տնօրինման կարգը հաստաաելու մասին>> թիվ 912-Ն որոշման պահանջները։
<<Բազմաբնակարան շենքի կառավարման մասին>> ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի համաձայն ընդհանուր բաժնային սեփականության կառավարման բարձրագույն մարմինը շինությունների սեփականատերերի ժողովն է, որին պատկանում է բազմաբնակարան շենքի ընդհանուր բաժնային սեփականության կառավարման բնագավառում ցանկացած հարցի լուծման իրավունքը, այդ թվում նաև ընդհանուր բաժնային սեփականություն հանդիսացող անշարժ գույքի մի մասի առանձնացման, դրա օտարման, գրավադրման մասին որոշումների ընդունումը, որպիսիք պետք է ընդունվեն բոլոր սեփականատերերի կողմից միաձայն։
ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 224-րդ հոդվածր, ամրագրելով բազմաբնակարան շենքի շինությունների սեփականատերերի բաժնային սեփականության իրավունքը, չի նախատեսում բազմաբնակարան շենքի համասեփականատերերի մի մասի համաձայնությամբ, չունենալով մյուս բնակիչների համաձայնությունը, նրանց բաժնային սեփականությունից առանձնացնել բաժին և այն սեփականության իրավունքով փախանցել նույն շենքի բնակիչներից մեկին։
ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածին համապատասխան 18.05.2006 թ.-ի <<Ինքնակամ կառույցների օրինականացման ե տնօրինման կարգը հաստատելու մասին>> թիվ 912-Ն որոշման 25-րդ կետի համաձայն բազմաբնակարան կամ ստորաբաժանված շենքերում՝ շենքերի ծավալից դուրս՝ բնակարանին կամ ոչ բնակելի տարածքին կից ինքնակամ իրականացված կառույցները (պատշգամբ, սենյակ, խոհանոց ե այլն) շենքի տեխնիկական վիճակի մասին դրական եզրակացության առկայության դեպքում ճանաչվում են օրինական՝ համայնքի ղեկավարի որոշումներով։
Նույն որոշման 44-րդ կետի համաձայն`
դ) ենթակետի համաձայն սույն կարգով նախատեսված ինքնակամ կառույցների օրինականացումը մերժվում է համապատասխան որոշմամբ, եթե ներկայացված չէ հողամասի ընդհանուր համատեղ կամ բաժնային սեփականության, ինչպես նաև բազմաբնակարան կամ ստորաբաժանված շենքերում բոլոր սեփականատերերի՝ ինքնակամ կառույցների օրինականացման համար սույն կարգով նախատեսված գրավոր համաձայնությունը։
Պաշտպանը մատնանշելով և վերլուծելով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 23.12.2010 թ-ի ԱՎԴ 1/0063/01/09 որոշումը Վ.Պետրոսյանի կողմից ինքնիրավչություն կատարելու դեպքի առթիվ նշել է, որ վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 322-րդ հոդվածով նախատեսված ինքնաիրավչության հանցակազմի պարտադիր հատկանիշների մեկնաբանության կապակցությամբ առկա է օրենքի միատեսակ կիրառության ապահովման խնդիր։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 322-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
ինքնիրավչությունը օրենքով կամ այլ նորմատիվ իրավական ակտով սահմանված կարգի խախտմամբ իր իրական կամ ենթադրյալ իրավունքներն ինքնակամ ինքնագլուխ իրականացնելն է, որն էական վնաս է պատճառել անձանց իրավունքներին կամ օրինական շահերին կամ խոշոր վնաս պետական կամ հասարակական շահերին։
Ինքնիրավչության հիմնական անմիջական օբյեկտն անձանց կողմից իրենց իրավունքների ու ազատությունների իրականացման նորմատիվ իրավական ակտերով սահմանված կարգն է, ինչպես նաև ֆիզիկական և իրավաբանական անձանց իրավունքներն ու օրինական շահերը։
Ինքնիրավչությունը դասվում է կառավարման կարգի դեմ ուղղված հանցագործությունների շարքին։
Կառավարման կարգի դեմ ուղղված հանցագործությունների, այդ թվում ինքնիրավչության տեսակային օբյեկտ են պետական կառավարման նորմալ գործունեության ապահովմանն ուղղված այն հասարակական հարաբերությունները, որոնք ծավալվում են իշխանության մարմինների և ֆիզիկական ու իրավաբանական անձանց միջև:
Ինքնիրավչության օբյեկտիվ կողմի պարտադիր հատկանիշ է գործողության կատարման եղանակը։ Հանցավորը գործում է ինքնակամ, ինքնագլուխ կերպով, իրավունքի իրականացման օրենքով կամ այլ նորմաաիվ իրավական ակաով սահմանված կարգի խախամամբ։
Արարքը որպես ինքնիրավչություն որակելու համար որևէ նշանակություն չունի, թե հանցավորի գործողություններն ուղղված են եղել իրական, թե ենթադրյալ իրավունքի իրականացմանը։
Ինքնիրավչության հանցակազմը նյութական է, այսինքն հանցագործությունն ավարտված է համարվում այլ անձանց իրավունքներին և օրինական շահերին էական, իսկ պետության ու հասարակության շահերին խոշոր վնաս պատճառելու դեպքում։
Ինքնիրավչությունը, որի արդյունքում էական վնաս չի պատճառվել, քրեորեն հետապնդելի արարք չէ։ Վնասը կարող է դրսևորվել ինչպես նյութական, այնպես էլ անձի սահմանադրական և այլ իրավունքների խախտման տեսքով։ Կարևորն այն է, որ ինքնիրավ գործողության և առաջացած վնասի միջև լինի պատճառահետևանքային կապ։ Պատճառված վնասի էական լինելը պետք է որոշվի յուրաքանչյուր դեպքում ելնելով գործի կոնկրետ հանգամանքներից։
Հանցագործության սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է դիտավորությամբ։ Հանցավորը կարծում է, որ ինքն ունի որոշակի իրավունք, գիտակցում է, որ այդ իրավունքը վիճարկվում է այլ անձի կամ կազմակերպության կողմից, և ինքն իրականացնում է այդ իրավունքը օրենքով կամ այլ իրավական ակտով սահմանված կարգի խախտմամբ։
Սույն գործով մեղադրողը որպես նորմատիվ իրավական ակտ ներկայացրել է 16.12.2010 թ.-ին ՀՀ ԿԱ ԱԳԿՊԿ <<Զեյթուն>> տարածքային ստորաբաժանման կողմից Ա.Արեյանի անվամբ տրված Երևան քաղաքի Յան Ռայնիսի փողոցի 105 շենքի 2-րդ բնակարանի թիվ 2797363 սեփականության իրավունքի գրանցման վկայականը և նշել է, որ ամբաստանյալը խախտել է սեփականության իրավունքի գրանցման վկայականով սահմանված կարգը։
Առաջին ատյանի դատարանը թիվ 2797363 սեփականության իրավունքի գրանցման վկայականը ներկայացրել է որպես դատաքննությամբ հետազոտված ապացույց։ Սակայն նախաքննության մարմնի կողմից թիվ 2797363 սեփականության իրավունքի գրանցման վկայականը, որպես ապացույց չի ճանաչվել։
Սեփականության իրավունքի գրանցման վկայականը նորմատիվ իրավական ակտ չէ։ Այն հանդիսանում է սեփականության իրավունքի գրանցման մասին տեղեկություններ պարունակող փաստաթուղթ, և այդ փաստաթղթի անվավեր ճանաչելը չի հանգեցնում իրավական հետևանքների, քանի որ ուժի մեջ է մնում վարչական ակտը անշարժ գույքի գրանցման մատյանի գրանցումը։ Այս դիրքորոշումը բխում է <<Վարչարարության հիմունքների և վարչական վարույթի մասին>> ՀՀ օրենքի 53-րդ հոդվածի, <<Գույքի նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման մասին>> ՀՀ օրենքի 24-րդ հոդվածի 5-րդ մասի պահանջներից (տես` ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 26.10.2006 թ-ի թիվ 3-1920 քաղ. գործը)։
Անշարժ գույքի գրանցման մատյանի գրանցումը կատարվում է Երևանի քաղաքապետի որոշման հիման վրա։ Որպեսզի կցակառույցը օրինականացվեր, Ա.Արեյանը պետք է դիմեր Երևանի քաղաքապետին։ Երևանի քաղաքապետը 30-օրյա ժամկետում Ա.Արեյանի դիմումի և ՃՔ վարչության եզրակացության հիման վրա որոշում է ընդունում Ա.Արեյանի իրավուքները վերականգնելու մասին։ Այդ որոշումն է, որ հանդիսանում է նորմատիվ իրավական ակտ։ Ամբաստանյալը պետք է խախտեր այդ որոշմամբ սահմանված կարգը։ Այդ որոշումը չի ընդունվել։ Հետևաբար, ամբաստանյալը չէր կարող գոյություն չունեցող իրավական ակտով գոյություն չունեցող սահամանված կարգը խախտել։
Այսպիսով, քրեական օրենքի ոչ ճիշտ կիրառումը հանգեցրել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող անօրինական, չհիմնավորված և չպատճառաբանված դատական ակտի կայացմանը, ինչը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի համաձայն, քրեադատավորական օրենքի էական խախտում է։
Վերոգրյալը վկայում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել դատավարական և նյութական իրավունքի խախտումներ։
Ըստ պաշտպանի` Դատարանը խախտել է ՀՀ քր. դատ.օր. 105-րդ, 107-րդ, 124-րդ, 309-րդ, 369-րդ հոդվածների պահանջները:
Ելնելով վերոգրյալից Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի թիվ ԵԱՔԴ/0045/01/14 քրեական գործով 24.09.2014 թ-ին կայացված դատավճռի դեմ բերված վերաքննիչ բողոքը ամբողջությամբ բավարարել, բեկանել դատական ակտը և գործն ուղարկել համապատասխան ստորադաս դատարան նոր քննության սահմանելով նոր քննության ծավալ ։



4.Վերաքննիչ բողոքի դեմ բերված գրավոր պատասխանը.

Տուժողի ներկայացուցիչը գտնում է, որ պաշտպանի վերաքննիչ բողոքն անհիմն է և ենթակա մերժման հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Ըստ բողոքաբերի Դատարանը խախտել է ՀՀ քր.դատ.օր. 105-րդ, 107-րդ, 124-րդ, 309-րդ, 369-րդ հոդվածների պահանջները։
Տուժողի ներկայացուցիչը նշել է, որ վերաքննիչ բողոքից պարզ չէ, թե ի վերջո ըստ բողոքաբերի, եթե Դատարանը թույլ է տվել վերը նշված նորմերի խախտում, ապա այն ինչում է կայացել։
Ավելին, վերաքննիչ դատարանին խնդրելով գործը բեկանել և ուղարկել ստորադաս դատարան, բողոք բերող անձը, չի պատճառաբանել, առավել ևս չի նշել, թե՝
- այդ որ ապացույցն է, որ ձեռք է բերվել ՀՀ քր.դատ.օր. 105-րդ հոդվածով սահմանված նորմերի խախտմամբ, և կոնկրետ ինչումն է կայացել այդ խախտումը,
- այդ որ փաստերն է, որ դատարանն ապացույց չի ճանաչել կամ դրանք չեն հետազոտվել կամ հաշվի չեն առնվել,
- երբ և ինչով է դատարանը դուրս եկել դատական քննության կամ մեղադրանքի սահմաններից։
Տվյալ դեպքում ընդհանուր իրավասության Դատարանը հետազոտելով գործով ձեռք բերված ապացույցները, դրանք գնահատելով թույլատրելոիթյան, վերաբերելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, սույն գործով կայացրել է օրինական և հիմնավորված դատավճիռ։
Սույն գործով հիմնավորվել է արարքի թե օբյեկտիվ և թե սուբյեկտիվ կողմը, մասնավորապես Հենրիկ Սահակյանի կողմից նշված արարքի կատարումը հիմնավորվել է՝ հենց իր իսկ, թե նախաքննական և թե դատաքննական ցուցմունքներով, որոնցում վերջինս ընդունել է, որ 2013թ. սեպտեմբերի 10-ից մինչև սեպտեմբերի 17-ն ընկած ժամանակահատվածում ինքն է ապամոնտաժել սեփականության իրավունքով Աշոտ Արեյանին պատկանող Երևան քաղաքի, Յ.Ռայնիսի փողոց, 105 շենքի, թիվ 2 հասցեի բնակարանի պատուհանները, դռները, քանդել պատերը։ Չնայած, որ ըստ իր բերած պատճառաբանության դա ինքն արել է, քանի որ բնակարանի ինքնակամ կառույցը կառուցել է ինքը, իրականում իբրև թե այն չի վաճառվել Աշոտ Արեյանին, ուստի իր արարքում ինքնիրավչության հանցակազմ առկա չէ։
-Վկա էդվարդ Աահակյանի նախաքննական ցուցմունքով, ուր վերջինս ևս խոստովանել է, որ բնակարանի դռները և պատուհաններն ապամոնատժել, ներսի պատերը քանդել է հայրը։
-Տուժող Աշոտ Արեյանի ցուցմունքներով, այն մասին, որ չէր գնի և չէր վճարի պայմանագրում սահմանված գումարը, եթե այն լիներ 33,3քմ կամ եթե դրանում չլինեին դռներ և լուսամուտներ կամ լիներ այն վիճակում, ինչպիսին որ հանձնել են իրեն։ Բնակարանը գնելուց առաջ ինքն այն տեսել է, դրանք եղել են և ինքն էլ հավանել է ու գնել։ Իսկ երբ Հենրիկ Աահակյանը և մյուսները հրաժարվել են ազատել իր բնակարանը, սկզբից Հենրիկ Սահակյանն իրեն խնդրել է, որ թույլ տա բնակվեն մինչև ձմեռն անցնի, այնուհետև վերջինիս կողմից իրեն ներկայացվել են անօրինական պահանջներ, անգամ բնակարանն ազատելու դիմաց պահանջվել է գումար։ Իր կողմից դատարան դիմելուց և Հենրիկ Սահակյանին և մնացածին բնակարանից վտարելու վերաբերյալ վճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, կատարողական թերթի հիման վրա դիմել է ՀՀ ԱՆ ԴԱՀԿ ծառայության, ինչի արդյունքում էլ կազմված արձանագրություններով էլ հիմնավորվել է Հենրիկ Սահակյանի կողմից իր իսկ խնդրանքով բնակարանն ազատելու համար տրամադրած ժամանակահատվածում բնակարանի դռներն ու պատուհաններն ապամոնատաժելու, միջանկյալ պատերը քանդելու փաստը։
-Հենց պաշտպանական կողմի միջնորդությամբ դատարան հրավիրված վկաներ, ՀՀ ԿԱ ԱԳԿ ՊԿ <<Քանաքեռ-Զեյթուն>> ստորաբաժանման նախկին ղեկավարներ՝ Յու.Հայրապետյանի և Հ.Հովհաննիսյանի ցուցմունքներով, այն մասին, որ Երևան քաղաքի, Յ.Ռայնիսի փողոց, 105 շենքի, թիվ 2 բնակարանի սեփականության իրավունքի վկայականը տրվել և պետական գրանցումը կատարվել է օրենքով սահմանված կարգով համապատասխան փաստաթղթերի հիման վրա։ Ինչպես նաև, որ անօրիանական կցակառույցների օրինականացումը կատարվում է քաղաքապետի համապատասխան որոշման հիման վրա։ Կոնկրետ սույն գործի հանգամանքների վերաբեյալ վկա Հ.Հովհաննիսյանը հստակ նշել է, որ տվյալ դեպքում պաշտպանական կողմից շահարկվող <<հարևանների համաձայնությունը>> անհրաժեշտ կլիներ, եթե փոփոխությունը լիներ շենքի ծավալում և որ նմանատիպ օրինակաները բազմաթիվ են։
Ինչպես նաև Դատաապրանքագիտական փորձաքննության թիվ 13-3336 եզրակացությամբ, գործով որպես այլ փաստաթուղթ ճանաչված ՀՀ ԱՆ ԴԱՀԿ ծառայության Կենտրոնական մարմնի հարկադիր կատարման օպերատիվ բաժնի կողմից 10.09.2013թ. և 17.09.2013թ. կատարողական գործողությունների վերաբերյալ արձանագրություններով, դրանք ապացույց ճանաչելու և քրեական գործին կցելու մասին որոշմամբ, դեպքի վայրի զննման արձանագրությամբ, Երևան քաղաքի Յ.Ռայնիսի փողոց, 105 շենքի, թիվ 2 հասցեի բնակարանի սեփականության իրավունքի վկայականի պատճենով։
Հետևաբար, տուժողի ներկայացուցիչը գտնում է, որ գործում առկա և դատավճռում նշված վերը նշված ապացույցները լիովին բավարար են Հենրիկ Սահակյանի կողմից իրեն մեղսագրվող արարքի կատարումը հիմնավորված համարելու համար։
Ինչ վերաբերվում է պաշտպանական կողմի այն հայտարարություններին, թե իբր համաձայն թիվ 912-Ն որոշման կցակառույցի սեփականատերը պետք է դիմեր Երևանի քաղաքապետին, դիմումին կից ներկայացնելով շենքի բոլոր բնակարանների և ոչ բնակելի տարածքների սեփականատերերի համաձայնությունը, իսկ ինքնակամ կառույցների օրինականացումը պետք է մերժվեր, եթե ներկայացված չի եղել այդ համաձայնությունը, ապա դա անհիմն է և չի բխում նշված որոշման պահանջներից։ Մասնավորապես, համաձայն նշված որոշմամբ սահմանված կարգի՝ շենքի բոլոր բնակարանների և ոչ բնակելի տարածքների սեփականատերերի համաձայնությունը անհրաժեշտ կլիներ, եթե խոսքը վերաբերվեր բազմաբնակարան շենքի ծավալում կատարված ձևափոխումներին։ Մինչդեռ, տվյալ դեպքում ինքնակամ կառույցը գտնվել է շենքի ծավալից դուրս։
Բացի այդ, նշված որոշումը չի վերաբերվել կոնկրետ քաղաքացու իրավունքների կամ բնակարանի, այլ դրանով փոխվել է շենքի հողամասի մակերեսը, ինչի արդյունքում էլ սահմանված պետական տուրքի վճարելուց հետո Ա.Արեյանը դիմել է պետական գրանցման համար։
Այսպիսով, տուժողի ներկայացուցիչը գտնում է, որ սույն գործով կայացված դատավճիռը օրինական, հիմնավորված և պատճառաբանված է, այն բխում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-360-րդ հոդվածների պահանջներից։
Ելնելով վերոգրյալից տուժողի ներկայացուցիչը խնդրել է թիվ ԵԱՔԴ/0045/01/14 քրեական գործով ամբաստանյալ Հենրիկ Սահակյանի շահերի պաշտպան Հարություն Հովհաննիսյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը մերժել:



5. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումները.

ա/ Ամբաստանյալ Հ.Սահակյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 322-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքի հիմնավորվածությունը.

Վերաքննիչ դատարանը, ստուգելով գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման ու քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեադատավարական օրենքի նորմերի պահպանումը, լսելով պաշտպանի հիմնավորումները վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ, ամբաստանյալին, մեղադրողի, տուժողի ներկայացուցչի պատասխանները, ներկայացված բողոքի հիմքերի ու հիմնավորումների սահմաններում վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, հանգում է այն հետևության, որ պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը` դատական ակտը բեկանելու և գործը նոր դատաքննության ուղարկելու մասին, պետք է մերժել` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա, այն պետք է հաստատվի գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ, նույն հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները, որոնք չեն կարող փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի կամ կասկածյալի:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը ապացույցները գնահատում են իրենց ներքին համոզմամբ, նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն քրեական դատավարությունում ոչ մի ապացույց նախապես հաստատված ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը չպետք է կանխակալ մոտեցում ցուցաբերեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան` մինչև դրանց հետազոտումը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ապացուցումը գործի օրինական, հիմնավորված և արդարացի լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներ բացահայտելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 125-րդ հոդվածի համաձայն` ապացույցներ հավաքվում են հետաքննության, նախաքննության և դատական քննության ընթացքում` սույն օրենսգրքով նախատեսված քննչական և դատական գործողությունների կատարման ճանապարհով:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի համաձայն` գործով հավաքված ապացույցները ենթակա են բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման` ձեռք բերված ապացույցի վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրները ստուգելու միջոցով:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման` վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` հետաքննության մարմինը, քննիրչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով օրենքով, ապացույցները գնահատում են ապացույցների համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված իրենց ներքին համոզմամբ:
Անմեղության կանխավարկածի, ապացույցների ստուգման, ներքին համոզմունքի վրա դրանց ազատ իրավական գնահատության վերաբերյալ ՀՀ քրեադատավարական օրենսդրության վերոհիշյալ հիմնարար իրավադրույթների համատեքստում քննության առնելով քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցների համակցությունը, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է հետևյալը.
Առաջադրված մեղադրանքում ամբաստանյալ Հենրիկ Վարշամի Սահակյանն իրեն մեղավոր չի ճանաչել և դատաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ ընտանիքի հետ միասին բնակվել է Երևան քաղաքի Յ.Ռայնիսի փ. 105շ. 2-րդ բնակարանում, որի մակերեսը կազմել է 33,3քմ, իսկ բնակարանին կից եղել է 80,4քմ մակերեսով ինքնակամ կցակառույց, որը կառուցել է ինքը` սեփական միջոցներով: Երևան քաղաքի Յ.Ռայնիսի փ. 105շ. 2-րդ բնակարանը` 33,3քմ մակերեսով նվիրատվությամբ հանձնել է որդուն` Արման Սահակյանին, ով դարձել է նշված բնակարանի սեփականատերը: Ինքնակամ կառուցված կցակառույցը սեփականության վկայական չի ունեցել և հանդիսացել է ապօրինի կառույց: 2010թ. հունվար ամսին որդին` Ա.Սահակյանը իրեն ասել է, որ 2009թ. սեպտեմբեր ամսին ֆինանսական խնդիրների պատճառով վաճառել է Երևան քաղաքի Յ.Ռայնիսի փ. 105շ. 2-րդ բնակարանը: 2010թ. մայիսի 04-ին հանդիպել է որդուց բնակարանը գնած անձին` Մուշեղ Արեյանին: Վերջինս ասել է, որ բնակարանը, որի մակերեսը կազմել է 114քմ, պատկանում է իրեն: Ինքն Ա.Արեյանին ասել է, որ վաճառվել է միայն 33,3քմ, իսկ մնացած 80,4քմ մակերեսով ինքնակամ կառուցված կցակառույցը գործարքի առարկա չի կարող հանդիսանալ: Դրանից հետո Ա.Արեյանը կեղծիքների միջոցով սեփականաշնորհել է նաև կցակառույցը: 2011թ. սեպտեմբեր ամսին Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը Ա.Արեյանի կողմից ներկայացրած կեղծ փաստաթղթերի հիման վրա կայացրել է որոշում` իրեն և ընտանիքին Յ.Ռայնիսի փ. 105շ. 2-րդ բնակարանից վտարելու վերաբերյալ: 2013թ. սեպտեմբերի 06-ին Յ.Ռայնիսի փ. 105շ. 2-րդ բնակարան են գնացել ՀՀ ԱՆ ԴԱՀԿ ծառայության աշխատակիցները և պահանջել, որ իր գույքը դուրս բերի այդ բնակարանից: ԴԱՀԿ ծառայության աշխատակիցների կողմից բնակարանը ազատելու վերջնաժամկետ է սահմանվել 2013թ. սեպտեմբերի 17-ը: Այդ ընթացքում իր գույքը դուրս է բերել հիշյալ բնակարանից, իսկ մինչ այդ` 2013թ. օգոստոսի 29-ին որոշել է այդ բնակարանից հանել իրեն պատկանող 4 պատուհանները, մուտքի դուռը, քանդել է իր կողմից կառուցված կցակառույցի պատի մի մասը, իսկ մնացած 2 պատուհանները հանել է հետագայում:
Ամբաստանյալը նշել է նաև, որ ինքն ինքնիրավչություն չի կատարել, իրեն առաջադրված մեղադրանքն անհիմն է:
Գ/Թ 50-51, 107-108, 151
Մեղադրյալ Հենրիկ Վարշամի Սահակյանին առաջադրված մեղադրանքը հիմնավորվել է դատաքննությամբ հետազոտված հետևյալ ապացույցների համակցությամբ.
Գործով տուժող Աշոտ Սաղաթելի Արեյանը դատաքննության փուլում ըստ էության պնդել է նախաքննության փուլի ցուցմունքներն այն մասին, որ 2009թ. սեպտեմբեր ամսին ցանկացել է տուն գնել: Տեղեկացել է, որ Արման Սահակյանը վաճառում է Երևան քաղաքի Յ.Ռայնիսի փողոցի 105-րդ շենքի 2-րդ բնակարանը: Տեսել է բնակարանը և տեղեկացել, որ նշված բնակարանը վաճառում է 16.000.000 դրամ գումարով: Համաձայնվել է և 2009թ. սեպտեմբերի 25-ին Ա.Սահակյանի, վերջինիս կնոջ` Ն.Դերձակյանի և իր միջև կնքվել է Երևան քաղաքի Յ.Ռայնիսի 105շ. 2-րդ բնակարանի առուվաճառքի մասին պայմանագիր և նշվել է, որ 16.000.000 դրամ գումարով վաճառողներից գնում է հիշյալ բնակարանը: Այնուհետև` 2009թ. սեպտեմբերի 29-ին ՀՀ ԿԱ ԱԳԿՊԿ ՙԶեյթուն՚ ստորաբաժանման կողմից իրեն տրվել է թիվ 2601218 սեփականության վկայականը, որտեղ բնակարանի մակերեսը նշված է եղել 33,3քմ, իսկ ՙլրացուցիչ նշումներ, փոփոխություններ՚ հատվածում նշված է եղել, որ բնակարանին կից առկա է 80,4քմ արտաքին մակերեսով ինքնակամ կցակառույց: Հետագայում իր միջոցներով սեփականաշնորհել է Երևան քաղաքի Յ.Ռայնիսի փ. 105շ. 2-րդ բնակարանին կից 80,4 քմ մակերեսով ինքնակամ կցակառույցը և 2010թ. դեկտեմբերի 16-ին ՀՀ ԿԱ ԱԳԿՊԿ ՙԶեյթուն՚ տարածքային ստորաբաժանման կողմից ստացել է թիվ 2797363 սեփականության վկայականը, որի մեջ Երևան քաղաքի Յ.Ռայնիսի փ. 105շ. 2-րդ բնակարանի ընդհանուր մակերեսը կազմել է 100,7 քմ: Առուվաճառքի պայմանագրում նշված է եղել, որ վաճառողները պետք է բնակարանն ազատեն երկու ամսվա ընթացքում: Երկու ամիս անց վաճառողները բնակարանը չեն ազատել: Ինքն Արման Սահակյանի հորը` Հենրիկ Սահակյանին ասել է, որ պետք է դուրս գան բնակարանից, քանի որ սահմանված ժամկետն անցել է, սակայն Հ.Սահակյանն ասել է, որ դա իր տունն է և այդտեղից դուրս չի գալու: Հետո Հ.Սահակյանն ասել է, որ յուրաքանչյուր քառակուսի մետրի համար պետք է լրացուցիչ վճարի 300 ԱՄՆ դոլար գումար: Հ.Սահակյանին ասել է, որ բնակարանի համար 16.000.000 դրամ արդեն իսկ վճարել է և լրացուցիչ վճարի պայմանավորվածություն չի եղել: Դրանից հետո Հ.Սահակյանը խնդրել է, որպեսզի ձմռանը նույնպես այդ բնակարանում ապրի, իսկ գարնանն ընտանիքի հետ միասին կազատի բնակարանը: 2010թ. գարնանը Հ.Սահակյանը կրկին հրաժարվել է ազատել բնակարանը և նույն թվականի սեպտեմբերի 14-ին Հ.Սահակյանին և նրա ընտանիքի անդամներին Երևան քաղաքի Յ.Ռայնիսի փ. 105շ. 2-րդ բնակարանից վտարելու պահանջով դիմել է Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան: Դատարանի 2011թ. սեպտեմբերի 30-ի վճռով հայցը բավարարվել է: Դրանից հետո Հ.Սահակյանը կրկին հրաժարվել է ազատել բնակարանը և 2012թ. մայիսի 29-ին Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի կողմից տրված թիվ ԵԱՔԴ/1717/02/10 կատարողական թերթի հիման վրա ՀՀ ԱՆ ԴԱՀԿ ծառայության կողմից հարուցվել է կատարողական վարույթ: 2013թ. սեպտեմբեր ամսին Յ.Ռայնիսի փողոցով անցնելիս նկատել է, որ իր գնած բնակարանի պատուհանների մի մասը ապամոնտաժված են, իսկ երբ 2013թ. սեպտեմբերի 17-ին ԴԱՀԿ ծառայության աշխատակիցների հետ միասին գնացել է նշված բնակարան, տեսել է, որ իրեն պատկանող բնակարանի մուտքի դուռը, ներսի դռները, բոլոր պատուհանները, միջնորմերն ապամոնտաժված են: Ա.Արեյանը միաժամանակ նշել է, որ ըստ վաճառող Ա.Սահակյանի հետ ձեռք բերված պայմանավորվածության 16.000.000 դրամ վճարել է և 33,3քմ մակերեսով բնակարանի, և 80,4 քմ մակերեսով ինքնակամ կառուցված կցակառույցի համար: Բացի այդ անտրամաբանական էր 16.000.000 դրամ վճարել 33,3 քմ մակերեսով բնակարան գնելու համար, իսկ վերջին հաշվով 33,3քմ մակերեսով բնակարան մուտք գործելու համար անհրաժեշտ է անցնել 80,4 քմ մակերեսով կցակառույցի միջով, քանի որ որևէ այլ ճանապարհ չկար:
Գործով վկա Էդվարդ Հենրիկի Սահակյանը նախաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ Հենրիկ Վարշամի Սահակյանի որդին: 2001թ. մինչև 2013թ. սեպտեմբեր ամիսը ընտանիքի հետ միասին բնակվել են Երևան քաղաքի Յ.Ռայնիսի 105շ. 2-րդ բնակարանում: 2009թ. եղբայրը` Արման Սահակյանը նշված բնակարանը վաճառել է Աշոտ Արեյանին: Բնակարանին կից հոր կողմից կառուցվել է 80,4քմ մակերեսով կցակառույց: Բնակարանը գնելուց հետո Ա.Արեյանը սեփականաշնորհել է նաև հիշյալ կցակառույցը: Քանի որ համոզված են եղել, որ Ա.Արեյանը կցակառույցը սեփականաշնորհել է կեղծիքների միջոցով դուրս չեն եկել բնակարանից և այդ ընթացքում հոր ու Ա.Արեյանի միջև սկսվել են դատական գործընթացներ, որոնց մանրամասներից տեղյակ չի եղել, դրանց չի մասնակցել: Այդ ընթացքում Ա.Արեյանը դիմել է ԴԱՀԿ ծառայություն և 2013թ. սեպտեմբեր ամսին իրենք ազատել են Յ.Ռայնիսի 105շ. 2-րդ բնակարանը: Այդ ընթացքում` 2013թ. սեպտեմբեր ամսին հայրը` Հ.Սահակյանը ապամոնտաժել է նշված կցակառույցի մուտքի դուռը, ներսի դռները, պատուհանները և ներսի պատերը` մտածելով, որ դրանք պատկանում են իրեն, քանի որ կառուցվել է իր կողմից:
/ Գ/Թ 118-119/
Քրեական գործով վկաներ Յու.Հայրապետյանը և Հ.Հովհաննիսյանը դատաքննության փուլում ցուցմունքներ են տվել, որ Երևան քաղաքի Ռայնիսի փողոցի թիվ 105 շենքի 2-րդ բնակարանի սեփականության իրավունքի վկայականը տրվել և պետական գրանցումը կատարվել է օրենքով սահմանված կարգով համապատասխան փաստաթղթերի հիման վրա: Վկաները միաժամանակ նշել են, որ անօրինական կցակառույցների օրինականացումը կատարվում է քաղաքապետի համապատասխան որոշման հիման վրա:
Ամբաստանյալ Հենրիկ Սահակյանին մեղսագրվող արարքը հիմնավորվել է նաև.
Դատաապրանքագիտական փորձագետի թիվ 13-3336 եզրակացությամբ համաձայն որի, Երևան քաղաքի Յ.Ռայնիսի փ. 105շ. 2-րդ բնակարանի գույքին պատճառված վնասների վերականգնման համար անհրաժեշտ շինվերանորոգման աշխատանքների շուկայական արժեքը միջինացված գներով 2013թ. սեպտեմբերի 10-ից 17-ի դրությամբ կարող է կազմել 1353206 /մեկ միլիոն երեք հարյուր հիսուն երեք հազար երկու հարյուր վեց/ ՀՀ դրամ:
Գ/Թ 58-66
Որպես այլ փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված և գործին կցված ՀՀ ԱՆ ԴԱՀԿ ծառայության Կենտրոնական մարմնի հարկադիր կատարման օպերատիվ բաժնի կողմից 10.09.2013թ. և 17.09.2013թ. թվագրված կատարողական գործողությունների վերաբերյալ արձանագրություններով, դրանք ապացույց ճանաչելու և քրեական գործին կցելու մասին որոշմամբ, դեպքի վայրի զննման արձանագրությամբ,Երևան քաղաքի Ռայնիսի փողոցի 105-րդ շենքի թիվ 2 բնակարանի սեփականության իրավունքի վկայականի պատճենով և քրեական գործի մյուս փաստական հանգամանքներով:
/Գ/Թ 6-7, 15-16, 158-159/
Անդրադառնալով պաշտպանի վերաքննիչ բողոքում բերված փաստարկներին, վերաքննիչ դատարանը արձանագրում է, որ առաջին ատյանի դատարանը կատարել է լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննություն, գործով ձեռք բերված ապացույցները գնահատել է իրենց համակցության մեջ և հիմնավոր եզրահանգումներ կատարելով Հ.Սահակյանին վերագրվող արարքը համարել է հիմնավորված:
Առաջին ատյանի դատարանը հանգամանորեն վերլուծել և գնահատել է գործով ձեռք բերված և դրանց հետազոտման արդյունքում հերքել ամբաստանյալի պաշտպանի վերաքննիչ բողոքի պատճառաբանությունները:
Առաջին ատյանի դատարանը կատարել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի պահանջները, ապահովել է քրեական գործի հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի հետազոտությունը և ճիշտ գնահատական է տվել ամբաստանյալ Հ.Սահակյանի փաստացի կատարած գործողություններին:
Այսպիսով, քննության առնելով քրեական գործով ձեռք բերված վերը նշված ապացույցները` դրանց վերլուծության, դրանք այլ ապացույցների հետ համադրելու, ապացույցների ձեռքբերման աղբյուրները ստուգելու միջոցով, իրավական գնահատության ենթարկելով դրանք թույլատրելիության, վերաբերելիության, իսկ ապացույցների ողջ համակցությունը` քրեական գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, Վերաքննիչ դատարանը հաստատված է համարում այն, որ ամբաստանյալ Հենրիկ Սահակյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 322-րդ 1-ին մասով նախատեսված հանցանքը կատարելը և նրա մեղքը հաստատված է քրեական գործին վերաբերող փոխկապակցված հավաստի ապացույցների բավարար ամբողջությամբ և կատարված արարքի նկատմամբ քրեական օրենքը կիրառված է ճիշտ:
Հիմք ընդունելով առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով բերված հիմնավորումներն ու պատճառաբանությունները, վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը` արարքի որոկման և պատժի մասով, օրինական, հիմնավորված և պատճառաբանված է:
ՈՒստի դատավճիռը բեկանելու և ամբաստանյալ Հ.Սահակյանի նկատմամբ արդարացման դատավճիռ կայացնելու կամ քրեական գործը նոր դատաքննության ուղարկելու օբյեկտիվ հիմքեր չկան:


բ/ Քաղաքացիական հայցը քրեական դատավարությունում.

Արկադի Արամայիսի Վարդանյանի ՇԴ/2013/01/01 քրեական գործով 18.04.2013թ. որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը քրեական դատավարության շրջանակներում քաղաքացիական հայցի քննության առարկայի և սահմանների կապակցությամբ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել հետևյալի մասին.
Այսպես.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 60-րդ հոդվածի 1-ին մասի
համաձայն` <<Քաղաքացիական հայցվոր է ճանաչվում քրեական գործով վարույթի ընթացքում հայց ներկայացրած ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձը, որի նկատմամբ բավարար հիմքեր կան ենթադրելու, որ նրան քրեական օրենսգրքով չթույլատրված արարքով պատճառվել է քրեական դատավարության կարգով հատուցման ենթակա գույքային վնաս>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 154-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1. Քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցը հարուցվում, ապացուցվում և լուծվում է սույն օրենսգրքի դրույթներով սահմանված կանոններով:
2. Քաղաքացիական դատավարության օրենսդրության նորմերի կիրառումը թույլատրվում է, եթե դրանք չեն հակասում քրեական դատավարության օրենսգրքին, և քաղաքացիական հայցով վարույթի համար անհրաժեշտ են կանոններ, որոնք նախատեսված չեն սույն օրենսգրքով:
(...)>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 158-րդ հոդվածի համաձայն`
1. Քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայց կարող է հարուցվել յուրաքանչյուր պահի` սկսած քրեական գործի հարուցումից մինչև դատավճիռ կայացնելու համար դատարանի հեռանալը խորհրդակցական սենյակ:
2. Քաղաքացիական հայց հարուցվում է կասկածյալի, մեղադրյալի կամ նրա դեմ, ում վրա կարող է գույքային պատասխանատվություն դրվել մեղադրյալի գործողությունների համար:
(…)՚:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 367-րդ հոդվածի համաձայն`
դատավճիռ կայացնելիս դատարանը, ելնելով քաղաքացիական հայցի հիմքերի չափի ապացուցված լինելու հանգամանքից, հարուցված հայցը բավարարում է լրիվ կամ մասնակիորեն, կամ մերժում է դրա μավարարումը, կամ այն թողնում է առնց քննության՚:
Քաղաքացիական հայցի հիմքին և առարկային վերաμերող վերոշարադրյալ քրեադատավարական նորմերը Վճռաբեկ դատարանը համակարգային վերլուծության է ենթարկել Ա.Մկրտչյանի և Ա.Ստեփանյանի գործերով կայացված որոշումներում:
Մասնավորապես, Ա.Մկրտչյանի գործով որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ ՙ(…) քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի առարկան է կազմում հանցագործությամμ անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը, որի հատուցման մասին պահանջը հայցվորը ներկայացնում է մեղադրյալին կամ նրա գործողությունների համար պատասխանատվություն կրող անձին:
Քաղաքացիական հայցի առարկայի որոշման համար անհրաժեշտ է, որպեսզի վնասն անմիջականորեն հանցագործությամμ պատճառված լինի: (…)՚ (տես Ավետիս Մկրտչյանի գործով Վճռաμեկ դատարանի 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի թիվ ՎԲ-150/07 որոշումը) :
Ա.Ստեփանյանի գործով որոշման մեջ Վճռաμեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ ՙ(…) քրեական դատավարությունում մեղադրյալի կամ մեղադրյալի գործողությունների համար պատասխանատվություն կրող անձի դեմ քաղաքացիական հայց կարող է ներկայացվել և, համապատասխանաբար, դատարանում քննության առարկա լինել բացառապես հանցագործությամբ պատճառված և քրեական դատավարության կարգով հատուցման ենթակա գույքային վնասի առկայության պարագայում: Քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի քննության հիմքում ընկած է միասնական իրավաμանական փաստը` հանցագործությունը, որի կատարման համար անձը ենթարկվում է ինչպես քրեական, այնպես էլ քաղաքացիաիրավական պատասխանատվության այն դեպքերում, երբ առկա է հանցագործությամբ
պատճառված գույքային վնաս (…):
(…) դատարանը, ապացուցված համարելով հանցագործության մեջ մեղադրվող անձի մեղքը, ինչպես նաև հանցավոր արարքի և հասցված վնասի միջև պատճառական կապը, լուծում է նաև քաղաքացիական հայցը` գնահատելով ներկայացված հայցադիմումի հիմքերի ու չափի ապացուցված լինելու հանգամանքը՚ (տես Ալվարդ Չուբարի Ստեփանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի հոկտեմբերի 20-ի թիվ ԼԴ/0327/01/10 որոշման 21-րդ կետը):
Հիմք ընդունելով սույն որոշման նախորդ կետում մեջբերված և համապատասխանաբար Ա.Մկրտչյանի, Ա.Ստեփանյանի գործերով կայացված որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի լուծման համար պարտադիր է հանցագործության և հատուցման ենթակա վնասի միջև անմիջական պատճառահետևանքային կապի առկայությունը, ինչպես նաև քաղաքացիական հայցի հիմքի և առարկայի` պատշաճ կերպով հիմնավորված լինելը: Այս կապակցությամμ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ քաղաքացիական հայցի հիմքը հայց հարուցելու իրավունք առաջացնող փաստերի ամբողջությունն է, իսկ հայցի առարկան` այդ փաստերի վրա հիմնված պահանջը: Ընդ որում, քաղաքացիական հայցի հիմքը կազմող փաստերը պետք է հիմնավորեն վնասի առկայությունն ու այն հանցագործությամբ պատճառված լինելու հանգամանքը: Հետևաբար, քրեական դատավարությունում հայց հարուցելու իրավունքն առկա է այն դեպքում, երբ վնասն անմիջականորեն պատճառվել է հանցագործությամբ:
Ելնելով վերոգրյալից` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի հիմքը կազմող փաստերն են`
ա) հակաիրավական արարքը` հանցագործությունը, վնաս հասցնելու փաստը և դրանց միջև առկա անմիջական պատճառահետևանքային կապը.
բ) հատուցման ենթակա գույքային վնասը հայցվորին պատճառված լինելու հանգամանքը,
գ) մեղադրյալի կամ նրա գործողությունների համար գույքային պատասխանատվություն կրող անձի կողմից վնասի հատուցման պարտականությունը կամովին չկատարելու հանգամանքը:
Քաղաքացիական հայցի առարկան, ինչպես արդեն նշվեց, կազմում է հանցագործությամμ անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը:
Անդրադառնալով տուժողի կողմից ներկայացված քաղ.հայցին Վերաքննիչ դատարանը արձանագրում է հետևյալը.
Նախաքննական մարմինն ամբաստանյալ Հ.Սահակյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 322-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրել այն արարքի համար, որ օրենքով սահմանված կարգի խախտմամբ իր իրական կամ ենթադրյալ իրավունքներն ինքնակամ իրականացնելով 2013 թվականի սեպտեմբերի 10-ից մինչև 17-ն ընկած ժամանակահատվածում ապամոնտաժել է 2010 թվականի դեկտեմբերի 16-ից սեփականության իրավունքով Աշոտ Սաղաթելի Արեյանին պատկանող Երևան քաղաքի Յ.Ռայնիսի փողոցի 105 շենքի թիվ 2 բնակարանի` ընդհանուր 878.708.54 ՀՀ դրամ արժողությամբ, գույքը:
Այն է` 336420 ՀՀ դրամ արժողությամբ 9 քմ մետաղապլաստե պատուհանները, 43320 ՀՀ դրամ արժողությամբ մուտքի դուռը, ընդհանուր 341940 ՀՀ դրամ արժողությամբ թվով 5 հատ միջսենյակային փայտյա դռները, ընդհանուր 157.028.54 ՀՀ դրամ արժողությամբ միջնորմերը:
Վերաքննիչ դատարանում ամբաստանյալ Հ.Սահակյանը ներկայացնելով իր հիմնավորումները տուժողի քաղ. հայցի դեմ առարկեց, նշելով որ բնակարանին կից առկա 80,4 քմ մակերեսով ինքնակամ կառույցը իր միջոցներով ինքն է կառուցել, հետևաբար իր գործողություններով տուժողին գույքային վնաս չի պատճառվել:
Պաշտպանը, համաձայնվելով ամբաստանյալ Հ.Սահակյանի եզրահանգումների հետ, փաստեց, որ ըստ մեղադրանքի հանցագործությամբ տուժողին անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը կազմել է 878.708.54 ՀՀ դրամ, մինչդեռ տուժողի կողմից քաղ.հայց է հարուցվել 1.353.206 ՀՀ դրամ, որն անհիմն կերպով դատարանը բավարարել է:
Տուժողի ներկայացուցիչ Լ.Մարտիրոսյանը վերաքննիչ դատարնում հայտարարեց, որ դեպքից հետո մինչև օրս տուժողին պատկանող վերոնշյալ տան դռները, պատուհանները դեռևս մնում են բաց, վերանորոգման ոչ մի աշխատանք չի կատարվել և բնակարանը դեռևս մնում է բնակության համար ոչ պիտանի:
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանն ապացուցված համարելով հանցագործության մեջ մեղադրվող Հ.Սահակյանի մեղքը, ինչպես նաև տուժողի քաղաքացիական հայցի հիմքը կազմող փաստերն ու առարկան, ներկայացված քաղաքացիական հայցի վերաբերյալ ամբաստանյալի, պաշտպանի և տուժողի ներկայացուցչի փաստարկները, հիմնավորումները և իրավական դիրքորոշումը, հանգում է այն հետևության, որ Երևան քաղաքի Յ.Ռայնիսի փ. 105 շենքի 2-րդ բնակարանի գույքին պատճառված վնասների վերականգնման համար անհրաժեշտ շինվերանորոգման աշխատանքների շուկայական արժեքի միջինացված գները դեռևս մնում է վիճահարույց:
Վերոշարադրյալ հիմնավորումներով վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դատավճիռը քաղաքացիական հայցի մասով պետք է փոփոխել և քաղաքացիական հայցը` տուժողի գույքը վերականգնելու ծախսերի մասով, թողնել առանց քննության:
Տուժող Աշոտ Արեյանին պարզաբանել, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 155-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` քրեական դատավարությունում հարուցված քաղաքացիական հայցը, որը դատարանի կողմից թողնվել է առանց քննության, կարող է հետագայում հարուցվել քաղաքացիական դատավարության կարգով:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393- 397-րդ, 402-րդ հոդվածներով, ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը,


Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել մասնակի:
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2014 թվականի սեպտեմբերի 24-ի դատավճիռը՝ Հենրիկ Վարշամի Սահակյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 322-րդ հոդվածի 1-ին մասով, քաղ.հայցի մասով բեկանել և փոփոխել:
Հենրիկ Վարշամի Սահակյանից հօգուտ տուժող Աշոտ Սաղաթելի Արեյանի բռնագանձել 878.708,54 ՀՀ դրամ` որպես հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասի հատուցում, իսկ ներկայացված քաղ.հայցը մնացած մասով թողնել առանց քննության:
Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան հրապարակման պահից` մեկամսյա ժամկետում:


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություններ

Իսկականի հետ ճիշտ է`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Հ.ՏԵՐ-ԱԴԱՄՅԱՆ