Հիմնական
Գործի համար:
ԵԱՔԴ/0033/01/14
Վիճակագրական տողի համար :
6.4
Պատասխանող
Անահիտ Բաբայան
Անահիտ Բաբայան Էդուարդի
Անահիտ Բաբայան
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Մանուշակ Պետրոսյան
Սեվակ Համբարձումյան
Արարատ Պետրոսյան
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն
Արթուր Մկրտչյան
Դատավոր
Քրեական վերաքննիչ
Մանուշակ Պետրոսյան
Սեվակ Համբարձումյան
Արարատ Պետրոսյան
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն
Արթուր Մկրտչյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Քրեական վերաքննիչ | 2014-10-10 | 12:00 | 5 | Կայացվել է | ||
| Քրեական վերաքննիչ | 2014-09-26 | 11:00 | 5 | Չի կայացվել | ||
| Քրեական վերաքննիչ | 2014-08-21 | 14:00 | 5 | Կայացվել է | ||
| Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն | 2014-07-03 | 11:30 | 5 | Կայացվել է | ||
| Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն | 2014-07-02 | 10:30 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն | 2014-06-17 | 15:30 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն | 2014-06-05 | 10:30 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն | 2014-05-27 | 10:30 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն | 2014-05-20 | 10:30 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն | 2014-05-08 | 10:30 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն | 2014-04-26 | 10:30 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն | 2014-04-17 | 10:30 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն | 2014-04-03 | 11:00 | 5 | Կայացվել է |
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական ԵԱՔԴ/0033/01/14
շրջանների ընդհանուր իրավասության
առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը
կայացրած դատարանի կազմը
նախագահող դատավոր` Ա.Մկրտչյան
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
10 հոկտեմբերի 2014թ. ք.Երևան
ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ /այսուհետ նաև`
Վերաքննիչ դատարան/ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ
Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Ռ.ԴԱՎՈՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՄԵՂԱԴՐՈՂ` Ա.ԴՈԼԻՆՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ` Մ.ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ` Ա.ԲԱԲԱՅԱՆԻ
դռնբաց դատական նիստում, ամբաստանյալ Ա.Բաբայանի շահերի պաշտպան Մ.Ալավերդյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա վճռաբեկության կարգով քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Անահիտ Էդուարդի Բաբայանի`ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով`
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1/. Գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները.
2013 թվականի նոյեմբերի 4-ին հարուցվել է թիվ 14813513 քրեական գործը:
2014 թվականի փետրվարի 28-ին Ա.Բաբայանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով այն բանի համար, որ նա, աշխատելով Նաիրի Զարյան փողոցի 24-րդ հասցեում գտնվող <<Աֆրիկյաններ>> ռեստորանում որպես մենեջեր, 2013թ. հոկտեմբերի 12-ին ռեստորանում հարսանյաց հանդեսը կազմակերպելու համար 2013թ. օգոստոս ամսից հոկտեմբերի 4-ն ընկած ժամանակահատվածում ստացել է 1.740.000 ՀՀ դրամ գումար, սակայն իրեն վստահված գումարը ստանաուց հետո այն չի տարել տվել ռեստորանի տնօրեն Արսեն Աֆրիկյանին կամ գումարը մուտք չի արել ռեստորանի դրամարկղ, այլ յուրացրել է առանձնապես խոշոր չափերի` 1.740.000 ՀՀ դրամ գումարը, Արսեն Աֆրիկյանին պատճառելով խոշոր չափերի գույքային վնաս:
Բացի այդ, Անահիտ Բաբայանը խարդախությամբ ուրիշի գույքի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ, օգտվելով իր և Անահիտ Գրիգորյանի միջև առկա մտերիմ հարաբերություններից, 2013թ. օգոստոս ամսին Անահիտ Գրիգորյանից երկու օր ժամանակով պահանջել և ստացել է 300.000 ՀՀ դրամ գումար` <<Աֆրիկյաններ>> ռեստորանային համալիրում կազմակերպվող հարսանյաց արարողության ժամանակ ծաղկային կոմպոզիցիա պատրաստելու պատրվակով, սակայն գումարն ստանալուց հետո խաբեությամբ տիրացել է դրան և գումարը չի վերադարձրել:
Նախաքնական մարմնի նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ Ա.Բաբայանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին:
2014 թվականի մարտի 10-ին թիվ 14813513 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան /այսուհետ` Դատարան/:
Դատարանի 2014 թվականի հունիսի 5-ի որոշմամբ Ա.Բաբայանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը դադարեցվել է` տուժող Անահիտ Գրիգորյանի և ամբաստանյալ Անահիտ Բաբայանի փոխադարձ հաշտության հիմքով:
Դատաքննությունը անց է կացվել արագացված կարգի կիրառմամբ:
Կատարած հանցագործության համար Դատարանի 03.07.2014թ. դատավճռով Անահիտ Էդուարդի Բաբայանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և դատապարտվել է ազատազրկման` 2 /երկու/ տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ ամբաստանյալ Ա.Բաբայանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել և սահմանվել է փորձաշրջան`1 /մեկ / տարի ժամկետով:
Անահիտ Բաբայանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն չհեռանալու մասին, թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Անահիտ Բաբայանի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը դրվել է բնակության վայրի այլընտրանքային պատիժների կատարման բաժնի համապատասխան բաժանմունքի վրա:
Քաղաքացիական հայցը բավարարվել է և ամբաստանյալ Անահիտ Բաբայանից հօգուտ տուժող Արսեն Աֆրիկյանի բռնագանձվել է 1.740.000 /մեկ միլիոն յոթ հարյուր քառասուն հազար/ ՀՀ դրամ` որպես հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասի հատուցում:
Դատարանի 03.07.2014թ. դատավճռի դեմ 04.08.2014թ. վերաքննիչ բողոք է բերել ամբաստանյալ Ա.Բաբայանի շահերի պաշտպան Մ.Ալավերդյանը:
Թիվ ԵԱՔԴ/0033/01/14 քրեական գործը նախագահող դատավորին և Վերաքննիչ դատարանի կոլեգիալ կազմում ընդգրկված դատավորներին է հանձնվել 2014 թվականի օգոստոսի 08-ին և Վերաքննիչ դատարանի 2014 թվականի օգոստոսի 12-ի որոշմամբ` վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ:
2/. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
Բողոքի հեղինակ` պաշտպան Մ.Ալավերդյանը գտել է, որ Դատարանի թիվ ԵԱՔԴ/0033/01/14 քրեական գործով 03.07.2014թ. դատավճիռը` քաղաքացիական հայցը ամբողջությամբ բավարարելու մասով, անհիմն է և ոչ օրինական:
Բողոքաբերը հղում կատարելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 154-րդ հոդվածի պահանջներին, նշել է, որ թիվ ԵԱՔԴ/0033/01/14 03.07.2014թ. դատավճռի <<Դատարանի իրավական վերլուծությունները>> բաժնում նշվել է` <<… Ամբաստանյալ Անահիտ Բաբայանի անձը բնութագրող տվյալներ, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ դատարանը հաշվի է առնում այն, որ նա նախկինում դատված չէ, լիովին ընդունել է մեղքը, անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար, խնամքին է գտնվում 1996թ. ծնված դուստրը, իրական քայլեր է ձեռնարկել հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը վերականգնելու ուղղությամբ:
Դատարանն արձանագրում է, որ Ա.Բաբայանը 02.07.2014թ. թիվ 23 անդորրագրով նոտար Աննա Թովմասյանի դեպոզիտ հաշվին է մուծել 400.000 ՀՀ դրամ` որպես տուժող Ա.Աֆրիկյանին հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված վնասի հատուցում>>:
Նշված ձևակերպումից հետո Դատարանն այնուամենայնիվ նշել է` <<…Դատարանը գտնում է, որ քաղաքացիական հայցը պետք է բավարարել և ամբաստանյալ Անահիտ Բաբայանից հօգուտ տուժող Արսեն Աֆրիկյանի բռնագանձել 1.740.000 ՀՀ դրամ որպես հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասի հատուցում>>:
Բողոքաբերը հղում կատարելով ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 48-րդ և 120-րդ հոդվածների պահանջներին, նշել է, որ 03.07.2014թ. դատական նիստին Դատարանը հրապարակել է նույն օրը դատարան մոտքագրված հայցադիմումը և ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 120-րդ հոդվածների պահանջների խախտմամբ` գործին մասնակցող անձանց և այլ մասնակիցներին չպարզաբանելով նրանց իրավունքներն ու պարտականությունները, չպարզելով, թե արդյոք հայցվորը պնդում է իր պահանջները, պատասխանողն արդյոք ընդունում է հայցվորի պահանջները, հեռացել է խորհրդակցական սենյակ` դատական ակտ կայացնելու:
Բողոքաբերը հղում կատարելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375¹-րդ հոդվածի6-րդ կետի պահանջներին, նշել է, որ մինչև դատաքննությունը սկսելը, Դատարանը արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու ամբաստանյալի ներկայացրած միջնորդությունը բավարարելով, չի անդրադարձել քաղաքացիական հայցին` այն ներկայացված չլինելու պատճառով: Այսինքն, դատական քննության որևէ փուլում դատարանը չի պարզել ամբաստանյալի դիրքորոշումը նշվածխ հարցի վերաբերյալ:
Բողոքաբերը հղում կատարելով ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի պահանջներին, նշել է, որ սույն դատական ակտով, մինչև քաղաքացիական հայցի լուծմանն անդրադառնալը, Դատարանն արձանագրել է մեղադրյալ Անահիտ Բաբայանի կողմից 400.000 ՀՀ դրամ` որպես տուժող Ա.Աֆրիկյանին հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված վնասի հատուցման փաստի մասին, սակայն, այնուամենայնիվ, անտեսելով նշված հանգամանքի վերաբերյալ Դատարանին ներկայացված ապացույցը, ամբողջությամբ բավարարել է քաղաքացիական հայցը:
Գտել է, որ սույն գործով քաղաքացիական հայցին նման լուծում տալով, Դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ` դատավարական իրավունքի խախտումներ, որոնք իրենց բնույթով էական են, քանի որ ազդել են գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա:
Հաշվի առնելով վերոգրյալը և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 376-րդ, 376¹-րդ, 394-րդ, 395-րդ և 398-րդ հոդվածների պահանջներով, բողոք բերած անձը Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է`
<<1 Բեկանել Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի թիվ ԵԱՔԴ/0033/01/14 քրեական գործով 03.07.2014թ. կայացված դատավճիռը` քաղաքացիական հայցի մասով` տուժող Ա.Աֆրիկյանի անունից ներկայացված քաղաքացիական հայցը թողնել առանց քննության կամ գործը ուղարկել նույն դատարան, այլ կազմով նոր քննության կամ
2.Եթե Դատարանը գտնի, որ Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանում հաստատված փաստական հանգամանքները քաղաքացիական հայցի մասով բավարար են այն լուծելու հաար, ապա` բեկանել և փոփոխել Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի թիվ ԵԱՔԴ/0033/01/14 քրեական գործով 03.07.2014թ. կայացված դատավճիռը` քաղաքացիական հայցի մասով` քաղաքացիական հայցը բավարարելով մասնակի>>:
3/.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումները.
Վերաքննիչ դատարանը, ստուգելով գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման ու քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեադատավարական օրենքի նորմերի պահպանումը, լսելով պաշտպանական կողմի հիմնավորումները` վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ, մեղադրողի պատասխանը` բողոքի դեմ, վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, հանգում է այն հետևության, որ պաշտպան Մ.Դավթյանի վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` <<Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`
/…/
10) քաղաքացիական հայցը ենթակա է արդյոք բավարարման, ում օգտին և ինչ չափով, ինչպես նաև պատճառված գույքային վնասը ենթակա է արդյոք հատուցման, եթե քաղաքացիական հայց չի հարուցվել.
/…/>>
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 60-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1. քաղաքացիական հայցվոր է ճանաչվում քրեական գործով վարույթի ընթացքում հայց ներկայացրած ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձը, որի նկատմամբ բավարար հիմքեր կան ենթադրելու, որ նրան քրեական օրենսգրքով չթույլատրված արարքով պատճառվել է քրեական դատավարության կարգով հատուցման ենթակա գույքային վնաս:
2.Քաղաքացիական հայցվոր ճանաչելու մասին որոշումն ընդունում են հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը կամ դատարանը>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 154-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
<<Քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցը հարուցվում, ապացուցվում և լուծվում է սույն օրենսգրքի դրույթներով սահմանված կանոններով/…/>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 158-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1. Քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայց կարող է հարուցվել յուրաքանչյուր պահի` սկսած քրեական գործի հարուցումից մինչև դատավճիռ կայացնելու համար դատարանի հեռանալը խորհրդակցական սենյակ:
2. Քաղաքացիական հայց հարուցվում է կասկածյալի, մեղադրյալի կամ նրա դեմ, ում վրա կարող է գույքային պատասխանատվություն դրվել մեղադրյալի գործողությունների համար:
3. Հայցադիմումում նշվում է, թե որ քրեական գործով, ով, ում, ինչի հիման վրա և ինչ չափով է հարուցում քաղաքացիական հայց, ինչպես նաև պետք է բովանդակի խնդրանք` վնասի հատուցման համար կոնկրետ դրամական գումարի և գույքի բռնագանձման մասին>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 367-րդ հոդվածի համաձայն`
<<Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը, ելնելով քաղաքացիական հայցի հիմքերի ու չափի ապացուցված լինելու հանգամանքից, հարուցված հայցը բավարարում է լրիվ կամ մասնակիորեն, կամ մերժում է դրա բավարարումը, կամ այն թողնում է առանց քննության>>:
Վերոգրյալ նորմերի իրավական վերլուծությունից հետևում է, որ քրեական դատավարությունում մեղադրյալի գործողությունների համար պատասխանատվություն կրող անձի դեմ քաղաքացիական հայց կարող է ներկայացվել և համապատասխանաբար դատարանում քննության առարկա լինել բացառապես հանցագործությամբ պատճառված և քրեական դատավարության կարգով հատուցման ենթակա գույքային վնասի առկայության պարագայում:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իր 20.10.2011 թվականի թիվ ԼԴ/0327/01/10 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
<<Քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի քնննության հիմքում ընկած է միասնական իրավաբանական փաստը` հանցագործությունը, որի կատարման համար անձը ենթարկվում է ինչպես քրեական, այնպես էլ քաղաքացիրավական պատասխանատվության, այն դեպքում, երբ առկա է հանցագործությամբ պատճառված գույքային վնաս: Միևնույն ժամանակ, եթե չկա հանցագործություն, ապա չի կարող լինել նաև քրեական դատավարությունում քաղաքացիաիրավական պատասխանատվություն: Շարադրված վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը արձանագրում է, որ դատարանը, ապացուցված համարելով հանցագործության մեջ մեղադրվող անձի մեղքը, ինչպես նաև հանցավոր արարքի և հասցված վնասի միջև պատճառական կապը, լուծում է նաև քաղաքացիական հայցը`գնահատելով ներկայացված հայցադիմումի հիմքերի ու չափի ապացուցված լինելու հանգամանքը>>:
Առաջին ատյանի դատարանը, նկատի ունենալով, որ մինչ դատաքննությունը սկսելը` ամբաստանյալ Անահիտ Էդուարդի Բաբայանը միջնորդել է դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով, և համոզվելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375¹-րդ և 375²-րդ հոդվածներով նախատեսված պայմանները, որոշում է կայացրել արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին, որի արդյունքում տուժող Արսեն Աֆրիկյանի կողմից ներկայացված քաղաքացիական հայցն ընդդեմ` Անահիտ Բաբայանի` բավարարել է, և վերջինիցս հօգուտ տուժող Արսեն Աֆրիկյանի վճռել է բռնագանձել 1.740.000 ՀՀ դրամ` որպես հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասի հատուցում:
Վերաքննիչ դատարանն ուսումնասիրելով քրեական գործի նյութերը, գտնում է, որ առաջին ատյանի դատարանի կողմից դատական ակտ կայացնելիս խախտվել է գործի արդարացի քննությունն ամրագրած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի պահանջը:
Մատնանշված հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
<<Յուրաքանչյուր ոք ունի արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ, անկախ և անկողմնակալ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում իր շահերին առնչվող քրեական գործի քննության իրավունք>>:
Դատական քննության արագացված կարգի կիրառման հիմքերն ամրագրած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375¹-րդ հոդվածի 6-րդ կետի համաձայն`
<<Եթե տվյալ գործով հարուցված է նաև քաղաքացիական հայց, և ամբաստանյալը (մեղադրյալը) կամ քաղաքացիական պատասխանողը ընդունում է այն, ապա դատարանը դատավճռով բավարարում է նաև քաղաքացիական հայցը, եթե այն չի հակասում օրենքին: Այդ դեպքում դատարանը պետք է լրացուցիչ պարզի, թե արդյոք հայցի ընդունումը կամավոր է, և արդյոք այն վերաբերում է այլ անձանց իրավունքներին: Դատարանը, գտնելով, որ հայցի ընդունումը հակասում է օրենքին կամ կամավոր չէ կամ վերաբերում է այլ անձանց իրավունքներին, հայցը թողնում է առանց քննության` քաղաքացիական հայցվորին բացատրելով քաղաքացիական դատավարության կարգով հայց ներկայացնելու նրա իրավունքը:
Իսկ այն դեպքում, երբ ամբաստանյալը կամ քաղաքացիական պատասխանողը քաղաքացիական հայցը չի ընդունում, ապա դատարանը քաղաքացիական հայցը թողնում է առանց քննության` քաղաքացիական հայցվորին բացատրելով քաղաքացիական դատավարության կարգով հայց ներկայացնելու նրա իրավունքը>>:
Վերոգրյալ հոդվածների բովանդակային վերլուծությունից և սույն քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից ակնհայտ է դառնում, որ Դատարանը բավարարել է դատական քննության արագացված կարգի վերաբերյալ ամբաստանյալ Ա.Բաբայանի միջնորդությունը, որի կապակցությամբ տուժող Ա.Աֆրիկյանը չի առարկել և 06.05.2014թ. դիմելով Դատարանին, տվել է իր գրավոր համաձայնությունը` հայտնելով.
<<Նշված գործով հանդիսանում եմ որպես տուժող: Հայտնում եմ, որ դատական քննության արագացված կարգ կիրառելուն չեմ առարկում>>:
Սակայն մինչև դատարանի խորհրդակցական սենյակ հեռանալը, 03.07.2014 թվականին տուժող Ա.Աֆրիկյանը 1.740.000 ՀՀ դրամի չափով քաղաքացիական հայց է ներկայացրել, որի մասին Դատարանը կողմերին չի իրազեկել և այն քննության առարկա չի դարձրել:
Նման պայմաններում Դատարանը, իրականացնելով դատական քննության արագացված կարգ, չի ձեռնարկել օրենքով նախատեսված բոլոր միջոցները` քաղաքացիական հայցի մասով գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման ուղղությամբ, որի արդյունքում չի պահպանել ամբաստանյալի շահերին առնչվող քրեական գործի արդար քննության իրավունքը:
Վերոգրյալից բացի, սույն քրեական գործի նյութերի, մասնավորապես քաղաքացիական հայցի վերաբերյալ, ուսումնասիրությունից երևում է, որ 02.07.2014 թվականին ամբաստանյալ Ա.Բաբայանի կողմից, որպես տուժող Ա.Աֆրիկյանին պատճառված վնասի հատուցում, Դատարանին ներկայացվել է Մալաթիայի նոտարական տարածքի նոտար Ա.Թովմասյանի ծանուցումը` ուղղված տուժող Ա.Աֆրիկյանին, որի համաձայն` ամբաստանյալ Ա.Բաբայանը մեկ ամիս ժամկետով Մալաթիայի նոտարական գրասենյակի դեպոզիտ հաշվին փոխանցել է 1.740.000 ՀՀ դրամ գումարի մի մասը` 400.000 ՀՀ դրամ` ի ապահովումն ԵԱՔԴ/0033/01/14 քրեական գործով տուժող Ա.Աֆրիկյանի նկատմամբ պարտավորության կատարման համար:
Առաջին ատյանի դատարանը 03.07.2014թ. դատավճռում արձանագրել է, որ <</…/ Ա.Բաբայանը 02.07.2014թ. թիվ 23 անդորրագրով նոտար Աննա Թովմասյանի դեպոզիտ հաշվին է մուծել 400.000 ՀՀ դրամ` որպես տուժող Ա.Աֆրիկյանին հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված վնասի հատուցում>>, սակայն անտեսելով նշված հանգամանքի վերաբերյալ ապացույցը, վճռել է քաղաքացիական հայցն ամբաստանյալ Ա.Բաբայանից հօգուտ տուժող Ա.Աֆրիկյանի` 1.740.000 ՀՀ դրամի չափով բռնագանձելու վերաբերյալ, ամբողջությամբ բավարարելու մասին:
Վերոգրյալ հիմքերի առկայության պայմաններում Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ առաջին ատյանի դատարանը, սույն գործով դատական ակտ կայացնելիս, թույլ է տվել դատական սխալ` դատավարական իրավունքի խախտումներ, որոնք իրենց բնույթով էական են, քանի որ ազդել են սույն գործով քաղաքացիական հայցի մասով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, ինչը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 398-րդ հոդվածի հիման վրա` դատարանի դատավճիռը քաղաքացիական հայցի մասով բեկանելու հիմք է:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-395-րդ, 398-րդ հոդվածներով, Վերաքննիչ դատարանը`
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Ամբաստանյալ Ա.Բաբայանի շահերի պաշտպան Մ.Ալավերդյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել:
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2014 թվականի հուլիսի 03-ի դատավճիռը Անահիտ Էդուարդի Բաբայանի վերաբերյալ` ՀՀ քրչեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով, բեկանել քաղաքացիական հայցի մասով:
Տուժող Արսեն Սամվելի Աֆրիկյանի ներկայացրած քաղաքացիական հայցը թողնել առանց քննության:
Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարանին` այն հրապարակելու պահից մեկամսյա ժամկետում։
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ
Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական ԵԱՔԴ/0033/01/14
շրջանների ընդհանուր իրավասության
առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը
կայացրած դատարանի կազմը
նախագահող դատավոր` Ա.Մկրտչյան
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
10 հոկտեմբերի 2014թ. ք.Երևան
ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ /այսուհետ նաև`
Վերաքննիչ դատարան/ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ
Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Ռ.ԴԱՎՈՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՄԵՂԱԴՐՈՂ` Ա.ԴՈԼԻՆՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ` Մ.ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆԻ
ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ` Ա.ԲԱԲԱՅԱՆԻ
դռնբաց դատական նիստում, ամբաստանյալ Ա.Բաբայանի շահերի պաշտպան Մ.Ալավերդյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա վճռաբեկության կարգով քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Անահիտ Էդուարդի Բաբայանի`ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով`
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1/. Գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները.
2013 թվականի նոյեմբերի 4-ին հարուցվել է թիվ 14813513 քրեական գործը:
2014 թվականի փետրվարի 28-ին Ա.Բաբայանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով այն բանի համար, որ նա, աշխատելով Նաիրի Զարյան փողոցի 24-րդ հասցեում գտնվող <<Աֆրիկյաններ>> ռեստորանում որպես մենեջեր, 2013թ. հոկտեմբերի 12-ին ռեստորանում հարսանյաց հանդեսը կազմակերպելու համար 2013թ. օգոստոս ամսից հոկտեմբերի 4-ն ընկած ժամանակահատվածում ստացել է 1.740.000 ՀՀ դրամ գումար, սակայն իրեն վստահված գումարը ստանաուց հետո այն չի տարել տվել ռեստորանի տնօրեն Արսեն Աֆրիկյանին կամ գումարը մուտք չի արել ռեստորանի դրամարկղ, այլ յուրացրել է առանձնապես խոշոր չափերի` 1.740.000 ՀՀ դրամ գումարը, Արսեն Աֆրիկյանին պատճառելով խոշոր չափերի գույքային վնաս:
Բացի այդ, Անահիտ Բաբայանը խարդախությամբ ուրիշի գույքի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ, օգտվելով իր և Անահիտ Գրիգորյանի միջև առկա մտերիմ հարաբերություններից, 2013թ. օգոստոս ամսին Անահիտ Գրիգորյանից երկու օր ժամանակով պահանջել և ստացել է 300.000 ՀՀ դրամ գումար` <<Աֆրիկյաններ>> ռեստորանային համալիրում կազմակերպվող հարսանյաց արարողության ժամանակ ծաղկային կոմպոզիցիա պատրաստելու պատրվակով, սակայն գումարն ստանալուց հետո խաբեությամբ տիրացել է դրան և գումարը չի վերադարձրել:
Նախաքնական մարմնի նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ Ա.Բաբայանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին:
2014 թվականի մարտի 10-ին թիվ 14813513 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան /այսուհետ` Դատարան/:
Դատարանի 2014 թվականի հունիսի 5-ի որոշմամբ Ա.Բաբայանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը դադարեցվել է` տուժող Անահիտ Գրիգորյանի և ամբաստանյալ Անահիտ Բաբայանի փոխադարձ հաշտության հիմքով:
Դատաքննությունը անց է կացվել արագացված կարգի կիրառմամբ:
Կատարած հանցագործության համար Դատարանի 03.07.2014թ. դատավճռով Անահիտ Էդուարդի Բաբայանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և դատապարտվել է ազատազրկման` 2 /երկու/ տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ ամբաստանյալ Ա.Բաբայանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել և սահմանվել է փորձաշրջան`1 /մեկ / տարի ժամկետով:
Անահիտ Բաբայանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն չհեռանալու մասին, թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Անահիտ Բաբայանի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը դրվել է բնակության վայրի այլընտրանքային պատիժների կատարման բաժնի համապատասխան բաժանմունքի վրա:
Քաղաքացիական հայցը բավարարվել է և ամբաստանյալ Անահիտ Բաբայանից հօգուտ տուժող Արսեն Աֆրիկյանի բռնագանձվել է 1.740.000 /մեկ միլիոն յոթ հարյուր քառասուն հազար/ ՀՀ դրամ` որպես հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասի հատուցում:
Դատարանի 03.07.2014թ. դատավճռի դեմ 04.08.2014թ. վերաքննիչ բողոք է բերել ամբաստանյալ Ա.Բաբայանի շահերի պաշտպան Մ.Ալավերդյանը:
Թիվ ԵԱՔԴ/0033/01/14 քրեական գործը նախագահող դատավորին և Վերաքննիչ դատարանի կոլեգիալ կազմում ընդգրկված դատավորներին է հանձնվել 2014 թվականի օգոստոսի 08-ին և Վերաքննիչ դատարանի 2014 թվականի օգոստոսի 12-ի որոշմամբ` վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ:
2/. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
Բողոքի հեղինակ` պաշտպան Մ.Ալավերդյանը գտել է, որ Դատարանի թիվ ԵԱՔԴ/0033/01/14 քրեական գործով 03.07.2014թ. դատավճիռը` քաղաքացիական հայցը ամբողջությամբ բավարարելու մասով, անհիմն է և ոչ օրինական:
Բողոքաբերը հղում կատարելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 154-րդ հոդվածի պահանջներին, նշել է, որ թիվ ԵԱՔԴ/0033/01/14 03.07.2014թ. դատավճռի <<Դատարանի իրավական վերլուծությունները>> բաժնում նշվել է` <<… Ամբաստանյալ Անահիտ Բաբայանի անձը բնութագրող տվյալներ, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ դատարանը հաշվի է առնում այն, որ նա նախկինում դատված չէ, լիովին ընդունել է մեղքը, անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար, խնամքին է գտնվում 1996թ. ծնված դուստրը, իրական քայլեր է ձեռնարկել հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը վերականգնելու ուղղությամբ:
Դատարանն արձանագրում է, որ Ա.Բաբայանը 02.07.2014թ. թիվ 23 անդորրագրով նոտար Աննա Թովմասյանի դեպոզիտ հաշվին է մուծել 400.000 ՀՀ դրամ` որպես տուժող Ա.Աֆրիկյանին հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված վնասի հատուցում>>:
Նշված ձևակերպումից հետո Դատարանն այնուամենայնիվ նշել է` <<…Դատարանը գտնում է, որ քաղաքացիական հայցը պետք է բավարարել և ամբաստանյալ Անահիտ Բաբայանից հօգուտ տուժող Արսեն Աֆրիկյանի բռնագանձել 1.740.000 ՀՀ դրամ որպես հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասի հատուցում>>:
Բողոքաբերը հղում կատարելով ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 48-րդ և 120-րդ հոդվածների պահանջներին, նշել է, որ 03.07.2014թ. դատական նիստին Դատարանը հրապարակել է նույն օրը դատարան մոտքագրված հայցադիմումը և ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 120-րդ հոդվածների պահանջների խախտմամբ` գործին մասնակցող անձանց և այլ մասնակիցներին չպարզաբանելով նրանց իրավունքներն ու պարտականությունները, չպարզելով, թե արդյոք հայցվորը պնդում է իր պահանջները, պատասխանողն արդյոք ընդունում է հայցվորի պահանջները, հեռացել է խորհրդակցական սենյակ` դատական ակտ կայացնելու:
Բողոքաբերը հղում կատարելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375¹-րդ հոդվածի6-րդ կետի պահանջներին, նշել է, որ մինչև դատաքննությունը սկսելը, Դատարանը արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու ամբաստանյալի ներկայացրած միջնորդությունը բավարարելով, չի անդրադարձել քաղաքացիական հայցին` այն ներկայացված չլինելու պատճառով: Այսինքն, դատական քննության որևէ փուլում դատարանը չի պարզել ամբաստանյալի դիրքորոշումը նշվածխ հարցի վերաբերյալ:
Բողոքաբերը հղում կատարելով ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի պահանջներին, նշել է, որ սույն դատական ակտով, մինչև քաղաքացիական հայցի լուծմանն անդրադառնալը, Դատարանն արձանագրել է մեղադրյալ Անահիտ Բաբայանի կողմից 400.000 ՀՀ դրամ` որպես տուժող Ա.Աֆրիկյանին հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված վնասի հատուցման փաստի մասին, սակայն, այնուամենայնիվ, անտեսելով նշված հանգամանքի վերաբերյալ Դատարանին ներկայացված ապացույցը, ամբողջությամբ բավարարել է քաղաքացիական հայցը:
Գտել է, որ սույն գործով քաղաքացիական հայցին նման լուծում տալով, Դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ` դատավարական իրավունքի խախտումներ, որոնք իրենց բնույթով էական են, քանի որ ազդել են գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա:
Հաշվի առնելով վերոգրյալը և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 376-րդ, 376¹-րդ, 394-րդ, 395-րդ և 398-րդ հոդվածների պահանջներով, բողոք բերած անձը Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է`
<<1 Բեկանել Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի թիվ ԵԱՔԴ/0033/01/14 քրեական գործով 03.07.2014թ. կայացված դատավճիռը` քաղաքացիական հայցի մասով` տուժող Ա.Աֆրիկյանի անունից ներկայացված քաղաքացիական հայցը թողնել առանց քննության կամ գործը ուղարկել նույն դատարան, այլ կազմով նոր քննության կամ
2.Եթե Դատարանը գտնի, որ Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանում հաստատված փաստական հանգամանքները քաղաքացիական հայցի մասով բավարար են այն լուծելու հաար, ապա` բեկանել և փոփոխել Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի թիվ ԵԱՔԴ/0033/01/14 քրեական գործով 03.07.2014թ. կայացված դատավճիռը` քաղաքացիական հայցի մասով` քաղաքացիական հայցը բավարարելով մասնակի>>:
3/.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումները.
Վերաքննիչ դատարանը, ստուգելով գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման ու քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեադատավարական օրենքի նորմերի պահպանումը, լսելով պաշտպանական կողմի հիմնավորումները` վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ, մեղադրողի պատասխանը` բողոքի դեմ, վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, հանգում է այն հետևության, որ պաշտպան Մ.Դավթյանի վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` <<Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը`
/…/
10) քաղաքացիական հայցը ենթակա է արդյոք բավարարման, ում օգտին և ինչ չափով, ինչպես նաև պատճառված գույքային վնասը ենթակա է արդյոք հատուցման, եթե քաղաքացիական հայց չի հարուցվել.
/…/>>
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 60-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1. քաղաքացիական հայցվոր է ճանաչվում քրեական գործով վարույթի ընթացքում հայց ներկայացրած ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձը, որի նկատմամբ բավարար հիմքեր կան ենթադրելու, որ նրան քրեական օրենսգրքով չթույլատրված արարքով պատճառվել է քրեական դատավարության կարգով հատուցման ենթակա գույքային վնաս:
2.Քաղաքացիական հայցվոր ճանաչելու մասին որոշումն ընդունում են հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը կամ դատարանը>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 154-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
<<Քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցը հարուցվում, ապացուցվում և լուծվում է սույն օրենսգրքի դրույթներով սահմանված կանոններով/…/>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 158-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1. Քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայց կարող է հարուցվել յուրաքանչյուր պահի` սկսած քրեական գործի հարուցումից մինչև դատավճիռ կայացնելու համար դատարանի հեռանալը խորհրդակցական սենյակ:
2. Քաղաքացիական հայց հարուցվում է կասկածյալի, մեղադրյալի կամ նրա դեմ, ում վրա կարող է գույքային պատասխանատվություն դրվել մեղադրյալի գործողությունների համար:
3. Հայցադիմումում նշվում է, թե որ քրեական գործով, ով, ում, ինչի հիման վրա և ինչ չափով է հարուցում քաղաքացիական հայց, ինչպես նաև պետք է բովանդակի խնդրանք` վնասի հատուցման համար կոնկրետ դրամական գումարի և գույքի բռնագանձման մասին>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 367-րդ հոդվածի համաձայն`
<<Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը, ելնելով քաղաքացիական հայցի հիմքերի ու չափի ապացուցված լինելու հանգամանքից, հարուցված հայցը բավարարում է լրիվ կամ մասնակիորեն, կամ մերժում է դրա բավարարումը, կամ այն թողնում է առանց քննության>>:
Վերոգրյալ նորմերի իրավական վերլուծությունից հետևում է, որ քրեական դատավարությունում մեղադրյալի գործողությունների համար պատասխանատվություն կրող անձի դեմ քաղաքացիական հայց կարող է ներկայացվել և համապատասխանաբար դատարանում քննության առարկա լինել բացառապես հանցագործությամբ պատճառված և քրեական դատավարության կարգով հատուցման ենթակա գույքային վնասի առկայության պարագայում:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իր 20.10.2011 թվականի թիվ ԼԴ/0327/01/10 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
<<Քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի քնննության հիմքում ընկած է միասնական իրավաբանական փաստը` հանցագործությունը, որի կատարման համար անձը ենթարկվում է ինչպես քրեական, այնպես էլ քաղաքացիրավական պատասխանատվության, այն դեպքում, երբ առկա է հանցագործությամբ պատճառված գույքային վնաս: Միևնույն ժամանակ, եթե չկա հանցագործություն, ապա չի կարող լինել նաև քրեական դատավարությունում քաղաքացիաիրավական պատասխանատվություն: Շարադրված վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը արձանագրում է, որ դատարանը, ապացուցված համարելով հանցագործության մեջ մեղադրվող անձի մեղքը, ինչպես նաև հանցավոր արարքի և հասցված վնասի միջև պատճառական կապը, լուծում է նաև քաղաքացիական հայցը`գնահատելով ներկայացված հայցադիմումի հիմքերի ու չափի ապացուցված լինելու հանգամանքը>>:
Առաջին ատյանի դատարանը, նկատի ունենալով, որ մինչ դատաքննությունը սկսելը` ամբաստանյալ Անահիտ Էդուարդի Բաբայանը միջնորդել է դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով, և համոզվելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375¹-րդ և 375²-րդ հոդվածներով նախատեսված պայմանները, որոշում է կայացրել արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին, որի արդյունքում տուժող Արսեն Աֆրիկյանի կողմից ներկայացված քաղաքացիական հայցն ընդդեմ` Անահիտ Բաբայանի` բավարարել է, և վերջինիցս հօգուտ տուժող Արսեն Աֆրիկյանի վճռել է բռնագանձել 1.740.000 ՀՀ դրամ` որպես հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասի հատուցում:
Վերաքննիչ դատարանն ուսումնասիրելով քրեական գործի նյութերը, գտնում է, որ առաջին ատյանի դատարանի կողմից դատական ակտ կայացնելիս խախտվել է գործի արդարացի քննությունն ամրագրած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի պահանջը:
Մատնանշված հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
<<Յուրաքանչյուր ոք ունի արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ, անկախ և անկողմնակալ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում իր շահերին առնչվող քրեական գործի քննության իրավունք>>:
Դատական քննության արագացված կարգի կիրառման հիմքերն ամրագրած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375¹-րդ հոդվածի 6-րդ կետի համաձայն`
<<Եթե տվյալ գործով հարուցված է նաև քաղաքացիական հայց, և ամբաստանյալը (մեղադրյալը) կամ քաղաքացիական պատասխանողը ընդունում է այն, ապա դատարանը դատավճռով բավարարում է նաև քաղաքացիական հայցը, եթե այն չի հակասում օրենքին: Այդ դեպքում դատարանը պետք է լրացուցիչ պարզի, թե արդյոք հայցի ընդունումը կամավոր է, և արդյոք այն վերաբերում է այլ անձանց իրավունքներին: Դատարանը, գտնելով, որ հայցի ընդունումը հակասում է օրենքին կամ կամավոր չէ կամ վերաբերում է այլ անձանց իրավունքներին, հայցը թողնում է առանց քննության` քաղաքացիական հայցվորին բացատրելով քաղաքացիական դատավարության կարգով հայց ներկայացնելու նրա իրավունքը:
Իսկ այն դեպքում, երբ ամբաստանյալը կամ քաղաքացիական պատասխանողը քաղաքացիական հայցը չի ընդունում, ապա դատարանը քաղաքացիական հայցը թողնում է առանց քննության` քաղաքացիական հայցվորին բացատրելով քաղաքացիական դատավարության կարգով հայց ներկայացնելու նրա իրավունքը>>:
Վերոգրյալ հոդվածների բովանդակային վերլուծությունից և սույն քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից ակնհայտ է դառնում, որ Դատարանը բավարարել է դատական քննության արագացված կարգի վերաբերյալ ամբաստանյալ Ա.Բաբայանի միջնորդությունը, որի կապակցությամբ տուժող Ա.Աֆրիկյանը չի առարկել և 06.05.2014թ. դիմելով Դատարանին, տվել է իր գրավոր համաձայնությունը` հայտնելով.
<<Նշված գործով հանդիսանում եմ որպես տուժող: Հայտնում եմ, որ դատական քննության արագացված կարգ կիրառելուն չեմ առարկում>>:
Սակայն մինչև դատարանի խորհրդակցական սենյակ հեռանալը, 03.07.2014 թվականին տուժող Ա.Աֆրիկյանը 1.740.000 ՀՀ դրամի չափով քաղաքացիական հայց է ներկայացրել, որի մասին Դատարանը կողմերին չի իրազեկել և այն քննության առարկա չի դարձրել:
Նման պայմաններում Դատարանը, իրականացնելով դատական քննության արագացված կարգ, չի ձեռնարկել օրենքով նախատեսված բոլոր միջոցները` քաղաքացիական հայցի մասով գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման ուղղությամբ, որի արդյունքում չի պահպանել ամբաստանյալի շահերին առնչվող քրեական գործի արդար քննության իրավունքը:
Վերոգրյալից բացի, սույն քրեական գործի նյութերի, մասնավորապես քաղաքացիական հայցի վերաբերյալ, ուսումնասիրությունից երևում է, որ 02.07.2014 թվականին ամբաստանյալ Ա.Բաբայանի կողմից, որպես տուժող Ա.Աֆրիկյանին պատճառված վնասի հատուցում, Դատարանին ներկայացվել է Մալաթիայի նոտարական տարածքի նոտար Ա.Թովմասյանի ծանուցումը` ուղղված տուժող Ա.Աֆրիկյանին, որի համաձայն` ամբաստանյալ Ա.Բաբայանը մեկ ամիս ժամկետով Մալաթիայի նոտարական գրասենյակի դեպոզիտ հաշվին փոխանցել է 1.740.000 ՀՀ դրամ գումարի մի մասը` 400.000 ՀՀ դրամ` ի ապահովումն ԵԱՔԴ/0033/01/14 քրեական գործով տուժող Ա.Աֆրիկյանի նկատմամբ պարտավորության կատարման համար:
Առաջին ատյանի դատարանը 03.07.2014թ. դատավճռում արձանագրել է, որ <</…/ Ա.Բաբայանը 02.07.2014թ. թիվ 23 անդորրագրով նոտար Աննա Թովմասյանի դեպոզիտ հաշվին է մուծել 400.000 ՀՀ դրամ` որպես տուժող Ա.Աֆրիկյանին հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված վնասի հատուցում>>, սակայն անտեսելով նշված հանգամանքի վերաբերյալ ապացույցը, վճռել է քաղաքացիական հայցն ամբաստանյալ Ա.Բաբայանից հօգուտ տուժող Ա.Աֆրիկյանի` 1.740.000 ՀՀ դրամի չափով բռնագանձելու վերաբերյալ, ամբողջությամբ բավարարելու մասին:
Վերոգրյալ հիմքերի առկայության պայմաններում Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ առաջին ատյանի դատարանը, սույն գործով դատական ակտ կայացնելիս, թույլ է տվել դատական սխալ` դատավարական իրավունքի խախտումներ, որոնք իրենց բնույթով էական են, քանի որ ազդել են սույն գործով քաղաքացիական հայցի մասով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, ինչը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 398-րդ հոդվածի հիման վրա` դատարանի դատավճիռը քաղաքացիական հայցի մասով բեկանելու հիմք է:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-395-րդ, 398-րդ հոդվածներով, Վերաքննիչ դատարանը`
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Ամբաստանյալ Ա.Բաբայանի շահերի պաշտպան Մ.Ալավերդյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել:
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2014 թվականի հուլիսի 03-ի դատավճիռը Անահիտ Էդուարդի Բաբայանի վերաբերյալ` ՀՀ քրչեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով, բեկանել քաղաքացիական հայցի մասով:
Տուժող Արսեն Սամվելի Աֆրիկյանի ներկայացրած քաղաքացիական հայցը թողնել առանց քննության:
Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարանին` այն հրապարակելու պահից մեկամսյա ժամկետում։
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ
Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
Գործ No ԵԱՔԴ/0033/01/14
ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՙ03՚ հուլիսի 2014թ. ք.Երևան
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը
նախագահությամբ` դատավոր Ա.Մկրտչյանի
քարտուղարությամբ` Օ.Կիրակոսյանի
Շ.Վանոյանի
մասնակցությամբ`
մեղադրողներ Ա.Դոլինյանի
Գ.Աղաջանյանի
պաշտպան Մ.Ալավերդյանի
Դռնբաց դատական նիստում, արագացված դատաքննության կարգով քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Անահիտ Էդուարդի Բաբայանի /ծնված 25.09.1960թ. ք.Երևանում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ֆիզիկապես առողջ, բարձրագույն կրթությամբ, ամուսնալուծված, նախկինում չդատված, բնակվող ք.Երևան, Գյուլբենկյան 22-րդ շենքի 33 բնակարանում/, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով:
Գործի դատավարական նախապատմությունը
2013 թվականի նոյեմբերի 4-ին հարուցվել է թիվ 14813513 քրեական գործը:
2014 թվականի փետրվարի 28-ին Ա.Բաբայանի նկատմամբ մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն` չհեռանալու մասին:
2014 թվականի մարտի 10-ին թիվ 14813513 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան:
2014 թվականի հունիսի 5-ին դատարանի որոշմամբ Ա.Բաբայանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը դադարեցվել է` հաշտության հիմքով:
Գործի փաստական հանգամանքները
Նախաքննության մարմինն ամբաստանյալ Անահիտ Բաբայանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով մեղադրանք է առաջադրել այն արարքի համար, որ ՙնա, աշխատելով Նաիրի Զարյան փողոցի 24-րդ հասցեում գտնվող ՙԱֆրիկյաններ՚ ռեստորանում որպես մենեջեր, 2013թ. հոկտեմբերի 12-ին ռեստորանում հարսանյաց հանդեսը կազմակերպելու համար 2013թ. օգոստոս ամսից հոկտեմբերի 4-ն ընկած ժամանակահատվածում ստացել է 1.740.000 ՀՀ դրամ գումար, սակայն իրեն վստահված գումարը ստանաուց հետո այն չի տարել տվել ռեստորանի տնօրեն Արսեն Աֆրիկյանին կամ գումարը մուտք չի արել ռեստորանի դրամարկղ, այլ յուրացրել է առանձնապես խոշոր չափերի` 1.740.000 ՀՀ դրամ գումարը, Արսեն Աֆրիկյանին պատճառելով խոշոր չափերի գույքային վնաս՚:
Արագացված դատական քննություն
Մինչև դատաքննությունն սկսելն ամբաստանյալ Անահիտ Բաբայանը միջնորդել է դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով և հայտարարել, որ մեղադրանքը պարզ է, համաձայն է մեղադրանքին, գիտակցում է արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր` պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո:
Միջնորդությունը հաստատել է նաև ամբաստանյալի պաշտպան Մերի Ալավերդյանը:
Մեղադրող Ա.Դոլինյանը դատական քննության արագացված կարգ կիրառելուն չի առարկել:
Տուժող Ա.Աֆրիկյանը նույնպես դատական քննության արագացված կարգ կիրառելուն չի առարկել և այդ կապակցությամբ գրավոր դիմում է ներկայացրել դատարան:
Դատարանը համոզվելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3751-րդ և 3752-րդ հոդվածներով նախատեսված պայմանները, որոշում է կայացրել արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին:
Դատարանի իրավական վերլուծությունները
Դատարանը գործով ձեռք բերված յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով թույլատրելիության, վերաբերելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ղեկավարվելով օրենքով, ներքին համոզմամբ, գտնում է, որ ամբաստանյալ Անահիտ Էդուարդի Բաբայանի մեղավորությունը` իրեն վստահված ուրիշի գույքի խոշոր չափերով յուրացում կատարելու մեջ, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով, ապացուցված է:
Վերոհիշյալ հանցանքի կատարման համար ամբաստանյալը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայնª ՙՀանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացիª համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայնª ՙպատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայնª ՙՊատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ՙՀանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայնª ՙՊատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործությանª հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվումª պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով՚:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 2012թ. նոյեմբերի 1-ին Սերոբ Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ՍԴ/0109/01/12 գործով արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. ՙ(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) Պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից (տես Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 14-րդ, 22-23-րդ կետերը)՚:
Ամբաստանյալ Անահիտ Բաբայանի անձը բնութագրող տվյալներ, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ դատարանը հաշվի է առնում այն, որ նա նախկինում դատված չէ, լիովին ընդունել է մեղքը, անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար, խնամքին է գտնվում 1996թ. ծնված դուստրը, իրական քայլեր է ձեռնարկել հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը վերականգնելու ուղղությամբ:
Դատարանն արձանագրում է, որ Ա.Բաբայանը 02.07.2014թ. թիվ 23 անդորրագրով նոտար Աննա Թովմասյանի դեպոզիտ հաշվին է մուծել 400.000 ՀՀ դրամ` որպես տուժող Ա.Աֆրիկյանին հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված վնասի հատուցում:
Ամբաստանյալ Անահիտ Բաբայանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ դատարանը չի արձանագրել:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3753-րդ հոդվածի 6-րդ կետի համաձայն` դատարանը արագացված կարգով դատական քննության արդյունքում մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ, որը չի կարող գերազանցել կատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը (...):
Դատարանը միաժամանակ գտնում է, որ ամբաստանյալ Ա.Բաբայանի նկատմամբ պետք է նշանակել ազատազրկման ձևով պատիժ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայնª
ՙ1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մաuին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիu դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները (...)՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի բովանդակային վերլուծությունից երևում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու չափանիշները երկուսն են.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի համապատասխան հոդվածների սանկցիաներով նախատեսված կալանք, ազատազրկում կամ կարգապահական գումարտակում պահելը պատիժների առկայությունը:
Դատարանի համոզված լինելը, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը ռեալ /իրական/ կրելու:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իր 12.06.2007 թվականի թիվ ՎԲ-12407 որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման կապակցությամբ արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ վկայակոչված հոդվածի կիրառումը հանցագործությունների տեսակների, հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, այնպես էլ անձանց շրջանակի հետ կապված որևէ սահմանափակման չի ենթարկվում և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմք է համարում դատարանի համոզվածությունը, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց որոշակի պատժատեսակները ռեալ կիրառելու:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է. ՙՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է: Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պետք է դատարանը հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները: Կարևորն այն է, որ հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու՚:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը մեկ այլ` Գուրգեն Մարտիրոսյանի վերաբերյալ 01.02.2008 թվականի թիվ ՎԲ-01/08 որոշմամբ նշել է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում սահմանված իրավադրություները անհրաժեշտ են մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, այսինքն պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս իրավասու դատարանը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է քննարկի նաև պատժի սոցիալական արդարության վերականգնման և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը: ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է, որ սոցիալական արդարությունը վերականգնելու և պատժի ենթարկվածին ուղղելու մասին կարող է վկայել հանցագործությունից հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը:
Անձի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված հարցերին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է նաև ՎԲ-192/07 և ՎԲ-50/07, որոշումներում, վերահաստատել է իրավական դիրքորոշումն այն մասին, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, այնուհանդերձ, դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործությանª հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը: Դատարանի կողմից նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին: Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար կարևոր նշանակություն ունեն հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, մեղքի ձևը, հանցավորի կողմից այդ հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը:
Դատարանը վերուծելով և գնահատելով գործի վերոհիշյալ փաստական հանգամանքները, հաշվի առնելով Ա.Բաբայանին վերագրվող արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, նրա անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում` պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների համակցությունը, ինչպես նաև` պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, հանգում է հետևության, որ Ա.Բաբայանի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու և նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով կատարած հանցանքի համար ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանակաորեն չկիրառելու միջոցով սույն գործով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին, սոցիալական արդարության վերականգմանը, պատժի ենթարկված անձանց ուղղմանը և հանցագործությունների կանխմանը: Տվյալ դեպքում, դրանով կապահովվեն նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները:
Դատարանը գտնում է, որ քաղաքացիական հայցը պետք է բավարարել և ամբաստանյալ Անահիտ Բաբայանից հօգուտ տուժող Արսեն Աֆրիկյանի բռնագանձել 1.740.000 ՀՀ դրամ որպես հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասի հատուցում:
Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 357-360-րդ, 369-373-րդ, 3751-րդ և 3752-րդ և 379-րդ հոդվածներով, դատարանը`
ՎՃՌԵՑ
Անահիտ Էդուարդի Բաբայանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում 2 /երկու/ տարի ժամկետով:
Կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը և Ա.Բաբայանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան 1 /մեկ / տարի ժամկետով:
Անահիտ Բաբայանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն չհեռանալու մասին, թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Անահիտ Բաբայանի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել բնակության վայրի այլընտրանքային պատիժների կատարման բաժնի համապատասխան բաժանմունքի վրա:
Քաղաքացիական հայցը բավարարել և ամբաստանյալ Անահիտ Բաբայանից հօգուտ տուժող Արսեն Աֆրիկյանի բռնագանձել 1.740.000 /մեկ միլիոն յոթ հարյուր քառասուն հազար/ ՀՀ դրամ` որպես հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասի հատուցում:
Դատավճիռը, բացի ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքից, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԿՐՏՉՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՙ03՚ հուլիսի 2014թ. ք.Երևան
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը
նախագահությամբ` դատավոր Ա.Մկրտչյանի
քարտուղարությամբ` Օ.Կիրակոսյանի
Շ.Վանոյանի
մասնակցությամբ`
մեղադրողներ Ա.Դոլինյանի
Գ.Աղաջանյանի
պաշտպան Մ.Ալավերդյանի
Դռնբաց դատական նիստում, արագացված դատաքննության կարգով քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Անահիտ Էդուարդի Բաբայանի /ծնված 25.09.1960թ. ք.Երևանում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ֆիզիկապես առողջ, բարձրագույն կրթությամբ, ամուսնալուծված, նախկինում չդատված, բնակվող ք.Երևան, Գյուլբենկյան 22-րդ շենքի 33 բնակարանում/, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով:
Գործի դատավարական նախապատմությունը
2013 թվականի նոյեմբերի 4-ին հարուցվել է թիվ 14813513 քրեական գործը:
2014 թվականի փետրվարի 28-ին Ա.Բաբայանի նկատմամբ մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն` չհեռանալու մասին:
2014 թվականի մարտի 10-ին թիվ 14813513 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան:
2014 թվականի հունիսի 5-ին դատարանի որոշմամբ Ա.Բաբայանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը դադարեցվել է` հաշտության հիմքով:
Գործի փաստական հանգամանքները
Նախաքննության մարմինն ամբաստանյալ Անահիտ Բաբայանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով մեղադրանք է առաջադրել այն արարքի համար, որ ՙնա, աշխատելով Նաիրի Զարյան փողոցի 24-րդ հասցեում գտնվող ՙԱֆրիկյաններ՚ ռեստորանում որպես մենեջեր, 2013թ. հոկտեմբերի 12-ին ռեստորանում հարսանյաց հանդեսը կազմակերպելու համար 2013թ. օգոստոս ամսից հոկտեմբերի 4-ն ընկած ժամանակահատվածում ստացել է 1.740.000 ՀՀ դրամ գումար, սակայն իրեն վստահված գումարը ստանաուց հետո այն չի տարել տվել ռեստորանի տնօրեն Արսեն Աֆրիկյանին կամ գումարը մուտք չի արել ռեստորանի դրամարկղ, այլ յուրացրել է առանձնապես խոշոր չափերի` 1.740.000 ՀՀ դրամ գումարը, Արսեն Աֆրիկյանին պատճառելով խոշոր չափերի գույքային վնաս՚:
Արագացված դատական քննություն
Մինչև դատաքննությունն սկսելն ամբաստանյալ Անահիտ Բաբայանը միջնորդել է դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով և հայտարարել, որ մեղադրանքը պարզ է, համաձայն է մեղադրանքին, գիտակցում է արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր` պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո:
Միջնորդությունը հաստատել է նաև ամբաստանյալի պաշտպան Մերի Ալավերդյանը:
Մեղադրող Ա.Դոլինյանը դատական քննության արագացված կարգ կիրառելուն չի առարկել:
Տուժող Ա.Աֆրիկյանը նույնպես դատական քննության արագացված կարգ կիրառելուն չի առարկել և այդ կապակցությամբ գրավոր դիմում է ներկայացրել դատարան:
Դատարանը համոզվելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3751-րդ և 3752-րդ հոդվածներով նախատեսված պայմանները, որոշում է կայացրել արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին:
Դատարանի իրավական վերլուծությունները
Դատարանը գործով ձեռք բերված յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով թույլատրելիության, վերաբերելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ղեկավարվելով օրենքով, ներքին համոզմամբ, գտնում է, որ ամբաստանյալ Անահիտ Էդուարդի Բաբայանի մեղավորությունը` իրեն վստահված ուրիշի գույքի խոշոր չափերով յուրացում կատարելու մեջ, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով, ապացուցված է:
Վերոհիշյալ հանցանքի կատարման համար ամբաստանյալը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայնª ՙՀանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացիª համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայնª ՙպատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայնª ՙՊատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ՙՀանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայնª ՙՊատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործությանª հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվումª պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով՚:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 2012թ. նոյեմբերի 1-ին Սերոբ Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ՍԴ/0109/01/12 գործով արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. ՙ(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) Պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից (տես Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 14-րդ, 22-23-րդ կետերը)՚:
Ամբաստանյալ Անահիտ Բաբայանի անձը բնութագրող տվյալներ, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ դատարանը հաշվի է առնում այն, որ նա նախկինում դատված չէ, լիովին ընդունել է մեղքը, անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար, խնամքին է գտնվում 1996թ. ծնված դուստրը, իրական քայլեր է ձեռնարկել հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը վերականգնելու ուղղությամբ:
Դատարանն արձանագրում է, որ Ա.Բաբայանը 02.07.2014թ. թիվ 23 անդորրագրով նոտար Աննա Թովմասյանի դեպոզիտ հաշվին է մուծել 400.000 ՀՀ դրամ` որպես տուժող Ա.Աֆրիկյանին հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված վնասի հատուցում:
Ամբաստանյալ Անահիտ Բաբայանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ դատարանը չի արձանագրել:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3753-րդ հոդվածի 6-րդ կետի համաձայն` դատարանը արագացված կարգով դատական քննության արդյունքում մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ, որը չի կարող գերազանցել կատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը (...):
Դատարանը միաժամանակ գտնում է, որ ամբաստանյալ Ա.Բաբայանի նկատմամբ պետք է նշանակել ազատազրկման ձևով պատիժ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայնª
ՙ1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մաuին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիu դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները (...)՚:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի բովանդակային վերլուծությունից երևում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու չափանիշները երկուսն են.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի համապատասխան հոդվածների սանկցիաներով նախատեսված կալանք, ազատազրկում կամ կարգապահական գումարտակում պահելը պատիժների առկայությունը:
Դատարանի համոզված լինելը, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը ռեալ /իրական/ կրելու:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իր 12.06.2007 թվականի թիվ ՎԲ-12407 որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման կապակցությամբ արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ վկայակոչված հոդվածի կիրառումը հանցագործությունների տեսակների, հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, այնպես էլ անձանց շրջանակի հետ կապված որևէ սահմանափակման չի ենթարկվում և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմք է համարում դատարանի համոզվածությունը, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց որոշակի պատժատեսակները ռեալ կիրառելու:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է. ՙՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է: Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պետք է դատարանը հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները: Կարևորն այն է, որ հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու՚:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը մեկ այլ` Գուրգեն Մարտիրոսյանի վերաբերյալ 01.02.2008 թվականի թիվ ՎԲ-01/08 որոշմամբ նշել է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում սահմանված իրավադրություները անհրաժեշտ են մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, այսինքն պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս իրավասու դատարանը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է քննարկի նաև պատժի սոցիալական արդարության վերականգնման և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը: ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է, որ սոցիալական արդարությունը վերականգնելու և պատժի ենթարկվածին ուղղելու մասին կարող է վկայել հանցագործությունից հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը:
Անձի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված հարցերին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է նաև ՎԲ-192/07 և ՎԲ-50/07, որոշումներում, վերահաստատել է իրավական դիրքորոշումն այն մասին, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, այնուհանդերձ, դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործությանª հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը: Դատարանի կողմից նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին: Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար կարևոր նշանակություն ունեն հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, մեղքի ձևը, հանցավորի կողմից այդ հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը:
Դատարանը վերուծելով և գնահատելով գործի վերոհիշյալ փաստական հանգամանքները, հաշվի առնելով Ա.Բաբայանին վերագրվող արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, նրա անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում` պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների համակցությունը, ինչպես նաև` պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, հանգում է հետևության, որ Ա.Բաբայանի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու և նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով կատարած հանցանքի համար ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանակաորեն չկիրառելու միջոցով սույն գործով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին, սոցիալական արդարության վերականգմանը, պատժի ենթարկված անձանց ուղղմանը և հանցագործությունների կանխմանը: Տվյալ դեպքում, դրանով կապահովվեն նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները:
Դատարանը գտնում է, որ քաղաքացիական հայցը պետք է բավարարել և ամբաստանյալ Անահիտ Բաբայանից հօգուտ տուժող Արսեն Աֆրիկյանի բռնագանձել 1.740.000 ՀՀ դրամ որպես հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասի հատուցում:
Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 357-360-րդ, 369-373-րդ, 3751-րդ և 3752-րդ և 379-րդ հոդվածներով, դատարանը`
ՎՃՌԵՑ
Անահիտ Էդուարդի Բաբայանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում 2 /երկու/ տարի ժամկետով:
Կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը և Ա.Բաբայանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան 1 /մեկ / տարի ժամկետով:
Անահիտ Բաբայանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն չհեռանալու մասին, թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Անահիտ Բաբայանի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել բնակության վայրի այլընտրանքային պատիժների կատարման բաժնի համապատասխան բաժանմունքի վրա:
Քաղաքացիական հայցը բավարարել և ամբաստանյալ Անահիտ Բաբայանից հօգուտ տուժող Արսեն Աֆրիկյանի բռնագանձել 1.740.000 /մեկ միլիոն յոթ հարյուր քառասուն հազար/ ՀՀ դրամ` որպես հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասի հատուցում:
Դատավճիռը, բացի ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքից, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԿՐՏՉՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԱՔԴ/0033/01/14
Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 12-03-2014 |
|---|---|
| Քրեական գործի համարը | ԵԱՔԴ/0033/01/14 |
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 14813513 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Անահիտ Բաբայանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա աշխատելով ռեստորանում որպես մենեջեր, յուրացրել է խոշոր չափերի՝ 1.740.000 ՀՀ դրամ գումար՝ Ա.Աֆրիկյանին պաճառելով խոշոր չափերի գույքային վնաս։ Բացի այդ, Ա.Բաբայանը խարդախությամբ ուրիշի գույքի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ, ռեստորանում կոմպոզիցիա պատրաստելու պատրվակով, խաբեությամբ տիրացել է 300.000 ՀՀ դրամ գումարին։ |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Անահիտ |
| Ազգանուն | Բաբայան |
| Հայրանուն | Էդուարդի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Վիճակագրական տողի համարը | 6.4 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 12-03-2014 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Արթուր |
| Ազգանուն | Մկրտչյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 13-03-2014 |
|---|---|
| Որոշումը ուղարկվել է կողմերին | 13-03-2014 |
| Ուղարկվել է հուշաթերթիկ/որոշումը | 13-03-2014 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 03-04-2014 |
|---|---|
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Տուժող |
| Դատավարության կողմեր | Տուժող |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Անահիտ |
| Ազգանուն | Բաբայան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 2 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Արսեն |
| Ազգանուն | Աֆրիկյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Անահիտ |
| Ազգանուն | Գրիգորյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 17-04-2014 |
|---|---|
| Ժամ | 10:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 26-04-2014 |
|---|---|
| Ժամ | 10:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 08-05-2014 |
|---|---|
| Ժամ | 10:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 20-05-2014 |
|---|---|
| Ժամ | 10:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 27-05-2014 |
|---|---|
| Ժամ | 10:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 05-06-2014 |
|---|---|
| Ժամ | 10:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացվել է |
| Այլ նշումներ | 05.06.2014թ. կայացվել է որոշում քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին: ----------------------------------------- Գործ No ԵԱՔԴ/0033/01/14 ՈՐՈՇՈՒՄ ՔՐԵԱԿԱՆ ՀԵՏԱՊՆԴՈՒՄԸ ԴԱԴԱՐԵՑՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ ՙ05՚ հունիսի 2014թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը` նախագահությամբ` դատավոր Ա.Մկրտչյանի քարտուղարությամբ` Օ.Կիրակոսյանի մասնակցությամբ` մեղադրող Ա.Դոլինայնի պաշտպան Մ.Ալավերդյանի տուժող Ա.Գրիգորյանի Դռնբաց դատական նիստում, արագացված դատաքննության կարգով, քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Անահիտ Էդուարդի Բաբայանի /ծնված 25.09.1960թ., ք.Երևանում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, չի աշխատում, ամուսնալուծված, չդատված, բնակվող ք.Երևան, Գյուլբենկյան 22-րդ շենքի 33 բնակարանում/: Մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով: Պ Ա Ր Զ Ե Ց Նախաքննության մարմինն ամբաստանյալ Անահիտ Բաբայանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրել այն արարքի համար, որ ՙնա խարդախությամբ ուրիշի գույքի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ, օգտվելով իր և Անահիտ Գրիգորյանի միջև առկա մտերիմ հարաբերություններից, 2013թ. օգոստոս ամսին Անահիտ Գրիգորյանից երկու օր ժամանակով պահանջել և ստացել է 300.000 ՀՀ դրամ գումար` ՙԱֆրիկյաններ՚ ռեստորանային համալիրում կազմակերպվող հարսանյաց արարողության ժամանակ ծաղկային կոմպոզիցիա պատրաստելու պատրվակով, սակայն գումարն ստանալուց հետո խաբեությամբ տիրացել է դրան և գումարը չի վերադարձրել՚: Դատաքննության փուլում պաշտպան Մ.Ալավերդյանը միջնորդեց Անահիտ Բաբայանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը դադարեցնել` տուժող Ա.Գրիգորյանի և ամբաստանյալի փոխադարձ հաշտության հիմքով: Ամբաստանյալ Անահիտ Բաբայանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր ճանաչեց, և դատաքննության փուլում նշեց, որ ամբողջությամբ հատուցել է տուժող Անահիտ Գրիգորյանին հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը: Ամբաստանյալը միաժամանակ հայտարարեց, որ զղջում է կատարած արարքի համար և հաշտվել է տուժող Անահիտ Գրիգորյանի հետ և այդ կապակցությամբ ներկայացրեց գրավոր դիմում: Տուժող Անահիտ Գրիգորյանը նույնպես հայտարարեց, որ հաշտվել է ամբաստանյալ Անահիտ Բաբայանի հետ, իրեն պատճառված վնասն ամբողջությամբ հատուցվել է և նրանից որևէ բողոք կամ պահանջ չունի, ինչի մասին ներկայացրեց նաև գրավոր դիմում: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետի համաձայն` ՙքրեական գործ չի կարող հարուցվել և քրեական հետապնդում չի կարող իրականացվել, իսկ հարուցված քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման, եթե սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում տուժողը հաշտվել է կասկածյալի կամ մեղադրյալի հետ՚: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 183-րդ հոդվածի համաձայն` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության վերաբերյալ գործերը հարուցվում են ոչ այլ կերպ, քան տուժողի բողոքի հիման վրա և ամբաստանյալի հետ նրա հաշտվելու դեպքում ենթակա է կարճման: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ հոդվածի համաձայն` ոչ մեծ ծանրության հանցանք կատարած անձը կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, եթե նա հաշտվել է տուժողի հետ և հատուցել կամ այլ կերպ հարթել է նրան պատճառած վնասը: Այսպիսով, դատարանը գտնում է, որ Անահիտ Էդուարդի Բաբայանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը պետք է դադարեցնել` տուժող Անահիտ Գրիգորյանի և ամբաստանյալ Անահիտ Բաբայանի փոխադարձ հաշտության հիմքով: Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետով, 183-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 379-րդ հոդվածով դատարանը` Ո Ր Ո Շ Ե Ց Անահիտ Էդուարդի Բաբայանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը դադարեցնել` տուժող Անահիտ Գրիգորյանի և ամբաստանյալ Անահիտ Բաբայանի փոխադարձ հաշտության հիմքով: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԿՐՏՉՅԱՆ |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 17-06-2014 |
|---|---|
| Ժամ | 15:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 02-07-2014 |
|---|---|
| Ժամ | 10:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 03-07-2014 |
|---|---|
| Ժամ | 11:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 03-07-2014 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Անահիտ |
| Ազգանուն | Բաբայան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 2 |
| Ամսաթիվ | 03-07-2014 |
| Այլ հանցագործության հոդվածներ | |
| Այլ հանցագործության հոդվածներով | Դատապարտվել է |
| Հիմնական պատիժ | Պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել (ՀՀ քր. օր. 70 հոդ.) |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | Գործ No ԵԱՔԴ/0033/01/14 ԴԱՏԱՎՃԻՌ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՙ03՚ հուլիսի 2014թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանը նախագահությամբ` դատավոր Ա.Մկրտչյանի քարտուղարությամբ` Օ.Կիրակոսյանի Շ.Վանոյանի մասնակցությամբ` մեղադրողներ Ա.Դոլինյանի Գ.Աղաջանյանի պաշտպան Մ.Ալավերդյանի Դռնբաց դատական նիստում, արագացված դատաքննության կարգով քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Անահիտ Էդուարդի Բաբայանի /ծնված 25.09.1960թ. ք.Երևանում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ֆիզիկապես առողջ, բարձրագույն կրթությամբ, ամուսնալուծված, նախկինում չդատված, բնակվող ք.Երևան, Գյուլբենկյան 22-րդ շենքի 33 բնակարանում/, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով: Գործի դատավարական նախապատմությունը 2013 թվականի նոյեմբերի 4-ին հարուցվել է թիվ 14813513 քրեական գործը: 2014 թվականի փետրվարի 28-ին Ա.Բաբայանի նկատմամբ մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն` չհեռանալու մասին: 2014 թվականի մարտի 10-ին թիվ 14813513 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան: 2014 թվականի հունիսի 5-ին դատարանի որոշմամբ Ա.Բաբայանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը դադարեցվել է` հաշտության հիմքով: Գործի փաստական հանգամանքները Նախաքննության մարմինն ամբաստանյալ Անահիտ Բաբայանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով մեղադրանք է առաջադրել այն արարքի համար, որ ՙնա, աշխատելով Նաիրի Զարյան փողոցի 24-րդ հասցեում գտնվող ՙԱֆրիկյաններ՚ ռեստորանում որպես մենեջեր, 2013թ. հոկտեմբերի 12-ին ռեստորանում հարսանյաց հանդեսը կազմակերպելու համար 2013թ. օգոստոս ամսից հոկտեմբերի 4-ն ընկած ժամանակահատվածում ստացել է 1.740.000 ՀՀ դրամ գումար, սակայն իրեն վստահված գումարը ստանաուց հետո այն չի տարել տվել ռեստորանի տնօրեն Արսեն Աֆրիկյանին կամ գումարը մուտք չի արել ռեստորանի դրամարկղ, այլ յուրացրել է առանձնապես խոշոր չափերի` 1.740.000 ՀՀ դրամ գումարը, Արսեն Աֆրիկյանին պատճառելով խոշոր չափերի գույքային վնաս՚: Արագացված դատական քննություն Մինչև դատաքննությունն սկսելն ամբաստանյալ Անահիտ Բաբայանը միջնորդել է դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով և հայտարարել, որ մեղադրանքը պարզ է, համաձայն է մեղադրանքին, գիտակցում է արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու հետևանքները, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր` պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո: Միջնորդությունը հաստատել է նաև ամբաստանյալի պաշտպան Մերի Ալավերդյանը: Մեղադրող Ա.Դոլինյանը դատական քննության արագացված կարգ կիրառելուն չի առարկել: Տուժող Ա.Աֆրիկյանը նույնպես դատական քննության արագացված կարգ կիրառելուն չի առարկել և այդ կապակցությամբ գրավոր դիմում է ներկայացրել դատարան: Դատարանը համոզվելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3751-րդ և 3752-րդ հոդվածներով նախատեսված պայմանները, որոշում է կայացրել արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին: Դատարանի իրավական վերլուծությունները Դատարանը գործով ձեռք բերված յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով թույլատրելիության, վերաբերելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ղեկավարվելով օրենքով, ներքին համոզմամբ, գտնում է, որ ամբաստանյալ Անահիտ Էդուարդի Բաբայանի մեղավորությունը` իրեն վստահված ուրիշի գույքի խոշոր չափերով յուրացում կատարելու մեջ, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով, ապացուցված է: Վերոհիշյալ հանցանքի կատարման համար ամբաստանյալը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայնª ՙՀանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացիª համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար՚: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայնª ՙպատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից ու ազատություններից օրենքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ՚: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայնª ՙՊատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները՚: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` ՙՀանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սահմաններում` հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները՚: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայնª ՙՊատժի տեսակը և չափը որոշվում է հանցագործությանª հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվումª պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով՚: ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 2012թ. նոյեմբերի 1-ին Սերոբ Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ՍԴ/0109/01/12 գործով արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. ՙ(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են` ա) օրինականությունը, բ) արդարությունը, գ) պատժի անհատականացումը, դ) մարդասիրությունը: Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս: (…) Պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից (տես Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 14-րդ, 22-23-րդ կետերը)՚: Ամբաստանյալ Անահիտ Բաբայանի անձը բնութագրող տվյալներ, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ դատարանը հաշվի է առնում այն, որ նա նախկինում դատված չէ, լիովին ընդունել է մեղքը, անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար, խնամքին է գտնվում 1996թ. ծնված դուստրը, իրական քայլեր է ձեռնարկել հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը վերականգնելու ուղղությամբ: Դատարանն արձանագրում է, որ Ա.Բաբայանը 02.07.2014թ. թիվ 23 անդորրագրով նոտար Աննա Թովմասյանի դեպոզիտ հաշվին է մուծել 400.000 ՀՀ դրամ` որպես տուժող Ա.Աֆրիկյանին հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված վնասի հատուցում: Ամբաստանյալ Անահիտ Բաբայանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ դատարանը չի արձանագրել: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 3753-րդ հոդվածի 6-րդ կետի համաձայն` դատարանը արագացված կարգով դատական քննության արդյունքում մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ, որը չի կարող գերազանցել կատարված հանցագործության համար նախատեսված առավել խիստ պատժի երկու երրորդը (...): Դատարանը միաժամանակ գտնում է, որ ամբաստանյալ Ա.Բաբայանի նկատմամբ պետք է նշանակել ազատազրկման ձևով պատիժ: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայնª ՙ1. Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մաuին: 2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիu դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները (...)՚: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի բովանդակային վերլուծությունից երևում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու չափանիշները երկուսն են. ՀՀ քրեական օրենսգրքի համապատասխան հոդվածների սանկցիաներով նախատեսված կալանք, ազատազրկում կամ կարգապահական գումարտակում պահելը պատիժների առկայությունը: Դատարանի համոզված լինելը, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը ռեալ /իրական/ կրելու: ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իր 12.06.2007 թվականի թիվ ՎԲ-12407 որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման կապակցությամբ արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ վկայակոչված հոդվածի կիրառումը հանցագործությունների տեսակների, հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, այնպես էլ անձանց շրջանակի հետ կապված որևէ սահմանափակման չի ենթարկվում և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմք է համարում դատարանի համոզվածությունը, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց որոշակի պատժատեսակները ռեալ կիրառելու: ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է. ՙՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է: Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պետք է դատարանը հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները: Կարևորն այն է, որ հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու՚: ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը մեկ այլ` Գուրգեն Մարտիրոսյանի վերաբերյալ 01.02.2008 թվականի թիվ ՎԲ-01/08 որոշմամբ նշել է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում սահմանված իրավադրություները անհրաժեշտ են մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, այսինքն պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս իրավասու դատարանը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է քննարկի նաև պատժի սոցիալական արդարության վերականգնման և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը: ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է, որ սոցիալական արդարությունը վերականգնելու և պատժի ենթարկվածին ուղղելու մասին կարող է վկայել հանցագործությունից հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը: Անձի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված հարցերին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է նաև ՎԲ-192/07 և ՎԲ-50/07, որոշումներում, վերահաստատել է իրավական դիրքորոշումն այն մասին, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, այնուհանդերձ, դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործությանª հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը: Դատարանի կողմից նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին: Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար կարևոր նշանակություն ունեն հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, մեղքի ձևը, հանցավորի կողմից այդ հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը: Դատարանը վերուծելով և գնահատելով գործի վերոհիշյալ փաստական հանգամանքները, հաշվի առնելով Ա.Բաբայանին վերագրվող արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, նրա անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում` պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների համակցությունը, ինչպես նաև` պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, հանգում է հետևության, որ Ա.Բաբայանի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու և նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով կատարած հանցանքի համար ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանակաորեն չկիրառելու միջոցով սույն գործով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին, սոցիալական արդարության վերականգմանը, պատժի ենթարկված անձանց ուղղմանը և հանցագործությունների կանխմանը: Տվյալ դեպքում, դրանով կապահովվեն նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 61-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները: Դատարանը գտնում է, որ քաղաքացիական հայցը պետք է բավարարել և ամբաստանյալ Անահիտ Բաբայանից հօգուտ տուժող Արսեն Աֆրիկյանի բռնագանձել 1.740.000 ՀՀ դրամ որպես հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասի հատուցում: Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 357-360-րդ, 369-373-րդ, 3751-րդ և 3752-րդ և 379-րդ հոդվածներով, դատարանը` ՎՃՌԵՑ Անահիտ Էդուարդի Բաբայանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում 2 /երկու/ տարի ժամկետով: Կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը և Ա.Բաբայանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան 1 /մեկ / տարի ժամկետով: Անահիտ Բաբայանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն չհեռանալու մասին, թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Անահիտ Բաբայանի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել բնակության վայրի այլընտրանքային պատիժների կատարման բաժնի համապատասխան բաժանմունքի վրա: Քաղաքացիական հայցը բավարարել և ամբաստանյալ Անահիտ Բաբայանից հօգուտ տուժող Արսեն Աֆրիկյանի բռնագանձել 1.740.000 /մեկ միլիոն յոթ հարյուր քառասուն հազար/ ՀՀ դրամ` որպես հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասի հատուցում: Դատավճիռը, բացի ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքից, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվելու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԿՐՏՉՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 03-07-2014 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 06-08-2014 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 2 հատոր, 119, 61 |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 06-08-2014 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 119,81 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 06-08-2014 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 119,81 |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| Ելքի գրության համարը | Ե-17736/14 |
Գործը բողոքարկվել է
| Ամսաթիվ | 08-08-2014 |
|---|
Գործը ստացվել է (կատարումն ապահովելու համար, և ... )
| Ամսաթիվ | 27-11-2014 |
|---|
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 28-11-2014 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 02-02-2015 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 2 հատոր` 119թ., 150թ. |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 04-02-2015 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 119,150 |
Դատական գործ N: ԵԱՔԴ/0033/01/14
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 04-08-2014 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 04-08-2014 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Մերի |
| Ազգանուն | Ալավերդյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Անահիտ Բաբայան Բեկանել Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի` Անահիտ Էդուարդի Բաբայանի /ՀՀ քր.օր. 179 հոդ. 2-րդ մասի 3-րդ կետով - ազատազրկում 2 տարի ժամկետով , ՀՀ քր.օր. 70 հոդ.` 1 տարի փորձաշրջան / վերաբերյալ 03.07.2014թ. դատավճիռը` քաղաքացիական հայցի մասով` տուժող Ա.Աֆրիկյանի կողմից ներկայացված քաղաքացիական հայցը թողնել առանց քննության կամ գործն ուղարկել նույն դատարան` այլ կազմով նոր քննության , կամ բեկանել և փոփոխել դատավճիռը` քաղաքացիական հայցի մասով` քաղաքացիական հայցը բավարարելով մասնակի : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Առձեռն հանձնվել է գրասենյակ |
| Չափահաս | Այո |
| Բողոքը ստացվել է | Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ |
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 05-08-2014 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Մանուշակ |
| Ազգանուն | Պետրոսյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Սեվակ |
| Ազգանուն | Համբարձումյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Արարատ |
| Ազգանուն | Պետրոսյան |
Քրեական գործի մուտքագրում
| Ամսաթիվ | 08-08-2014 |
|---|---|
| Կից փաստաթղթեր և իրեղեն ապացույց | չկա |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 12-08-2014 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 21-08-2014 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 26-09-2014 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Չի կայացվել |
| Պատճառը | Կազմի` սեմինար դասընթացների մասնակցելու պատճառով: |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 10-10-2014 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացվել է |
Վերաքննիչ բողոքը բավարարվել է ամբողջությամբ
| Ամսաթիվ | 10-10-2014 |
|---|---|
| Ստորադաս դատարանի դատական ակտը բեկանվել է | Դատական ակտը բեկանվել է մասնակի եվ փոփոխվել |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Անահիտ |
| Ազգանուն | Բաբայան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական ԵԱՔԴ/0033/01/14 շրջանների ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը կայացրած դատարանի կազմը նախագահող դատավոր` Ա.Մկրտչյան Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ 10 հոկտեմբերի 2014թ. ք.Երևան ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ /այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան/ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ` ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Ռ.ԴԱՎՈՅԱՆԻ ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ` ՄԵՂԱԴՐՈՂ` Ա.ԴՈԼԻՆՅԱՆԻ ՊԱՇՏՊԱՆ` Մ.ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆԻ ԱՄԲԱՍՏԱՆՅԱԼ` Ա.ԲԱԲԱՅԱՆԻ դռնբաց դատական նիստում, ամբաստանյալ Ա.Բաբայանի շահերի պաշտպան Մ.Ալավերդյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա վճռաբեկության կարգով քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Անահիտ Էդուարդի Բաբայանի`ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով` Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1/. Գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները. 2013 թվականի նոյեմբերի 4-ին հարուցվել է թիվ 14813513 քրեական գործը: 2014 թվականի փետրվարի 28-ին Ա.Բաբայանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով այն բանի համար, որ նա, աշխատելով Նաիրի Զարյան փողոցի 24-րդ հասցեում գտնվող <<Աֆրիկյաններ>> ռեստորանում որպես մենեջեր, 2013թ. հոկտեմբերի 12-ին ռեստորանում հարսանյաց հանդեսը կազմակերպելու համար 2013թ. օգոստոս ամսից հոկտեմբերի 4-ն ընկած ժամանակահատվածում ստացել է 1.740.000 ՀՀ դրամ գումար, սակայն իրեն վստահված գումարը ստանաուց հետո այն չի տարել տվել ռեստորանի տնօրեն Արսեն Աֆրիկյանին կամ գումարը մուտք չի արել ռեստորանի դրամարկղ, այլ յուրացրել է առանձնապես խոշոր չափերի` 1.740.000 ՀՀ դրամ գումարը, Արսեն Աֆրիկյանին պատճառելով խոշոր չափերի գույքային վնաս: Բացի այդ, Անահիտ Բաբայանը խարդախությամբ ուրիշի գույքի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ, օգտվելով իր և Անահիտ Գրիգորյանի միջև առկա մտերիմ հարաբերություններից, 2013թ. օգոստոս ամսին Անահիտ Գրիգորյանից երկու օր ժամանակով պահանջել և ստացել է 300.000 ՀՀ դրամ գումար` <<Աֆրիկյաններ>> ռեստորանային համալիրում կազմակերպվող հարսանյաց արարողության ժամանակ ծաղկային կոմպոզիցիա պատրաստելու պատրվակով, սակայն գումարն ստանալուց հետո խաբեությամբ տիրացել է դրան և գումարը չի վերադարձրել: Նախաքնական մարմնի նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ Ա.Բաբայանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել ստորագրություն չհեռանալու մասին: 2014 թվականի մարտի 10-ին թիվ 14813513 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարան /այսուհետ` Դատարան/: Դատարանի 2014 թվականի հունիսի 5-ի որոշմամբ Ա.Բաբայանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը դադարեցվել է` տուժող Անահիտ Գրիգորյանի և ամբաստանյալ Անահիտ Բաբայանի փոխադարձ հաշտության հիմքով: Դատաքննությունը անց է կացվել արագացված կարգի կիրառմամբ: Կատարած հանցագործության համար Դատարանի 03.07.2014թ. դատավճռով Անահիտ Էդուարդի Բաբայանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և դատապարտվել է ազատազրկման` 2 /երկու/ տարի ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ ամբաստանյալ Ա.Բաբայանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել և սահմանվել է փորձաշրջան`1 /մեկ / տարի ժամկետով: Անահիտ Բաբայանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` ստորագրություն չհեռանալու մասին, թողնվել է անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Անահիտ Բաբայանի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը դրվել է բնակության վայրի այլընտրանքային պատիժների կատարման բաժնի համապատասխան բաժանմունքի վրա: Քաղաքացիական հայցը բավարարվել է և ամբաստանյալ Անահիտ Բաբայանից հօգուտ տուժող Արսեն Աֆրիկյանի բռնագանձվել է 1.740.000 /մեկ միլիոն յոթ հարյուր քառասուն հազար/ ՀՀ դրամ` որպես հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասի հատուցում: Դատարանի 03.07.2014թ. դատավճռի դեմ 04.08.2014թ. վերաքննիչ բողոք է բերել ամբաստանյալ Ա.Բաբայանի շահերի պաշտպան Մ.Ալավերդյանը: Թիվ ԵԱՔԴ/0033/01/14 քրեական գործը նախագահող դատավորին և Վերաքննիչ դատարանի կոլեգիալ կազմում ընդգրկված դատավորներին է հանձնվել 2014 թվականի օգոստոսի 08-ին և Վերաքննիչ դատարանի 2014 թվականի օգոստոսի 12-ի որոշմամբ` վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ: 2/. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը. Բողոքի հեղինակ` պաշտպան Մ.Ալավերդյանը գտել է, որ Դատարանի թիվ ԵԱՔԴ/0033/01/14 քրեական գործով 03.07.2014թ. դատավճիռը` քաղաքացիական հայցը ամբողջությամբ բավարարելու մասով, անհիմն է և ոչ օրինական: Բողոքաբերը հղում կատարելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 154-րդ հոդվածի պահանջներին, նշել է, որ թիվ ԵԱՔԴ/0033/01/14 03.07.2014թ. դատավճռի <<Դատարանի իրավական վերլուծությունները>> բաժնում նշվել է` <<… Ամբաստանյալ Անահիտ Բաբայանի անձը բնութագրող տվյալներ, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ դատարանը հաշվի է առնում այն, որ նա նախկինում դատված չէ, լիովին ընդունել է մեղքը, անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար, խնամքին է գտնվում 1996թ. ծնված դուստրը, իրական քայլեր է ձեռնարկել հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը վերականգնելու ուղղությամբ: Դատարանն արձանագրում է, որ Ա.Բաբայանը 02.07.2014թ. թիվ 23 անդորրագրով նոտար Աննա Թովմասյանի դեպոզիտ հաշվին է մուծել 400.000 ՀՀ դրամ` որպես տուժող Ա.Աֆրիկյանին հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված վնասի հատուցում>>: Նշված ձևակերպումից հետո Դատարանն այնուամենայնիվ նշել է` <<…Դատարանը գտնում է, որ քաղաքացիական հայցը պետք է բավարարել և ամբաստանյալ Անահիտ Բաբայանից հօգուտ տուժող Արսեն Աֆրիկյանի բռնագանձել 1.740.000 ՀՀ դրամ որպես հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասի հատուցում>>: Բողոքաբերը հղում կատարելով ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 48-րդ և 120-րդ հոդվածների պահանջներին, նշել է, որ 03.07.2014թ. դատական նիստին Դատարանը հրապարակել է նույն օրը դատարան մոտքագրված հայցադիմումը և ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 120-րդ հոդվածների պահանջների խախտմամբ` գործին մասնակցող անձանց և այլ մասնակիցներին չպարզաբանելով նրանց իրավունքներն ու պարտականությունները, չպարզելով, թե արդյոք հայցվորը պնդում է իր պահանջները, պատասխանողն արդյոք ընդունում է հայցվորի պահանջները, հեռացել է խորհրդակցական սենյակ` դատական ակտ կայացնելու: Բողոքաբերը հղում կատարելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375¹-րդ հոդվածի6-րդ կետի պահանջներին, նշել է, որ մինչև դատաքննությունը սկսելը, Դատարանը արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու ամբաստանյալի ներկայացրած միջնորդությունը բավարարելով, չի անդրադարձել քաղաքացիական հայցին` այն ներկայացված չլինելու պատճառով: Այսինքն, դատական քննության որևէ փուլում դատարանը չի պարզել ամբաստանյալի դիրքորոշումը նշվածխ հարցի վերաբերյալ: Բողոքաբերը հղում կատարելով ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի պահանջներին, նշել է, որ սույն դատական ակտով, մինչև քաղաքացիական հայցի լուծմանն անդրադառնալը, Դատարանն արձանագրել է մեղադրյալ Անահիտ Բաբայանի կողմից 400.000 ՀՀ դրամ` որպես տուժող Ա.Աֆրիկյանին հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված վնասի հատուցման փաստի մասին, սակայն, այնուամենայնիվ, անտեսելով նշված հանգամանքի վերաբերյալ Դատարանին ներկայացված ապացույցը, ամբողջությամբ բավարարել է քաղաքացիական հայցը: Գտել է, որ սույն գործով քաղաքացիական հայցին նման լուծում տալով, Դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ` դատավարական իրավունքի խախտումներ, որոնք իրենց բնույթով էական են, քանի որ ազդել են գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա: Հաշվի առնելով վերոգրյալը և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 376-րդ, 376¹-րդ, 394-րդ, 395-րդ և 398-րդ հոդվածների պահանջներով, բողոք բերած անձը Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է` <<1 Բեկանել Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի թիվ ԵԱՔԴ/0033/01/14 քրեական գործով 03.07.2014թ. կայացված դատավճիռը` քաղաքացիական հայցի մասով` տուժող Ա.Աֆրիկյանի անունից ներկայացված քաղաքացիական հայցը թողնել առանց քննության կամ գործը ուղարկել նույն դատարան, այլ կազմով նոր քննության կամ 2.Եթե Դատարանը գտնի, որ Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանում հաստատված փաստական հանգամանքները քաղաքացիական հայցի մասով բավարար են այն լուծելու հաար, ապա` բեկանել և փոփոխել Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի թիվ ԵԱՔԴ/0033/01/14 քրեական գործով 03.07.2014թ. կայացված դատավճիռը` քաղաքացիական հայցի մասով` քաղաքացիական հայցը բավարարելով մասնակի>>: 3/.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումները. Վերաքննիչ դատարանը, ստուգելով գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման ու քրեական օրենքի կիրառման ճշտությունը, ինչպես նաև գործը քննելիս և լուծելիս քրեադատավարական օրենքի նորմերի պահպանումը, լսելով պաշտպանական կողմի հիմնավորումները` վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ, մեղադրողի պատասխանը` բողոքի դեմ, վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, հանգում է այն հետևության, որ պաշտպան Մ.Դավթյանի վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել` հետևյալ պատճառաբանությամբ. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` <<Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը` /…/ 10) քաղաքացիական հայցը ենթակա է արդյոք բավարարման, ում օգտին և ինչ չափով, ինչպես նաև պատճառված գույքային վնասը ենթակա է արդյոք հատուցման, եթե քաղաքացիական հայց չի հարուցվել. /…/>> ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 60-րդ հոդվածի համաձայն` <<1. քաղաքացիական հայցվոր է ճանաչվում քրեական գործով վարույթի ընթացքում հայց ներկայացրած ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձը, որի նկատմամբ բավարար հիմքեր կան ենթադրելու, որ նրան քրեական օրենսգրքով չթույլատրված արարքով պատճառվել է քրեական դատավարության կարգով հատուցման ենթակա գույքային վնաս: 2.Քաղաքացիական հայցվոր ճանաչելու մասին որոշումն ընդունում են հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը կամ դատարանը>>: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 154-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` <<Քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցը հարուցվում, ապացուցվում և լուծվում է սույն օրենսգրքի դրույթներով սահմանված կանոններով/…/>>: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 158-րդ հոդվածի համաձայն` <<1. Քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայց կարող է հարուցվել յուրաքանչյուր պահի` սկսած քրեական գործի հարուցումից մինչև դատավճիռ կայացնելու համար դատարանի հեռանալը խորհրդակցական սենյակ: 2. Քաղաքացիական հայց հարուցվում է կասկածյալի, մեղադրյալի կամ նրա դեմ, ում վրա կարող է գույքային պատասխանատվություն դրվել մեղադրյալի գործողությունների համար: 3. Հայցադիմումում նշվում է, թե որ քրեական գործով, ով, ում, ինչի հիման վրա և ինչ չափով է հարուցում քաղաքացիական հայց, ինչպես նաև պետք է բովանդակի խնդրանք` վնասի հատուցման համար կոնկրետ դրամական գումարի և գույքի բռնագանձման մասին>>: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 367-րդ հոդվածի համաձայն` <<Դատավճիռ կայացնելիս դատարանը, ելնելով քաղաքացիական հայցի հիմքերի ու չափի ապացուցված լինելու հանգամանքից, հարուցված հայցը բավարարում է լրիվ կամ մասնակիորեն, կամ մերժում է դրա բավարարումը, կամ այն թողնում է առանց քննության>>: Վերոգրյալ նորմերի իրավական վերլուծությունից հետևում է, որ քրեական դատավարությունում մեղադրյալի գործողությունների համար պատասխանատվություն կրող անձի դեմ քաղաքացիական հայց կարող է ներկայացվել և համապատասխանաբար դատարանում քննության առարկա լինել բացառապես հանցագործությամբ պատճառված և քրեական դատավարության կարգով հատուցման ենթակա գույքային վնասի առկայության պարագայում: ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իր 20.10.2011 թվականի թիվ ԼԴ/0327/01/10 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. <<Քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի քնննության հիմքում ընկած է միասնական իրավաբանական փաստը` հանցագործությունը, որի կատարման համար անձը ենթարկվում է ինչպես քրեական, այնպես էլ քաղաքացիրավական պատասխանատվության, այն դեպքում, երբ առկա է հանցագործությամբ պատճառված գույքային վնաս: Միևնույն ժամանակ, եթե չկա հանցագործություն, ապա չի կարող լինել նաև քրեական դատավարությունում քաղաքացիաիրավական պատասխանատվություն: Շարադրված վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանը արձանագրում է, որ դատարանը, ապացուցված համարելով հանցագործության մեջ մեղադրվող անձի մեղքը, ինչպես նաև հանցավոր արարքի և հասցված վնասի միջև պատճառական կապը, լուծում է նաև քաղաքացիական հայցը`գնահատելով ներկայացված հայցադիմումի հիմքերի ու չափի ապացուցված լինելու հանգամանքը>>: Առաջին ատյանի դատարանը, նկատի ունենալով, որ մինչ դատաքննությունը սկսելը` ամբաստանյալ Անահիտ Էդուարդի Բաբայանը միջնորդել է դատական քննությունն անցկացնել արագացված կարգով, և համոզվելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375¹-րդ և 375²-րդ հոդվածներով նախատեսված պայմանները, որոշում է կայացրել արագացված կարգով դատական քննություն անցկացնելու մասին, որի արդյունքում տուժող Արսեն Աֆրիկյանի կողմից ներկայացված քաղաքացիական հայցն ընդդեմ` Անահիտ Բաբայանի` բավարարել է, և վերջինիցս հօգուտ տուժող Արսեն Աֆրիկյանի վճռել է բռնագանձել 1.740.000 ՀՀ դրամ` որպես հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասի հատուցում: Վերաքննիչ դատարանն ուսումնասիրելով քրեական գործի նյութերը, գտնում է, որ առաջին ատյանի դատարանի կողմից դատական ակտ կայացնելիս խախտվել է գործի արդարացի քննությունն ամրագրած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի պահանջը: Մատնանշված հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <<Յուրաքանչյուր ոք ունի արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ, անկախ և անկողմնակալ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում իր շահերին առնչվող քրեական գործի քննության իրավունք>>: Դատական քննության արագացված կարգի կիրառման հիմքերն ամրագրած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375¹-րդ հոդվածի 6-րդ կետի համաձայն` <<Եթե տվյալ գործով հարուցված է նաև քաղաքացիական հայց, և ամբաստանյալը (մեղադրյալը) կամ քաղաքացիական պատասխանողը ընդունում է այն, ապա դատարանը դատավճռով բավարարում է նաև քաղաքացիական հայցը, եթե այն չի հակասում օրենքին: Այդ դեպքում դատարանը պետք է լրացուցիչ պարզի, թե արդյոք հայցի ընդունումը կամավոր է, և արդյոք այն վերաբերում է այլ անձանց իրավունքներին: Դատարանը, գտնելով, որ հայցի ընդունումը հակասում է օրենքին կամ կամավոր չէ կամ վերաբերում է այլ անձանց իրավունքներին, հայցը թողնում է առանց քննության` քաղաքացիական հայցվորին բացատրելով քաղաքացիական դատավարության կարգով հայց ներկայացնելու նրա իրավունքը: Իսկ այն դեպքում, երբ ամբաստանյալը կամ քաղաքացիական պատասխանողը քաղաքացիական հայցը չի ընդունում, ապա դատարանը քաղաքացիական հայցը թողնում է առանց քննության` քաղաքացիական հայցվորին բացատրելով քաղաքացիական դատավարության կարգով հայց ներկայացնելու նրա իրավունքը>>: Վերոգրյալ հոդվածների բովանդակային վերլուծությունից և սույն քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից ակնհայտ է դառնում, որ Դատարանը բավարարել է դատական քննության արագացված կարգի վերաբերյալ ամբաստանյալ Ա.Բաբայանի միջնորդությունը, որի կապակցությամբ տուժող Ա.Աֆրիկյանը չի առարկել և 06.05.2014թ. դիմելով Դատարանին, տվել է իր գրավոր համաձայնությունը` հայտնելով. <<Նշված գործով հանդիսանում եմ որպես տուժող: Հայտնում եմ, որ դատական քննության արագացված կարգ կիրառելուն չեմ առարկում>>: Սակայն մինչև դատարանի խորհրդակցական սենյակ հեռանալը, 03.07.2014 թվականին տուժող Ա.Աֆրիկյանը 1.740.000 ՀՀ դրամի չափով քաղաքացիական հայց է ներկայացրել, որի մասին Դատարանը կողմերին չի իրազեկել և այն քննության առարկա չի դարձրել: Նման պայմաններում Դատարանը, իրականացնելով դատական քննության արագացված կարգ, չի ձեռնարկել օրենքով նախատեսված բոլոր միջոցները` քաղաքացիական հայցի մասով գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման ուղղությամբ, որի արդյունքում չի պահպանել ամբաստանյալի շահերին առնչվող քրեական գործի արդար քննության իրավունքը: Վերոգրյալից բացի, սույն քրեական գործի նյութերի, մասնավորապես քաղաքացիական հայցի վերաբերյալ, ուսումնասիրությունից երևում է, որ 02.07.2014 թվականին ամբաստանյալ Ա.Բաբայանի կողմից, որպես տուժող Ա.Աֆրիկյանին պատճառված վնասի հատուցում, Դատարանին ներկայացվել է Մալաթիայի նոտարական տարածքի նոտար Ա.Թովմասյանի ծանուցումը` ուղղված տուժող Ա.Աֆրիկյանին, որի համաձայն` ամբաստանյալ Ա.Բաբայանը մեկ ամիս ժամկետով Մալաթիայի նոտարական գրասենյակի դեպոզիտ հաշվին փոխանցել է 1.740.000 ՀՀ դրամ գումարի մի մասը` 400.000 ՀՀ դրամ` ի ապահովումն ԵԱՔԴ/0033/01/14 քրեական գործով տուժող Ա.Աֆրիկյանի նկատմամբ պարտավորության կատարման համար: Առաջին ատյանի դատարանը 03.07.2014թ. դատավճռում արձանագրել է, որ <</…/ Ա.Բաբայանը 02.07.2014թ. թիվ 23 անդորրագրով նոտար Աննա Թովմասյանի դեպոզիտ հաշվին է մուծել 400.000 ՀՀ դրամ` որպես տուժող Ա.Աֆրիկյանին հանցագործության հետևանքով անմիջականորեն պատճառված վնասի հատուցում>>, սակայն անտեսելով նշված հանգամանքի վերաբերյալ ապացույցը, վճռել է քաղաքացիական հայցն ամբաստանյալ Ա.Բաբայանից հօգուտ տուժող Ա.Աֆրիկյանի` 1.740.000 ՀՀ դրամի չափով բռնագանձելու վերաբերյալ, ամբողջությամբ բավարարելու մասին: Վերոգրյալ հիմքերի առկայության պայմաններում Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ առաջին ատյանի դատարանը, սույն գործով դատական ակտ կայացնելիս, թույլ է տվել դատական սխալ` դատավարական իրավունքի խախտումներ, որոնք իրենց բնույթով էական են, քանի որ ազդել են սույն գործով քաղաքացիական հայցի մասով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, ինչը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 398-րդ հոդվածի հիման վրա` դատարանի դատավճիռը քաղաքացիական հայցի մասով բեկանելու հիմք է: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-395-րդ, 398-րդ հոդվածներով, Վերաքննիչ դատարանը` Ո Ր Ո Շ Ե Ց Ամբաստանյալ Ա.Բաբայանի շահերի պաշտպան Մ.Ալավերդյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել: Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի 2014 թվականի հուլիսի 03-ի դատավճիռը Անահիտ Էդուարդի Բաբայանի վերաբերյալ` ՀՀ քրչեական օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով, բեկանել քաղաքացիական հայցի մասով: Տուժող Արսեն Սամվելի Աֆրիկյանի ներկայացրած քաղաքացիական հայցը թողնել առանց քննության: Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարանին` այն հրապարակելու պահից մեկամսյա ժամկետում։ ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ Ա.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 10-10-2014 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 21-11-2014 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 119 և 141 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 21-11-2014 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 119 և 141 |
| Ուր | Արաբկիր Քանաքեռ-Զեյթուն |
| Գրության համարը | Ե-21483/14 |